A76257:928
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn lyfe â osodwyd allan yn saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd yn gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
2. Rhaid iddynt fod in deilliaw ac in tyfu oddiwrth ffydd, onidê ni ryngant fodd Duw: nagê, heb ffydd nid yw y gweithredoedd te•caf and pechodau ⟨p. 267⟩disclaer, ac elusenau Pharisæaidd. Rhuf. 14.23. Heb. 11.3.
2. Rhaid iddynt fod yn deilliaw ac yn tyfu oddiwrth ffydd, onidê ni ryngant fodd Duw: nagê, heb ffydd nid yw y gweithredoedd te•caf ond pechodau ⟨p. 267⟩disclaer, ac elusenau Pharisæaidd. Rhuf. 14.23. Heb. 11.3.
3. Ni wasanaetha i ti dybied y jelly di haeddu y nefoedd o herwydd dy weithredoedd da a'th elusenau; Canys fe ddarfuasai i Fab Duw dywalld ei waed in offer, pe gallesid prynu y nefoedd am fwyd neu arian. Y mae 'n rhaid i ti gan hynny geisio meddiant ar y nefoedd, trwy werth gwaed Christ, ac nid trwy haeddedigaeth dy weithredocdd dy hun. Canys dawn Duw yw bywyd tragwyddol trwy Jesus Grist ein Harglwydd: Rhu. 6.23. Etto y mae 'n rhaid i bob gwir Gristion, sydd in credu ei fod ei hun in gadwedig, ac in gobeithio mined i'r nefoedd, wneuthur gweithredoedd da (megis y dywaid yr Apostol) i anghenrheidiau er mwyn pedair achos:
3. Ni wasanaetha i ti dybied y gelli di haeddu y nefoedd o herwydd dy weithredoedd da a'th elusenau; Canys fe ddarfuasai i Fab Duw dywalld ei waed yn ofer, pe gallesid prynu y nefoedd am fwyd neu arian. Y mae 'n rhaid i ti gan hynny geisio meddiant ar y nefoedd, trwy werth gwaed Crist, ac nid trwy haeddedigaeth dy weithredocdd dy hun. Canys dawn Duw yw bywyd tragwyddol trwy Jesu Grist ein Harglwydd: Rhu. 6.23. Etto y mae 'n rhaid i bob gwir Gristion, sydd yn credu ei fod ei hun yn gadwedig, ac yn gobeithio myned i'r nefoedd, wneuthur gweithredoedd da (megis y dywaid yr Apostol) i anghenrheidiau er mwyn pedair achos:
In gyntaf, fell y gogonedder Duw. Philip. 1.11. In ail, fell y byddych in ymddangos in diolchgar am dy Brynedigaeth, Luc. 1.74, 75. In drydydd, fell y gwnelych dy etholedigaeth in ddiogel iti dy hun, 2 Pet. 1.10. In bedwerydd, fell y byddych in ynnill eraill wrth welled dy ddwywolder bucheddol i dybied in well o'th crefydd Gristianogawl, Mat. 5.16. Ac er mwyn yr arferion hyn y gelwir ni in waith Duw, wedi ein creu in-Grist Jesus i weithredoedd da, y rhai a rag-ddarparodd Duw, fell y rhodiem ni ynddynt, Ephes. 2.10.
Yn gyntaf, fel y gogonedder Duw. Philip. 1.11. Yn ail, fel y byddych yn ymddangos yn diolchgar am dy Brynedigaeth, Luc. 1.74, 75. Yn drydydd, fel y gwnelych dy etholedigaeth yn ddiogel iti dy hun, 2 Pet. 1.10. Yn bedwerydd, fel y byddych yn ynnill eraill wrth weled dy ddwywolder bucheddol i dybied yn well o'th crefydd Gristianogawl, Mat. 5.16. Ac er mwyn yr arferion hyn y gelwir ni yn waith Duw, wedi ein creu yn-Grist Jesu i weithredoedd da, y rhai a rag-ddarparodd Duw, fel y rhodiem ni ynddynt, Ephes. 2.10.
4. Ni wasanaetha i ti roi mo'th elusen i fedlemmod cryfion, neu westenwyr digywilydd, y rhai ydynt in byw mewn cwyllyslawn seguryd ac aflendid, eithr i'r tlodion crefyddol onest, y rhai a fyddant nail a'i in gláf, a'i 'n hên heb allael mor gweithio: neu i'r cyfryw ray a weithio, a'i gwaith heb allael moi cadw: cais afael ar yr rhain y tu cefn i'r hwylfeydd, a dôd gymmorth iddynt. Eithr o chyfarfyddi di ag un a fynno gardod er mwyn Jesus, a thy heb wybod ei fod in anheilwng, na naghá mo hono ef: canys ⟨p. 268⟩gwell i ti roddi i ddêg o Dwyllwyr, na chynnwys i Grist fined in ddiymwared, mewn un sanct tlawd. Nac edrych i ba ddŷn eithr dôd tidy elusen megis pe bait in ei rhoi i Grist ei hunain.
4. Ni wasanaetha i ti roi mo'th elusen i fedlemmod cryfion, neu westenwyr digywilydd, y rhai ydynt yn byw mewn cwyllyslawn seguryd ac aflendid, eithr i'r tlodion crefyddol onest, y rhai a fyddant naill a'i yn gláf, a'i 'n hên heb allael mor gweithio: neu i'r cyfryw rai a weithio, a'i gwaith heb allael moi cadw: cais afael ar yr rhain y tu cefn i'r hwylfeydd, a dôd gymmorth iddynt. Eithr o chyfarfyddi di ag vn a fynno gardod er mwyn Jesu, a thi heb wybod ei fod yn anheilwng, na naghá mo hono ef: canys ⟨p. 268⟩gwell i ti roddi i ddêg o Dwyllwyr, na chynnwys i Grist fyned yn ddiymwared, mewn un sanct tlawd. Nac edrych i ba ddŷn eithr dôd ti dy elusen megis pe bait yn ei rhoi i Grist ei hunain.
2. Am daledigaeth Elusenau, a gweithredoedd da.
1. Elusenau ydyw 'r moddion rhagorol i berry i Dduw in ei drugaredd droi ei farnedigaethau amserol oddiwrthym: pan fyddom ni trwy wir ffydd (yr hon a'i dengys ei hun wrth y cyfryw ffrwythau) in dychwelyd atto ef. Dan. 4.24.
1. Elusenau ydyw 'r moddion rhagorol i beri i Dduw yn ei drugaredd droi ei farnedigaethau amserol oddiwrthym: pan fyddom ni trwy wir ffydd (yr hon a'i dengys ei hun wrth y cyfryw ffrwythau) yn dychwelyd atto ef. Dan. 4.24.
2. Trugarog roddwyr echwyn ac Elusenau a fyddant blant i'r goruchaf; Luc. 6.35.36. ac in debyg i Dduw eu Tâd, yr hwn yw Tâd y Trugareddau, 2 Cor. 1.3. Hwy a gân fod in oruwchwilwyr i gyfrannu ei dda; Luc. 16.2. a'i ddwylaw i roddi ei Elusenau. Ac os ydyw gymmaint goruwchafiaeth fod in oruwchwiliwr elusenau 'r Brenin; pa faint mwy ydyw bod in oruwchwiliwr, neu in rhannwr Elusenau tros Frenyn y Brenhinoedd?
2. Trugarog roddwyr echwyn ac Elusenau a fyddant blant i'r goruchaf; Luc. 6.35.36. ac yn debyg i Dduw eu Tâd, yr hwn yw Tâd y Trugareddau, 2 Cor. 1.3. Hwy a gân fod yn oruwchwilwyr i gyfrannu ei dda; Luc. 16.2. a'i ddwylaw i roddi ei Elusenau. Ac os ydyw gymmaint goruwchafiaeth fod yn oruwchwiliwr elusenau 'r Brenin; pa faint mwy ydyw bod yn oruwchwiliwr, neu yn rhannwr Elusenau tros Frenyn y Brenhinoedd?
3. Pan fyddo 'r holl fyd in ein gadael ni, yno in unig gweithredoedd da, ac Angelion da a'n canlynant, y nail, i dderbyn eu gwobr, a'r lleill, i gyflawni y gorchymmyn a roddwyd arnynt. Date. 13.14. Luc. 16.22. Psa. 91.11. Heb. 1.14.
3. Pan fyddo 'r holl fyd yn ein gadael ni, yno yn unig gweithredoedd da, ac Angelion da a'n canlynant, y naill, i dderbyn eu gwobr, a'r lleill, i gyflawni y gorchymmyn a roddwyd arnynt. Date. 13.14. Luc. 16.22. Psa. 91.11. Heb. 1.14.
4. Haelioni mewn Elusenau ydyw y sail gadarnaf y cawn in y bywyd tragywyddol wobr tra-helaeth, trwy drugaredd a haeddedigaethau Christ. 1 Tim. 6.19.
4. Haelioni mewn Elusenau ydyw y sail gadarnaf y cawn yn y bywyd tragywyddol wobr tra-helaeth, trwy drugaredd a haeddedigaethau Crist. 1 Tim. 6.19.
In ddiweddaf, wrth roi Elusenau yr ydym ni in rhoi ymwared i Grist ac in ei borthi ef in ei aelodau; ac in y did olaf fe gydnebydd Christ a'n cariad ni tu ag atto, ac a'n gwobrwya o'i drugaredd. Matth. 25. Ac yno yr ymddengys in eglur, na chollwyd yr hyn a roddasom ni i'r tlawd, eithr ei roi in echwyn i'r ⟨p. 269⟩Arglwydd. Dihar. 19.17. Pa resymmau gwell a all Cristion eu deisyf iw gynhyrfu i fod in hael i roddi Elusenau?
Yn ddiweddaf, wrth roi Elusenau yr ydym ni yn rhoi ymwared i Grist ac yn ei borthi ef yn ei aelodau; ac yn y dydd olaf fe gydnebydd Crist a'n cariad ni tu ag atto, ac a'n gwobrwya o'i drugaredd. Matth. 25. Ac yno yr ymddengys yn eglur, na chollwyd yr hyn a roddasom ni i'r tlawd, eithr ei roi yn echwyn i'r ⟨p. 269⟩Arglwydd. Dihar. 19.17. Pa resymmau gwell a all Cristion eu deisyf iw gynhyrfu i fod yn hael i roddi Elusenau?
Hid in hyn am y mod i ymprydio. Yma y canlyn y diben ar defnydd o ymprydio.
Hyd yn hyn am y modd i ymprydio. Yma y canlyn y diben ar defnydd o ymprydio.
3. Am y diben nou 'r defnydd o ympryd.
Y gwir ddiben neu 'r defnydd er mwyn yr hyn i'r ymprydir, nid yw i haeddu cariad Duw, neu fywyd tragwyddol, canys hynny a gawn ni in unig o Dawn Duw trwy Grist: nac i osod crefydd mewn dirwest corphorol, canys nid yw ympryd o honaw ei hun in anthydedd i Dduw, eithr in gymmorth i'n hyfforddi ni i anrhydeddu Duw. Yr union ddefnyddiau oympryd gan hynny ydynt dry:
Y gwir ddiben neu 'r defnydd er mwyn yr hyn i'r ymprydir, nid yw i haeddu cariad Duw, neu fywyd tragwyddol, canys hynny a gawn ni yn vnig o Ddawn Duw trwy Grist: nac i osod crefydd mewn dirwest corphorol, canys nid yw ympryd o honaw ei hun yn anthydedd i Dduw, eithr yn gymmorth i'n hyfforddi ni i anrhydeddu Duw. Yr vnion ddefnyddiau oympryd gan hynny ydynt dri:
In gyntaf, i ddarostwng y cnawd at yr yspryd: 1 Cor. 9.27. eithr nid i wanhychu ein cyrph, fell yr elom in anghymmesur i wneuthur dyledus orchwylion ein galwedigaeth. 1 Tim. 5.23. Y cyfiawn medd Solomon a fydd ofalus am fywyd ei anifail, Dihar. 12.10. mwy o lawyer am ei gorph ei hun.
Yn gyntaf, i ddarostwng y cnawd at yr yspryd: 1 Cor. 9.27. eithr nid i wanhychu ein cyrph, fel yr elom yn anghymmesur i wneuthur dyledus orchwylion ein galwedigaeth. 1 Tim. 5.23. Y cyfiawn medd Salomon a fydd ofalus am fywyd ei anifail, Dihar. 12.10. mwy o lawer am ei gorph ei hun.
In ail, fell y gallom ni in fwy defosionol synnied bendigedig ewyllys Duw, a bwrw allan ocheneidiau ysprydol mewn gweddi wresog ger ei fron ef: Luc. 2.37. 1 Cor. 7.5. canys fell y mae rhyw fâth ar Gythreuliaid, felly hefyd y mae rhyw fâth ar bechodau, ni ellir moi gorescyn, and trwy ympryd a gweddi ynghyd. Mat. 17.2•.
Yn ail, fel y gallom ni yn fwy defosionol synnied bendigedig ewyllys Duw, a bwrw allan ocheneidiau ysprydol mewn gweddi wresog ger ei fron ef: Luc. 2.37. 1 Cor. 7.5. canys fel y mae rhyw fâth ar Gythreuliaid, felly hefyd y mae rhyw fâth ar bechodau, ni ellir moi gorescyn, ond trwy ympryd a gweddi ynghyd. Mat. 17.2•.
In drydydd, megis trwy ein gostyngeiddrwydd difrifol a thrwy ein barnu ein hunain, y gallom ochelyd barn yr Arglwydd: nid o ran haeddedigaeth ein hympryd (yr hyn nid yw ddim) eithr o ran trugaredd Dduw, yr hwn a addawodd symmud ei Farnedigaethau oddiwrthym, pan fyddom ni trwy ympryd in ddiffuant in ein ymostwng ein hunein ger ei fron ef. Ac mewn gwirionedd ni arferodd un plentyn ⟨p. 266⟩[…] ⟨p. 267⟩[…] ⟨p. 268⟩[…] ⟨p. 269⟩[…] ⟨p. 270⟩i Dduw, y gorchwyl sanctaidd hwn in gydwybodus, nas cai ef in y diwedd gwplhau ei ddymuniad gan Dduw: in gystal in derbyn y rhadau a fyddent ddiffygiol iddo, megis y mae 'n eglur, in esamplau Hannah, Jehoshaphat, Nehemiah, Daniel, Esdras, Esther: 1 Sam. 1. 2 Chron. 20. Nehem. 1. Dan. 9. Esd. 8.23. Hest. 9. Ac in troy ymmaith y Barnedigaethau bygythiol, neu ddigwyddedig arno ef, megis y gellir gweled in esamplau yr Israeliaid, Ninifeiaid, Rehoboam, Ahab, Hezekiah, Manasseh. 1 Sam. 7.6. Jonah 3. 2 Cron. 12.5.7. 1 Burn. 21. 1 Cron. 32. 2 Cron. 33.18, 19. Efe yr hwn a rods ei anwyl Fab o'r nêf i farwolaeth, in bridwerth trosom pride yr oeddem ni in elynion iddo; ni thybia fod dim ar y ddaiar in rhy anwyl iw ganniadhau i ni, pan fyddom gwedi ein ymddarostwng ein hunain, a'n cymmodi ag efo megis plant a chyfeillion.
Yn drydydd, megis trwy ein gostyngeiddrwydd difrifol a thrwy ein barnu ein hunain, y gallom ochelyd barn yr Arglwydd: nid o ran haeddedigaeth ein hympryd (yr hyn nid yw ddim) eithr o ran trugaredd Dduw, yr hwn a addawodd symmud ei Farnedigaethau oddiwrthym, pan fyddom ni trwy ympryd yn ddiffuant yn ein ymostwng ein hunein ger ei fron ef. Ac mewn gwirionedd ni arferodd vn plentyn