A76257:1028
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn lyfe â osodwyd allan yn saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd yn gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
In gyntaf, pan fyddo y bregeth gwedi darfod, a gwledd o Swpper yr Arglwydd i ddechrau ei chyssegru: myfyria wrthit dy hunan fell y mae Christ in dy wahodd di i fod in gyfrannog ar ei fwrdd sanctaidd, ac mor garedig y mae in dy wahodd di: O deuwch i'r dyfroedd bob un y mae syched arno, &c. deuwch prynwch win a llaeth heb arian, ac heb werth; bwytewch yr hyn sydd dda, ac ymhyfryded eich enaid mewn brasder. Cymmerwch bwytewch chwi, hwn yw fyngorph yr hwn a dorrwyd trosoch, yfwch o hwn eu gyd; Canys hwn yw fyngwaed yr hwn a dywalltwyd er mwyn maddevant o'ch pechodau chwi. Math. 22. ac 26.26, 27, 28. 1 Pet. 1. Isaiah. 55.1, 2. Pa fwy o anrhydedd a ellir ei ganniadhau na chael cynhwysiad i eistedd ar fwrdd yr Arglwydd ei hun? pa well llyniaeth a ellir ei roi, nac ymborthi ar gorph a gwaed yr Arglwydd ei hunan? Os oedd Dafydd in tybied may mwyaf ffafr a allay ef ei wneuthur i Barzillai ddaionus am yr holl garedigrwydd a ddangosasai ef iddo yntau in ei orthrymderau, oedd gynnyg iddo, y cai ef fwyta ar ei fwrdd ef gyd ag ef in Jerusalem: 2 Sam. 19.33. In ba faint mwy o ffafr y dylem ni ei gyfrif, pan fyddo Christ mewn gwirionedd in ein porthi ni in ei Eglwys ar ei fwrdd ei hun, a hynny a'i dra-sanctaidd gorph a'i waed ei hunan?
Yn gyntaf, pan fyddo y bregeth gwedi darfod, a gwledd o Swpper yr Arglwydd i ddechrau ei chyssegru: myfyria wrthit dy hunan fel y mae Crist yn dy wahodd di i fod yn gyfrannog ar ei fwrdd sanctaidd, ac mor garedig y mae yn dy wahodd di: O deuwch i'r dyfroedd bob vn y mae syched arno, &c. deuwch prynwch win a llaeth heb arian, ac heb werth; bwytewch yr hyn sydd dda, ac ymhyfryded eich enaid mewn brasder. Cymmerwch bwytewch chwi, hwn yw fyngorph yr hwn a dorrwyd trosoch, yfwch o hwn eu gyd; Canys hwn yw fyngwaed yr hwn a dywalltwyd er mwyn maddeuant o'ch pechodau chwi. Math. 22. ac 26.26, 27, 28. 1 Pet. 1. Esay. 55.1, 2. Pa fwy o anrhydedd a ellir ei ganniadhau na chael cynhwysiad i eistedd ar fwrdd yr Arglwydd ei hun? pa well llyniaeth a ellir ei roi, nac ymborthi ar gorph a gwaed yr Arglwydd ei hunan? Os oedd Dafydd yn tybied mai mwyaf ffafr a allai ef ei wneuthur i Barzillai ddaionus am yr holl garedigrwydd a ddangosasai ef iddo yntau yn ei orthrymderau, oedd gynnyg iddo, y cai ef fwyta ar ei fwrdd ef gyd ag ef yn Jerusalem: 2 Sam. 19.33. Yn ba faint mwy o ffafr y dylem ni ei gyfrif, pan fyddo Crist mewn gwirionedd yn ein porthi ni yn ei Eglwys ar ei fwrdd ei hun, a hynny a'i dra-sanctaidd gorph a'i waed ei hunan?
2. Fell y darfu i Abraham pan aeth ef i fynu i'r mynydd i aberthu Isaac ei fab, adel ei weision i wared in y gwastadedd: Gen. 22.5. felly pan ddelych di at ysbrydol aberthiad Swpper yr Arglwydd, gosod heibio holl feddyliau ac amcanion bydol: fell y gellych di in gwbl feddylio, a myfyrio am Grist, ac aberthu i fynu dy enaid iddo ef, yr hwn a aberthodd ei enaid ai gorph drosot ti.
2. Fel y darfu i Abraham pan aeth ef i fynu i'r mynydd i aberthu Isaac ei fab, adel ei weision i wared yn y gwastadedd: Gen. 22.5. felly pan ddelych di at ysbrydol aberthiad Swpper yr Arglwydd, gosod heibio holl feddyliau ac amcanion bydol: fel y gellych di yn gwbl feddylio, a myfyrio am Grist, ac aberthu i fynu dy enaid iddo ef, yr hwn a aberthodd ei enaid ai gorph drosot ti.
In drydydd, myfyria wrthit dy hun, mor werthfawr ac anrhydeddus yw corph a gwaed Mab Duw, yr hwn yw llywodraethwr nef a daiar: Yr Arglwydd, wrth amnaid yr hwn y mae yr Angelion in crynu, a chan yr hwn y caiff y byw ar marw eu barnu in y did diwethaf, a thithau in eu plith. Ac may hwn yw ef, yr hwn gwedi ei groeshoelio am dy bechodau, sydd yr awrhon in ymgynnig i'th enaid i'w dderbyn trwy ffydd. Or tu arall, ystyria pa faith greadur pechadurus ydwyt ti: ac fell yr wit ti in gwbl anheilwng o'r faith lettywr sanctaidd; A chynddrwg yr wit ti in haeddu archwaethu y faith ymborth bendigedig? Gwedi dy gael mewn budreddi, a bight o hynny allan in ymdrobaeddu mewn budr byllan a thyllau anwiredd; in dwyn enw Cristion eithr in gwneuthur gweithredoedd y cythraul; in addoli Christ gan ddywedyd Ave Rex, Henffych well frennin a'th enau, eithr poeri llyfau in ei wyneb, ai groeshoelio ef o newydd a'th orchwylion anraslo•.
Yn drydydd, myfyria wrthit dy hun, mor werthfawr ac anrhydeddus yw corph a gwaed Mab Duw, yr hwn yw llywodraethwr nef a daiar: Yr Arglwydd, wrth amnaid yr hwn y mae yr Angelion yn crynu, a chan yr hwn y caiff y byw ar marw eu barnu yn y dydd diwethaf, a thithau yn eu plith. Ac mai hwn yw ef, yr hwn gwedi ei groeshoelio am dy bechodau, sydd yr awrhon yn ymgynnig i'th enaid i'w dderbyn trwy ffydd. Or tu arall, ystyria pa fath greadur pechadurus ydwyt ti: ac fel yr wyt ti yn gwbl anheilwng o'r fath lettywr sanctaidd; A chynddrwg yr wyt ti yn haeddu archwaethu y fath ymborth bendigedig? Gwedi dy gael mewn budreddi, a byth o hynny allan yn ymdrobaeddu mewn budr byllan a thyllau anwiredd; yn dwyn enw Cristion eithr yn gwneuthur gweithredoedd y cythraul; yn addoli Crist gan ddywedyd Ave Rex, Henffych well frennin a'th enau, eithr poeri llyfau yn ei wyneb, ai groeshoelio ef o newydd a'th orchwylion anraslo•.
In bedwerydd, cydsynnia gan hynny, a meddwl a pha wynepryd y beiddidi gynnyg cyfwrdd corph mor sanctaidd a dwylaw mor aftan? neu i yfed y saith werthfawr waed, a'r faith enau celwyddog drygfawr? Neu i lettena y fâth fendigedig westwr mewn stafell mor fudr? Canys os •addwyd y Bethshemitiaid, am eddy ych in amharchus in Arch yr h•n Destament, pa farnedigaeth a eli di ei ddisgwyl in gyfion, yr hwn a'r cyfryw amhur olygon, a chalon, wit wedi dyfod i edrych a derbyn Arch y Testament ••wydd, in yr honey mae cyflawnder y Duwdod in presswylio in gorphorol? Col. 2.3, 9.
Yn bedwerydd, cydsynnia gan hynny, a meddwl a pha wynepryd y beiddidi gynnyg cyfwrdd corph mor sanctaidd a dwylaw mor aftan? neu i yfed y sath werthfawr waed, a'r fath enau celwyddog drygfawr? Neu i lettena y fâth fendigedig westwr mewn stafell mor fudr? Canys os •addwyd y Bethshemitiaid, am edi ych yn amharchus yn Arch yr h•n Destament, pa farnedigaeth a elli di ei ddisgwyl yn gyfion, yr hwn a'r cyfryw amhur olygon, a chalon, wyt wedi dyfod i edrych a derbyn Arch y Testament ••wydd, yn yr hon y mae cyflawnder y Duwdod yn presswylio yn gorphorol? Col. 2.3, 9.
Os trawyd Uzzah â marwolaeth ddisymmwth, am gyfwrdd Arch y cyfammod, Er nad oedd heb zel! 2 Sam. 6.7. Pa farn oruchel a ddylit ti ei ofni, yr hwn wit mor hy a hill ac á dwylaw aflan ryfygu •eimlo Arch y Testament tragwyddol, in yr honey ⟨p. 306⟩cuddiwyd holl dryssorau doethineb a gwybodaeth?
Os trawyd Ʋzzah â marwolaeth ddisymmwth, am gyfwrdd Arch y cyfammod, Er nad oedd heb zel! 2 Sam. 6.7. Pa farn oruchel a ddylit ti ei ofni, yr hwn wyt mor hy a hyll ac á dwylaw aflan ryfygu •eimlo Arch y Testament tragwyddol, yn yr hon y ⟨p. 306⟩cuddiwyd holl dryssorau doethineb a gwybodaeth?
Os oedd Joan fedyddiwr (y gwr duwiolaf ar a aned o wraig erioed) in ei dybied ei hun in anheilwng i ddwyn ei escidiau ef: O Arglwydd mor anheilwng yw 'r faith briddyn halogedig ac wit ti, i fwyta ei gnawd sanctaidd, ac i yfed ei werthfawroccaf waed? Mat. 3.11.
Os oedd Joan fedyddiwr (y gwr duwiolaf ar a aned o wraig erioed) yn ei dybied ei hun yn anheilwng i ddwyn ei escidiau ef: O Arglwydd mor anheilwng yw 'r fath briddyn halogedig ac wyt ti, i fwyta ei gnawd sanctaidd, ac i yfed ei werthfawroccaf waed? Mat. 3.11.
Os oedd y bendigedig Apostol St Petr, wrth welled dim and llewyrch ollallnog nerth Christ, in ei dybied ei hun in anheilwng i sefyll in yr un cafn ag efo; oh, mor anheilwng wit ti i eistedd gyd â Christ ar yr un bwrdd, lle y jelly di ganfod ei aneirif râd a'i drugaredd in tewynnu?
Os oedd y bendigedig Apostol St Petr, wrth weled dim ond llewyrch ollallnog nerth Crist, yn ei dybied ei hun yn anheilwng i sefyll yn yr vn cafn ag efo; oh, mor anheilwng wyt ti i eistedd gyd â Christ ar yr vn bwrdd, lle y gelli di ganfod ei aneirif râd a'i drugaredd yn tewynnu?
Os oedd y Canwriad in tybied nad oedd cronglwyd ei dŷ ef in deilwng i groesawu y fàth lettywr gogoneddus; pale a ddichon fod in gymmwys dan dy asennau di, i sancteiddrwydd Christ i anneddu ynddo? Mat. 8.8.
Os oedd y Canwriad yn tybied nad oedd cronglwyd ei dŷ ef yn deilwng i groesawu y fàth lettywr gogoneddus; pa le a ddichon fod yn gymmwys dan dy asennau di, i sancteiddrwydd Crist i anneddu ynddo? Mat. 8.8.
Os oedd y wraig glwyfus o'r diferlif gwaed, in ofni cyfwrdd ag ymyl ei wisc ef; pa fodd y dylit ti grynu wrth fwyta ei gnawd ac yfed ei oll-jachusawl waed ef?
Os oedd y wraig glwyfus o'r diferlif gwaed, yn ofni cyfwrdd ag ymyl ei wisc ef; pa fodd y dylit ti grynu wrth fwyta ei gnawd ac yfed ei oll-iachusawl waed ef?
Etto os ydwyt ti in dyfod in ostyngedig mewn ffydd, edifeirwch, a chariad perffaith, gan ffieddio dy bechodau a aethant heibio, a bwriadu in ddi-ffuant wellhau dy fuchedd o hyn allan: Na fydded dy bechodau aethant o'r blaen i'th ofni, o ran ni roddir mo honynt sith in dy faich di; ae fe fydd y Sacrament hon in selio i'th enaid ti, fod dy holl bechodau a'r barnedigaethau dyledus iddynt wedi cael eu cyflawn faddau a'u golchi ymmaith in lân trwy waed Christ. Canys nid ordeiniwyd mor Sacrament hon i'r rhai ydynt berffaith, and i gynnorthwyo pechaduriaid edifeiriol i berffeithrwydd: Ni ddaeth Christ i alw y rhai cyfion onid pechaduriaid i ed feirwch, Mat. 9.12, 13. Ac y mae ef in dywedyd, ⟨p. 307⟩nad rhaid ir jach wrth physygwr and i'r clwyfus, y rheini a alwodd Christ, a phan ddevent, y rheini erioed a gynnorthwyai ef. Math. 11.28. Bid yr holl Efengyl in dystiolaeth na ddaeth yr un pechadur erioed at Grist am drugaredd, a mined ymmaith heb ei neges. Trocha di un agwedd dy enaid clwyfus in y ffynnon hon o waed Christ: ac in ddi-ammau in ol ei addewid ef, di a gay dy jachau o'th holl bechodau a'th aflendid. Zach. 13.1. Nid pechaduriaid gan hynny and y rhai sydd in anewyllysgar i edifarhau am eu pechodau, a waherddir oddiwrth y Sacrament hon.
Etto os ydwyt ti yn dyfod yn ostyngedig mewn ffydd, edifeirwch, a chariad perffaith, gan ffieddio dy bechodau a aethant heibio, a bwriadu yn ddi-ffuant wellhau dy fuchedd o hyn allan: Na fydded dy bechodau aethant o'r blaen i'th ofni, o ran ni roddir mo honynt fyth yn dy faich di; ae fe fydd y Sacrament hon yn selio i'th enaid ti, fod dy holl bechodau a'r barnedigaethau dyledus iddynt wedi cael eu cyflawn faddau a'u golchi ymmaith yn lân trwy waed Crist. Canys nid ordeiniwyd mor Sacrament hon i'r rhai ydynt berffaith, ond i gynnorthwyo pechaduriaid edifeiriol i berffeithrwydd: Ni ddaeth Crist i alw y rhai cyfion onid pechaduriaid i ed feirwch, Mat. 9.12, 13. Ac y mae ef yn dywedyd, ⟨p. 307⟩nad rhaid ir iach wrth physygwr ond i'r clwyfus, y rheini a alwodd Crist, a phan ddeuent, y rheini erioed a gynnorthwyai ef.
In bummed, myfyria ddarfod i Grist adael y Sacrament hon i ni in brif Arwydd a gwystl o'i gariad ef: nid pan oeddynt in amcanu ei wneuthur ef in Frenin, Joan. 6.15. (yr hyn a allasai fod megis in dâl am eu hewyllys da) and pan oedd Judas a'r Arch offeiriaid in gwneuthur ei frâd ef, am hynny in gwbl o'i wir gariad. Pride yr oedd Nathan in dangos i Ddafydd ddaed oedd gan y dŷn tlawd ei oenig fechan a laddasai y gwr cyfoethog: Yr oedd ef in rhoi iddi meddai ef, oi dammaid ei hun i fwyta, ac o'i gwppan ei hun i yfed. 2 Sam. 12.3. ac onid yw cariad Christ gan hynny iw Eglwys in anrhaethadwy pan fyddo ef in rhoddi iddî ei gnawd ei hun iw fwyta a'i waed ei hun iw yfed, in borthiant ysprydol a thragwyddol iddi? Os oes gan hynny ddim cariad in dy gallon di, cymmer phiol jechydwriaeth in dy law, a pharcha ei gariad ef â chariad am dano, Psal. 116.11.
Yn bumed, myfyria ddarfod i Grist adael y Sacrament hon i ni yn brif Arwydd a gwystl o'i gariad ef: nid pan oeddynt yn amcanu ei wneuthur ef yn Frenin, Joan. 6.15. (yr hyn a allasai fod megis yn dâl am eu hewyllys da) ond pan oedd Judas a'r Arch offeiriaid yn gwneuthur ei frâd ef, am hynny yn gwbl o'i wir gariad. Pryd yr oedd Nathan yn dangos i Ddafydd ddaed oedd gan y dŷn tlawd ei oenig fechan a laddasai y gwr cyfoethog: Yr oedd ef yn rhoi iddi meddai ef, oi dammaid ei hun i fwyta, ac o'i gwppan ei hun i yfed. 2 Sam. 12.3. ac onid yw cariad Crist gan hynny iw Eglwys yn anrhaethadwy pan fyddo ef yn rhoddi iddî ei gnawd ei hun iw fwyta a'i waed ei hun iw yfed, yn borthiant ysprydol a thragwyddol iddi? Os oes gan hynny ddim cariad yn dy galon di, cymmer phiol iechydwriaeth yn dy law, a pharcha ei gariad ef â chariad am dano, Psal. 116.11.
In chweched, pan fyddo y Gwenidog in dechrau cyffegru y Sacrament sanctaidd, yno dod heibio dy holl weddiau, dy ddarllain, a'th oll fyfyrdodau eraill pa ray bynnac: a gofod dy feddylfryd in unig ar ygweithredon, a'r arferion sanctaidd hynny, y rhai in ol trefnedigaeth Christ a arferir o fewn ac ynghylch ⟨p. 308⟩y Sacrament sanctaidd: Canys fe ryngodd bodd i Dduw (gan ystyried ein gwendid ni) osod y trefnedigaethau hynny in gyfryngau î gyfodi ein meddyliau i ddyfrifol fyfyrio ar ei radau nefol.
Yn chweched, pan fyddo y Gwenidog yn dechrau cyffegru y Sacrament sanctaidd, yno dod heibio dy holl weddiau, dy ddarllain, a'th oll fyfyrdodau eraill pa rai bynnac: a gofod dy feddylfryd yn vnig ar ygweithredon, a'r arferion sanctaidd hynny, y rhai yn ol trefnedigaeth Crist a arferir o fewn ac ynghylch ⟨p. 308⟩y Sacrament sanctaidd: Canys fe ryngodd bodd i Dduw (gan ystyried ein gwendid ni) osod y trefnedigaethau hynny yn gyfryngau î gyfodi ein meddyliau i ddyfrifol fyfyrio ar ei radau nefol.
Pan fŷch di gan hynny in gweled y Gwenidog in gosod oddiwrtho y bara ar gwin ar Fwrdd yr Arglwydd, ac in eu cyssegru hwynt trwy weddi a thrwy ordeinhad Christ, i fod in Sacrament sanctaidd o fendigedig corph a gwaed Christ; yno myfyria, fell y darfu i Dduw Dàd o'i wir gariad i ddynol ryw, neilltuo, a selio ei unig-anedig Fab i fod in foddion oll-ddigonol, ac unig gyfryngwr, i'n gwaredu ni oddiwrth bechod, ac i'n cymmodi ni a'i râd ef, ac i'n dwyn ni i'w ogoniant.
Pan fŷch di gan hynny yn gweled y Gwenidog yn gosod oddiwrtho y bara ar gwin ar Fwrdd yr Arglwydd, ac yn eu cyssegru hwynt trwy weddi a thrwy ordeinhad Crist, i fod yn Sacrament sanctaidd o fendigedig corph a gwaed Crist; yno myfyria, fel y darfu i Dduw Dàd o'i wir gariad i ddynol ryw, neilltuo, a selio ei vnig-anedig Fab i fod yn foddion oll-ddigonol, ac vnig gyfryngwr, i'n gwaredu ni oddiwrth bechod, ac i'n cymmodi ni a'i râd ef, ac i'n dwyn ni i'w ogoniant.
Pan fyddych di in gweled y Gwenidog in torri y bara wedi ei fendigo, y mae 'n rhaid i ti fyfyrio, ddarfod rhoi Jesus Grist tragwyddol fab Duw i farwolaeth, a bod ei fendigedig Enaid a'i gorph (gan deimlad o ddigofaint Duw) wedi eu torri a'i gwahanu am dy bechodau di, cyn wiried ac y gweli di yr awrhon dory y Sacrament sanctaidd o flaen dy lygaid: a chyd â hynny galw i'th gôf faint yw evogrwydd dy bechodau, a maintiolaeth digofaint Duw i'w herbyn hwynt, gan welled na fodlonid cyfiawnder Duw, and a'r cyfryw aberth.
Pan fyddych di yn gweled y Gwenidog yn torri y bara wedi ei fendigo, y mae 'n rhaid i ti fyfyrio, ddarfod rhoi Jesu Grist tragwyddol fab Duw i farwolaeth, a bod ei fendigedig Enaid a'i gorph (gan deimlad o ddigofaint Duw) wedi eu torri a'i gwahanu am dy bechodau di, cyn wiried ac y gweli di yr awrhon dorri y Sacrament sanctaidd o flaen dy lygaid: a chyd â hynny galw i'th gôf faint yw euogrwydd dy bechodau, a maintiolaeth digofaint Duw i'w herbyn hwynt, gan weled na fodlonid cyfiawnder Duw, ond a'r cyfryw aberth.
Pin fyddo y gwenidog gwedi bendigo a thorri y Sacrament, ac in ei ymbaratoi ei hunan i'w chyfrannu; yno myfyria, fod y brenin yr hwn sydd feistr o'r wlêdd in sefyll wrth y bwrdd i welled ei wahoddedigion, ac in edrych arnat ti a yw dy wisc briodas am danat: Mat. 22.11. Dad. 19.8. Tibia hefyd fod yr holl Angelion sanctaidd, y rhai ydynt in gwilio ar yr etholedigion in yr Eglwys, ac ydynt in chwennych gweled arferu y dirgeledigaethau sanctaidd hynny, in dal sylw ar dy ostyngeiddrwydd a'th ymddygiad, 1 Cor. 11.10. Eph. 1. ar olaf. 1 Pet. 1.12. ⟨p. 309⟩gâd i'th enaid gan hynny, in y cyfamser y byddo 'r Gwenidog in dwyn y Sacrament attat ti, aberthu hon, neu'r cyfryw unig-adroddiad at Grist.
Pyn fyddo y gwenidog gwedi bendigo a thorri y Sacrament, ac yn ei ymbaratoi ei hunan i'w chyfrannu; yno myfyria, fod y brenin yr hwn sydd feistr o'r wlêdd yn sefyll wrth y bwrdd i weled ei wahoddedigion, ac yn edrych arnat ti a yw dy wisc briodas am danat: Mat. 22.11. Dad. 19.8. Tybia hefyd fod yr holl Angelion sanctaidd, y rhai ydynt yn gwilio ar yr etholedigion yn yr Eglwys, ac ydynt yn chwennych gweled arferu y dirgeledigaethau sanctaidd hynny, yn dal sylw ar dy ostyngeiddrwydd a'th ymddygiad, 1 Cor. 11.10. Eph. 1. ar olaf. 1 Pet. 1.12. ⟨p. 309⟩gâd i'th enaid gan hynny, yn y cyfamser y byddo 'r Gwenidog yn dwyn y Sacrament attat ti, aberthu hon, neu'r cyfryw vnig-adroddiad at Grist.