Llwybr hyfford[d in cyfarwyddo] yr anghyfarw[ydd i'r] nefoedd in yr hwn y dichon din…Llwybr hyfford[d yn cyfarwyddo] yr anghyfarw[ydd i'r] nefoedd yn yr hvvn y dichon dyn…
Llwybr hyfford[d in cyfarwyddo] yr anghyfarw[ydd i'r] nefoedd in yr hwn y dichon din ... / wedi ei osod allan ar dull ... Dent ...Llwybr hyfford[d yn cyfarwyddo] yr anghyfarw[ydd i'r] nefoedd yn yr hvvn y dichon dyn ... / vvedi ei osod allan ar ddull ... Dent ...
Arthur Dent d. 1607Printiedig in Llundain : Gan Nicholas Okes dross Georg Lathvm ac a geir ar werth ym monwent St. Paul tan arwydd Pen-Escob, 1630Printiedig yn Llundain : Gan Nicholas Okes dros Georg Lathvm ac a geir ar werth ym monwent St. Paul tan arwydd Pen-Escob, 1630
[16], 474 [i.e. 492], [1] p. · 103k words · STC 6639 · ESTC S1690
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
Asune. Yr wyf in clywed baich fy mhechodau, ⟨p. 438⟩y mae in drwm dross ben arnaf trostynt. Yr wyf in dd•ffygiol o honynt. Y mae in ddrwg gennif bechu o honof erioed in erbyn Duw: Neu fod o honof mor anhappus ai anfodloni ef, ac annog ei fawredd i'm herbyn. And attolwg ichwi, Mr. Theologus gan eich bod in feddig ysprydol, a'm bod inneu in glwyfus o bechod, roddi o honoch▪ i mi allan o air Duw beth Ysprydol feddiginiaeth, a chyssur.
Asune. Yr wyf yn clywed baich fy mhechodau, ⟨p. 438⟩y mae yn drwm dros ben arnaf trostynt. Yr wyf yn dd•ffygiol o honynt. Y mae yn ddrwg gennif bechu o honof erioed yn erbyn Duw: Neu fod o honof mor anhappus ai anfodloni ef, ac annog ei fawredd i'm herbyn. Ond attolwg ichwi, Mr. Theologus gan eich bod yn feddig ysprydol, a'm bod inneu yn glwyfus o bechod, roddi o honoch▪ i mi allan o air Duw beth Ysprydol feddiginiaeth, a chyssur.
Theol. In wir, rhaid i mi debied fod yr addewidion a wneir in yr Efengyl o drugaredd, in perthyn i chwi, a bôd Jesus Grist in eiddo chwi: Y mae i chwi wir gyfiawnder▪ a hawl ynddo ef.
Canys ni ddaeth efe i alw y rhai cyfiawn, and pechaduriaid i edifeirwch: Yr ydych chwi yr awr'hon in eich clywed eich hûn in bechadur, ac in ymofidio am eich pechodau, gan fod in flîn o honynt, am hynny y perthyn Jesus Grist i chwi, a holl lesâd ei ddioddefaint ef, chwi ai pian. Drachefn efe addywed. Nid rhaid ir jâch wrth y meddig, and ir rhai cleifion. Eithr yr ydych chwt in cyd abod eich bod in glâf o bechod: am hynny Christ Jesus fydd feddig i chwi: Efe â •wyma eich doluriau, ai hymgel•dda, ac ai hichâ: Efe â dywallt in eich briwiau olew ei drngaredd: efe â chwardd arnoch, ac addengys
i chwi wynepryd llawen: Efe â ddywed wrthych, maddeuwyd i tidy bechodau.
Ynddo efe y cewch lonyddwch, a heddwch i'ch enaid. Trwyddo ef y cewch esmwyth dra, a chyssur. Canys tosturid a wna efe wrth bawb â alarant am eu pechodau fell yr ydych chwi Eich gwahodd y mae, a phawb o'ch cyflwr i ddyfod atto, er esmwythâu arnoch. Deuwch attaf fi (medd efe) bawb sy'n trafaelu, ac in llwythog,
ac myfi â esmwythâf arnoch. Un ydych chwi or rhai a wahoddwyd i ddyfod: Canys llwythog ydych o'ch pechodau, a blîn yw gennych eu baich. Y cyfryw, ac ydych chwi piau Christ in gwbl. Nid yw efe in gwneuthur cyfrif or bŷd, self o ddynion anghrefyddol â di-adenedig. Nid yw in erchi iddynt hwy ddyfod, nid yw in gweddio trostynt. Nid wyfi in gweddio tros y bŷd, (medd efe) nid oes iddynt na rhan na hawl ynddo, nid oes iddynt â wnelont ag ef,
nac ai haeddedigaethau, na'i gyfiawnder. Ir pechadur edifeiriol in unig y mae efe in Achubwr, ac ir sawl â alarant tros eu pechodau.
Clustog fân-blu yw efe i'r holl bennau dolurus, ac ir cydwybodau cythryblus Ymgyssurwch gan hynny, ac nac ofnwch: Canys in ddiameu Christ, ai holl gyfiawnder sy eiddoch
⟨p. 440⟩
chwi, ac a hwn y gwisc efe chwi; ni ddyry efe bight eich pechodau i'ch erbyn: Er maint ydynt o nifer, er maint ydynt o bwys, efe a'i anghofia,
Pe cochent fell scarlad byddant fell gwlân. A thrachefn efe a ddywed trwy'r un Prophwyd. Dileais dy gam weddau fell cwmmwl, a'th bechodau fell mwl. Trwy Brophwyd arall y dywed.
Theol. Yn wir, rhaid i mi debied fod yr addewidion a wneir yn yr Efengyl o drugaredd, yn perthyn i chwi, a bôd Iesu Grist yn eiddo chwi: Y mae i chwi wir gyfiawnder▪ a hawl ynddo ef.
Canys ni ddaeth efe i alw y rhai cyfiawn, ond pechaduriaid i edifeirwch: Yr ydych chwi yr awr'hon yn eich clywed eich hûn yn bechadur, ac yn ymofidio am eich pechodau, gan fod yn flîn o honynt, am hynny y perthyn Iesu Grist i chwi, a holl lesâd ei ddioddefaint ef, chwi ai pian. Drachefn efe addywed. Nid rhaid ir iâch wrth y meddig, ond ir rhai cleifion. Eithr yr ydych chwt yn cyd abod eich bod yn glâf o bechod: am hynny Crist Iesu fydd feddig i chwi: Efe â •wyma eich doluriau, ai hymgel•dda, ac ai hi•châ: Efe â dywallt yn eich briwiau olew ei drngaredd: efe â chwardd arnoch, ac addengys ⟨p. 439⟩i chwi wynepryd llawen: Efe â ddywed wrthych, maddeuwyd i ti dy bechodau.
Ynddo efe y cewch lonyddwch, a heddwch i'ch enaid. Trwyddo ef y cewch esmwyth dra, a chyssur. Canys tosturid a wna efe wrth bawb â alarant am eu pechodau fel yr ydych chwi Eich gwahodd y mae, a phawb o'ch cyflwr i ddyfod atto, er esmwythâu arnoch. Deuwch attaf fi (medd efe) bawb sy'n trafaelu, ac yn llwythog, 1ac myfi â esmwythâf arnoch. Vn ydych chwi or rhai a wahoddwyd i ddyfod: Canys llwythog ydych o'ch pechodau, a blîn yw gennych eu baich. Y cyfryw, ac ydych chwi piau Crist yn gwbl. Nid yw efe yn gwneuthur cyfrif or bŷd, sef o ddynion anghrefyddol â di-adenedig. Nid yw yn erchi iddynt hwy ddyfod, nid yw yn gweddio trostynt. Nid wyfi yn gweddio tros y bŷd, (medd efe) nid oes iddynt na rhan na hawl ynddo, nid oes iddynt â wnelont ag ef,2 nac ai haeddedigaethau, na'i gyfiawnder. Ir pechadur edifeiriol yn vnig y mae efe yn Achubwr, ac ir sawl â alarant tros eu pechodau.
Clustog fân-blu yw efe i'r holl bennau dolurus, ac ir cydwybodau cythryblus Ymgyssurwch gan hynny, ac nac ofnwch: Canys yn ddiameu Crist, ai holl gyfiawnder sy eiddoch ⟨p. 440⟩chwi, ac a hwn y gwisc efe chwi; ni ddyry efe byth eich pechodau i'ch erbyn: Er maint ydynt o nifer, er maint ydynt o bwys, efe a'i anghofia,3 ac a'i maddeu hwynt. Megis y dywed trwy'c Prophwyd: Pe byddei eich pechodau fel porphor, ânt cyn wynned ar eira: 4Pe cochent fel scarlad byddant fel gwlân. A thrachefn efe a ddywed trwy'r vn Prophwyd. Dileais dy gam weddau fel cwmmwl, a'th bechodau fel mwl. Trwy Brophwyd arall y dywed.
Efe â ddychwel, ac â drugarhâ wrthym ac â ddarostwng ein anwiredd, 1ac â deifl ein holl bechodau i ddyfnderoedd y môr. Drachefn y dywed drwy'r Prophwyd Isaiah: Myfi, 2myfi yw'r hwn â ddilea dy gam-weddau er fy mwyn fy hûn, ac ni chofiaf dy bechodau.
Ac etto in garediccach y dywed wrthym drwy'r Prophwyd Jeremiah: Dychwel attaf, ac ni ad•waf i'm llid syrthio arnat, 3canys trugarog ydwyfi, medd yr Arglwydd, ni ddaliaf lid in dragywydd. Ac eilchwel drwy'r Prophwyd Hosea y dywed: Ni chyflawnaf angerdd sy llîd, 4ni ddychwelaf i ddinistrio Ephraim, canys Duw ydwyfi, ac nid dŷn. Byddwch lawen gan hynny ymgyssurwch ar addewidion hyn: y mae i chwi achos i fod in llawen, gan weithio o Dduw ynoch anfodlonrhwydd, a galar am eich pechodau, yr ⟨p. 441⟩hyn sydd argoel hynod, na wna eich pechodau i chwi bight ddim niwed. Canys pechodau or blaen ni allant i ni mwed os byddwn anfodlon i bechodau presennol. Chwi aethoch in gâs gennych eich pechodau, galaru yr ydych tan eu baich, am hynny dedwydd ydych.
Canys gwyn eu bid y rhai galarus▪ paham gan hynny y byddwch chwi mor drîst ac mor brûdd:5 Cofiwch yr hyn â ddywed S. Joan Os pecha nêb, y mae i ni ddadleu-ŵr, gyd a'r Tâd Jesus Grist y cyfiawn, ac efe yw yr aberth tros ein pechodau. S. Paul â ddywed▪6fod Jesus Grist wedi ei osod in jawn trwy ffydd in ei waed ef. Drachefn yr Yspryd Glân â ddywed: Efe â ddichon hefyd in gwbl, 7jachau y rhai trwyddo ef sy'n dyfod at Dduw, am ei fod efe in byw bob amser i eiriol trostynt hwy. Yr Apostol â ddywed:8 Yr hwn â ddarfu i Dduw ei wneuthur in ddoethineb i ni, ac in gyfiawnder, ac in sancteiddrwydd, ac in ymwared.
Deliwch sulw ar yr hyn â ddywed, y cwbl sydd i ni, y cwbl iw eglwys ac i bob aelod o'i eglwys, ac am hynny i chwi Christ â wnaed gan Dduw in gyfiawnder, sa•cteiddrwydd, ac ymwared i chwi. Eich c•fryng-wr chwi yw Christ, a'ch Arch-offeiriad, ac â offrymmodd yr aberth tragwyddol self trosoch ⟨p. 442⟩chwi, er mwyn talu eich pridwerth chwi, a'ch gwared oddiwrth bob anwiredd. Trwy ei waed ei hûn yr aeth efe i mewn unwaith ir cyssegr, 9ac â gafas dragwyddol ollyngdod o gaethiwed. Nid aeth Christ i'r cyssegr o waith law, yr hwn sydd bortreiad i'r gwir gyssegr: 10eithr efe â aeth ir Nefoedd, i ymddangos in awrger bron Duw trosom ni. Yr Apostol â ddywed:11 Efe â wnaeth in bechod trosom ni, yr hwn nid adnabu bechod, fell i'n gwnelid ni in gyfiawnder Duw ynddo ef.
Efe â ddychwel, ac â drugarhâ wrthym ac â ddarostwng ein anwiredd, 1ac â deifl ein holl bechodau i ddyfnderoedd y môr. Drachefn y dywed drwy'r Prophwyd Esay: Myfi, 2myfi yw'r hwn â ddilea dy gam-weddau er fy mwyn fy hûn, ac ni chofiaf dy bechodau.
Ac etto yn garediccach y dywed wrthym drwy'r Prophwyd Ieremy: Dychwel attaf, ac ni ad•waf i'm llid syrthio arnat, 3canys trugarog ydwyfi, medd yr Arglwydd, ni ddaliaf lid yn dragywydd. Ac eilchwel drwy'r Prophwyd Hosea y dywed: Ni chyflawnaf angerdd sy llîd, 4ni ddychwelaf i ddinistrio Ephraim, canys Duw ydwyfi, ac nid dŷn. Byddwch lawen gan hynny ymgyssurwch ar addewidion hyn: y mae i chwi achos i fod yn llawen, gan weithio o Dduw ynoch anfodlonrhwydd, a galar am eich pechodau, yr ⟨p. 441⟩hyn sydd argoel hynod, na wna eich pechodau i chwi byth ddim niwed. Canys pechodau or blaen ni allant i ni mwed os byddwn anfodlon i bechodau presennol. Chwi aethoch yn gâs gennych eich pechodau, galaru yr ydych tan eu baich, am hynny dedwydd ydych.
Canys gwyn eu byd y rhai galarus▪ paham gan hynny y byddwch chwi mor drîst ac mor brûdd:5 Cofiwch yr hyn â ddywed S. Ioan Os pecha nêb, y mae i ni ddadleu-ŵr, gyd a'r Tâd Iesu Grist y cyfiawn, ac efe yw yr aberth tros ein pechodau. S. Paul â ddywed▪6fod Iesu Grist wedi ei osod yn iawn trwy ffydd yn ei waed ef. Drachefn yr Yspryd Glân â ddywed: Efe â ddichon hefyd yn gwbl, 7iachau y rhai trwyddo ef sy'n dyfod at Dduw, am ei fod efe yn byw bob amser i eiriol trostynt hwy. Yr Apostol â ddywed:8 Yr hwn â ddarfu i Dduw ei wneuthur yn ddoethineb i ni, ac yn gyfiawnder, ac yn sancteiddrwydd, ac yn ymwared.
Deliwch sulw ar yr hyn â ddywed, y cwbl sydd i ni, y cwbl iw eglwys ac i bob aelod o'i eglwys, ac am hynny i chwi C•ist â wnaed gan Dduw yn gyfiawnder, sacteiddrwydd, ac ymwared i chwi. Eich cfryng-wr chwi yw Crist, a'ch Arch-offeiriad, ac â offrymmodd yr aberth tragwyddol sef trosoch
Christ â wnaed in felldith trosom ni, 1fell i'n gwaredei ni oddiwrth felldith y gyfraith: Oh gan hynny mor ddedwydd wit ti yr hŵn sydd gennit y cyfryw gyfryng-wr, ac Arch-offeiriad.
Gollwng dy bwys in gwbl arno ef, ac ar yr aberth perffaith tragwyddol, â haeddedigol â offrymmodd efe vu-waith trosot: Cymhwysa Grist, cymhwysa ei haeddedigaethau, ai addewidion it dy hûn, ac ith gydwobod; felly y caiff dy enaid lesâd, a diddanwch oddiwrthynt. Beth pe bay gennit eli gwerth-fawr rhagorol, yr hwn â jachae pa ddolur bynnag y gosodid arno; er hynny os cadwech ef tan glô in eich cîst, heb ei osod un amser wrth y briw, pa lesâd â allaij chwi? Yr un ffunyd cyfiawnder, a haeddedigaethau Christ ydynt eli Ysprydol, â ⟨p. 443⟩jachâ bob mâth ar afiechyd yr enaid, eithr oni chymhwyswn ef i ni ein hunain trwy ffydd ni wna ddim llesad i ni. Rhaid i chwi gan hynny gymhwyso Christ, a holl addewidion yr Efengyl i chwi eich hunain trwy ffydd, a bod in ddiammeu gennych, pa beth bynnag â wnaeth Christ ar y Gross, ei wneuthur o honaw trosoch chwi in nailltuol.
Oblegit beth yw y ffydd gyfiawnol and crêd gyflawn gwbl-siccr o gariad enw••igol Duw tu ag atom ing-Hrist. Gwyb• daeth gyffredin, ac an-siccr o Grist, ac o'i Efengyl ni thyccia ddim i fywyd tragwyddol. Gwnewch eich goreu gan hynny, i gyrrhaedd yr jawn ddefnydd or holl addewidion gorchestol, a rhagorol hyn.
Glynwch in din wrth Grist canys trwyddo ef in unig y mae i ni faddeva•• pechodau, a bywy• t•agwyddol Ca•ys gy•â hwn y mae'r holl Bro•hwydi in testiol•ethu (medd St. Petr) fod i bawb â g••do judo ef gael maddevant am eu pechodau in ei enw ef. 2Lle y mae'r Apostol in dywedyd i ni, pe bay cwêst mawr wedi ei wneuthu• o Brophwydi, i dystiolaethu am y ford▪ ar m•ddo•• i fywyd tragwyddol, hwynt hwy oll o u• fryd a ddygent i mew• eu d•dryd fod maddevant pechodau, â bywyd tragwyddol ing-Hrist ⟨p. 444⟩in unig.3 Gwrandawn y Fformon in dy•edyd, ac un, neu ddau or lleill; canys yngenau dau neu dry o dystion y bid pôb gair in safadwy.
Y prophwyd Isaiah a ddywed. Efe â archollwyd am ein camweddau ni, 4ac â ddrylliwyd am ein hanwireddau ni, cospedigaeth ein heddwch ni â roddwyd arno ef, a thrwy ei gleisiau ef yr jachauwyd ni. Ni a welwn fod y Prophwyd mawr hwn in dadleu in eglur, i Grist ddioddef tros ein pechodau, a thrwy ei ddiodde•aint ef i'n achubir ni.
Y Prophwyd Je emy â dystiolaetha yr un peth, gan ddywedyd:
Crist â wnaed yn felldith trosom ni, 1fel i'n gwaredei ni oddiwrth felldith y gyfraith: Oh gan hynny mor ddedwydd wyt ti yr hŵn sydd gennit y cyfryw gyfryng-wr, ac Arch-offeiriad.
Gollwng dy bwys yn gwbl arno ef, ac ar yr aberth perffaith tragwyddol, â haeddedigol â offrymmodd efe vu-waith trosot: Cymhwysa Grist, cymhwysa ei haeddedigaethau, ai addewidion it dy hûn, ac ith gydwobod; felly y caiff dy enaid lesâd, a diddanwch oddiwrthynt. Beth pe bai gennit eli gwerth-fawr rhagorol, yr hwn â iachae pa ddolur bynnag y gosodid arno; er hynny os cadwech ef tan glô yn eich cîst, heb ei osod vn amser wrth y briw, pa lesâd â allaij chwi? Yr vn ffunyd cyfiawnder, a haeddedigaethau Crist ydynt eli Ysprydol, â ⟨p. 443⟩iachâ bob mâth ar afiechyd yr enaid, eithr oni chymhwyswn ef i ni ein hunain trwy ffydd ni wna ddim llesad i ni. Rhaid i chwi gan hynny gymhwyso Crist, a holl addewidion yr Efengyl i chwi eich hunain trwy ffydd, a bod yn ddiammeu gennych, pa beth bynnag â wnaeth Crist ar y Groes, ei wneuthur o honaw trosoch chwi yn nailltuol.
Oblegit beth yw y ffydd gyfiawnol ond crêd gyflawn gwbl-siccr o gariad enw••igol Duw tu ag attom yng-Hrist. Gwyb• daeth gyffredin, ac an-siccr o Grist, ac o'i Efengyl ni thyccia ddim i fywyd tragwyddol. Gwnewch eich goreu gan hynny, i gyrrhaedd yr iawn ddefnydd or holl addewidion gorchestol, a rhagorol hyn.
Glynwch yn dynn wrth Grist canys trwyddo ef yn vnig y mae i ni faddeua•• pechodau, a bywy• t•agwyddol Ca•ys gy•â hwn y mae'r holl Bro•hwydi yn testiol•ethu (medd St. Petr) fod i bawb â g••do y•ddo ef gael maddeuant am eu pechodau yn ei enw ef. 2Lle y mae'r Apostol yn dywedyd i ni, pe bai cwêst mawr wedi ei wneuthu• o Brophwydi, i dystiolaethu am y ffordd▪ ar m•ddo•• i fywyd tragwyddol, hwynt hwy oll o u• fryd a ddygent i mew eu ddryd fod maddeuant pechodau, â bywyd tragwyddol yng-Hrist
Weal y dyddiau in dyfod (medd yr Arglwydd) fell y cyfodwyf i Ddafydd flagurun cyfiawn, 1yr hwn â deyrnasa, in frenhin, ac â lwydda, ac â wna farn, a chyfiawnder in y tîr, in ei ddyddiau ef yr Achubir Judah, ac Israel â breswy•ia in ddiogel, a hyn fydd ei enw, ar yr hwn y gelwir ef: Yr Arglwydd ein cyfiawn•er.
Y Prophwyd hwn â gyttuna ar llall, canys efe â dd•wed may Christ yw y blagurun cyfiawn, ac may efe yw ein cyfiawnder ni, yr hyn yw'r un ffunyd â phe dywedasai, ein pechodau â faddeuwyd in unig trwyddo ef; a thrwyddo ef y cyfiawnheir ni.
⟨p. 445⟩Ymhellach efe a ddywed yr achubir Judah, ac Israel, nid amgen, yr eglwys trwyddo ef. Y Prophwyd Zachari, I ddywedyd o honof in barchedig, â ddywed yr un peth, air yngair, ag â ddywedasant y ddau Brop•wyd eraill. Y did hwnnw y bid ffynnon agored i dŷ Ddafydd ac i b•eswylwyr Jerusalem, i olchi pechod, ac aflendid. Meddwl y Prophwyd yw, yr agorir in nyddiau teyrnas Grist, ffynnon trugaredd Dduw-ing-Hrist, ac y gollyngir hi i redeg allan i olchi ymmaith bechodau, ac aflendid yr eglwys. Fellini â welwn fod y try thŷst hyn in cyttuno a'u gilydd in hyn o beth, self may trwy Grist in unig i'n glanheir oddiwrth ein pechodau, a thrwyddo ef in unig in gwneir in gyfiawn.
Gan fod bywyd tragwyddolyn unig in y mâb, pwy bynnag sydd ganddo y mâb sydd ganddo fywyd. Ymgyssurwch gan hynny ô Asunetus, canys in ddiammeu, y mae gennych chwi y mâb, ac am hynny fywyd tragwyddol. Nac ofnwch eich pechodau, canys ni allant i chwi niwed.
Oblegit megis na ddichon holl gyfiawnder Abraham, Isaac, a Jacob, ar holl ray cyfiawnaf â fuant fyw erioed ar wyneb y ddaiar, pe bay in eiddoch, ddim llesâd i chw i heb Grist; felly ni ddichon holl bechodau y bŷd ddim ⟨p. 446⟩niwed i chwi, â chwithau ing-Hrist. Oblegi•••d oes ••mn•digaeth i'r rhai sy ing Hrist Jesus, •yfod•ch i •ynu •ich calon gan hynny,2 […] fyddwch mwyach y• drwm, ac in drift.
Canys os ceir chwi ing Hrist wedi eich dilla•• a'i gyf••wnde• pe•f•aith ef, ac ynte• wed•ei wneut•u• in eiddoch chwi trwy said, beth â ddi•hon diafol ei ddywed d wr•hych? Beth â ddichon y gyfraith? hawed y gallant est•n eu colynnau tu ag attach, and ni allant eich briwo: Oblegit Pwy â rŷdd ddim in erbyn etholedigion Duw? 3Duw yw'r hwn sydd yw cyfiawnhau, pwy â ddamna? Christ yw'r hwn a fu farw, je in hytrach yr un â gyfodwyd trachefn, yr hwn hefyd sydd ar ddeheu-law Duw, yr hwn hefyd •ydd in eiriol trosom ni.
Wele y dyddiau yn dyfod (medd yr Arglwydd) fel y cyfodwyf i Ddafydd flagurun cyfiawn, 1yr hwn â deyrnasa, yn frenhin, ac â lwydda, ac â wna farn, a chyfiawnder yn y tîr, yn ei ddyddiau ef yr Achubir Iuda, ac Israel â breswy•ia yn ddiogel, a hyn fydd ei enw, ar yr hwn y gelwir ef: Yr Arglwydd ein cyfiawn•er.
Y Prophwyd hwn â gyttuna ar llall, canys efe â dd•wed mai Crist yw y blagurun cyfiawn, ac mai efe yw ein cyfiawnder ni, yr hyn yw'r vn ffunyd â phe dywedasai, ein pechodau â faddeuwyd yn vnig trwyddo ef; a thrwyddo ef y cyfiawnheir ni.
⟨p. 445⟩Ymhellach efe a ddywed yr achubir Iuda, ac Israel, nid amgen, yr eglwys trwyddo ef. Y Prophwyd Zachari, I ddywedyd o honof yn barchedig, â ddywed yr vn peth, air yngair, ag â ddywedasant y ddau Brop•wyd eraill. Y dydd hwnnw y bydd ffynnon agored i dŷ Ddafydd ac i b•eswylwyr Ierusalem, i olchi pechod, ac aflendid. Meddwl y Prophwyd yw, yr agorir yn nyddiau teyrnas Grist, ffynnon trugaredd Dduw-yng-Hrist, ac y gollyngir hi i redeg allan i olchi ymmaith bechodau, ac aflendid yr eglwys. Felly ni â welwn fod y tri thŷst hyn yn cyttuno a'u gilydd yn hyn o beth, sef mai trwy Grist yn vnig i'n glanheir oddiwrth ein pechodau, a thrwyddo ef yn vnig in gwneir yn gyfiawn.
Gan fod bywyd tragwyddolyn vnig yn y mâb, pwy bynnag sydd ganddo y mâb sydd ganddo fywyd. Ymgyssurwch gan hynny ô Asunetus, canys yn ddiammeu, y mae gennych chwi y mâb, ac am hynny fywyd tragwyddol. Nac ofnwch eich pechodau, canys ni allant i chwi niwed.
Oblegit megis na ddichon holl gyfiawnder Abraham, Isaac, a Iacob, ar holl rai cyfiawnaf â fuant fyw erioed ar wyneb y ddaiar, pe bai yn eiddoch, ddim llesâd i chw i heb Grist; felly ni ddichon holl bechodau y bŷd ddim ⟨p. 446⟩niwed i chwi, â chwithau yng-Hrist. Oblegi•••d oes ••mn•digaeth i'r rhai sy yng Hrist Iesu, •yfod•ch i •ynu •ich calon gan hynny,2
1Ymlawenhewch gan hyn•y in yr Arglwydd, a thrachefn meddaf ymllawenhewch. Canys mwy yw'r hwn sydd ynoch chwi, na'r hwn sydd in y bŷd.
Ein Harglwydd Jesus sydd gryfach na phawb o•l. Ni ddichon nêb e•ch •y•nu chwi allan o'i ddwylaw ef. •yf•••gwr cadarn yw efe: Efe â orch•ygodd ein holl elynion y•p•ydol; Efe â orchfyg•dd farwolaeth, uff•rn, a da•nedigaeth▪ Efe â gaethglud•dd gaethiwed â ys•eilio•d y tywysogae•hau,2 ar galluoedd, ac ai herddangosodd ⟨p. 447⟩hwy in gyhoeddus,3 gan orfoleddu arnynt ynddo ei hûn.
Efe in dra gorfoleddus â ddywedodd. Byddaf angeu i ti, o angeu, byddaf drangc i•i o uffern; O uffern pale y mae dy golyn, O angeu pale y mae dy fuddugoliaeth?4
Gan fod gennych y cyfryw Gyfryngwr, y cyfryw Arch-offeiriad yr hwn â orchfygodd y llu uffernol, ac â ddarestyngodd yr hôll allu cythreulig, pa rhaid i chwi ammeu, pa raid i chwi ofni mwyach? ymhellach rhaid i chwi deal, a chredu fod trugaredd dduw in dra ehang tu ag at bechaduriaid edifeiriol▪ ar rhai â alarant am e'u troseddau, megis ac y dywed: Pa brŷd bynnag yr edifarhao pechadur o'i bechod o ddyfnder ei gallon, efe â ollwng tros gôf yr hôll anwiredd â wnaeth efe, Y Prophwyd Dafydd sydd in portreiadu in eglur, ac in datcan in helaeth, drugarog naturiaeth Dduw in y canfed ar trydydd Psal.5 Trugarog a graslawn yw'r Arglwydd: hwyrfrydig i, lîd a mawr o drugarogrwydd.
Nid bight yr ymryson efe, ac nid bight y •eidw efe ei ddigofaint nid in ôl ein pechodau […] gwnaeth efe any, ac nid in ôl ein anwire•dau y talodd efe i ni. Canys cyfuwch ac yw'r •efoedd uwch law'r ddaiar, y rhagorodd ei •rugaredd ef ar y rhai ai hofnant ef: Cyn belled ⟨p. 448⟩ac yw'r dwyrain oddiwrth y gorllewin y pellhaodd efe ein camweddau oddi-wrthym. Fe• y tosturia tâd wrth ei blant y tosturiodd y• Arglwydd wrth y rhai ai hofnant Canys efe â adwaenei ein defnydd ni, cofiodd may llwch oed•em.
Stori y mâb colledig â ddengys in odiaeth ryfeddol drugaredd Dduw tu ag at bechaduriaid edifarus. Yno y dangosir pa wed y mae'r Arglwydd in croesawy in cofleidio […] in mawrhau y cyfryw bechaduriaid truein ac sydd ganddynt galonnau drylliog▪ cystuddiedig am eu pechodau. Canys fe â ddywedir, pan welodd y Tâd, ei fâb edifarus o her-bell oddi-wrtho, iddo dosturio wrtho, a rhedeg, a syrthio ac ei wddf ef, a• gussanu, ai ddilladu a'r wisc oreu, a rho modrwy ar ei law, ac escidiau am ei draed, a pheri llâdd y lo brâs iddo:
1Ymlawenhewch gan hyn•y yn yr Arglwydd, a thrachefn meddaf ymllawenhewch. Canys mwy yw'r hwn sydd ynoch chwi, na'r hwn sydd yn y bŷd.
Ein Harglwydd Iesu sydd gryfach na phawb o•l. Ni ddichon nêb e•ch •y•nu chwi allan o'i ddwylaw ef. •yf•••gwr cadarn yw efe: Efe â orch•ygodd ein holl elynion y•p•ydol; Efe â orchfyg•dd farwolaeth, uff•rn, a da•nedigaeth▪ Efe â gaethglud•dd gaethiwed â ys•eilio•d y tywysogae•hau,2 ar galluoedd, ac ai herddangosodd ⟨p. 447⟩hwy yn gyhoeddus,3 gan orfoleddu arnynt ynddo ei hûn.
Efe yn dra gorfoleddus â ddywedodd. Byddaf angeu i ti, o angeu, byddaf drangc i•i o vffern; O vffern pa le y mae dy golyn, O angeu pa le y mae dy fuddugoliaeth?4
Gan fod gennych y cyfryw Gyfryngwr, y cyfryw Arch-offeiriad yr hwn â orchfygodd y llu vffernol, ac â ddarestyngodd yr hôll allu cythreulig, pa rhaid i chwi ammeu, pa raid i chwi ofni mwyach? ymhellach rhaid i chwi ddeall, a chredu fod trugaredd dduw yn dra ehang tu ag at bechaduriaid edifeiriol▪ ar rhai â alarant am e'u troseddau, megis ac y dywed: Pa brŷd bynnag yr edifarhao pechadur o'i bechod o ddyfnder ei galon, efe â ollwng tros gôf yr hôll anwiredd â wnaeth efe, Y Prophwyd Dafydd sydd yn portreiadu yn eglur, ac yn datcan yn helaeth, drugarog naturiaeth Dduw yn y canfed ar trydydd Psal.
in yr un mod y llawenycha y Tâd tragwyddol am ymchweliad yr un o'i fethion colledig. Je y mae llawenydd yngŵ•dd Angelion Duw am un pechadur â ymchwelo.
Ymhellach, yr Arglwydd sydd in hyspysu in dra eglur, ei barodrwydd, a'i hynawsedd i drugarhau, am fod in anhawdd dross ben ganddo, ac in wrthwyneb mawr, ein gollwng o'i fôdd i fined, in golledig. Am hynny mynych in yr Scrythyrau y mae efe in galaru ⟨p. 449⟩drosom, ac in cwynfan am ein trueni, drwy wneuthur lawyer gair […] tosturus am danom gan ddywed•d. O• na wran•awei fy mhobl arnaf, ac na rodiasai Israel in fy ffyrdd.
A thrachefn: Oh na wrandawsit ar fyngorchymynion, yna y buasai dy lwyddiant fell afon, a'th gyfiawnder fell tonnau y môr. Drachefn y mae efe in alarus in achwyn drwy'r Prophwyd Hosea gan ddywedyd. Oh Ephraim pa bêth â wna• it? O Jud• beth â wnaf i ti? Ac mewn lle arall. Beth oedd iw wneuthur y chwaneg i'm gwinllan nag â wneuthum iddi? Deliwch sulw ymma mor dosturus y mae yr Arglwydd in cwynfan trosom, ac megis in wylo ar ein briwiau.
Yr Apostol hefyd sy'n dal ar oludog drûgaredd Dduw, a'i ryfeddol ga•iad ef tu ag at ddŷn, wrth ei f•d in ymb•l â ni, ac in attolwg drwy weinidogion yr Efengyl gymmodi o honom ag ef. Y geiriau ydynt y rhai hyn▪ Am hynny yr ydym ni in Gennadon tro• Grist, megis pe byddei Dduw in ymbil a chwi trwyddom ni: yr ydym in attolwg i chwi tros Grist, cymmodwch â Duw. And rhyfedd yw fod yr Holl-alluog Dduw in ymbîl â ni drueini•id gwael? Yr un mod ydyw a phe bay Brenhin in ymbîl â cha•dotdyn, yr hwn â allay ei orchymmyn. Eithr ⟨p. 450⟩anfeidrol drugaredd Dduw tu ag at ddŷn sydd fwyaf dim in sesyll in hyn, self rhoddi o honaw ei Fâb trosom pan oeddem in elynion iddo.
1Felly y carodd Duw y bid fell y rhoddes efe ei unig-anedig fab, 2fell na choler neb ar y sydd in credu yoddo ef, eithr caffael o honaw ef fywyd tragwyddol. Drachefu: Y mae Duw in *eglur-have ei gariad tu ag atom, oblegit (a ni etio in bechaduriaid) marw o Grist trosom; mwy ynteu o lawyer gan ein cyfiawnhau ni, trwy ei waed ef, i'n hachubir rhag digofaint trwyddoef. Canys os pan oeddem elynion i'n heddychwyd â Duw trwy farwolaeth ei fâb ef, mwy o lawyer wedi ein heddychu i'n achubir trwy ei fywyd ef. In hyn oll ni â allwn welled in eglur, anfeidrol drugaredd Dduw tu ag atom ni bechaduriaid truein.
Oblegit onid mawr oedd yr orchest, gymmeryd o Fâb Duw ein naturiaeth ni arno? ac ymddaroflwng i angeu self i angeu'r gross?
yn yr vn modd y llawenycha y Tâd tragwyddol am ymchweliad yr vn o'i fethion colledig. Ie y mae llawenydd yngŵ•dd Angelion Duw am vn pechadur â ymchwelo.
Ymhellach, yr Arglwydd sydd yn hyspysu yn dra eglur, ei barodrwydd, a'i hynawsedd i drugarhau, am fod yn anhawdd dros ben ganddo, ac yn wrthwyneb mawr, ein gollwng o'i fôdd i fyned, yn golledig. Am hynny mynych yn yr Scrythyrau y mae efe yn galaru ⟨p. 449⟩drosom, ac yn cwynfan am ein trueni, drwy wneuthur llawer gair 〈…〉 tosturus am danom gan ddywed•d. O• na wran•awei fy mhobl arnaf, ac na rodiasai Israel yn fy ffyrdd.
A thrachefn: Oh na wrandawsit ar fyngorchymynion, yna y buasai dy lwyddiant fel afon, a'th gyfiawnder fel tonnau y môr. Drachefn y mae efe yn alarus yn achwyn drwy'r Prophwyd Hosea gan ddywedyd. Oh Ephraim pa bêth â wna• it? O Iud• beth â wnaf i ti? Ac mewn lle arall. Beth oedd iw wneuthur y chwaneg i'm gwinllan nag â wneuthum iddi? Deliwch sulw ymma mor dosturus y mae yr Arglwydd yn cwynfan trosom, ac megis yn wylo ar ein briwiau.
Yr Apostol hefyd sy'n dal ar oludog drûgaredd Dduw, a'i ryfeddol ga•iad ef tu ag at ddŷn, wrth ei f•d yn ymb•l â ni, ac yn attolwg drwy weinidogion yr Efengyl gymmodi o honom ag ef. Y geiriau ydynt y rhai hyn▪ Am hynny yr ydym ni yn Gennadon tro• Grist, megis pe byddei Dduw yn ymbil a chwi trwyddom ni: yr ydym yn attolwg i chwi tros Grist, cymmodwch â Duw. Ond rhyfedd yw fod yr Holl-alluog Dduw yn ymbîl â ni drueini•id gwael? Yr vn modd ydyw a phe bai Brenhin yn ymbîl â cha•dotdyn, yr hwn â allai ei orchymmyn. Eithr ⟨p. 450⟩anfeidrol drugaredd Dduw tu ag at ddŷn sydd fwyaf dim yn sesyll yn hyn, sef rhoddi o honaw ei Fâb trosom pan oeddem yn elynion iddo.
1Felly y carodd Duw y byd fel y rhoddes efe ei vnig-anedig fab, 2
Canys megis yr aeth cyscod y deial ddêg o raddau in ôl, fell yr estynnid dyddiau Hezekiah, ac y cai lwyddiant mawr: Felly yr aeth Christ, Haul cyfiawnder lawyer grâdd in ôl fell y caem ni fywyd tragwyddol. Gan hynny ei ostyngiad ef yw ein derchafiad ni: ei ddioddefiadau ef yw ein llawenydd ni: a'i ⟨p. 451⟩farwolaeth ef yw ein bywyd ni. Canys nid oes gennym ni ddim amgen ymwared, a chymmorth and in unig ei haeddedigaethau ef, a'i gyfiawnder.
Efe yw ein noddfa ni, lle y mae in rhaid i ni ffoi, ac lle y mae in rhaid i ni gymmeryd noddfa. Efe yw olew Gilead i jachau ein eneidiau ni. Efe yw y llynn in Bethesda lle yr jacheir pôb dŷn, o ba glefyd bynnag â fo arno.
Efe yw yr Afon Jorddonen, lle y gall Naaman olcht ymmaith ei hôll wahanglwyf: Efe yw y Pelican yr hwn drwy bigo twill in ei ddwyfron ei hûn sy'n adfywhau ei gywion, ai waed ei hûn. Etto un peth sydd raid i ni ddal sulw arno ar y ford, yr hwn y soniwyd am dano or blaen, self y dylid cymhwyso holl haeddedigaethau Christ, a holl drugaredd Dduw ir etholedigion in unig: In unig i wir aelodau yr eglwys fell yr ymddengys in oleu in y 103. Psalm; lle y cyfrifir trugareddau Duw, y rhai â goffeir in helaeth, in unig ir sawl ai hofnant ef, â gadwant ei gyfammod, ac â gofiant ei orchymmynion ef iw gwneuthur hwynt. Ac am Grist, see â ddywedir may Tywysog yw efe, ac Achub-wr i Israel, ac y gwared efe Israel rhag ei holl anwireddau.
Drachefn scrifenedig yw, fod Christ hwyn ⟨p. 452⟩gy•taf y cyssegrwyd ef, wedi ei wneuthur in awdur jechydwriaeth tragwyddol ir rhai a u•yddhânt iddo. Nid oes neb in ufyddhau iddo ac nis gallodd: eithr in unig yr etholedigion •m hynny a•dur jechydwriaeth yw efe in unig ir etholedigion. Ac in ddilynawl y bid drygionus beth bynnag â ddywedant, beth bynnag â fostiant, ac â ymffrostiant, nid oes ganddynt ddim gwir hawl, neu gyfiawnder ynddo ef. Y peth yma â arwyddoceid gynt in y gyfraith wrth hyn, nid amgen, fod y drugareddfa yr hon oedd arwydd o drugaredd Dduw ing-Hrist, ar Arch yr hon oedd bortreiad or Eglwys, wrth orchymyn Duw wedi eu cydgymhwyso ai gilydd o ran hid â llêd. Canys megis yr oed yr Arch in ddau gufydd a hanner o hŷd, ac in gufydd a hanner o lêd, yr un faint oedd y drugareddfa: gan arwydd•cau wrth hynny y cymhwysid trugaredd Dduw ing-Hrist in unig ir eglwys, ac ir eglwys in unig y perthynei, fell na byddei gymmaint ag un, allan or eglwys in gadwedig.
Canys megis yr aeth cyscod y deial ddêg o raddau yn ôl, fel yr estynnid dyddiau Ezechias, ac y cai lwyddiant mawr: Felly yr aeth Crist, Haul cyfiawnder lawer grâdd yn ôl fel y caem ni fywyd tragwyddol. Gan hynny ei ostyngiad ef yw ein derchafiad ni: ei ddioddefiadau ef yw ein llawenydd ni: a'i ⟨p. 451⟩farwolaeth ef yw ein bywyd ni. Canys nid oes gennym ni ddim amgen ymwared, a chymmorth ond yn vnig ei haeddedigaethau ef, a'i gyfiawnder.
Efe yw ein noddfa ni, lle y mae yn rhaid i ni ffoi, ac lle y mae yn rhaid i ni gymmeryd noddfa. Efe yw olew Gilead i iachau ein eneidiau ni. Efe yw y llynn yn Bethesda lle yr iacheir pôb dŷn, o ba glefyd bynnag â fo arno.
Efe yw yr Afon Iorddonen, lle y gall Naaman olcht ymmaith ei hôll wahanglwyf: Efe yw y Pelican yr hwn drwy bigo twil yn ei ddwyfron ei hûn sy'n adfywhau ei gywion, ai waed ei hûn. Etto vn peth sydd raid i ni ddal sulw arno ar y ffordd, yr hwn y soniwyd am dano or blaen, sef y dylid cymhwyso holl haeddedigaethau Crist, a holl drugaredd Dduw ir etholedigion yn vnig: Yn vnig i wir aelodau yr eglwys fel yr ymddengys yn oleu yn y 103. Psalm; lle y cyfrifir trugareddau Duw, y rhai â goffeir yn helaeth, yn vnig ir sawl ai hofnant ef, â gadwant ei gyfammod, ac â gofiant ei orchymmynion ef iw gwneuthur hwynt. Ac am Grist, se â ddywedir mai Tywysog yw efe, ac Achub-wr i Israel, ac y gwared efe Israel rhag ei holl anwireddau.
Drachefn scrifenedig yw, fod Crist hwyn ⟨p. 452⟩gy•taf y cyssegrwyd ef, wedi ei wneuthur yn awdur iechydwriaeth tragwyddol ir rhai a u•yddhânt iddo. Nid oes neb yn vfyddhau iddo ac nis gallodd: eithr yn vnig yr etholedigion •m hynny a•dur iechydwriaeth yw efe yn vnig ir etholedigion. Ac yn ddilynawl y byd drygionus beth bynnag â ddywedant, beth bynnag â fostiant, ac â ymffrostiant, nid oes ganddynt ddim gwir hawl, neu gyfiawnder ynddo ef. Y peth yma â arwyddoceid gynt yn y gyfraith wrth hyn, nid amgen, fod y drugareddfa yr hon oedd arwydd o drugaredd Dduw yng-Hrist, ar Arch yr hon oedd bortreiad or Eglwys, wrth orchymyn Duw wedi eu cydgymhwyso ai gilydd o ran hyd â llêd. Canys megis yr oed yr Arch yn ddau gufydd a hanner o hŷd, ac yn gufydd a hanner o lêd, yr vn faint oedd y drugareddfa: gan arwydd•cau wrth hynny y cymhwysid trugaredd Dduw yng-Hrist yn vnig ir eglwys, ac ir eglwys yn vnig y perthynei, fel na byddei gymmaint ag vn, allan or eglwys yn gadwedig.
Oblegit y neb nid oes ganddo yr eglwys iddo in fam, ni all efe gael Duw iddo in Dâd. In ddiweddaf y mae in rhaid i ni ddal sulw may megis y mae Duw in anfeidrol ei drugaredd, ac in fawr ei dosturi tu ag at bechaduriaid edifarus: felly y mae efe hefyd ⟨p. 453⟩in ddianwadal wrth ddangos ei drugaredd iw blant. Ac am hynny y mae un or Ps•lmeu in odlu fell hyn: ei drugaredd a beru in dragywydd: ei drugaredd â beru in dragywydd: ei drugaredd â beru in dragywydd, gan bennodi wrth hynny ddianw•d•lwch a thragwyddoldeb trugaredd Dduw. I• perwyl ymma yr scrifennu fell hyn. Trugaredd yr Arglwydd yw na'n difethwyd: o herwydd na phalla ei d•ugaredd ef. Gwybyddwn gan hynny fod Duw o herwydd ei drugaredd iw blant in ddianwadal, ac in anghyfn•widiol ei naturiaeth. Megis y dywed myfi wyf yr Arglwydd, ac ni'm newidir. Oblegit pe bay Dduw o naturiaeth anghyfnewidiol fell yr ydym ni, a darost•ngedig i wy••iau, yna y byddem ni m•wn cyflwr gresynol. Yno rhaid fyddei iddo ein cystuddio ni bôb did, a •ial arnom bob awr in y bid: oherwydd ein bod ni in ei gyffroi ef b•b dy•d a phôb awr in y did: Eithr nid yw Duw Nefol in debig i ddŷn, in ddarostyngedig i wynniau, ac anwyda•▪ mae efe in dra di•nwadal, ac anghyfnewidial ei natutiaeth.
Oblegit er i ni ei gyffroi ef bob did aphechodau o newydd: etto y mae efe mor anhawdd ganddo dial arnom, ai fod y did nesaf in ein gwobrwyo ni a thrugaredd o ⟨p. 454⟩newydd: ac in torri y mlaen trwy bob angharedigrwydd i ddangos i ni garedigrwydd.
A thrwy ein hôll ddrygioni i ddangos i ni ddaioni. Ni all ein hôll wendid ni berry iddo ef sorry wrthym, na pheidio a'n caru. Y mae efe in fodlon i'n cymmeryd ni a'n holl feiau: ac i'n hoffi in anwyl, er bod ein beiau in fawr. Nid yw efe in gwneuthur cyfrif o'n gwendid, er ein bod weithiau in wrthnyssig, ac in gyndyn; etto er hynny ei gŷd, nid anllai i'n câr ni.
Megis mam anwyl er iw phlentyn lefain ar hid ynôs, a bod in anynad, ac in anhywaich hid pan na allo hi in fynych amrant huno un awr in y nôs, jeer diodd fo honey lawyer o anhyweithder, lludded▪ a gofid gyd ages: eat pan gyfodo hi y boreu, hi ai câr ef gystal-cynt: â chwery ag ef, â wena, ac â chwardd arno: felly Duw yr hôll drugareddau, yr hwn a'n cârni in fwy o lawyer nag y câr mammau, er ein bod ni in ei ddigio ef beunydd drwy ein gwendid, an câr nearer hynny nid dim lay: ac sydd fodlon ganddo roi heibio y cwbl, anghofio a maddeu y cyfan:
Oblegit y neb nid oes ganddo yr eglwys iddo yn fam, ni all efe gael Duw iddo yn Dâd. Yn ddiweddaf y mae yn rhaid i ni ddal sulw mai megis y mae Duw yn anfeidrol ei drugaredd, ac yn fawr ei dosturi tu ag at bechaduriaid edifarus: felly y mae efe hefyd ⟨p. 453⟩yn ddianwadal wrth ddangos ei drugaredd iw blant. Ac am hynny y mae vn or Ps•lmeu yn odlu fel hyn: ei drugaredd a beru yn dragywydd: ei drugaredd â beru yn dragywydd: ei drugaredd â beru yn dragywydd, gan bennodi wrth hynny ddianw•d•lwch a thragwyddoldeb trugaredd Dduw. I• perwyl ymma yr scrifennu fel hyn. Trugaredd yr Arglwydd yw na'n difethwyd: o herwydd na phalla ei d•ugaredd ef. Gwybyddwn gan hynny fod Duw o herwydd ei drugaredd iw blant yn ddianwadal, ac yn anghyfn•widiol ei naturiaeth. Megis y dywed myfi wyf yr Arglwydd, ac ni'm newidir. Oblegit pe bai Dduw o naturiaeth anghyfnewidiol fel yr ydym ni, a darost•ngedig i wy••iau, yna y byddem ni m•wn cyflwr gresynol. Yno rhaid fyddei iddo ein cystuddio ni bôb dydd, a •ial arnom bob awr yn y bydd: oherwydd ein bod ni yn ei gyffroi ef b•b dy•d a phôb awr yn y dydd: Eithr nid yw Duw Nefol yn debig i ddŷn, yn ddarostyngedig i wynniau, ac anwyda•▪ mae efe yn dra di•nwadal, ac anghyfnewidial ei natutiaeth.
Oblegit er i ni ei gyffroi ef bob dydd aphechodau o newydd: etto y mae efe mor anhawdd ganddo ddial arnom, ai fod y dydd nesaf yn ein gwobrwyo ni a thrugaredd o ⟨p. 454⟩newydd: ac yn torri y mlaen trwy bob angharedigrwydd i ddangos i ni garedigrwydd.
A thrwy ein hôll ddrygioni i ddangos i ni ddaioni. Ni all ein hôll wendid ni beri iddo ef sorri wrthym, na pheidio a'n caru. Y mae efe yn fodlon i'n cymmeryd ni a'n holl feiau: ac i'n hoffi yn anwyl, er bod ein beiau yn fawr. Nid yw efe yn gwneuthur cyfrif o'n gwendid, er ein bod weithiau yn wrthnyssig, ac yn gyndyn; etto er hynny ei gŷd, nid anllai i'n câr ni.
Megis mam anwyl er iw phlentyn lefain ar hyd ynôs, a bod yn anynad, ac yn anhywaich hyd pan na allo hi yn fynych amrant huno vn awr yn y nôs, ie er diodd fo honi lawer o anhyweithder, lludded a gofid gyd ag es: ette pan gyfodo hi y boreu, hi ai câr ef gystal-cynt: â chwery ag ef, â wena, ac â chwardd arno: felly Duw yr hôll drugareddau, yr hwn a'n cârni yn fwy o lawer nag y câr mammau, er ein bod ni yn ei ddigio ef beunydd drwy ein gwendid, an câr ni er hynny nid dim llai: ac sydd fodlon ganddo roi heibio y cwbl, anghofio a maddeu y cyfan:
Canys caru â wna efe in dra dianwadal.
Lle y gosodo efe unwaith, ac y sefydlo eigariad, caru â wnâ in ddiyscog, ni all dim ⟨p. 455⟩ei newidio, ni all, dim ei symmudo. Megis tâd pan gwympo ei din-bychan, a thorri ei grimmog, neu friwo ei wyneb, cyn belled ydyw oddiwrth gymmeryd anfodlonrhwydd, neu ddigio wrtho ai fôd in hytrach in gresynu, ac in ddrwg ganddo trosto ef, ac in ceisio meddiginiaeth iw friw: Felly ein tâd trugarog ninnau ni ddigia er dim, ac nid anfodlona am ein beiau ni o wendid, and in hytrach â dosturia wrthym, ac a resŷna trosom; megis gŵr call anwyl ganodo ei wraig, er bod ynddi hi lawyer o wendid, etto efe in gwybod fod in anwyl ganddi ef, a bod ei chalon gyd ag ef, â ymfodlona i ollwng heibio lawyer o feiau, eu celu, a chyd ddwyn ag hwynt, je ac i wneuthur ychydig cyfrif o honynt, and ei charu hi nid dim lay o'u plegit.
Felly ein gŵr anwyl▪ an priod-fab Jesus Grist o herwydd ei fod in gwy body carwn ni ef, a bod ein calonnau gyd ag ef, fydd fodlon ganddo gyd ddwyn a'n holl wendid, a gwneuthur cyfrif bychan o honynt. Or achos hyn y digwydda ei fod efe in d•wedyd wrth ei briod-ferch in y Caniadau: er ei bod in dywyll, ac in lawn o wendid: Weal mor hyfryd wit fy ny weddi, weal mor hyfryd wit, weal yr wit ti in dêgyr wit ti in dêg fy ny weddi, nid oes brycheun ynot ti. Deliwch ⟨p. 456⟩sulw ei fod efe in galw ei eglwys in hybrid, in hyf•yd ol•, ac heb frychni, nid o […] ei bod hi felly ynddi ei hûn, and o […] ids […] gwneuthur hi felly. Ac in ddiamm•• y Tragwyddol Dduw in craf•u ar•i […]ei […] ai cyfrif hi fe•ly▪ Ca•ys […] y mae'r hwn â edrycho ar ryw beth drwy wydr côch, in tybied fod y peth in gô•h •el y […] ai lliw y •wydr: Fell y Duw Tâd, wrth g••ffu arnon in ei fâb▪ a'i cyfrif, ac a'n cymmer fell pe baem or un naturiaeth, a ch•nneddfau ac yw ei fâb, nid amgen in gyfl•wn-berffaith. Or achos hon i'n carodd •i▪ ac y serchodd ynom, ac ni chilia efe oddi wr•hym.
Canys ei gariad ef iw blant sydd beunydd yr un, a'r unrhyw: er nad ydym ni bob amser in ei wel•d, ac in ei glywed ef in yr un mô•d: megis y mae'r llevad yr un bob amser o ran •ylwedd, a maintioli; er ei bod weithiau in ein golwg ni wedi darfod▪ ac in mined ar gîl: Gwybyddwn gan hynny, i'n cyssur rhagorol fod cariad Duw tû ag atom ni in ei a•wyl fab in ddiyscog, ac in unrhyw •ob amber[…] na ddigalonna efe ni, ac na •h•y ni h•ibio er ychydig wendid, je ir lawyer o w•ndid.
Canys caru â wna efe yn dra dianwadal.
Lle y gosodo efe vnwaith, ac y sefydlo eigariad, caru â wnâ yn ddiyscog, ni all dim ⟨p. 455⟩ei newidio, ni all, dim ei symmudo. Megis tâd pan gwympo ei ddyn-bychan, a thorri ei grimmog, neu friwo ei wyneb, cyn belled ydyw oddiwrth gymmeryd anfodlonrhwydd, neu ddigio wrtho ai fôd yn hytrach yn gresynu, ac yn ddrwg ganddo trosto ef, ac yn ceisio meddiginiaeth iw friw: Felly ein tâd trugarog ninnau ni ddigia er dim, ac nid anfodlona am ein beiau ni o wendid, ond yn hytrach â dosturia wrthym, ac a resŷna trosom; megis gŵr call anwyl ganodo ei wraig, er bod ynddi hi lawer o wendid, etto efe yn gwybod fod yn anwyl ganddi ef, a bod ei chalon gyd ag ef, â ymfodlona i ollwng heibio lawer o feiau, eu celu, a chyd ddwyn ag hwynt, ie ac i wneuthur ychydig cyfrif o honynt, ond ei charu hi nid dim llai o'u plegit.
Felly ein gŵr anwyl▪ an priod-fab Iesu Grist o herwydd ei fod yn gwy bod y carwn ni ef, a bod ein calonnau gyd ag ef, fydd fodlon ganddo gyd ddwyn a'n holl wendid, a gwneuthur cyfrif bychan o honynt. Or achos hyn y digwydda ei fod efe yn d•wedyd wrth ei briod-ferch yn y Caniadau: er ei bod yn dywyll, ac yn llawn o wendid: Wele mor hyfryd wyt fy ny weddi, wele mor hyfryd wyt, wele yr wyt ti yn dêgyr wyt ti yn dêg fy ny weddi, nid oes brycheun ynot ti. Deliwch ⟨p. 456⟩sulw ei fod efe yn galw ei eglwys yn hy•ryd, yn hyf•yd ol•, ac heb frychni, nid o 〈…〉 ei bod hi felly ynddi ei hûn, ond o 〈…〉 idd•〈…〉 gwneuthur hi felly. Ac yn ddiamm•• y Tragwyddol Dduw yn craf•u ar•i 〈…〉ei 〈…〉 ai cyfrif hi fe•ly▪ Ca•ys 〈…〉 y mae'r hwn â edrycho ar ryw beth drwy wydr côch, yn tybied fod y peth yn gô•h •el y ai lliw y wydr: Fel y Duw Tâd, wrth gffu arnon yn ei fâb a'i cyfrif, ac a'n cymmer fel pe baem or vn naturiaeth, a chnneddfau ac yw ei fâb, nid amgen yn gyflwn-berffaith. Or achos hon i'n carodd i ac y serchodd ynom, ac ni chilia efe oddi wrhym.
Canys ei gariad ef iw blant sydd beunydd yr vn, a'r vnrhyw: er nad ydym ni bob amser yn ei weld, ac yn ei glywed ef yn yr vn môd: megis y mae'r lleuad yr vn bob amser o ran ylwedd, a maintioli; er ei bod weithiau yn ein golwg ni wedi darfod ac yn myned ar gîl: Gwybyddwn gan hynny, i'n cyssur rhagorol fod cariad Duw tû ag atom ni yn ei awyl fab yn ddiyscog, ac yn vnrhyw ob amer na ddigalonna efe ni, ac na hy ni hibio er ychydig wendid, ie ir llawr o wndid.
Oblegit y mae y trugarog Dduw in gwneuthur cyfrif o'i blant, am fod eu cariad ⟨p. 457⟩cyffredin hwynt in dda, a body rhan fwyaf o ystod eu buchedd in tueddu i gyfiawnder, pa fodd bynnag y digwyddo iddynt dreillio ym mhell mewn gweithredoedd neilltuol.
Nid yw dwy, neu dair o jasau y crŷd argoel diammeu fod y corph in afiachus; na dau, neu dry o ddiwrnodau dâ, in arwydd hynod fod y corph in holl jach: yr un ffunyd nid yw ychydig wendid in arwydd o ddŷn drygionus: neu ddwy, neu dair o weithredoedd da in argoel o ddŷn da: And rhaid i ni ddal sulw ar ystod cyffredin buchedd dŷn, ac wrth hynny y gŵir adwaenir ef, pa fâth ydyw.
Megis y dyw•dir fod dynion mewn gwirionedd in rhodio mewn ford, pan fyddont in cerdded ar hid-ddi, er eu bod weithiau in llithro, ac in tramgwyddo arni: felly y mae plant Duw in rhodio ar ford cyfiawnder er eu bod weithiau in llithro, ac in treillio oddi-arni; neu weithiau in cael eu llusco allan o honey drwy drais lladron.
Oblegit Satan, a thrais ein trachwantau, a'n tynnant in fynych oddi ar y ford, and rhaid i ni ddychwelyd iddi trachefn hwyn gyntaf ac y gallom ddiangc. Bellach i dynnu at ddiben. Gan fod Duw in anfeidrol ⟨p. 458⟩drugaredd, ac in ddi anwadal in ei drugaredd: Gan fod y fâth addewidion rhagorol wedi eu gwneuthur i ni ing Hrist: Gan nad yw Duw in dal ar ein gwendid pan fyddo ein calonnau gyd ag ef. Am hynny o Asunetus, byddwch gyssurus, na chyffroer dim arnoch: nac ofnwch gynllwynion diafol, na wnewch gyfrif o'i brofedigaethau ef: Canys diau fod eich pechodau wedi eu maddeu.
Eiddo chwi yw Christ, eiddoch chwi yw'r nefoedd, a hôll addewidion bywyd ac jechydwriaeth a berthyn i chwi: fell nad yw raid i chwi ammeu, ni ellwch fined ar y gwaethaf: eich enw sydd scrifennedig in llyfr y bywyd.
Oblegit y mae y trugarog Dduw yn gwneuthur cyfrif o'i blant, am fod eu cariad ⟨p. 457⟩cyffredin hwynt yn dda, a bod y rhan fwyaf o ystod eu buchedd yn tueddu i gyfiawnder, pa fodd bynnag y digwyddo iddynt dreillio ym mhell mewn gweithredoedd neilltuol.
Nid yw dwy, neu dair o iasau y crŷd argoel diammeu fod y corph yn afiachus; na dau, neu dri o ddiwrnodau dâ, yn arwydd hynod fod y corph yn holl iach: yr vn ffunyd nid yw ychydig wendid yn arwydd o ddŷn drygionus: neu ddwy, neu dair o weithredoedd da yn argoel o ddŷn da: Ond rhaid i ni ddal sulw ar ystod cyffredin buchedd dŷn, ac wrth hynny y gŵir adwaenir ef, pa fâth ydyw.
Megis y dyw•dir fod dynion mewn gwirionedd yn rhodio mewn ff•rdd, pan fyddont yn cerdded ar hyd-ddi, er eu bod weithiau yn llithro, ac yn tramgwyddo arni: felly y mae plant Duw yn rhodio ar ffordd cyfiawnder er eu bod weithiau yn llithro, ac yn treillio oddi-arni; neu weithiau yn cael eu llusco allan o honi drwy drais lladron.
Oblegit Sathan, a thrais ein trachwantau, a'n tynnant yn fynych oddi ar y ffordd, ond rhaid i ni ddychwelyd iddi trachefn hwyn gyntaf ac y gallom ddiangc. Bellach i dynnu at ddiben. Gan fod Duw yn anfeidrol ⟨p. 458⟩drugaredd, ac yn ddi anwadal yn ei drugaredd: Gan fod y fâth addewidion rhagorol wedi eu gwneuthur i ni yng Hrist: Gan nad yw Duw yn dal ar ein gwendid pan fyddo ein calonnau gyd ag ef. Am hynny o Asunetus, byddwch gyssurus, na chyffroer dim arnoch: nac ofnwch gynllwynion diafol, na wnewch gyfrif o'i brofedigaethau ef: Canys diau fod eich pechodau wedi eu maddeu.
Eiddo chwi yw Crist, eiddoch chwi yw'r nefoedd, a hôll addewidion bywyd ac iechydwriaeth a berthyn i chwi: fel nad yw raid i chwi ammeu, ni ellwch fyned ar y gwaethaf: eich enw sydd scrifennedig yn llyfr y bywyd.
Asune. Yr wyf in cael cyssur a diddanwch mawr oddi-wrth eich geiriau chwi. Eich gwaith chwi in pregethu'r Efengyl, ac in yspysu helaeth drugaredd Dduw ing Hrist, ai addewidion ef sydd in fy adfywio i in rhagorol, ac megis in rhoddi bywyd o newydd ynof: megis gwîn, a siwgwr ydynt i'm henaid, a melusach na'r mêl, a'r na'r dil mêl. Megis meddiginiaeth ydynt im henaid clwyfus, ac megis ennaint i'm doluriau ysprydol.
In awr yr wyf in gweled pa drueni sy mewn din, a pha drugaredd sydd in Nuw. ⟨p. 459⟩Ac mi â adwaen wrth brawf gresynol, lle na chlywir trueni, nad oes yno gyfrif am drugaredd.
Oblegit i Dduw yr wyf in diolch am dano, in awr yr wyf in dechreu cyrhaeddyd peth crediniaeth, fod addewidion Duw in perthyn i mi, fod fy mhechodau wedi eu maddeu, a'm bod i in un or rhai a fyddant cadwedig.
Asune. Yr wyf yn cael cyssur a diddanwch mawr oddi-wrth eich geiriau chwi. Eich gwaith chwi yn pregethu'r Efengyl, ac yn yspysu helaeth drugaredd Dduw yng Hrist, ai addewidion ef sydd yn fy adfywio i yn rhagorol, ac megis yn rhoddi bywyd o newydd ynof: megis gwîn, a siwgwr ydynt i'm henaid, a melusach na'r mêl, a'r na'r dil mêl. Megis meddiginiaeth ydynt im henaid clwyfus, ac megis ennaint i'm doluriau ysprydol.
Yn awr yr wyf yn gweled pa drueni sy mewn dyn, a pha drugaredd sydd yn Nuw. ⟨p. 459⟩Ac mi â adwaen wrth brawf gresynol, lle na chlywir trueni, nad oes yno gyfrif am drugaredd.
Oblegit i Dduw yr wyf yn diolch am dano, yn awr yr wyf yn dechreu cyrhaeddyd peth crediniaeth, fod addewidion Duw yn perthyn i mi, fod fy mhechodau wedi eu maddeu, a'm bod i yn vn or rhai a fyddant cadwedig.
Theol. Y mae in dda gan fy-nghalon ddarfod i Dduw in ôl golud ei drugaredd waithio ynoch chwi y daioni hwn: yr wyf o eigion fynghalon in rhoddi iddo ef y moliant ar gogoniant am dano. Dedwydd ydych eich geni i weithio o Dduw ynoch waith mor raslawn. Ei ffafor ragorol ef ydyw hyn, a'i drugaredd enwedigol tuag attoch: Oblegit gwir edifarhau, a chredu yw unig rhydd-did, a brenhinol ragor'fraint plant Duw.
Attolygaf i Dduw gan hynny an-chwanegu eich ffydd, ach llenwi o bôb cyflawnder llawenydd, a thangneddyf drwy gredu, fell y galloch amlhau mewn gobaith drwy allu yr Yspryd Glân.
Theol. Y mae yn dda gan fy-nghalon ddarfod i Dduw yn ôl golud ei drugaredd waithio ynoch chwi y daioni hwn: yr wyf o eigion fynghalon yn rhoddi iddo ef y moliant ar gogoniant am dano. Dedwydd ydych eich geni i weithio o Dduw ynoch waith mor raslawn. Ei ffafor ragorol ef ydyw hyn, a'i drugaredd enwedigol tuag attoch: Oblegit gwir edifarhau, a chredu yw vnig rhydd-did, a brenhinol ragor'fraint plant Duw.
Attolygaf i Dduw gan hynny an-chwanegu eich ffydd, ach llenwi o bôb cyflawnder llawenydd, a thangneddyf drwy gredu, fel y galloch amlhau mewn gobaith drwy allu yr Yspryd Glân.
Gwrandawn y Fformon yn dy•edyd, ac vn, neu ddau or lleill; canys yngenau dau neu dri o dystion y bydd pôb gair yn safadwy.
Y prophwyd Esay a ddywed. Efe â archollwyd am ein camweddau ni,
ac â ddrylliwyd am ein hanwireddau ni, cospedigaeth ein heddwch ni â roddwyd arno ef, a thrwy ei gleisiau ef yr iachauwyd ni. Ni a welwn fod y Prophwyd mawr hwn yn dadleu yn eglur, i Grist ddioddef tros ein pechodau, a thrwy ei ddiodde•aint ef i'n achubir ni.
Y Prophwyd Ie emy â dystiolaetha yr vn peth, gan ddywedyd:
〈…〉 fyddwch mwyach y• drwm, ac yn drist.
Canys os ceir chwi yng Hrist wedi eich dilla•• a'i gyf••wnde• pe•f•aith ef, ac ynte• wed•ei wneut•u• yn eiddoch chwi trwy f•ydd, beth â ddi•hon diafol ei ddywed d wr•hych? Beth â ddichon y gyfraith? haw•d y gallant est•n eu colynnau tu ag att•ch, ond ni allant eich briwo: Oblegit Pwy â rŷdd ddim yn erbyn etholedigion Duw?
Duw yw'r hwn sydd yw cyfiawnhau, pwy â ddamna? Crist yw'r hwn a fu farw, ie yn hytrach yr vn â gyfodwyd trachefn, yr hwn hefyd sydd ar ddeheu-law Duw, yr hwn hefyd •ydd yn eiriol trosom ni.
Trugarog a graslawn yw'r Arglwydd: hwyrfrydig i, lîd a mawr o drugarogrwydd.
Nid byth yr ymryson efe, ac nid byth y •eidw efe ei ddigofaint nid yn ôl ein pechodau 〈…〉 gwnaeth efe ani, ac nid yn ôl ein anwire•dau y talodd efe i ni. Canys cyfuwch ac yw'r •efoedd vwch law'r ddaiar, y rhagorodd ei •rugaredd ef ar y rhai ai hofnant ef: Cyn belled
⟨p. 448⟩
ac yw'r dwyrain oddiwrth y gorllewin y pellhaodd efe ein camweddau oddi-wrthym. Fe• y tosturia tâd wrth ei blant y tosturiodd y• Arglwydd wrth y rhai ai hofnant Canys efe â adwaenei ein defnydd ni, cofiodd mai llwch oed•em.
Stori y mâb colledig â ddengys yn odiaeth ryfeddol drugaredd Dduw tu ag at bechaduriaid edifarus. Yno y dangosir pa wedd y mae'r Arglwydd yn croesawy yn cofleidio 〈…〉 yn mawrhau y cyfryw bechaduriaid truein ac sydd ganddynt galonnau drylliog▪ cystuddiedig am eu pechodau. Canys fe â ddywedir, pan welodd y Tâd, ei fâb edifarus o hir-bell oddi-wrtho, iddo dosturio wrtho, a rhedeg, a syrthio ac ei wddf ef, a• gussanu, ai ddilladu a'r wisc oreu, a rho• modrwy ar ei law, ac escidiau am ei draed, a pheri llâdd y llo brâs iddo:
fel na choller neb ar y sydd yn credu yoddo ef, eithr caffael o honaw ef fywyd tragwyddol. Drachefu: Y mae Duw yn
eglur-hau ei gariad tu ag attom, oblegit (a ni etio yn bechaduriaid) marw o Grist trosom; mwy ynteu o lawer gan ein cyfiawnhau ni, trwy ei waed ef, i'n hachubir rhag digofaint trwyddoef. Canys os pan oeddem elynion i'n heddychwyd â Duw trwy farwolaeth ei fâb ef, mwy o lawer wedi ein heddychu i'n achubir trwy ei fywyd ef. Yn hyn oll ni â allwn weled yn eglur, anfeidrol drugaredd Dduw tu ag attom ni bechaduriaid truein.
Oblegit onid mawr oedd yr orchest, gymmeryd o Fâb Duw ein naturiaeth ni arno? ac ymddaroflwng i angeu sef i angeu'r groes?
