Taith neu siwrnai y pererin, tan rith neu Gyffelybiaeth Breuddwyd
Taith neu siwrnai y pererin, tan rith neu Gyffelybiaeth Breuddwyd : in yr hwn y dangofir, I. Y Mod y mae Pechadur in Chychwyn ...Taith neu siwrnai y pererin, tan rith neu Gyffelybiaeth Breuddwyd : yn yr hwn y dangofir, I. Y Modd y mae Pechadur yn Chychwyn ...
John Bunyan 1628–1688Printiedig in Llundain : gan J. Richardson ..., 1688Printiedig yn Llundain : gan J. Richardson ..., 1688
[12], 324 p. · 71k words · Wing B5601 · ESTC R170887
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
Cris. O• ebe Cristion, 'rwi 'n ei nabod E. y mae fo 'n Gymmydog agos im fi: Fe ddaeth o'r Dref i'm ganwyd i ⟨p. 112⟩ynthi. Pa belled yr ydychi in tybygu y gall efe fod ym-mlaen?
Cris. O• ebe Cristion, 'rwi 'n ei nabod E. y mae fo 'n Gymmydog agos im fi: Fe ddaeth o'r Dref i'm ganwyd i ⟨p. 112⟩ynthi. Pa belled yr ydychi yn tybygu y gall efe fod ym-mlaen?
Cris. Weal Borthor anwyl ebe Cristion, yr Arglwydd a fyddo gyda thy, ac a angwanego *gynnyrch mawr at dy holl fendithion di, am y caredigrwydd a ddangosaist im fi.
Ina y dechrevodd Cristion fined †rhagddo; eithr Pwyllog, Duwioldeb, Cariad, a Doethineb a aethant gydag ef, dan ymddiddan drachefn, ynghylch y matterion y ddarfu iddynt hwy chwedleva o'r blaen am danynt, nes dyfod hid at *ael y Bryn. Ina ebe Cristion, megis yr oedd in anhawdd escyn i fynu, felly hefyd (hid y gwelaf) y mae 'n beryglus i ddescyn i wared. Y mae 'r peth felly ebe Doethineb; canys matter called ydyw i Din, i fined i wared i
Ddyffryn Darostyngiad (fall yr witty in awr in mined) ac heb gael cwymp ar y ford; a thyna 'r rheswm pa ham yr ydym ni 'n dyfod gyda thy i Droed y Rhyw. Felly efe a ddechrevodd fined i wared, eithr in gynnil jawn, er hynny efe a lithrodd unwaith neu ddwy.
Ina mi a welais y cymdeithion da hynny, in rhoddi i Gristion (gwedi
a chwedyn efe a aeth iw ford.
Eithr in y Dyffryn yma o Ddarostyngiad, hi fu 'n galled jawn ar Gristion; canys nid aethai efe in-nepell ym-mlaen, and w•le fo a ganfu
sefyll ar ei Dalwrn. Eithr efe a ystyriodd eilchwaith, nad oedd gantho ddim Arfogaeth iw gefn; ac o herwydd hynny efe a feddyliodd, y gallai ei waith ef in troy ei gefn tuagat Apollyon, roddi iddo fwy o Achlyssur, iw wanu ef in hawsach â'i Biccellau; ac am hynny fo a rods ei frŷd i
anturio, ac i gadw ei sefyllfa; canys ebb efe, pettawn i heb edrych ar ddim amgen na chadw fy einioes, gwell yw i mi sefyll nâ chilio.
Felly efe a aeth rhagddo, ac
chenn fall Pyscodyn (y rhai yw ei falchder ef) yr oedd gantho adenydd fall Draig,
⟨p. 114⟩
a Thraed fall traed Arth, a Thân a Mwg oedd in dyfod allan o'i fol ef, a'i safn oedd fall safn Llew. A phan nessaodd efe at Gristion, fo a edrychodd arno â
Cris. Wele Borthor anwyl ebe Cristion, yr Arglwydd a fyddo gyda thi, ac a angwanego *gynnyrch mawr at dy holl fendithion di, am y caredigrwydd a ddangosaist im fi.
Yna y dechreuodd Cristion fyned †rhagddo; eithr Pwyllog, Duwioldeb, Cariad, a Doethineb a aethant gydag ef, dan ymddiddan drachefn, ynghylch y matterion y ddarfu iddynt hwy chwedleua o'r blaen am danynt, nes dyfod hyd at *ael y Bryn. Yna ebe Cristion, megis yr oedd yn anhawdd escyn i fynu, felly hefyd (hyd y gwelaf) y mae 'n beryglus i ddescyn i wared. Y mae 'r peth felly ebe Doethineb; canys matter caled ydyw i Ddyn, i fyned i wared i ‖Ddyffryn Darostyngiad (fal yr wyti yn awr yn myned) ac heb gael cwymp ar y ffordd; a thyna 'r rheswm pa ham yr ydym ni 'n dyfod gyda thi i Droed y Rhyw. Felly efe a ddechreuodd fyned i wared, eithr yn gynnil iawn, er hynny efe a lithrodd vnwaith neu ddwy.
Yna mi a welais y cymdeithion da hynny, yn rhoddi i Gristion (gwedi ⟨p. 113⟩iddo ddyfod i wared †o'r Lann) Dorth o fara, Costreleid o Wîn, a swp o *R•sin, ‖a chwedyn efe a aeth iw ffordd.
Eithr yn y Dyffryn yma o Ddarostyngiad, hi fu 'n galed iawn ar Gristion; canys nid aethai efe yn-nepell ym-mlaen, ond w•le fo a ganfu *Ellyll echrydus yn dyfod ar hyd y maes iw gyfarfod ef, a'i enw ef oedd †Apol-lyon: A gwnaeth y Drych hwn i Gristion ofni, ac i feddwl yntho ei hunan, ‖Pun oedd oreu iddo ef, ai dychwelyd yn ei ôl, ai yntau *sefyll ar ei Dalwrn. Eithr efe a ystyriodd eilchwaith, nad oedd gantho ddim Arfogaeth iw gefn; ac o herwydd hynny efe a feddyliodd, y gallai ei waith ef yn troi ei gefn tuagat Apollyon, roddi iddo fwy o Achlyssur, iw wanu ef yn hawsach â'i Biccellau; ac am hynny fo a roddes ei frŷd i *anturio, ac i gadw ei sefyllfa; canys eb efe, pettawn i heb edrych ar ddim amgen na chadw fy einioes, gwell yw i mi sefyll nâ chilio.
Felly efe a aeth rhagddo, ac †Apollyon a gyfarfu ag ef: Yn a wr yr oedd yr Anghenfil yn ofnadwy yn ei wêdd; canys yr oedd efe wedi ymwisco â *chenn fal Pyscodyn (y rhai yw ei falchder ef) yr oedd gantho adenydd fal Draig, ⟨p. 114⟩a Thraed fal traed Arth, a Thân a Mwg oedd yn dyfod allan o'i fol ef, a'i safn oedd fal safn Llew. A phan nessaodd efe at Gristion, fo a edrychodd arno â †chuwch dirmygus, ac a'i holodd ef fal hyn.
*Cynnydd.
†Ymmlaen.
*Pen arall y bryn.
‖Rhaid i bob Cristion ddarostwng ei hunan o flaen Duw am ei bechodau.
†O'r Bryn.
*Rhosings
‖Ar ôl hynny.
*Yspryd drwg.
†Dinistriydd.
‖Pan.Pa vn.
*Aros in y man lle yr oedd e arno.Aros yn y man lle yr oedd e arno.
Apol. Myfi a wn wrth hyn, may un o'm Deiliaid i witty, canys myfi a biau 'r holl wlâd honno, ac myfi yw ei Thywysog a'i Duw hi, 2 Cor. 4. 4. Eph. 2. 2. Pa fodd gan hynny y rhedaisti ymmaith oddiwrth dy Frenin? Oni bay fy mod i 'n gobeithio y gwnei di etto i mi fwy o wasanaeth, myfi a'th darawn di in ebrwydd ag un dyrnod ir llawr.
Apol. Myfi a wn wrth hyn, mai vn o'm Deiliaid i wyti, canys myfi a biau 'r holl wlâd honno, ac myfi yw ei Thywysog a'i Duw hi, 2 Cor. 4. 4. Eph. 2. 2. Pa fodd gan hynny y rhedaisti ymmaith oddiwrth dy Frenin? Oni bai fy mod i 'n gobeithio y gwnei di etto i mi fwy o wasanaeth, myfi a'th darawn di yn ebrwydd ag vn dyrnod ir llawr.
Cris. Fe a'm ganwyd i in wir o fewn eich Arglwyddiaeth chwi: Eithr yr oedd eich Gwas•naeth chwi 'n galled, a'ch cyflog in gyfryw, nas galley Din fyw ar i; Canys cyflog pechod yw marwolaeth, Rhuf. 6. 23. ac am hynny, pan y daethym i beth oedran, myfi a ystyriais, fall y gwnaeth dynion pwyllog eraill, a ellwn i wellháu fy nghyflwr.
Cris. Fe a'm ganwyd i yn wir o fewn eich Arglwyddiaeth chwi: Eithr yr oedd eich Gwas•naeth chwi 'n galed, a'ch cyflog yn gyfryw, nas gallei Ddyn fyw ar i; Canys cyflog pechod yw marwolaeth, Rhuf. 6. 23. ac am hynny, pan y daethym i beth oedran, myfi a ystyriais, fal y gwnaeth dynion pwyllog eraill, a ellwn i wellháu fy nghyflwr.
Apol. Nid oes un Tywysog a gill ei Ddeiliaid cyn ysgafned a hyn: Ac my•• a wnaf fyngorau, nas collwyf innau •o honot tithe. Eithr gan dy fod ti in •chwyn am dy wasanaeth a'th gyflog; •ydd foddlon i fined in ôl, ac yr wyfi •n addaw yma i roddi i ti ran, o'r pe•hau goreu y sydd in ein gwlâd ni.
Apol. Nid oes vn Tywysog a gyll ei Ddeiliaid cyn ysgafned a hyn: Ac my•• a wnaf fyngorau, nas collwyf innau •o honot tithe. Eithr gan dy fod ti yn •chwyn am dy wasanaeth a'th gyflog; •ydd foddlon i fyned yn ôl, ac yr wyfi •n addaw yma i roddi i ti ran, o'r pe•hau goreu y sydd yn ein gwlâd ni.
Apol. Tydi a wnaethost in hyn, in ol • Ddihareb, Newid Drwg am Waeth: Eithr y mae 'n arferol, ir rhai sy'n eu haddef eu hunain eu bod hwynthwy in Weision iddo ef, ar ol ennyd fechan ei •del ef, a dychwelyd attafi: Gwna dithe felly, a bid pob peth in dda.
Apol. Tydi a wnaethost yn hyn, yn ol • Ddihareb, Newid Drwg am Waeth: Eithr y mae 'n arferol, ir rhai sy'n eu haddef eu hunain eu bod hwynthwy yn Weision iddo ef, ar ol ennyd fechan ei •del ef, a dychwelyd attafi: Gwna dithe felly, a bydd pob peth yn dda.
Cris. Myfi a roddais iddo ef fy Nghrèd, ac a dyngais y byddwn i ufydd iddo: A pha fodd y gallafi dynnu 'n ôl oddiwrth hyn, heb gael fy ngrhogi fall Bradwr?
Cris. Myfi a roddais iddo ef fy Nghrèd, ac a dyngais y byddwn i vfydd iddo: A pha fodd y gallafi dynnu 'n ôl oddiwrth hyn, heb gael fy ngrhogi fal Bradwr?
Apol. Tydi a wnaethost yr un peth i mine; ac etto nis craff af fi ar dy waith di in gadel fy ngwasanaeth i, os dychweli di in awr drachefn, a mined in ôl.
Apol. Tydi a wnaethost yr vn peth i minne; ac etto nis craff af fi ar dy waith di yn gadel fy ngwasanaeth i, os dychweli di yn awr drachefn, a myned yn ôl.
Cris. Yr hyn a addewais i tidy oedd ⟨p. 116⟩in fy jevengctid; ac heblaw hynny myfi a wn, y gall y Tywysog, da• faner yr hwn yr wi'n awr in rhyfela, fy rhyddhau i oddiwrth fy rhwymedigaethau, je a maddeu i mi hefyd fy 'ngwaith in ymrwymo, i fod in wâs i tidy. Ac i ddywedyd y gwir, *O Apol-lion, gwell genifi ei wasanaeth, ei Gyflog, ei W•ision, ei Lywodraeth, ei Gyfeillach, a'i Wlâd ef, nâ 'r eiddoti: Ac am hynny na themptia mo honofi mwyach i ddychwelyd i'th wasanaeth di; canys ei Wâs ef wyfi, ac mi a'i canlynaf ef.
Cris. Yr hyn a addewais i tydi oedd ⟨p. 116⟩yn fy ieuengctid; ac heblaw hynny myfi a wn, y gall y Tywysog, da• faner yr hwn yr wi'n awr yn rhyfela, fy rhyddhau i oddiwrth fy rhwymedigaethau, ie a maddeu i mi hefyd fy 'ngwaith yn ymrwymo, i fod yn wâs i tydi. Ac i ddywedyd y gwir, *O Apol-lyon, gwell genifi ei wasanaeth, ei Gyflog, ei W•ision, ei Lywodraeth, ei Gyfeillach, a'i Wlâd ef, nâ 'r eiddoti: Ac am hynny na themptia mo honofi mwyach i ddychwelyd i'th wasanaeth di; canys ei Wâs ef wyfi, ac mi a'i canlynaf ef.
Apol. Ystyria drachefn, pan biddy 'n Bwyllog o Gristion, pa beth yr witty in debig i gyfarfod ag ef in y ford yr witty in mined. Dydi a wyddost, fod Gweision yr hwn yr wit ti in awr wedi ei gymmeryd in lle'th Arglwydd, gan mwyaf, in dyfod i ddiwedd drwg, am eu bod nhwy in fy ngwrthwynebu i a'm ffyrdd. Pa sawl un o honynt hwy a roddwyd i farwolaeth gywilyddus? A lle yr witty 'n cyfrif ei wasanaeth ef in well nâ 'r eiddo fi: Gwybydd hyn, †na ddaeth efe erioed etto o'r may y mae fo yntho, i waredu neb o'r rhai a'i gwasanaethasant ef o'm Dwylo i: Eithr amdanafi; pa sawl gwaith, fall y gŵyr y bid in ddigon da, y gwaredais i, nail ai trwy ⟨p. 117⟩nerth, neu yntau trwy ddichell, y rhai •'m gwasanaethasant i in ffyddlon, oddi••n ei ddwylo ef a'i eiddo, er iddynt eu •al hwynt in eu rhwydau; ac felly i'th •waredaf dithe os mini.
Apol. Ystyria drachefn, pan byddi 'n Bwyllog o Gristion, pa beth yr wyti yn debig i gyfarfod ag ef yn y ffordd yr wyti yn myned. Dydi a wyddost, fod Gweision yr hwn yr wyt ti yn awr wedi ei gymmeryd yn lle'th Arglwydd, gan mwyaf, yn dyfod i ddiwedd drwg, am eu bod nhwy yn fy ngwrthwynebu i a'm ffyrdd. Pa sawl vn o honynt hwy a roddwyd i farwolaeth gywilyddus? A lle yr wyti 'n cyfrif ei wasanaeth ef yn well nâ 'r eiddo fi: Gwybydd hyn, †na ddaeth efe erioed etto o'r may y mae fo yntho, i waredu neb o'r rhai a'i gwasanaethasant ef o'm Dwylo i: Eithr amdanafi; pa sawl gwaith, fal y gŵyr y byd yn ddigon da, y gwaredais i, naill ai trwy ⟨p. 117⟩nerth, neu yntau trwy ddichell, y rhai •'m gwasanaethasant i yn ffyddlon, oddi••n ei ddwylo ef a'i eiddo, er iddynt eu •al hwynt yn eu rhwydau; ac felly i'th •waredaf dithe os mynni.
†O Satan gelwyddog oni ddaeth Christ o'r Nef i waredu ei weision oddi tan dy feddiant di, a thrwy weinidogaeth ei Angelion, oni waredodd e hefyd ray (er nid pawb) o'i bobl, o'th garchara• di, megis Daniel, Petr, &c.O Satan gelwyddog oni ddaeth Crist o'r Nef i waredu ei weision oddi tan dy feddiant di, a thrwy weinidogaeth ei Angelion, oni waredodd e hefyd rai (er nid pawb) o'i bobl, o'th garchara• di, megis Daniel, Petr, &c.
Cris. Ei bwrpas ef, trwy beidio in •resennol, a gwaredu rhai o'i bobl o'th •archarau a'th gadwynau di ydyw, er mwyn cael prawf, a ydynt hwy in ei •aru ef, ac a lynant hwy wrtho ef hid […] diwedd, Dat. 2. 10. Ac am y drwg •dihenydd yr witty in dywedyd fod •hai o honynt in dyfod iddo, y mae •ynny in dra gogoneddus in ei golwg •wynt; canys nid ydynt hwy in dis•wyl nemmawr am warediad presen•ol; oblegit eu bod in aros am eu go•oniant; yr hwn a gânt hwy in ddilys […] fwynhau, pan ddelo eu Tywysog •n ei ogoniant gyda ei Angelion gogo•eddus. Rhuf. 8. 18. Col. 3. 4.
Cris. Ei bwrpas ef, trwy beidio yn •resennol, a gwaredu rhai o'i bobl o'th •archarau a'th gadwynau di ydyw, er mwyn cael prawf, a ydynt hwy yn ei •aru ef, ac a lynant hwy wrtho ef hyd 〈…〉 diwedd, Dat. 2. 10. Ac am y drwg •dihenydd yr wyti yn dywedyd fod •hai o honynt yn dyfod iddo, y mae •ynny yn dra gogoneddus yn ei golwg •wynt; canys nid ydynt hwy yn dis•wyl nemmawr am warediad presen•ol; oblegit eu bod yn aros am eu go•oniant; yr hwn a gânt hwy yn ddilys 〈…〉 fwynhau, pan ddelo eu Tywysog •n ei ogoniant gyda ei Angelion gogo•eddus. Rhuf. 8. 18. Col. 3. 4.