A76257:205
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn lyfe â osodwyd allan yn saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd yn gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
Bywyd Duw yw hwnnw, drwy'r hwn, megis trwy'r fwyaf parhaus a phuraf weithred, y mae efe nid in unig, in byw o honaw ei hun, eithr in fythol ffrŵd o flynnon y bywyd, o'r honey mae yr holl greaduriaid in cael eu bywyd: in gymmaint ac may ynddo ef, y maent in byw, in symud, in anadlu, ac in bôd. Ac o blegid nad oes gwahaniaeth rhwng ei fywyd ef ai hanfod, am hynny y dywedir, may i Dduw in unig y mae anfarwoldeb. Act 17.28. 1. Tim. 6.16.
BYwyd Duw yw hwnnw, drwy'r hwn, megis trwy'r fwyaf parhaus a phuraf weithred, y mae efe nid yn vnig, yn byw o honaw ei hun, eithr yn fythol ffrŵd o flynnon y bywyd, o'r hon y mae yr holl greaduriaid yn cael eu bywyd: yn gymmaint ac mai ynddo ef, y maent yn byw, yn symud, yn anadlu, ac yn bôd. Ac o blegid nad oes gwahaniaeth rhwng ei fywyd ef ai hanfod, am hynny y dywedir, mai i Dduw yn vnig y mae anfarwoldeb. Act 17.28. 1. Tim. 6.16.
2. Deal neu wybodaeth Duw, yw'r hyn trwy ban (wrth un bur weithred) y mae ef in gwybod in berssaith ynddo ei hûn bob peth ar a fu erioed, ydynt, neu a fyddant: je meddyliau a bwriadau calon pob dŷn oll. Jer. 17.10. Rhuf 8, 33.
2. Deall neu wybodaeth Duw, yw'r hyn trwy ba vn (wrth vn bur weithred) y mae ef yn gwybod yn berssaith ynddo ei hûn bob peth ar a fu erioed, ydynt, neu a fyddant: ie meddyliau a bwriadau calon pob dŷn oll. Jer. 17.10. Rhuf 8, 33.
Y Gwybodaeth hwn in Nuw sydd nail ai cyffredinol, drwy 'r hwn y gŵyr Duw o honaw ei hûn bob peth in dragwyddol. Y da wrtho ei hûn, y drwg wrth y da gwrthgefn iddo; gan osod ar bethau damweiniol, goelbren damweiniaeth, ac ar bethau angenrheidiol, ddeddf anghenrhaid. Ac mal hyn in gwybod pob peth ynddo acohonaw ei hûn, efe yw'r achos o'r holl wybodaeth sydd ym-mhawb yngystal dynion ac Angelion. In ail, neulltuol, yr hwn a elwir gwybodaetn cymmemeradwy, trwy 'r hwn yr edwyn efe wrth eu pennau, ac y cydnebydd in rasusol a'i etholedigion am yr eiddaw ei hûn. 1 Tim. 2, 19.
Y Gwybodaeth hwn yn Nuw sydd naill ai cyffredinol, drwy 'r hwn y gŵyr Duw o honaw ei hûn bob peth yn dragwyddol. Y da wrtho ei hûn, y drwg wrth y da gwrthgefn iddo; gan osod ar bethau damweiniol, goelbren damweiniaeth, ac ar bethau angenrheidiol, ddeddf anghenrhaid. Ac mal hyn yn gwybod pob peth ynddo acohonaw ei hûn, efe yw'r achos o'r holl wybodaeth sydd ym-mhawb yngystal dynion ac Angelion. Yn ail, neulltuol, yr hwn a elwir gwybodaetn cymmemeradwy, trwy 'r hwn yr edwyn efe wrth eu pennau, ac y cydnebydd yn rasusol a'i etholedigion am yr eiddaw ei hûn. 1 Tim. 2, 19.
Deal hefyd a gynnwys ddoethineb Duw, drwy 'r hwn ei creawdd ef in hygall bob peth o ddiddym ⟨p. 22⟩ddeunydd mewn rhif, mesur, a phwys; a rhagllaw a'i rheola, ac a'i cymhwysa hwynt, i wasanaethu ei arfaeth sancteiddiaf, a'i ogoniant ei hunan.
Deall hefyd a gynnwys ddoethineb Duw, drwy 'r hwn ei creawdd ef yn hygall bob peth o ddiddym ⟨p. 22⟩ddeunydd mewn rhif, mesur, a phwys; a rhagllaw a'i rheola, ac a'i cymhwysa hwynt, i wasanaethu ei arfaeth sancteiddiaf, a'i ogoniant ei hunan.
3. Ewyllys Duw yw'r hwn drwy ba in anhenrhaid iddo ei ewyllysio ei hûn, megis y prif-ddaioni: A thrwy ei ewyllysio ei hûn fe a ewyllysia in rhwydd ddigymmell oll bethau da eraill, y rhai ydynt oddiallan iddaw.
3. Ewyllys Duw yw'r hwn drwy ba yn anhenrhaid iddo ei ewyllysio ei hûn, megis y prif-ddaioni: A thrwy ei ewyllysio ei hûn fe a ewyllysia yn rhwydd ddigymmell oll bethau da eraill, y rhai ydynt oddiallan iddaw.
Ewyllys Duw er nad yw ynddo ei hûn and un, megis y mae ei hanfod, etto o herwydd amryw amlygynnau ac effeithiau, fe ai gelwir in yr Scrythyrau wrth amryw enwau, self, 1. Cariad, wrth yr hwn y deellir Tragwyddol wyllysiad da ein Duw, drwy'r hwn ir ordinhaodd iw etholedigion fod in gadwedig in rhâd drwy Grist: ac y rhydd iddynt bob doniau angenrheidiol ir bywyd yma, ac ir hwn sydd ar ddyfod, gan ymfodloni ynddynt hwy, ac in eu gwasanaeth. 1 Joan 3, 1. Gen. 4, 4. 2. Cyfiawnder yw dianwadal ewyllys Duw, drwy 'r hwn y gobrwya efe ddynion ac Angelion in ol eu gweithredoedd; gan gospi y diedifarus in ol eu haeddedigaethau, yr hyn a elwir cyfiawnder ei ddigofaint ef: a thalu i'r ffyddloniaid in ol ei addewidion, yr hyn a elwir cyfiawnder ei râs ef. Rhuf. 2, 5. ac 9, 15, 16. 3. Trugaredd, yr hwn in unig yw ewyllys da Duw, a pharodrwydd ei search i faddeu i bechadur edifeiriol ei bechodau ai ddrwg foddion. 4. Daioni, drwy 'r hwn y mae Duw in ewyllysgar in cyfrannu o'i ddaioni iw greaduriaid: ac o herwydd ei fod ef in ei gyfrânnu in rhâd, fe ai gelwir ef *grâs. 5. Gwirionedd, drwy 'r hwn yr ewyllysia Duw in ddianwadal, y pethau a ewyllysio: gan ⟨p. 23⟩ddibenu a chyflawni pob peth ar a ddyweddodd in ei amser gosodedig. Psal. 146, 6. 6. Ammynedd, drwy'r hwn y mae Duw in ewyllysgar in peidio a chospi y rhai drygionus, cyhyd ac y cennadhâo ei gyfiawnder, a hid oni byddo eu pechodau hwythau in addfed. 7, Sancteiddwrydd, drwy'r hwn y neulltuir nature Duw oddiwrth bôb halogedigrwdd: ac y cashâ efe bôb brynti; ac felly gan fod in llwyr bureidd-lân ynddo ei hûn, y mae in ymhoffi ymhurdeb a diweirdeb ei weision, oddifewn ac oddiallan, yr hyn a dywalltodd efe ynddynt. 1 Pet. 1, 15, 16. 1 Thes. 4, 3. 8. Dîg, drwy'r hwn y deellir diymmod a chyfiawn ewyllys Duw, in ceryddu yr etholedigion, ac in rhoddi dial a chosbedigaeth ar y Gwrthodedig, am y cammau a gynnigiant iddo ef ac iw ddewisedig. A phan gospo Duw in dôst, ac in drwm, yno y gelwir Digofaint, amserol ir Etholedig, tragwyddol ir Gwrthodedig.
4. Gallu Duw yw yr hwn, drwy ban y dichon efe o honaw ei hûn, ac in ddiattal wneuthur pa beth bynnac a ewyllysio, ar a fo in cydhuno a'i naturiaeth ef, a thrwy yr hwn megis y gwnaeth efe, felly y mae efe rhagllaw in rheoli y nefoedd a'r ddaiar, a'r holl bethau ynddynt. Yr holl alluog nerth hwn in Nuw sydd nail ai'n hollawl, trwy 'r hwn y dichon efe ewyllysio, a gwneuthur mwy nac a ewyllysio, neu nac a wnelo, Mat. 3.9. ac 20.53. Rhuf. 9.18. Neu Weithredol, trwy 'r hwn, y gwna Duw beth bynnac a fynno ef ei wneuthur, Psal, 115.3.
4. Gallu Duw yw yr hwn, drwy ba vn y dichon efe o honaw ei hûn, ac yn ddiattal wneuthur pa beth bynnac a ewyllysio, ar a fo yn cydhuno a'i naturiaeth ef, a thrwy yr hwn megis y gwnaeth efe, felly y mae efe rhagllaw yn rheoli y nefoedd a'r ddaiar, a'r holl bethau ynddynt. Yr holl alluog nerth hwn yn Nuw sydd naill ai'n hollawl, trwy 'r hwn y dichon efe ewyllysio, a gwneuthur mwy nac a ewyllysio, neu nac a wnelo, Mat. 3.9. ac 20.53. Rhuf. 9.18. Neu Weithredol, trwy 'r hwn, y gwna Duw beth bynnac a fynno ef ei wneuthur, Psal, 115.3.
5. Mawrhydi yw'r peth, drwy'r hwn y mae Duw o'i wir ollawl awdurdod ei hun in teyrnasu, ac in rheoli, megis Arglwydd a Brenin, a'r yr holl greaduriaid, ⟨p. 24⟩gweledig ac anweledig: a chanddo gyfiawnder a meddiant ar bob peth, megis oddiwrth yr hwn, ac er mwyn yr hwn y mae pob peth. A hefyd gyflawnder gallu, fall y dichon ef faddau anwiredd pawb oll a ewyllysio ef eu harbed, a gorchfygu ei elynion, y rhai a fynno efe roi dialled arnynt a'i destruwio, heb fod in rhwymedig i roddi i nebryw greadur refwm o'i weithred: and gwneuthur ei sanctieddiaf ai gyfiawnaf ewyllys eî hûn, iddo in gyfraith tra pherflaith a thragwyddol. Oddiwrth yr holl briodoliaethau hyn, y cyfyd un, yr hwn yw prif-fendigedigrwydd, neu berffeithrwydd Duw.
5. Mawrhydi yw'r peth, drwy'r hwn y mae Duw o'i wir ollawl awdurdod ei hun yn teyrnasu, ac yn rheoli, megis Arglwydd a Brenin, a'r yr holl greaduriaid, ⟨p. 24⟩gweledig ac anweledig: a chanddo gyfiawnder a meddiant ar bob peth, megis oddiwrth yr hwn, ac er mwyn yr hwn y mae pob peth. A hefyd gyflawnder gallu, fal y dichon ef faddau anwiredd pawb oll a ewyllysio ef eu harbed, a gorchfygu ei elynion, y rhai a fynno efe roi dialedd arnynt a'i destruwio, heb fod yn rhwymedig i roddi i nebryw greadur refwm o'i weithred: ond gwneuthur ei sanctieddiaf ai gyfiawnaf ewyllys eî hûn, iddo yn gyfraith tra pherflaith a thragwyddol. Oddiwrth yr holl briodoliaethau hyn, y cyfyd vn, yr hwn yw prif-fendigedigrwydd, neu berffeithrwydd Duw.
Bendigedigrwydd yw'r perffaith a'r anfesurol fwyniant a'r lawenydd a gogoniant, yr hwn sydd gan Dduw ynddo ei hûn in dragywydd, ac sydd achos o bob dedwyddwch a pherffeithwydd, a feddianno pob creadur in ol ei fesur. 1 Tim. 6.15.
Bendigedigrwydd yw'r perffaith a'r anfesurol fwyniant a'r lawenydd a gogoniant, yr hwn sydd gan Dduw ynddo ei hûn yn dragywydd, ac sydd achos o bob dedwyddwch a pherffeithwydd, a feddianno pob creadur yn ol ei fesur. 1 Tim. 6.15.
Y mae Pridoliaethau eraill a *roddir i Dduw ar gyffelybiaeth, ac in amhriodol, in y Scrythyrau sanctaidd, megis (trwy dull ar ymadrodd self Anthropomorphosis, dynawl agweddiad) aelodau din, llygaid clustiau, ffroenau, genau, law, troed, &c. neu synhwyreu a gweithrediadau dŷn, megis gweled, clywed, aroglu, gweithio, rhodio, taro, &c. Neu trwy dull ar ymadrodd a elwir *Anthropopatheia, gwyniau, cynhyrfiadau dŷn, self llawenydd, tristwch, hyfrydwch, pruddder, cariad, cas, &c. Neu mal pan henwer ef trwy *Analogia, in graig, in dŵr, in astalch, ac felly. Arwyddocâd y rheini pob llyfr o ddeongliad ai hyspysa.
Y mae Pridoliaethau eraill a *roddir i Dduw ar gyffelybiaeth, ac yn amhriodol, yn y Scrythyrau sanctaidd, megis (trwy ddull ar ymadrodd sef Anthropomorphosis, dynawl agweddiad) aelodau dyn, llygaid clustiau, ffroenau, genau, llaw, troed, &c. neu synhwyreu a gweithrediadau dŷn, megis gweled, clywed, aroglu, gweithio, rhodio, taro, &c. Neu trwy ddull ar ymadrodd a elwir *Anthropopatheia, gwyniau, cynhyrfiadau dŷn, sef llawenydd, tristwch, hyfrydwch, pruddder, cariad, cas, &c. Neu mal pan henwer ef trwy *Analogia, yn graig, yn dŵr, yn astalch, ac felly. Arwyddocâd y rheini pob llyfr o ddeongliad ai hyspysa.
Nid oes unrhyw briodoliaeth a ddichon adroddi in eglur hanfod Duw, o herwydd ei fod in anherfynol ac anrhaethol.
NId oes vnrhyw briodoliaeth a ddichon adroddi yn eglur hanfod Duw, o herwydd ei fod yn anherfynol ac anrhaethol.
Pa beth bynnac gan hynny a draethir am Dduw, nid Duw ydyw, eitnr in hytrach fe eill wasanaethu i gynnorthwyo ein mennyddiau gweinion ni, i ddirnad in ein rheswm, ac i adrodd ar ein geiriau, Fawrhydi ei dduwiol anian ef, cyn belled ac y bu wiw ganddo ei ddatcuddio ei hûn ini in ei air.
Pa beth bynnac gan hynny a draethir am Dduw, nid Duw ydyw, eitnr yn hytrach fe eill wasanaethu i gynnorthwyo ein mennyddiau gweinion ni, i ddirnad yn ein rheswm, ac i adrodd ar ein geiriau, Fawrhydi ei dduwiol anian ef, cyn belled ac y bu wiw ganddo ei ddatcuddio ei hûn ini yn ei air.
2. Holl briodoliathau Duw a berthynant i bob un or try Pherson, in gystal ac ir hanfod ei hûn, hid y goddefo y briodoliaeth bersonol. Megis Trugaredd y Tâd yw Trugaredd in cenedlu: Trugaredd y mâb yw trugaredd cenedledig, trugaredd yr Yspryd glân yw trugaredd in deilliaw, ac felly am y lleill.
2. Holl briodoliathau Duw a berthynant i bob vn or tri Pherson, yn gystal ac ir hanfod ei hûn, hyd y goddefo y briodoliaeth bersonol. Megis Trugaredd y Tâd yw Trugaredd yn cenedlu: Trugaredd y mâb yw trugaredd cenedledig, trugaredd yr Yspryd glân yw trugaredd yn deilliaw, ac felly am y lleill.
3. Priodoliaethau *bodol Duw, nid oes ragoriaeth rhyngddynt a'i hanfod. Oblegid eu bod hwy felly in yr hanfod, fell y maent in wir hanfod ei hûn. Gan hynny nid oes dim in Nuw, ar nad ydyw un ai hanfod ai person.
3. Priodoliaethau *bodol Duw, nid oes ragoriaeth rhyngddynt a'i hanfod. Oblegid eu bod hwy felly yn yr hanfod, fel y maent yn wir hanfod ei hûn. Gan hynny nid oes dim yn Nuw, ar nad ydyw vn ai hanfod ai person.
Ewyllys Duw er nad yw ynddo ei hûn ond vn, megis y mae ei hanfod, etto o herwydd amryw amlygynnau ac effeithiau, fe ai gelwir yn yr Scrythyrau wrth amryw enwau, sef, 1. Cariad, wrth yr hwn y deellir Tragwyddol wyllysiad da ein Duw, drwy'r hwn ir ordinhaodd iw etholedigion fod yn gadwedig yn rhâd drwy Grist: ac y rhydd iddynt bob doniau angenrheidiol ir bywyd yma, ac ir hwn sydd ar ddyfod, gan ymfodloni ynddynt hwy, ac yn eu gwasanaeth. 1 Joan 3, 1. Gen. 4, 4. 2. Cyfiawnder yw dianwadal ewyllys Duw, drwy 'r hwn y gobrwya efe ddynion ac Angelion yn ol eu gweithredoedd; gan gospi y diedifarus yn ol eu haeddedigaethau, yr hyn a elwir cyfiawnder ei ddigofaint ef: a thalu i'r ffyddloniaid yn ol ei addewidion, yr hyn a elwir cyfiawnder ei râs ef. Rhuf. 2, 5. ac 9, 15, 16. 3. Trugaredd, yr hwn yn vnig yw ewyllys da Duw, a pharodrwydd ei serch i faddeu i bechadur edifeiriol ei bechodau ai ddrwg foddion. 4. Daioni, drwy 'r hwn y mae Duw yn ewyllysgar yn cyfrannu o'i ddaioni iw greaduriaid: ac o herwydd ei fod ef yn ei gyfrânnu yn rhâd, fe ai gelwir ef *grâs. 5. Gwirionedd, drwy 'r hwn yr ewyllysia Duw yn ddianwadal, y pethau a ewyllysio: gan ⟨p. 23⟩ddibenu a chyflawni pob peth ar a ddyweddodd yn ei amser gosodedig. Psal. 146, 6. 6. Ammynedd, drwy'r hwn y mae Duw yn ewyllysgar yn peidio a chospi y rhai drygionus, cyhyd ac y cennadhâo ei gyfiawnder, a hyd oni byddo eu pechodau hwythau yn addfed. 7, Sancteiddwrydd, drwy'r hwn y neulltuir natur Duw oddiwrth bôb halogedigrwdd: ac y cashâ efe bôb brynti; ac felly gan fod yn llwyr bureidd-lân ynddo ei hûn, y mae yn ymhoffi ymhurdeb a diweirdeb ei weision, oddifewn ac oddiallan, yr hyn a dywalltodd efe ynddynt. 1 Pet. 1, 15, 16. 1 Thes. 4, 3. 8. Dîg, drwy'r hwn y deellir diymmod a chyfiawn ewyllys Duw, yn ceryddu yr etholedigion, ac yn rhoddi dial a chosbedigaeth ar y Gwrthodedig, am y cammau a gynnigiant iddo ef ac iw ddewisedig. A phan gospo Duw yn dôst, ac yn drwm, yno y gelwir Digofaint, amserol ir Etholedig, tragwyddol ir Gwrthodedig. Psal. 106, 23.29, 40, 41.