A76257:789
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn lyfe â osodwyd allan yn saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd yn gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
Y mae ef in cospi rhai in y bywyd hwn, i ddangos y rhydd ef ei dialled in y did diweddaf ar yr holl ray a drawseddo ei Sabbath in ewyllyslawn.
Y mae ef yn cospi rhai yn y bywyd hwn, i ddangos y rhydd ef ei ddialedd yn y dydd diweddaf ar yr holl rai a drawseddo ei Sabboth yn ewyllyslawn.
Fell hyn y dangosasom in eglur, fod gorchymmyn y Sabbath in ddefodol, a bod ei newid ef, o'r seithfed did i'r did cyntaf o'r wythnos, wedi ei osod trwy awdurdod Christ a'i Apostolion. Eithr fell wrth gyhoeddi 'r gyfrairh, y cyssylltwyd amryw Ceremoniau perthynol i'r Juddewon in neilltuol, i berry i'r bobl hyny fod in fwy gofalus i gyflawni 'r gyfraith: megis wrth y gorchymmyn cyntaf, eu gwarediad o'r Aipht, in arwyddocau eu gwarediad hwy o uffern: at y pumed gorchymmyn, hŷd y dyddiau In Ghanaan, in argoel o fywyd tragwyddol in y nefoedd: at y chweched gorchymmyn, dirwest oddiwrth waed, a phethau a dagwyd: in arwyddo gafal i ymgadw oddiwrth bob math ar lofruddiaeth: ac at y gyfraith ei gyd, Ceremoni y lâs o femrwn, Num. 15.38. iw ⟨p. 227⟩rhoi i feddwl ymgadw o fewn ymylau 'r gyfraith. Felly un agwedd at y pedwerydd gorchymmyn y chwanegwyd rhai Ceremoniau a berthynent i'r Juddewon in briodol, ac nid i bobl era••l: megis in gyntaf, y ddau offrwm gorchymynnedig iddynt ar y Sabbath, Num. 28.9, 10. i ddangos fell y mynnai Dduw ei wasanaethu â mwy anrhydedd ar y Sabbath, nac ar ddyddiau 'r wythnos: in ail, y gorchymmyn caeth na chynnevid tân ar y did Sabbath, na thrwfid bwyd, Exod. 35.2, 3. ac 16.23. ac na wneid neb ryw lafur corphorol, y daubeth i ddwyn ar gof iddynt eu gwaredigaeth o'r ffwrn dân, a'i caethiwed in yr Aipht, trwy arweiniad Moses ar y did hwnnw: a hefyd i arwyddocau iddynt ymwared tragywyddol eu heneidiau o dân uffern trwy farwolaeth Christ. In drydydd, cadw y Sabbath ar y seithfed did union in ôl trefn y creadigaeth, gan arwyddocau i'r Juddewon, y devai Grist, trwy ei farwolaeth (gan orphywys ar eu Sabbath hwynt in y bed) i berry iddynt lonyddwch a gorphywysdra oddiwrth faich ac jau y Ceremoniau cyfreithiol, yr honey allodd ein t•dau ni, na ninnau ei dwyn, Act. 15.10. Col. 2.16, 17.
Fel hyn y dangosasom yn eglur, fod gorchymmyn y Sabboth yn ddefodol, a bod ei newid ef, o'r seithfed dydd i'r dydd cyntaf o'r wythnos, wedi ei osod trwy awdurdod Crist a'i Apostolion. Eithr fel wrth gyhoeddi 'r gyfrairh, y cyssylltwyd amryw Ceremoniau perthynol i'r Juddewon yn neilltuol, i beri i'r bobl hyny fod yn fwy gofalus i gyflawni 'r gyfraith: megis wrth y gorchymmyn cyntaf, eu gwarediad o'r Aipht, yn arwyddocau eu gwarediad hwy o vffern: at y pumed gorchymmyn, hŷd y dyddiau Yn Ghanaan, yn argoel o fywyd tragwyddol yn y nefoedd: at y chweched gorchymmyn, dirwest oddiwrth waed, a phethau a dagwyd: yn arwyddo gafal i ymgadw oddiwrth bob math ar lofruddiaeth: ac at y gyfraith ei gyd, Ceremoni y lâs o femrwn, Num. 15.38. iw ⟨p. 227⟩rhoi i feddwl ymgadw o fewn ymylau 'r gyfraith. Felly vn agwedd at y pedwerydd gorchymmyn y chwanegwyd rhai Ceremoniau a berthynent i'r Juddewon yn briodol, ac nid i bobl era••l: megis yn gyntaf, y ddau offrwm gorchymynnedig iddynt ar y Sabboth, Num. 28.9, 10. i ddangos fel y mynnai Dduw ei wasanaethu â mwy anrhydedd ar y Sabboth, nac ar ddyddiau 'r wythnos: yn ail, y gorchymmyn caeth na chynneuid tân ar y dydd Sabboth, na thrwfid bwyd, Exod. 35.2, 3. ac 16.23. ac na wneid neb ryw lafur corphorol, y ddau beth i ddwyn ar gof iddynt eu gwaredigaeth o'r ffwrn dân, a'i caethiwed yn yr Aipht, trwy arweiniad Moses ar y dydd hwnnw: a hefyd i arwyddocau iddynt ymwared tragywyddol eu heneidiau o dân vffern trwy farwolaeth Crist. Yn drydydd, cadw y Sabboth ar y seithfed dydd vnion yn ôl trefn y creadigaeth, gan arwyddocau i'r Juddewon, y deuai Grist, trwy ei farwolaeth (gan orphywys ar eu Sabboth hwynt yn y bedd) i beri iddynt lonyddwch a gorphywysdra oddiwrth faich ac iau y Ceremoniau cyfreithiol, yr hon ni allodd ein t•dau ni, na ninnau ei dwyn, Act. 15.10. Col. 2.16, 17.
A pha ddelw bynnac ym mharadwys cyn cwymp dŷn, nad ydoedd cadw y Sabbath ar y feithfed did o'r creadigaeth in Ceremoni, eithr prawf o berffeithrwydd: etto in ol y cwymp ef a aeth in ceremoniaidd, ac iw gyfnewid o herwydd yr adferiad trwy Grist. megis y daeth bywyd dŷn yr hwn o flaen y cwymp oedd anfarwol, ar ol hynny i fod in farwol, a noethni yr hwn o'r blaen law oedd in harddwch, a ddaeth in gywilydd gwedi hynny: a Phriodas a ddaeth in arwydd o'r dirgeledig undeb sydd rhwng Christ a'i Eglwys, Ephes. 5. Ac i gyflawni y Ceremoniau (y •hai er mwyn yr Juddewon a chwanegesid at y Sabbath) fe ddarfu i Grist in ôl ei ⟨p. 228⟩farwolaeth orphywys in ei fed holl did Sabbath yr Juddewon, ac wrth orphywys felly, efe a gyflawnodd yr holl Ceremoniaidd angwanegiadau hynny.
A pha ddelw bynnac ym mharadwys cyn cwymp dŷn, nad ydoedd cadw y Sabboth ar y feithfed dydd o'r creadigaeth yn Ceremoni, eithr prawf o berffeithrwydd: etto yn ol y cwymp ef a aeth yn ceremoniaidd, ac iw gyfnewid o herwydd yr adferiad trwy Grist. megis y daeth bywyd dŷn yr hwn o flaen y cwymp oedd anfarwol, ar ol hynny i fod yn farwol, a noethni yr hwn o'r blaen llaw oedd yn harddwch, a ddaeth yn gywilydd gwedi hynny: a Phriodas a ddaeth yn arwydd o'r dirgeledig vndeb sydd rhwng Crist a'i Eglwys, Ephes. 5. Ac i gyflawni y Ceremoniau (y •hai er mwyn yr Juddewon a chwanegesid at y Sabboth) fe ddarfu i Grist yn ôl ei ⟨p. 228⟩farwolaeth orphywys yn ei fedd holl ddydd Sabboth yr Juddewon, ac wrth orphywys felly, efe a gyflawnodd yr holl Ceremoniaidd angwanegiadau hynny.
Yr awrhon, fell na ddarfu i ddyspeidiad o'r Ceremoniau cyfylltedig at 1, 5, ar 6 gorchymynnion, ac at briodas, mo ddiddymmu y gorchymynnion hynny, na phriodas, mal na byddent in ddosparthau tragywyddol o addoliad Duw a chyfiawnder din: ni ddarfu chwaith, i ddirymiad y Ceremoniau gosodedig at y Sabbath, ddiddymmu gweddeidd-dray gorchymmyn am y Sabbath: felly er body Ceremoniau wedi eu rhoi heibio, wrth ddyfodiad y Sylwedd: ar cyscod wedi cilio o ran i Grist y corph ei guddio: etto yr orphywysfa fanctaidd, yr hon a orchymnynwyd ac a gadwyd, cyn bod na'r Juddewon in bobby, na 'r Ceremoniau hynny wedi eu cysylltu at y Sabbath, a barhâodd in dragywyddol gyfraith Dduw, trwy 'r honey mae holl hiliogaeth Addaf in rhwymedig i orphywys oddiwrth eu gorchwylion cyffredinol, mal y gallont gwbl dreulio pob seithfed did mewn cyhoedd anrhydedd a gwasanaeth yr unig Dduw, eu Creawdwr, a'i Gwaredydd: eithr in syiwedd y pedwerydd gorchymmyn ni chrybwyllir am in mâth ar Ceremoni.
Yr awrhon, fel na ddarfu i ddyspeidiad o'r Ceremoniau cyfylltedig at 1, 5, ar 6 gorchymynnion, ac at briodas, mo ddiddymmu y gorchymynnion hynny, na phriodas, mal na byddent yn ddosparthau tragywyddol o addoliad Duw a chyfiawnder dyn: ni ddarfu chwaith, i ddirymiad y Ceremoniau gosodedig at y Sabboth, ddiddymmu gweddeidd-dra y gorchymmyn am y Sabbath: felly er bod y Ceremoniau wedi eu rhoi heibio, wrth ddyfodiad y Sylwedd: ar cyscod wedi cilio o ran i Grist y corph ei guddio: etto yr orphywysfa fanctaidd, yr hon a orchymnynwyd ac a gadwyd, cyn bod na'r Juddewon yn bobi, na 'r Ceremoniau hynny wedi eu cysylltu at y Sabboth, a barhâodd yn dragywyddol gyfraith Dduw, trwy 'r hon y mae holl hiliogaeth Addaf yn rhwymedig i orphywys oddiwrth eu gorchwylion cyffredinol, mal y gallont gwbl dreulio pob seithfed dydd mewn cyhoedd anrhydedd a gwasanaeth yr vnig Dduw, eu Creawdwr, a'i Gwaredydd: eithr yn syiwedd y pedwerydd gorchymmyn ni chrybwyllir am yn mâth ar Ceremoni.
Y Dadlevon pennaf, in erbyn defod y Sabbath ydynt dry.
Y Dadleuon pennaf, yn erbyn defod y Sabboth ydynt dri.
1. Geiriau St Paul at y Galatiaid, cadw yr ydych ddiwrnodau a misoedd, ac amseroedd, a blynyddoedd, &c. Gal. 4.10. Eithr nid yw yr Apostol yno in condemnio neu in beio ar y Sabbath Moesol, yr hwn a •lwn ni did yr Arglwydd: a'r hwn a ordeiniasai ef ei hun, in ôl gorchymmyn Christ, in yr Eglwysi hynny o Galatia, a Chorinth, ac a gadwasai ei hun mewn Eglwysi eraill, 1 Cor. 16.1. ac 14.37. Act. 20.7. eithr y mae ef in dywedyd am ddyddiau, ⟨p. 229⟩am amseroedd, a blynyddoedd yr Juddewon, ac am gadw y Sabbath ar y seithfed did in ô• y creadigaeth, yr hyn y mae ef in ei alw cysgodau pethau i ddyfod, gwedi eu diddymmu in awr trwy Grist y corph; ac in y gyfraith hwynt a elwir Sabbothau, eithr gwedi eu gwahanredu oddiwrth y Sabbath Moesol, Col. 2.17. Levit. 23.37, 38.
1. Geiriau St Paul at y Galatiaid, cadw yr ydych ddiwrnodau a misoedd, ac amseroedd, a blynyddoedd, &c. Gal. 4.10. Eithr nid yw yr Apostol yno yn condemnio neu yn beio ar y Sabboth Moesol, yr hwn a •lwn ni dydd yr Arglwydd: a'r hwn a ordeiniasai ef ei hun, yn ôl gorchymmyn Crist, yn yr Eglwysi hynny o Galatia, a Chorinth, ac a gadwasai ei hun mewn Eglwysi eraill, 1 Cor. 16.1. ac 14.37. Act. 20.7. eithr y mae ef yn dywedyd am ddyddiau, ⟨p. 229⟩am amseroedd, a blynyddoedd yr Juddewon, ac am gadw y Sabboth ar y seithfed dydd yn ô• y creadigaeth, yr hyn y mae ef yn ei alw cysgodau pethau i ddyfod, gwedi eu diddymmu yn awr trwy Grist y corph; ac yn y gyfraith hwynt a elwir Sabbothau, eithr gwedi eu gwahanredu oddiwrth y Sabboth Moesol,
2. Geiriau St Paul at y Colossiaid, self, Am hynny na farned neb arnoch chwi am fwyd neu am d•iod, neu o ran did gwyl, neu newydd loer, neu Sabbothau, Col. 2.16. eithr y mae 'r Apostol in meddwl Sabbothau Ceremoniaidd yr Juddewon, megis o'r blaen.
2. Geiriau St Paul at y Colossiaid, sef, Am hynny na farned neb arnoch chwi am fwyd neu am d•iod, neu o ran dydd gwyl, neu newydd loer, neu Sabbothau, Col. 2.16. eithr y mae 'r Apostol yn meddwl Sabbothau Ceremoniaidd yr Juddewon, megis o'r blaen.
3. Yr hyn a scrifennodd yr unrhyw Apostol at y Rhufeiniaid, self, y mae un in barnu diwruod uwchlaw diwrnod, ac arall in barnu pob diwrnod in ogyfuwch, &c. Rhuf. 14.5.
3. Yr hyn a scrifennodd yr vnrhyw Apostol at y Rhufeiniaid, sef, y mae vn yn barnu diwruod vwchlaw diwrnod, ac arall yn barnu pob diwrnod yn ogyfuwch, &c. Rhuf. 14.5.
Eithr nid yw St Paul in gwneuthur dim o'r fâth gyfrif, canys nid yw y daddy yno rhwyng yr Iddewon a'r cenedloedd, eithr rhwng y Cristianogion cryfion a'r gweiniaid, Rhu. 15.1. Y rhai cryfion oeddynt in cyfrif y nail did uwchlaw 'r llall, megis y mae in ymddangos wrth fod did wedi ei orchymmyn, a'i gadw in yr Eglwys, ym mhob man in adnabyddus, a pharchedig with yr enw hwn, self did yr Arglwydd. Ac am hynny mae St Paul in dywedyd yma, yr hwn sydd in ystyried ý diwrnod hwn ir Arglwydd y mae in ei ystyried. Ystyried yr hwn, o herwydd cyfnewid seithfed did yr Juddewon, rhai Cristianogion gweinion (fell lawyer heddyw) a dybient nad ydoedd angenrheidiol: felly onis mine gwyr (o achos diddymmu did yr Juddewon) anrhydeddu a chadw in sanctaidd did yr Arglwydd, eithr ei gyfrif fell diwrnod arall: y mae hyn (medd yr Apostol) in argoel o'i gwendid hwy, a hynny sydd raid cyd-ddwyn ag efo, nes eu caffont hwy amser ⟨p. 230⟩i gael eu hathrawiaethu ym mhellach in yr jawn. Pob dadl arall a wrthwynebo y gorchymmyn hwn nid yw and offer, ac ni thâl moi atteb.
Eithr nid yw St Paul yn gwneuthur dim o'r fâth gyfrif, canys nid yw y ddadi yno rhwyng yr Iddewon a'r cenedloedd, eithr rhwng y Cristianogion cryfion a'r gweiniaid, Rhu. 15.1. Y rhai cryfion oeddynt yn cyfrif y naill ddydd vwchlaw 'r llall, megis y mae yn ymddangos wrth fod dydd wedi ei orchymmyn, a'i gadw yn yr Eglwys, ym mhob man yn adnabyddus, a pharchedig with yr enw hwn, sef dydd yr Arglwydd. Ac am hynny mae St Paul yn dywedyd yma, yr hwn sydd yn ystyried ý diwrnod hwn ir Arglwydd y mae yn ei ystyried. Ystyried yr hwn, o herwydd cyfnewid seithfed dydd yr Juddewon, rhai Cristianogion gweinion (fel llawer heddyw) a dybient nad ydoedd angenrheidiol: felly onis myn gwyr (o achos diddymmu dydd yr Juddewon) anrhydeddu a chadw yn sanctaidd ddydd yr Arglwydd, eithr ei gyfrif fel diwrnod arall: y mae hyn (medd yr Apostol) yn argoel o'i gwendid hwy, a hynny sydd raid cyd-ddwyn ag efo, nes eu caffont hwy amser ⟨p. 230⟩i gael eu hathrawiaethu ym mhellach yn yr iawn. Pob dadl arall a wrthwynebo y gorchymmyn hwn nid yw ond ofer, ac ni thâl moi atteb.
YR awrhon sancteiddiad y Sabbath sydd in sefyll mewn daubeth. In gyntaf, in gorphywys oddiwrth bob gwaith a gorchwyl cyffredinol, ar a berthyno i'n bywyd anianol ni.
YR awrhon sancteiddiad y Sabbath sydd yn sefyll mewn dau beth. Yn gyntaf, yn gorphywys oddiwrth bob gwaith a gorchwyl cyffredinol, ar a berthyno i'n bywyd anianol ni.
In ail, in cyssegru yr orphywysfa honno in gwbl ollawl i wasanaethu Duw, ac i arfer y moddion sanctaidd, y rhai a berthynant i'r bywyd ysprydol.
Yn ail, yn cyssegru yr orphywysfa honno yn gwbl ollawl i wasanaethu Duw, ac i arfer y moddion sanctaidd, y rhai a berthynant i'r bywyd ysprydol.
Am y cyntaf.
Y gweithiau, a'r gorchwylion sydd raid i ni beidio â hwynt, ydynt in gyffredin holl ddinasol a gwledig drafferthion, o'r lleiaf hid y mwyaf. Exod. 31.12, 13.29, 30.
Y gweithiau, a'r gorchwylion sydd raid i ni beidio â hwynt, ydynt yn gyffredin holl ddinasol a gwledig drafferthion, o'r lleiaf hyd y mwyaf. Exod. 31.12, 13.29, 30.
I hysbysu in eglurach:
I hysbysu yn eglurach:
Ymattalier In gyntaf, oddiwrth holl weithredoedd ein galwedigaeth hid in oed medi amser cynhaiaf.
Ymattalier Yn gyntaf, oddiwrth holl weithredoedd ein galwedigaeth hyd yn oed medi amser cynhaiaf.