Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
apud quem paullatim animum confirmabat praeceptis optimis ad omnes civilis vitae parts, ac disciplinam militarem prae caeteris. Ergo, cum per aetatem posset, castra secutus est, non, ut quondam Eretrienses, quos false aiebat Themistocles, similes esse piscium, qui gladioli vocantur: quippe uti 1ensem hi habent, sed corde destituuntur: ita & illos fuisse quidem armatos, sed animatos non item. At Dhonanus, ut versiculum Moeonij vatis in Latiale cloquium transfundam, erat
Hosti non tergo, sed forti pectore notus.
apud quem paullatim animum confirmabat praeceptis optimis ad omnes civilis vitae partes, ac disciplinam militarem prae caeteris. Ergo, cum per aetatem posset, castra secutus est, non, ut quondam Eretrienses, quos false aiebat Themistocles, similes esse piscium, qui gladioli vocantur: quippe uti 1ensem hi habent, sed corde destituuntur: ita & illos fuisse quidem armatos, sed animatos non item. At Dhonanus, ut versiculum Moeonij vatis in Latiale cloquium transfundam, erat
Hosti non tergo, sed forti pectore notus.
Nec idem militiae nomen apud alios dare voluit, quam eos, qui tum suo & optimi cujusque judicio optimam foverent causam (ne forte pro bello latrocinium sectaretur) tum etiam, qui rei totius militaris supra alios esse intelligentes perhiberentur. Erant illi Mariani Equites, quos ante tricenos trecentosque annos, nomine ordinis Teutonici, in Borussia institutos novimus, ut (quod 1magna cum laude ab ijs factitatum) subigendo paganos, idolorum simul cultum abolerent, Christianaeque religionis pomoeria longius proferrent. Sub horum auspicijs ac signis ita meruit stipendia Petrus, ut non modo victrici manu varias reportaret coronas: sed dignitate etiam Equestri ab illustrissimo Ordine, magno omnium studio, & applausu, fuerit ornatus. Cumque Ducatus Prussiae, abolito Teutonicorum militum ordine, constitueretur: Albertum, Marchionem Brandeburgicum, primum Borussiae Ducem, in militia sectatus fuit; pulchramque & utilissimam eidem operam praebuit in expugnanda Braunsberga: cujus &
postmodo praefecturam per sexennium insigni fide, nec minori auctoritate gessit. O • d si pulchrum ducitur, paternas imitari virtutes; unde Amasim apud Aegyptios legem sanxisse accepimus ut patris artem saceret illius, ac statum conditionemque vitae ejus sequeretur: nec ab ea laude excludi illustrem hunc virum oportebit. Siquidem egregia Stanislai, fortissimi parentis sui, […] […] imo assecutus fuit. Venerat Stanislaus (ut quemlib•t ducit Deus, cuj•• est terra & plenitudo ejus) ex Crachensi domo, quae apud Silesios celebri est l••o. Sed generis hanc celebritatem virtute plurimum in Borussia adauxit ubi Tentonicis equitibus, nisi Christi eos milites dicere malimus, strenuam navans operam, non modo gloriam obtinuit excellentissani Ducis; sed viri quoque continentissimi immortale adeptus nomen fuit. Veniam mihi dari postulo, si paullum huic rei institero, ut documento illustri planum fiat, licet sit
Rara avis in terris nigroque simillima cygno,
Miles pauco contentus: non tamen ita male agi cum rebus humanis, ut non in•o quoque vitae genere habeat Deus, qui plu•imus cujusvis ordinis longissime nominis reverentia post rely • quant. Quippe incubuerat regioni omni tempestas fatalis, qua sociorum plurimi, timore, an perfidia, pudendis modis à Magistro suo divortium faciebant. Non ita Stanislaus, cui idem animus,
Rerumque prudens, & secundis
Nec idem militiae nomen apud alios dare voluit, quam eos, qui tum suo & optimi cujusque judicio optimam foverent causam (ne forte pro bello latrocinium sectaretur) tum etiam, qui rei totius militaris supra alios esse intelligentes perhiberentur. Erant illi Mariani Equites, quos ante tricenos trecentosque annos, nomine ordinis Teutonici, in Borussia institutos novimus, ut (quod 1magna cum laude ab ijs factitatum) subigendo paganos, idolorum simul cultum abolerent, Christianaeque religionis pomoeria longius proferrent. Sub horum auspicijs ac signis ita meruit stipendia Petrus, ut non modo victrici manu varias reportaret coronas: sed dignitate etiam Equestri ab illustrissimo Ordine, magno omnium studio, & applausu, fuerit ornatus. Cumque Ducatus Prussiae, abolito Teutonicorum militum ordine, constitueretur: Albertum, Marchionem Brandeburgicum, primum Borussiae Ducem, in militia sectatus fuit; pulchramque & utilissimam eidem operam praebuit in expugnanda Braunsberga: cujus & ⟨p. 449⟩postmodo praefecturam per sexennium insigni fide, nec minori auctoritate gessit. O • d si pulchrum ducitur, paternas imitari virtutes; unde Amasim apud Aegyptios legem sanxisse accepimus ut patris artem saceret illius, ac statum conditionemque vitae ejus sequeretur: nec ab ea laude excludi illustrem hunc virum oportebit. Siquidem egregia Stanislai, fortissimi parentis sui, 〈…〉〈…〉 imo assecutus fuit. Venerat Stanislaus (ut quemlib•t ducit Deus, cuj•• est terra & plenitudo ejus) ex Crachensi domo, quae apud Silesios celebri est l••o. Sed generis hanc celebritatem virtute plurimum in Borussia adauxit ubi Tentonicis equitibus, nisi Christi eos milites dicere malimus, strenuam navans operam, non modo gloriam obtinuit excellentissani Ducis; sed viri quoque continentissimi immortale adeptus nomen fuit. Veniam mihi dari postulo, si paullum huic rei institero, ut documento illustri planum fiat, licet sit
Rara avis in terris nigroque simillima cygno,2
Miles pauco contentus: non tamen ita male agi cum rebus humanis, ut non in•o quoque vitae genere habeat Deus, qui plu•imus cujusvis ordinis longissime nominis reverentia post•e reli • quant. Quippe incubuerat regioni omni tempestas fatalis, qua sociorum plurimi, timore, an perfidia, pudendis modis à Magistro suo divortium faciebant. Non ita Stanislaus, cui idem animus,
Rerumque prudens, & secundis3
Temporibus, dubijsque rectus.
Quare non ille à domino, cui sacramentum dederat, desicere. Nec enim illi
Facile & pronum superos contemnere testes.1
non sanè,
—Phalaris licet imperet, ut sit2
Falsus, & admota diciet perjucia taur•.
Nempe scitum illud Socraticum animo inscripserat penitissi • , ut statua semper insistit basi; similiter virum bonum instituto niti honesto, nec inde vel periculis, vel voluptatibus dimoveri unquam. Quocirca in eo collegium erat universum, ut Stanislao, ejusque posteris, ne indonata virtus fidesque videretur, haereditario tit•lo ac jure conferretur praefectura Morungana, & loci indole nobilis, & reditibus sane quam locuples. Non aspernatus eam fuisset Dhonanus, si quanta sacilitate ab Equitibus offerebatur, tanta conscientiae sancti•onia possessarum see suosque vir integerrimus in animum inducere potuisset. Nunc illud identidem occursabat menti ejus (quod religionis opinio in popello ita edocto mire exaggerabat) fore, ut virginem Deiparam, cujus honori destinatus esset quasi honorarius tutor, iratam haberet, si luculentum adeo donatism transtcrret domu•• suam; aut si ad posteros transmitteret, quod sanctis usibus majors consecrassent. Casta profecto, si quae unquam, in sectante eiusmodi vitam, abstinenti•, à qua fere milites nostri quam longis distant spatiis quippe ijs si Pegasi daren ⟨p. 450⟩tur, in coelum adscensuros dixeris, & praedam acturos uncatis manibus ante thronum Dei in Mariae, Sanctorumque omnium conspectu: utpote quibus
—Ibisas, ubi maxima merces.3
Est vero Moranga inter lautiores Borussiae praefecturas non postrema. Oppidum binis arcibus, situ loci, lacubus circumstagnantibus, munitum. Pagi adjacent plus minus triginta. Eos & praedia commendant, & piscationes, & molendinae, & venationes, & aucupia, & saltus, ursis olim, alijsque noxijs animantibus nunc armentis completi. Repudiato igitur nimis splendido, ut quidem caussabatur, dono, viliori, quod ultro offerebatur, contentus Stanislaus fuit: quamquam profecto vile nihil existimari conveniat, modo rationi, secundum quam Vivitur parva been, suffecerit. Obtinuit vero citra fraudem Ordinis, & rei 4sacrae, Teutopagum: in quo annos postea exegit multos, idque cum optima ac l•udatissima Ursula Greusingia conjuge; quicum etiam sepultus inibi fuit, compluribus ex ea liberis, foemellis aliquot, filijs vero tribus relictis.
Quare non ille à domino, cui sacramentum dederat, desicere. Nec enim illi
Facile & pronum superos contemnere testes.1
non sanè,
—Phalaris licet imperet, ut sit2
Falsus, & admota diciet perjucia taur•.
Nempe scitum illud Socraticum animo inscripserat penitissi • , ut statua semper insistit basi; similiter virum bonum instituto niti honesto, nec inde vel periculis, vel voluptatibus dimoveri unquam. Quocirca in eo collegium erat universum, ut Stanislao, ejusque posteris, ne indonata virtus fidesque videretur, haereditario tit•lo ac jure conferretur praefectura Morungana, & loci indole nobilis, & reditibus sane quam locuples. Non aspernatus eam fuisset Dhonanus, si quanta sacilitate ab Equitibus offerebatur, tanta conscientiae sancti•onia possessarum se suosque vir integerrimus in animum inducere potuisset. Nunc illud identidem occursabat menti ejus (quod religionis opinio in popello ita edocto mire exaggerabat) fore, ut virginem Deiparam, cujus honori destinatus esset quasi honorarius tutor, iratam haberet, si luculentum adeo dona•i•m transtcrret domu•• suam; aut si ad posteros transmitteret, quod sanctis usibus majores consecrassent. Casta profecto, si quae unquam, in sectante eiusmodi vitam, abstinenti•, à qua fere milites nostri quam longis distant spatiis quippe ijs si Pegasi daren ⟨p. 450⟩tur, in coelum adscensuros dixeris, & praedam acturos uncatis manibus ante thronum Dei in Mariae, Sanctorumque omnium conspectu: utpote quibus
—Ibisas, ubi maxima merces.3
Est vero Moranga inter lautiores Borussiae praefecturas non postrema. Oppidum binis arcibus, situ loci, lacubus circumstagnantibus, munitum. Pagi adjacent plus minus triginta. Eos & praedia commendant, & piscationes, & molendinae, & venationes, & aucupia, & saltus, ursis olim, alijsque noxijs animantibus nunc armentis completi. Repudiato igitur nimis splendido, ut quidem caussabatur, dono, viliori, quod ultro offerebatur, contentus Stanislaus fuit: quamquam profecto vile nihil existimari conveniat, modo rationi, secundum quam Vivitur parva bene, suffecerit. Obtinuit vero citra fraudem Ordinis, & rei
Atque ex his quidem Anselmus, & Johannes, cum quasi in herba adhuc latere messis crederetur, extremum aetatis diem obierunt. Petrus autem, Fabiani parens, ad grandem pervenit aetatem. Sed priusquam à Stanislao & Petro Dhonavijs manum tollam, illud etiam adjungendum videtur, utriusque, ac majorum etiam spectat•m adeo •idem fuisse semper erga superiores, ut ab ea Dhonaei in publicis Borussiae privilegijs commendentur: imo praeclarum hoc retulerint elogium, cum prope omnis haec regio, vel defecisset, vel in hostium venisset manus, inter paucos tum, qui Principis partes sequerentur, stetisse Stanislaum, Burggravium Dhonensem, & filium ejus pariter cordatum. Paterent jam long lateque spacia producendi porro in hunc famae campum Dhonaviorum etiam abavum, atavum, tritavum, atque alios, qui longa serie in numerato habentur. Verum non t•m gentis Dhona • historiam, quam Fabiani laudes polliciti sumus. Quare nunc temporis quidem supers•ssis istis, quae etsi non minus pulchra sint praeclaraque, pr•peranti tamen lectori fastidij aliquid parere possint, illud unum exponere contentus ero, Dhonanam familiam ab octo retro seculis originem suae gentis repetere. Nempe jam ab ijs temporibus, quibus Deus Opt. Max. Imperio Romano, quasi coelo demissum, dedit Carolum, Francorum regem, à rerum gestarum gloria Magnum appellatum, non optimum modo Reipubl. Principem, sed Ecclesiae etiam vindicem, studiorumque instauratorem ac patronum omni laud majorem. Tantus Rex atque Imperator, ut censor erat virtutis aequissimus, ex ea Galliae Narbonensis parte, quae & Languedocium, & Occitanea dicitur, virum evocavit, & summi nominis, & maximae dignitatis, Aloysium de 1Urpach, eique, ut in Germania sedem suam figeret, persuasit. Ac quo promtius illud faceret, simul ut praemium extaret dignum ejus virtutibus, (absque quo esset, verbis tantum inescatus videretur) amoenum ei atque frugiferum locum assignavit ad flumen Albis; ubi & oppidum, & castrum, quod Dhorae nomine insignitur, celebre jam tum erat. Juxta vero postulaverat ab Urpachio Caesar, ut Dresda ab se contra Bohemos, Naumburgo ad Salam, contra Sorabos munitis, ille tum sua, tum Germaniae lin • s, defensurus, Vandalos idololatras, quorum • ra colluvies see hinc inde in imperium infuderat Romanum, ulteriores facere ⟨p. 451⟩progressus minime pateretur. Nec sua sagacissimum Imperatorem spes fef•llit.
Atque ex his quidem Anselmus, & Johannes, cum quasi in herba adhuc latere messis crederetur, extremum aetatis diem obierunt. Petrus autem, Fabiani parens, ad grandem pervenit aetatem. Sed priusquam à Stanislao & Petro Dhonavijs manum tollam, illud etiam adjungendum videtur, utriusque, ac majorum etiam spectat•m adeo •idem fuisse semper erga superiores, ut ab ea Dhonaei in publicis Borussiae privilegijs commendentur: imo praeclarum hoc retulerint elogium, cum prope omnis haec regio, vel defecisset, vel in hostium venisset manus, inter paucos tum, qui Principis partes sequerentur, stetisse Stanislaum, Burggravium Dhonensem, & filium ejus pariter cordatum. Paterent jam longe lateque spacia producendi porro in hunc famae campum Dhonaviorum etiam abavum, atavum, tritavum, atque alios, qui longa serie in numerato habentur. Verum non t•m gentis Dhona • historiam, quam Fabiani laudes polliciti sumus. Quare nunc temporis quidem supers•ssis istis, quae etsi non minus pulchra sint praeclaraque, pr•peranti tamen lectori fastidij aliquid parere possint, illud unum exponere contentus ero, Dhonanam familiam ab octo retro seculis originem suae gentis repetere. Nempe jam ab ijs temporibus, quibus Deus Opt. Max. Imperio Romano, quasi coelo demissum, dedit Carolum, Francorum regem, à rerum gestarum gloria Magnum appellatum, non optimum modo Reipubl. Principem, sed Ecclesiae etiam vindicem, studiorumque instauratorem ac patronum omni laude majorem. Tantus Rex atque Imperator, ut censor erat virtutis aequissimus, ex ea Galliae Narbonensis parte, quae & Languedocium, & Occitanea dicitur, virum evocavit, & summi nominis, & maximae dignitatis, Aloysium de 1Urpach, eique, ut in Germania sedem suam figeret, persuasit. Ac quo promtius illud faceret, simul ut praemium extaret dignum ejus virtutibus, (absque quo esset, verbis tantum inescatus videretur) amoenum ei atque frugiferum locum assignavit ad flumen Albis; ubi & oppidum, & castrum, quod Dhorae nomine insignitur, celebre jam tum erat. Juxta vero postulaverat ab Urpachio Caesar, ut Dresda ab se contra Bohemos, Naumburgo ad Salam, contra Sorabos munitis, ille tum sua, tum Germaniae lin • s, defensurus, Vandalos idololatras, quorum • ra colluvies se hinc inde in imperium infuderat Romanum, ulteriores facere ⟨p. 451⟩progressus minime pateretur. Nec sua sagacissimum Imperatorem spes fefllit.
1Anno Decevi. […]. Pa• o by in Chro• […]. c•p. 19. A•tor Psal. ad vitam B. •sai. […] […] M D C X. An•o Deceive.Anno Decevi. 〈…〉. Pa• o by in Chro•〈…〉. c•p. 19. A•tor Psal. ad vitam B. •sai. 〈…〉〈…〉 M D C X. An•o Decev•.
Nam ita Urpachius susceptam administravit provinciam, ut Caesar Ludovicus cognomento Pius, cujus Pater ipse Carolus corona imperially caput insigniverat, Aloisij filio Conrado, ejusque haeredibus, non donarit modo territorium Dhonanum, sed titulo quoque illud Burggravij, quasi honestamento gentilitio, exornarit. Sunt autem Burggravij Germanis ijdem, qui Italis ac Gallis. Vice-Comites: 1quo modo & Mediolanenses prius Vice-Comites dicebantur, qui nunc Duces audire malunt. Et sane etiam Saxonici ac Brandeburgici Electores, quod inter praecipuos titulos Burggraviorum appellatio compareat, non parum eo decoris accedere suo generi arbitrantur. Nimirum sicuti Commits limi•anci, quos Marchioness hodieque dicimus, Caesarum autoritate & Regum condebantur, ut hinc inde Germaniae fines contra Hunnorum irruptions tutarentur: eodem modo per Saxoniam, ac Misniam constituti fuerant, qui à Selavorum atque Henetorum furijs cavere civibus incolisque possent. Hi Burggravij tum 2appellati, sacri vero Imperij Romani praefecturis fungebantur: quae dignitas, p•rinde atque Marchionum, etsi initio videbatur ambulatoria, meritis tamen eorum, qui primi cum laude honorem eum gesserant, haereditaria postea ad posteros ac gentiles devoluta fuit. Quanquam autem Dhonani etiam Comitum axiomate, atque honore fuerint decorati, quod tum alijs è documentis, ijsque plurimis atque evidentissimis, tum etiam Sigismundi Caesaris libello discimus, 3qui egregio pari fratrum, Nicolao, & Jarislao, Dhonensem Comitatum feudi munere concessit: plurimum tamen Burggraviorum titulus ijs magis arrisit. Neque eo minus honoris à posteritate consequuntur. Nunquam enim non praedicabitur in ijs singular decus, divinae gratiae pignus; quod cum in alijs prope familijs omnibus, certe in Misnia Leisnickensium, Al • burgensium, Starckenburgensium, Lorbic•nsium, aliorum Burggravia dignitas exspiraverit, Dhonani eam & mascula virtute retinuerint, & pari gloria propagarint,
Magnanimi ber•es, nati melioribus annis.4
Hae primitiae sunt gentis Dhonaviae, sane vel hac praerogativa ampliores, quod ab illa olim quatuor ac decem familiae nobiles solennemm feudorum collationem exposcere tenerentur. Nec est quod arbitremur, prisci hanc dignitatem fuisse aevi: hoc tempore autem, quod omnia mutat, vastat, abolet, in desuc•udin•m penitus abijsse. Spirantia enim adhuc ante oculos versantur exempla:
Nam ita Urpachius susceptam administravit provinciam, ut Caesar Ludovicus cognomento Pius, cujus Pater ipse Carolus corona imperiali caput insigniverat, Aloisij filio Conrado, ejusque haeredibus, non donarit modo territorium Dhonanum, sed titulo quoque illud Burggravij, quasi honestamento gentilitio, exornarit. Sunt autem Burggravij Germanis ijdem, qui Italis ac Gallis. Vice-Comites: 1quo modo & Mediolanenses prius Vice-Comites dicebantur, qui nunc Duces audire malunt. Et sane etiam Saxonici ac Brandeburgici Electores, quod inter praecipuos titulos Burggraviorum appellatio compareat, non parum eo decoris accedere suo generi arbitrantur. Nimirum sicuti Comites limi•anci, quos Marchiones hodieque dicimus, Caesarum autoritate & Regum condebantur, ut hinc inde Germaniae fines contra Hunnorum irruptiones tutarentur: eodem modo per Saxoniam, ac Misniam constituti fuerant, qui à Selavorum atque Henetorum furijs cavere civibus incolisque possent. Hi Burggravij tum 2appellati, sacri vero Imperij Romani praefecturis fungebantur: quae dignitas, p•rinde atque Marchionum, etsi initio videbatur ambulatoria, meritis tamen eorum, qui primi cum laude honorem eum gesserant, haereditaria postea ad posteros ac gentiles devoluta fuit. Quanquam autem Dhonani etiam Comitum axiomate, atque honore fuerint decorati, quod tum alijs è documentis, ijsque plurimis atque evidentissimis, tum etiam Sigismundi Caesaris libello discimus, 3qui egregio pari fratrum, Nicolao, & Jarislao, Dhonensem Comitatum feudi munere concessit: plurimum tamen Burggraviorum titulus ijs magis arrisit. Neque eo minus honoris à posteritate consequuntur. Nunquam enim non praedicabitur in ijs singulare decus, divinae gratiae pignus; quod cum in alijs prope familijs omnibus, certe in Misnia Leisnickensium, Al • burgensium, Starckenburgensium, Lorbic•nsium, aliorum Burggravia dignitas exspiraverit, Dhonani eam & mascula virtute retinuerint, & pari gloria propagarint,
Magnanimi ber•es, nati melioribus annis.4
Hae primitiae sunt gentis Dhonaviae, sane vel hac praerogativa ampliores, quod ab illa olim quatuor ac decem familiae nobiles solennemm feudorum collationem exposcere tenerentur. Nec est quod arbitremur, prisci hanc dignitatem fuisse aevi: hoc tempore autem, quod omnia mutat, vastat, abolet, in desucudinm penitus abijsse. Spirantia enim adhuc ante oculos versantur exempla:
sunt vestigia in Hexapolitana Lusatia, ubi Grunbergij, Rotenburgij, Zab•ltizij, Schlichtingij aliae Equestris Ordinis familiae, Burggravijs Dhona•is, feudi jure, & sacram•nto, hodiequesunt adstricti: prae caeteris vero, qui in Dynas•ia Muscaviensi rerum potiuntur. Illic jam nunc Toparcha illustris Carolus Christophorus, quod longa serie ad se devolutum est Regale quantum in se est, tuetur; sicque animum inducit suum, non minus religiose conservanda esse majorum privilegia, jura dignitates, regalia; quam illorum imagines, torques aureos, […], aliaque thesauri decora; quod illa virtutis sint ornamenta propiora, quae aetatem ferunt: haec vero, cum fortuna, quae vitrea est ac desult•ria, commercij plurimum habeant. At quantum etiam illud ad gentis Dhonaviae laudes facit, quod insigni in ponte illo, quo Imperator Conradus primus, auspex hujus ⟨p. 452⟩nominis, utramque Albis ripam in littore Misnensi ad urbem Dresdam conjunxit, 1etiamnum D • gentis insignia bicornia opere antiquo conspicere licet. Atque inde […] quod ex juris ac rationis rectae praescripto, & summi magistratus decreto • tutum fuerit, ut eidem ac haeredibus illius, ex mercibus eo apportatis vecti • m pars tertia solveretur. Licet vero, (ut prope omnia homini bona alium atque alium accipere dominum solent) etiam jus hoc olim à Dhonana sa•ilia aliò fuerit translatum; tamen jam à multis retro annis illud Abrahamus Dhoranus, qui apud Silesios libera potiebatur Dynastia Wartenbergica, quasi postliminio r•cuperavit. Atque ut nunquam hoc jus in eandem redijsset familiam, nihil priori hoc laudi derogaret. Glorientur igitur Aegyptij Pyramidibus suis, quarum unam proditum est mundi miraculo à tre• tis 2sexaginta sex hominum millibus fuisse exstructam, atque id erogatis in • nos, allium, ac caepas talentis mille octingentis. Ostentent item alij— […] mole c•losses: Qualis etiam effingi volebat Nero. Alij ex vetustate divi•ias suas immani jactent apparatu canalium, thermarum, aquaeductuum, […]: in quibus omnibus, quo necessitati vel usui consuleretur, constare […] poterat; reliqua autem servierunt pompae, luxui, superbiae, & hujus pediss•quae vanitati. Burggravij vero Dhonani non paullo magis ad laudem suam esse repatent, quod non alijs, quam majoribus suis, debeatur ejus pontis • ra, ex quo tot commoda, ad Principes juxta, ac subditos, redundent. Quid autem pontes loquor? Quid terrena tantum vel commoda, vel ornamen• ?
sunt vestigia in Hexapolitana Lusatia, ubi Grunbergij, Rotenburgij, Zab•ltizij, Schlichtingij aliae Equestris Ordinis familiae, Burggravijs Dhona•is, feudi jure, & sacram•nto, hodiequesunt adstricti: prae caeteris vero, qui in Dynas•ia Muscaviensi rerum potiuntur. Illic jam nunc Toparcha illustris Carolus Christophorus, quod longa serie ad se devolutum est Regale quantum in se est, tuetur; sicque animum inducit suum, non minus religiose conservanda esse majorum privilegia, jura dignitates, regalia; quam illorum imagines, torques aureos, 〈…〉, aliaque thesauri decora; quod illa virtutis sint ornamenta propiora, quae aetatem ferunt: haec vero, cum fortuna, quae vitrea est ac desult•ria, commercij plurimum habeant. At quantum etiam illud ad gentis Dhonaviae laudes facit, quod insigni in ponte illo, quo Imperator Conradus primus, auspex hujus ⟨p. 452⟩nominis, utramque Albis ripam in littore Misnensi ad urbem Dresdam conjunxit, 1etiamnum D • gentis insignia bicornia opere antiquo conspicere licet. Atque inde 〈…〉 quod ex juris ac rationis rectae praescripto, & summi magistratus decreto • tutum fuerit, ut eidem ac haeredibus illius, ex mercibus eo apportatis vecti • m pars tertia solveretur. Licet vero, (ut prope omnia homini bona alium atque alium accipere dominum solent) etiam jus hoc olim à Dhonana sa•ilia aliò fuerit translatum; tamen jam à multis retro annis illud Abrahamus Dhoranus, qui apud Silesios libera potiebatur Dynastia Wartenbergica, quasi postliminio r•cuperavit. Atque ut nunquam hoc jus in eandem redijsset familiam, nihil priori hoc laudi derogaret. Glorientur igitur Aegyptij Pyramidibus suis, quarum unam proditum est mundi miraculo à tre• tis 2sexaginta sex hominum millibus fuisse exstructam, atque id erogatis in • nos, allium, ac caepas talentis mille octingentis. Ostentent item alij— 〈…〉 mole closses: Qualis etiam effingi volebat Nero. Alij ex vetustate diviias suas immani jactent apparatu canalium, thermarum, aquaeductuum, : in quibus omnibus, quo necessitati vel usui consuleretur, constare poterat; reliqua autem servierunt pompae, luxui, superbiae, & hujus pedissquae vanitati. Burggravij vero Dhonani non paullo magis ad laudem suam esse repatent, quod non alijs, quam majoribus suis, debeatur ejus pontis ra, ex quo tot commoda, ad Principes juxta, ac subditos, redundent. Quid autem pontes loquor? Quid terrena tantum vel commoda, vel ornamen ?
1[…]. in […]. […]. […]. Mill. […]. […]. part. 4.〈…〉. in 〈…〉. 〈…〉. 〈…〉. Mill. 〈…〉. 〈…〉. part. 4.
Liberalissimi quoque fuere heroes Dhonaei ad constituendum, ut seculum illud serebat, cultum divinum, sacraque peragenda. Referunt ij, qui res Episcoporum Misnensium monumentis suis ab oblivione vindicarunt, Otton•m. H•nrici Burggravij Dhonensis filium, haud exigua contulisse donaria in Henricum 1virum sacris destinatum, qui ante xc. atque trecentos annos, in Misnia baculi atque tiarae Episcopalis honore clarusfuit. Nec obscura esse potest, tum pictas, tum munificentia Ottonis Dynastae, eadem familia nati: qui cum in oppido suo gentilitio, populo ad Dei cultum decsset locus; templum, quod Dhonae est Beatae Virgini consecratum, primus extruxit: quod, Friderico II. 2Romanum moderante imperium, annis ab hinc quadringentis, evenisse accepimus. Nempe uterque Dhonavius, pater cum filio, non provide minus, quam piè, existimabat, ingenti ea à see foenore locari, quae ad res sacras ac pios usus, Deo largissimo benefactori commodarentur. Nec ullis obliterandum est seculis, Ghurij (id Sil•siorum oppidum est) inde à trecentis annis jura patronatus in templo primario fuisse penes Burggravios Dhonanos. Uti nec caligine ull• involvi debet, quod jam ab annis octingentis familia haec se longe lat•que distudit. Non equidem inficias ivero, accidisse ei quasi deliquium quoddam, idque h•ut •xile; cum bello eo, quod inter Wenceslaum, Bohemiae Regem, & Guilielmum Coclitem, Misniae Marchionem, gestum fuit, arcem Dhonensem, quae feudum semper fuerat regni Bohemici, Marchio obsedit, expugnavit, evertit. Cujus rei tristissimam memoriam penitus excidere non sinunt rudera illa arcis Dhonensis: quae hodieque vix altero à Dr•sda lapide ad Dho••nsia moenia, (prout praesens ejus oppidi fert situs) cernere licet. Ubi & Burg•r•viatus vestigia conspiciuntur, haut secus ac Noribergae. Quis vero satis •xpl•cet, quantum dolorem casus iste egregijs heroibus attulerit: ubi viderunt, se •ssi•nis violentiae ⟨p. 453⟩furore, de antiquis sedibus ac fortunis deturbari iniquissim•. Nempe silebant leges, inhonora erat justitia, ut fieri solet,
Cum sonus armorum superat, gemitusque cadentum.3
Liberalissimi quoque fuere heroes Dhonaei ad constituendum, ut seculum illud serebat, cultum divinum, sacraque peragenda. Referunt ij, qui res Episcoporum Misnensium monumentis suis ab oblivione vindicarunt, Otton•m. H•nrici Burggravij Dhonensis filium, haud exigua contulisse donaria in Henricum 1virum sacris destinatum, qui ante xc. atque trecentos annos, in Misnia baculi atque tiarae Episcopalis honore clarusfuit. Nec obscura esse potest, tum pictas, tum munificentia Ottonis Dynastae, eadem familia nati: qui cum in oppido suo gentilitio, populo ad Dei cultum decsset locus; templum, quod Dhonae est Beatae Virgini consecratum, primus extruxit: quod, Friderico II. 2Romanum moderante imperium, annis ab hinc quadringentis, evenisse accepimus. Nempe uterque Dhonavius, pater cum filio, non provide minus, quam piè, existimabat, ingenti ea à se foenore locari, quae ad res sacras ac pios usus, Deo largissimo benefactori commodarentur. Nec ullis obliterandum est seculis, Ghurij (id Sil•siorum oppidum est) inde à trecentis annis jura patronatus in templo primario fuisse penes Burggravios Dhonanos. Uti nec caligine ull• involvi debet, quod jam ab annis octingentis familia haec se longe lat•que distudit. Non equidem inficias ivero, accidisse ei quasi deliquium quoddam, idque h•ut •xile; cum bello eo, quod inter Wenceslaum, Bohemiae Regem, & Guilielmum Coclitem, Misniae Marchionem, gestum fuit, arcem Dhonensem, quae feudum semper fuerat regni Bohemici, Marchio obsedit, expugnavit, evertit. Cujus rei tristissimam memoriam penitus excidere non sinunt rudera illa arcis Dhonensis: quae hodieque vix altero à Dr•sda lapide ad Dho••nsia moenia, (prout praesens ejus oppidi fert situs) cernere licet. Ubi & Burg•r•viatus vestigia conspiciuntur, haut secus ac Noribergae. Quis vero satis •xpl•cet, quantum dolorem casus iste egregijs heroibus attulerit: ubi viderunt, se •ssi•nis violentiae ⟨p. 453⟩
Verum calamitas haec illis nova fuit virtutis seges, unde Dhonani pullularint hinc inde numero plurimi, autoritate spectatissimi. Ex eorum gentilibus habitarunt 1olim eximij viri in Galliae, ac Daniae regnis. Nec pauci vivunt in Bohemia, in Silesia complures: avitum etiam decus in Misnia, Saxoniaque sustinent. Habent suos quoque ex eadem gente Palatinatus & Marchia Brandenburgica. Habent Borussia, Livonia, Lusatia. Quid opus multis? Foecunda adeo stirps haec fuit, ut numerare ex ea sit sex ac xx. generationes, ubi stemma à patre cujusque recta per liberos deducatur. Dixerit aliquis, non solum numero, sed virtute etiam, atque adeo hac una imprimis, aestimari familias oportere. Quis sanus hoc in dubium vocet? Sed Dhonaei quoque ad classem eorum pertinent, qui ut numerosi, ita virtute dignitateque sint conspicui. Quippe recensere ex ijs possumus duos & viginti qui superiori omnes seculo, atque eodem prope tempore, in aulis Caesarum, Regum, Principum, magna virtutis adorea, pa•e belloque vixerint, ac provincijs functi sunt oppidò illustribus. Diffiteri equidem haut convenit, migrations gentium tenebris esse non exiguis involutas, quoniam rari omnino sunt, qui famili•rum tabulas consignent, quod in quavis gent phylarchorum foret. Nihilominus annalibus, quibus Borussorum res 2gestae recluduntur proditum videmus, jam ante trecentos annos Burggraviorum quendam Dhonanum Falckenberga cum Principe aliquo Silesio venisse in Prussiam ac copias auxiliares magno adduxisse numero, ad res Equitum Tentoni•orum stabiliendas. Ac ille quidem, utcumque honorificentissima persistendi copia daretur, tamen, rebus ita ferentibus, ad Sil•sios suos postmodo est reversus. Aliter vero Stanislaus, avus Fabiani paternus, qui in Borussiam s• suaque transtulit, jam annis supra seculum septuaginta. Sed enim adversutam multa, quae de prisca Dhonanae gentis origine, ac tot & tam praeclaris Fabiani majoribus diximus, videor nonnullos, praesertim quibus non eadem divinitus felicitas obtigit jamdudum audire dicentes, è casa etiam prodijsse saepe rerum maximarum capaces, & dominos,
Silvestrem montana torum queis stravera• […]3
Frondibus, & •ulmo, vicinarumque ferarum Pellibus:
ut est virtutis genius omnibus amicus, dum ipsi amicas virtuti manus po•rigere velint. Quod Romanorum etiam Imperatorum exempla testantur:
Verum calamitas haec illis nova fuit virtutis seges, unde Dhonani pullularint hinc inde numero plurimi, autoritate spectatissimi. Ex eorum gentilibus habitarunt 1olim eximij viri in Galliae, ac Daniae regnis. Nec pauci vivunt in Bohemia, in Silesia complures: avitum etiam decus in Misnia, Saxoniaque sustinent. Habent suos quoque ex eadem gente Palatinatus & Marchia Brandenburgica. Habent Borussia, Livonia, Lusatia. Quid opus multis? Foecunda adeo stirps haec fuit, ut numerare ex ea sit sex ac xx. generationes, ubi stemma à patre cujusque recta per liberos deducatur. Dixerit aliquis, non solum numero, sed virtute etiam, atque adeo hac una imprimis, aestimari familias oportere. Quis sanus hoc in dubium vocet? Sed Dhonaei quoque ad classem eorum pertinent, qui ut numerosi, ita virtute dignitateque sint conspicui. Quippe recensere ex ijs possumus duos & viginti qui superiori omnes seculo, atque eodem prope tempore, in aulis Caesarum, Regum, Principum, magna virtutis adorea, pa•e belloque vixerint, ac provincijs functi sunt oppidò illustribus. Diffiteri equidem haut convenit, migrationes gentium tenebris esse non exiguis involutas, quoniam rari omnino sunt, qui famili•rum tabulas consignent, quod in quavis gente phylarchorum foret. Nihilominus annalibus, quibus Borussorum res 2gestae recluduntur proditum videmus, jam ante trecentos annos Burggraviorum quendam Dhonanum Falckenberga cum Principe aliquo Silesio venisse in Prussiam ac copias auxiliares magno adduxisse numero, ad res Equitum Tentoni•orum stabiliendas. Ac ille quidem, utcumque honorificentissima persistendi copia daretur, tamen, rebus ita ferentibus, ad Sil•sios suos postmodo est reversus. Aliter vero Stanislaus, avus Fabiani paternus, qui in Borussiam s• suaque transtulit, jam annis supra seculum septuaginta. Sed enim adversutam multa, quae de prisca Dhonanae gentis origine, ac tot & tam praeclaris Fabiani majoribus diximus, videor nonnullos, praesertim quibus non eadem divinitus felicitas obtigit jamdudum audire dicentes, è casa etiam prodijsse saepe rerum maximarum capaces, & dominos,
Silvestrem montana torum queis stravera•〈…〉3
Frondibus, & •ulmo, vicinarumque ferarum Pellibus:
ut est virtutis genius omnibus amicus, dum ipsi amicas virtuti manus porigere velint. Quod Romanorum etiam Imperatorum exempla testantur:
1Hieron. M•giss. in praefat. Ord. […].Hieron. M•giss. in praefat. Ord. 〈…〉.
quippe quae argumento sint,
Summos posse viros, & magna exempla datur•s1
Vervecum in patria, crassoque sub acre n•sci.
Ita traditum est, Maximinum in Thraciae montibus pavisse oves. Pupienum natum è fabro ferrario, Philippum Arabem fuisse latronum ductorem. Aurelianum ⟨p. 454⟩falces manibus ac ligonem versasse, Valentem cum fiatre funariam exer•uisse, Justinianum subulco editum: quae si quis nesciat, antiquitatis see totius rudem atque imperitum fateatur, necesse est. Verum enimvero ut haec singula in confesso sint, tamen illud simul tum ratio arguit, tum omnis aevi memeria, & usus evincit, tum Scripturae ipsius divinitus inspiratae firmat autoritas, •ximium esse Dei atque naturae beneficium, si una eademque familia inoffenso dignitatis gradu seculis duret plurimis. Nempe longo tempore observatum, & communi jam praestantissimorum hominum opinione receptum est, familiarum illustrium conversions incidere solere in abnepotibus, vel trinepotibus: ultra vero quinctam generationem si eatur, [Ottomannicos Imperatores excipio] offer see plurimum tempora, quibus parentum dignitas & gloria, v•l omnis s•t immutata, atque ev•rsa, vel saltem prae fortuna priori, tum nomine jejuna atque ••ida, tum viribus mutila ac manca. Imperium Germanicum quas non Casar•arum familiarum conversions ac vicissitudines sensit? In Ludovico IV. tri• te Caroli Magni, exspiravit Caesarca Carolinae stirpis Majestas. Transijt inde ad Saxones. Ab his ad Francos: sed exitum sortita est in primi ex illis Imperatoris abnepote, Henrico Claudo. Nec dissimilis fuit fortuna Francorum. Nam in primi ex ijs Conradi Saliqui abnepote Henrico quinto, familia Francica & cum •a Imperium desijt. Delatum inde est ad Suevos: atque excessu Conradi quarti, qui quinctus ab origine erat, iterum fuit ablatum. In fa•ilia Lucenbu, gica quartus à prima fuit ultimus. Atque intermedijs horum temporibus hanc etiam inconstantiam experta est domus Austriaca. Quamobr•m in clara illud luce positum videtur, si•ua familia per tot s•cula vividam vim cons•rvarit, animique virtutem quasi in posteros transmiserit, inter rara illud monumenta divinae & gratiae & providentiae referri oportere. Ad tantum paterni st•mmatis decus acc•ssit, quod mater Fabiano coelitus obtigerit, non qualis Etcocli & Polynici, sed placida, morata, prudens: in qua vestigia matronalis v•nustatis quasi exempli instar elucerent.
quippe quae argumento sint,
Summos posse viros, & magna exempla datur•s1
Vervecum in patria, crassoque sub acre n•sci.
Ita traditum est, Maximinum in Thraciae montibus pavisse oves. Pupienum natum è fabro ferrario, Philippum Arabem fuisse latronum ductorem. Aurelianum ⟨p. 454⟩falces manibus ac ligonem versasse, Valentem cum fiatre funariam exer•uisse, Justinianum subulco editum: quae si quis nesciat, antiquitatis se totius rudem atque imperitum fateatur, necesse est. Verum enimvero ut haec singula in confesso sint, tamen illud simul tum ratio arguit, tum omnis aevi memeria, & usus evincit, tum Scripturae ipsius divinitus inspiratae firmat autoritas, •ximium esse Dei atque naturae beneficium, si una eademque familia inoffenso dignitatis gradu seculis duret plurimis. Nempe longo tempore observatum, & communi jam praestantissimorum hominum opinione receptum est, familiarum illustrium conversi•nes incidere solere in abnepotibus, vel trinepotibus: ultra vero quinctam generationem si eatur, [Ottomannicos Imperatores excipio] offerre se plurimum tempora, quibus parentum dignitas & gloria, v•l omnis s•t immutata, atque ev•rsa, vel saltem prae fortuna priori, tum nomine jejuna atque ••ida, tum viribus mutila ac manca. Imperium Germanicum quas non Casar•arum familiarum conversiones ac vicissitudines sensit? In Ludovico IV. tri• te Caroli Magni, exspiravit Caesarca Carolinae stirpis Majestas. Transijt inde ad Saxones. Ab his ad Francos: sed exitum sortita est in primi ex illis Imperatoris abnepote, Henrico Claudo. Nec dissimilis fuit fortuna Francorum. Nam in primi ex ijs Conradi Saliqui abnepote Henrico quinto, familia Francica & cum •a Imperium desijt. Delatum inde est ad Suevos: atque excessu Conradi quarti, qui quinctus ab origine erat, iterum fuit ablatum. In fa•ilia Lucenbu, gica quartus à prima fuit ultimus. Atque intermedijs horum temporibus hanc etiam inconstantiam experta est domus Austriaca. Quamobr•m in clara illud luce positum videtur, siua familia per tot scula vividam vim consrvarit, animique virtutem quasi in posteros transmiserit, inter rara illud monumenta divinae & gratiae & providentiae referri oportere. Ad tantum paterni stmmatis decus accssit, quod mater Fabiano coelitus obtigerit, non qualis Etcocli & Polynici, sed placida, morata, prudens: in qua vestigia matronalis vnustatis quasi exempli instar elucerent.
Catharina ei nomen, ac vere erat [Greek or Hebrew]: pu•a quippe ob morum pudicitiam, ac si reliquas etiam vi•t•tt•s spectemus, puras assidue in coelum manus sustollens: quo nullum sacrificium Deo, aut preciolius esse, aut odoratius potest. Genus illa suum ducebat à Zemiorum gente, quae vel nominis celebritate, vel virtutis praestantia, haut al•erri c•sserit. Filia erat natu maxima Achatij, v • i generosi ac •trenui, Senatorls in•lyti in regno P•loniae. Palatini Mariaeburgi: qua ex familia tribus uno eodemque 1tempore Senatoribus regnum Poloniae gaudebat. Haec uxor secunda, vere secunda, Fabiani patri Petro obtigit. Cujus ille amore potissimum exarserat, non oculorum captus aucupio, quibus contemplari licet ext rius formae decus; etsi & illud conspicuum, ac laudatissimum heroinae foret: neque dote in•••atus, quam manibus involare avid adeo gestiunt multi; licet •adem ab hac etiam pa•te fuerit ••licissima: sed prudenti aurium judicio usus; quibus nihil nisi castum atque eximium de ea cognos•ere erat: quippe paucis ex ijs una,
De queis mentiri fama veretur.2
Felix Fabianus hac matre; felix ejus pater hac conjuge; quae magnis quidem, ut dixi, in divitijs erat; verum divitias illi peperit long potiores; sobolem, inquam, ⟨p. 455⟩praestantissimam, eamque potissimum masculam. Quae res eo optatior fuit, quia, quam ex illustri Baronum Eilenburgiorum familia tori sociam adsciverat prius, ea absque liberis decessisset. Nempe Catharina Zemia, quicquid ex priori sterilitate damni foret, id omne largo foecunditatis lucro compensavit. Ita consuevit Deus, non nostro prolubio, sed arbitratu suo, sapientissimus juxta & optimus promus, liberos dare; idem certe quicquid adversum haec argutentur aut scioli, aut importuni, idem, inquam, triplicem clavem, regni coelorum, pluviae, matricis prolificae, uni sibi reservavit. Hanc ergo postquam resignavit Catharinae
Gentis humanae pater atque custos,3
edidit illa octonos partus, foemellam unam, reliquos mares: quorum Fabianus natu minimus, rebus aliquamdiu etiam interfuit humanis, posteaquam terris excessissent caeteri, immortally jam nominis sui gloria per omnem prope orbem r•licta. Primogenito nomen Achatio erat. Qui emortuali ipso Lutheri anno studijs operam navabat Witebergae.
Catharina ei nomen, ac vere erat 〈non-Latin alphabet〉: pu•a quippe ob morum pudicitiam, ac si reliquas etiam vi•t•tt•s spectemus, puras assidue in coelum manus sustollens: quo nullum sacrificium Deo, aut preciolius esse, aut odoratius potest. Genus illa suum ducebat à Zemiorum gente, quae vel nominis celebritate, vel virtutis praestantia, haut al•erri c•sserit. Filia erat natu maxima Achatij, v • i generosi ac •trenui, Senatorls in•lyti in regno P•loniae. Palatini Mariaeburgi: qua ex familia tribus uno eodemque 1tempore Senatoribus regnum Poloniae gaudebat. Haec uxor secunda, vere secunda, Fabiani patri Petro obtigit. Cujus ille amore potissimum exarserat, non oculorum captus aucupio, quibus contemplari licet ext rius formae decus; etsi & illud conspicuum, ac laudatissimum heroinae foret: neque dote in•••atus, quam manibus involare avide adeo gestiunt multi; licet •adem ab hac etiam pa•te fuerit ••licissima: sed prudenti aurium judicio usus; quibus nihil nisi castum atque eximium de ea cognos•ere erat: quippe paucis ex ijs una,
De queis mentiri fama veretur.2
Felix Fabianus hac matre; felix ejus pater hac conjuge; quae magnis quidem, ut dixi, in divitijs erat; verum divitias illi peperit longe potiores; sobolem, inquam, ⟨p. 455⟩praestantissimam, eamque potissimum masculam. Quae res eo optatior fuit, quia, quam ex illustri Baronum Eilenburgiorum familia tori sociam adsciverat prius, ea absque liberis decessisset. Nempe Catharina Zemia, quicquid ex priori sterilitate damni foret, id omne largo foecunditatis lucro compensavit. Ita consuevit Deus, non nostro prolubio, sed arbitratu suo, sapientissimus juxta & optimus promus, liberos dare; idem certe quicquid adversum haec argutentur aut scioli, aut importuni, idem, inquam, triplicem clavem, regni coelorum, pluviae, matricis prolificae, uni sibi reservavit. Hanc ergo postquam resignavit Catharinae
Gentis humanae pater atque custos,
1Z•lom. Newgebaw. in prae•at. lib. de […]. vir. Illust.Z•lom. Newgebaw. in prae•at. lib. de 〈…〉. vir. Illust.
Postea Maximiliani Caesaris aulam, castraque adversus Turcam secutus est Legationem quoque ad St•phanum Bathorium, Poloniae Regem, feudi Prussici gratia, feliciter •bijt. Adhaec idem ebb prudentiam facundiamque singularem, in gravissimis patrie caussis, nomine Ducis Borussiae, Spiram ad comitia Imper•j missus fuit. Atque eo tempore jam auctus erat liberis tredecim, de quibus ipsis inferius quaedam h•••ris ergo ad•cremus. Proximus natu ab Achatio fuit Henricus: qui pietate insig•i, nec sine gloria, annos aliquammultos in aula vixit Sigismundi Augusti, Poloniae regis. Sub ejusd•m auspicijs merens, equites millenos duxit: acres maximas prudenter feliciterque g•ssit. Itaque & virtutis su • ae ergo, f•udo prae•laro donatus in Livonia fuit. Tantus vir ductu Ernesti Weyeri ad P•rnaviam •ilitans, ut raro magnae virtuti fortuna simper favet, globo in pede trajectus, pulcram per vulnera mortem oppetijt. Fuerunt ex eodem satu Fridericus atque Christophorus, viri pace belloque illustres: quorum ille quanto semper in pretio habitus sit, indicio erit, quod & praefectus fuit militiae Galliarum regis, & Mareschallus Regiae in Dania aulae, & in b•llo contra Suecos, equitum Dux cum summa castrorum potestate. Alter autem, Christophorus Burggravius, literis pariter ac prudentia & armis sum••s erat. Unde non decoris minus Academiae attulit Witebergensi, quam illi Academia dedit, quum, Pro••ctore magno M• lanchthone, supremus ejus rector foret. Idem MDLXX Vexillifer erat Rolshusij, Hassiae Mareschalli, qui equitum turmas Condaeo & Collinio auxiliares 1duxit. Atque idem Regi Daniae à consilijs: inque expedition Danica contra Suecos, post Ranzovij mortem, supremus fuit copiarum ductor. U•riusque hujus Dhonavij monumenta videre est in Daniae regno: •bi tanta cum laude summas gesserant dignitates, ut vere ijs convenerit, quod veteri verbo dici solet, virum potestate atque imperio ostendi. Albertum adhuc impuberem, sed nihil vulgare spirantem, immatura mors sustulit. Ab eo proximus Abrahamus erat, qui memorabili illi praelio interfuit, quod in Gallijs ad Monconturium est commissum: atque, ut manu erat promtus, ac meant alacris, praeclare admodu • in •o se g•ssit: sed (heu vanae spes mortalium!) paullo post maligna lue correptus diem obijt supremum, long•que à patria in urbe Tarraconensi condito•⟨p. 456⟩• m s • s est.
Postea Maximiliani Caesaris aulam, castraque adversus Turcam secutus est Legationem quoque ad St•phanum Bathorium, Poloniae Regem, feudi Prussici gratia, feliciter •bijt. Adhaec idem eb prudentiam facundiamque singularem, in gravissimis patrie caussis, nomine Ducis Borussiae, Spiram ad comitia Imper•j missus fuit. Atque eo tempore jam auctus erat liberis tredecim, de quibus ipsis inferius quaedam h•••ris ergo ad•cremus. Proximus natu ab Achatio fuit Henricus: qui pietate insig•i, nec sine gloria, annos aliquammultos in aula vixit Sigismundi Augusti, Poloniae regis. Sub ejusd•m auspicijs merens, equites millenos duxit: ac res maximas prudenter feliciterque g•ssit. Itaque & virtutis su • ae ergo, f•udo prae•laro donatus in Livonia fuit. Tantus vir ductu Ernesti Weyeri ad P•rnaviam •ilitans, ut raro magnae virtuti fortuna s•mper favet, globo in pede trajectus, pulcram per vulnera mortem oppetijt. Fuerunt ex eodem satu Fridericus atque Christophorus, viri pace belloque illustres: quorum ille quanto semper in pretio habitus sit, indicio erit, quod & praefectus fuit militiae Galliarum regis, & Mareschallus Regiae in Dania aulae, & in b•llo contra Suecos, equitum Dux cum summa castrorum potestate. Alter autem, Christophorus Burggravius, literis pariter ac prudentia & armis sum••s erat. Unde non decoris minus Academiae attulit Witebergensi, quam illi Academia dedit, quum, Pro••ctore magno M• lanchthone, supremus ejus rector foret. Idem MDLXX Vexillifer erat Rolshusij, Hassiae Mareschalli, qui equitum turmas Condaeo & Collinio auxiliares 1duxit. Atque idem Regi Daniae à consilijs: inque exp•ditione Danica contra Suecos, post Ranzovij mortem, supremus fuit copiarum ductor. U•riusque hujus Dhonavij monumenta videre est in Daniae regno: bi tanta cum laude summas gesserant dignitates, ut vere ijs convenerit, quod veteri verbo dici solet, virum potestate atque imperio ostendi. Albertum adhuc impuberem, sed nihil vulgare spirantem, immatura mors sustulit. Ab eo proximus Abrahamus erat, qui memorabili illi praelio interfuit, quod in Gallijs ad Monconturium est commissum: atque, ut manu erat promtus, ac mente alacris, praeclare admodu in o se gssit: sed (heu vanae spes mortalium!) paullo post maligna lue correptus diem obijt supremum, longque à patria in urbe Tarraconensi condito
Johannes, quem ad aulicae vitae mores, sed cum inno•• junctos, ipsius quasi Naturae digiti formarant, see illustrissimo suo Prin•i•i Holsatiae, in cujus etiam terris extremum exhalavit spiritum, maximopere •••p•r co • bavit, cum pietate •xi•ia, tum prudentia rationeque vitae mirabili ad […] a• prope singulari. Sophia filia, praecipuum matris d•licium, • psit Illa • Jacobo, Sacri Romani Imperij Dapifero haereditario, & Baroni Walpurg • , • mo Ducatus Pruss•ae magistro: viro dignitate quidem maximo, sed nat•lium splendore long majori. Siquidem generis originem ab antiquiss • Sueviae Ducibus trahit, a• antiqua reservat insignia Conradini ejus, […] r•lict•m à patre Conrado IV. Imp. Siciliae regnum armis repetens, captus, atque impulsore Clemente IV. foede est interemtus. Huic inclyta adeo prosapia sato, Sophia […] spem generis atque virtutis parentum, liberos peperit complures: qui ex tam praeclaro seminio foecundam omnigenis virtutibus messe•▪• ntur. V•nio •unc ad Fabianum, liberorum natu minimum, qui orbatus caris •ot fratribus, superfuit denique solus: ut de eo tum non immerito us•rpari potuerit, qued Regina Latij lac•ymans Julo acclamabat:
—In te omnis domus inclinata recumbit.1
Quo magis, tacito quasi naturae imperio, jubebatur avitae domus, &
—generis lapsi sarcire ruinas.
Atque ille (ut ab incunabulis ipsis ordiar)2
Nutricis inter lemmata,3
Lallique somnifer•s modos,
videbatur jam pro aetatula illa edere futurae expectationis signa. Verum […] infeli••m Fabianum! Si enim potiori loco aestimandum est bene educari, quam bene nasci, quod alterum hominem efficit duntaxat, alterum perficit: quis non generosissimi pueri doleat vicem? qui sesquiannum agens, cum vix didiciss•t, ut ait ille,
—risu cognoscere patrem:4
parentem amittit, atque ita praeclarae institutionis beneficio miser excidit. […] grandis adeo jactura aucta est postea, ubi & dulcissima mater in arce Morungia 5decessit, cum Fabianus jam septennis foret. Nisi forte damnum hoc repara • m putemus succedanca insignium amitarum pietate, Annae & Barbarae, quas […] unquam satis laudaverit: tum fideli etiam tutorum •ura, ac cognatorum & propinquorum industria; qui personam patris prope singuli induentes, papillum, arcte adeo sibi conjunctum, sylvescere neutiquam siverunt. Et magis •agisque videbat ipse, quemadmodum in scena pueros ridemus cothurnatos, aliorum exuvijs ornatos, vicini agrum jactantes:
Johannes, quem ad aulicae vitae mores, sed cum inno•• junctos, ipsius quasi Naturae digiti formarant, se illustrissimo suo Prin•i•i Holsatiae, in cujus etiam terris extremum exhalavit spiritum, maximopere •••p•r co • bavit, cum pietate •xi•ia, tum prudentia rationeque vitae mirabili ad 〈…〉 a• prope singulari. Sophia filia, praecipuum matris d•licium, • psit Illa • Jacobo, Sacri Romani Imperij Dapifero haereditario, & Baroni Walpurg • , • mo Ducatus Pruss•ae magistro: viro dignitate quidem maximo, sed nat•lium splendore longe majori. Siquidem generis originem ab antiquiss • Sueviae Ducibus trahit, a• antiqua reservat insignia Conradini ejus, 〈…〉 r•lict•m à patre Conrado IV. Imp. Siciliae regnum armis repetens, captus, atque impulsore Clemente IV. foede est interemtus. Huic inclyta adeo prosapia sato, S•phia 〈…〉 spem generis atque virtutis parentum, liberos peperit complures: qui ex tam praeclaro seminio foecundam omnigenis virtutibus messe•▪• ntur. V•nio •unc ad Fabianum, liberorum natu minimum, qui orbatus caris •ot fratribus, superfuit denique solus: ut de eo tum non immerito us•rpari potuerit, qued Regina Latij lacymans Iulo acclamabat:
—In te omnis domus inclinata recumbit.
ita suum non esse
alienae incumbere famae:1⟨p. 457⟩sed potius sibi connitendum esse, quo virtute propria dives pulcherque, ac maj•ribus non dissimilis haberetur: caeteroquin fore,
Ut ••llapsa ruant subductis tecta columnis.2
Facillimum ergo see praebuit à primis, quod Graeci dicunt, unguiculis, in pretatis, 3virtutis, doctrinae tyrocinio. Atque omnem de se expectationem sustinebat approbe, imo subinde nova augebat industria, uti antea inter complexus gene• matris, ita tum in egregiorum tutorum oculis, sanctoque sororum contubernio. Jamque mediam attigerat pueritiam, cum publicam in scholam mittitur, quae erat T•runij, urbe non mercatura tantum florente, sed ob civium quoque optimorum, quorundam etiam doctrina celebrium, tum humanitatem, […] prudentiam, magnum nomen consecuta. Illic cum Catechesi Christiana ad solidum pietatem etiam studia imbibebat literarum. Jamque novennis aliquam sibi Latini sermonis facultatem comparaverat: Polonici vero ea aetalula g•arus adeo erat, ut natus in illa gente videretur. Eo ex ludo literario, honour ornatus testimonio, Regiomontum in aulam est arcessitus ab Alberto Brandeburgico, primo Borussiae duce: neque alio id fine, quam ut •um Alberto Friderico filio, & viginti alijs ex nobilitate pueris, inter Musarum congressus adolesceret, Ephoro morum Jacobo Suerinio Pythopoeo, optimo studiorum moderatere. N•• c•ruit hoc institutum successu f•lici. Tantum enim abe•a• ut licentia eum aulica corrumperet (quae alioqui ejusmodi in locis insidia• juventuti solet) ut potius ad incrementa doctrinae adjecerit, cum civilitatis in moribus culturam, tum prudentiam annis major•m. Confirmatus in tantum, •um potuiss•t fine ulteriori mora, vel sagum induere, vel suscipere aliquam in aula provinciam, atque in ea aetatem agere; nolebat tamen inter se, sibique desponlas Musas, divortium f•eri; quoniam, neque temere profecto, sic in animum induxerat, equo see, siragulis f • isque aureis exornato, sine literis similem fore: quod scitum Socrates de divite quopiam ind•cto usurpaverat.
ita suum non esse
alienae incumbere famae:1⟨p. 457⟩sed potius sibi connitendum esse, quo virtute propria dives pulcherque, ac maj•ribus non dissimilis haberetur: caeteroquin fore,
Ut ••llapsa ruant subductis tecta columnis.2
Facillimum ergo se praebuit à primis, quod Graeci dicunt, unguiculis, in pretatis, 3virtutis, doctrinae tyrocinio. Atque omnem de se expectationem sustinebat approbe, imo subinde nova augebat industria, uti antea inter complexus gene• matris, ita tum in egregiorum tutorum oculis, sanctoque sororum contubernio. Jamque mediam attigerat pueritiam, cum publicam in scholam mittitur, quae erat T•runij, urbe non mercatura tantum florente, sed ob civium quoque optimorum, quorundam etiam doctrina celebrium, tum humanitatem, 〈…〉 prudentiam, magnum nomen consecuta. Illic cum Catechesi Christiana ad solidum pietatem etiam studia imbibebat literarum. Jamque novennis aliquam sibi Latini sermonis facultatem comparaverat: Polonici vero ea aetalula g•arus adeo erat, ut natus in illa gente videretur. Eo ex ludo literario, hono• ornatus testimonio, Regiomontum in aulam est arcessitus ab Alberto Brandeburgico, primo Borussiae duce: neque alio id fine, quam ut •um Alberto Friderico filio, & viginti alijs ex nobilitate pueris, inter Musarum congressus adolesceret, Ephoro morum Jacobo Suerinio Pythopoeo, optimo studiorum moderatere. N•• c•ruit hoc institutum successu f•lici. Tantum enim abe•a• ut licentia eum aulica corrumperet (quae alioqui ejusmodi in locis insidia• juventuti solet) ut potius ad incrementa doctrinae adjecerit, cum civilitatis in moribus culturam, tum prudentiam annis major•m. Confirmatus in tantum, um potuisst fine ulteriori mora, vel sagum induere, vel suscipere aliquam in aula provinciam, atque in ea aetatem agere; nolebat tamen inter se, sibique desponlas Musas, divortium feri; quoniam, neque temere profecto, sic in animum induxerat, equo se, siragulis f isque aureis exornato, sine literis similem fore: quod scitum Socrates de divite quopiam indcto usurpaverat.
Dhonanus igitur cum Christophoro Nostitio, Friderico & Alb•r•o Ganscis, Pauloque Crugerio • t Argentoratum, eamque sibi deligit nutricem bo•ae mentis, Athenaeum il• tree, quodque inde ab incunabulis •uis, ab annis nempe octoginta, & quod excurrit, à magna juventutis parte, eaque ex praecipua nobilitate variarum natio•um, quam plurimis videlicet Baronibus, Co•i•ibus, Ducibus, Principibus, hodicque frequentetur. Vix in urbe pedem posuerat, cum de familijs totis pestilenti sidere afflatis, morboque late indies grassante, cognoscit. Ergo recip•re see cogitur Francofurtum ad Moenum. Verum ubi […] ea d • rat non parum, revenit Argentoratum; ac quadri•nnio toto pr••ept•r•s audivit doctrinae praecellentis, nec minoris indust•iae. Quos inter duxere familiam duo p•aestantissimi viri, Conradus Dalypodius, Mathematicus •ximius, & Joannes • mius, communis ea aetate literarum in Germania parens, a• p • imprimis meritus de studijs cloquentiae. Luculentam hic er•ditionis sup•llectilem sibi p•perit: qua instructus Witebergam migravit c•• Alberto Friderico, & W•itgango Werndorffijs. Atque hos reliqua etiam vita habuit conjunctis • mos, ut prae caeteris durabiles sunt amicitiae, quas […] commil•tium sanx••. W•rndorffiorum quoque sororem unicam Barbaram Fabiani frater Acha••us ⟨p. 458⟩uxorem postea duxit. Wolfgangus vero Werndorffius, rara vir pietate & comitate, non modo fidelem, cum occasio posceret, patriae navavit operam; sed supremam etiam Burgg•aviatus in ea dignitatem cum laude obtinuit. Gliscentibus hinc certaminibus Theologorum, quae Jacobus Andreae Smidlinus infeliciter cuderat, vix ibi annum exegit. Hausit nihilominus tantum ex ore hominum celeberrimorum, quantum necesse haberet scire magna olim gesturus, vitaeque, non scholae, victurus. Attigerat jam annum aetatis secundum ultra vigesimum; nec ingenium tantum liberalissimis expoliverat scientijs; sed judicium quoque ad delectum rerum, ad actiones moderandas, ad tractandos homines, usu atque experientia firmaverat. Tot invidendae dotes ne aerugine inficerentur, uti multis evenit adolescentibus, quorum fructus expectatus in floor, imo in lactescente herba, disperit: Dhonanus cum ijsdem Werndornjs animum ad peregrinandi studium applicuit. Delecta primo omnium Italia fuit, olim terrarum alumna eadem, & parens. Placuere prae caeteris Patavinae urbis
Dhonanus igitur cum Christophoro Nostitio, Friderico & Alb•r•o Ganscis, Pauloque Crugerio • t Argentoratum, eamque sibi deligit nutricem bo•ae mentis, Athenaeum il• tre, quodque inde ab incunabulis •uis, ab annis nempe octoginta, & quod excurrit, à magna juventutis parte, eaque ex praecipua nobilitate variarum natio•um, quam plurimis videlicet Baronibus, Co•i•ibus, Ducibus, Principibus, hodicque frequentetur. Vix in urbe pedem posuerat, cum de familijs totis pestilenti sidere afflatis, morboque late indies grassante, cognoscit. Ergo recip•re se cogitur Francofurtum ad Moenum. Verum ubi 〈…〉 ea d • rat non parum, revenit Argentoratum; ac quadri•nnio toto pr••ept•r•s audivit doctrinae praecellentis, nec minoris indust•iae. Quos inter duxere familiam duo p•aestantissimi viri, Conradus Dalypodius, Mathematicus •ximius, & Joannes • mius, communis ea aetate literarum in Germania parens, a• p • imprimis meritus de studijs cloquentiae. Luculentam hic er•ditionis sup•llectilem sibi p•perit: qua instructus Witebergam migravit c•• Alberto Friderico, & W•itgango Werndorffijs. Atque hos reliqua etiam vita habuit conjunctis • mos, ut prae caeteris durabiles sunt amicitiae, quas 〈…〉 commil•tium sanx. Wrndorffiorum quoque sororem unicam Barbaram Fabiani frater Achaus
Loca, ubi
Regna vides Veneto Phrygijs majora ruinis,
Atticaque à Patavo pectore terra sapit.1
Placuit urbs illa tot Comitibus ac Ducibus inclyta, cui
Sirenum dedit una suum & memorabile nomen
Parthenope.2
Placuit
—altas monstrans Florentia turres,
Hetruscis caput in populis, pulcherrima rerum.3
Placuit Liguriae caput, Genua, quae intra sese palatia nobilissima complectitur, atque adeo ad se pertraxit
Ditis opes Asiae, & claros Orientis honores.4
Romam quoque visit, non amore novae hujus, sed reverentia in priscam illam; cujus vestigia licet aliquot appareant locis, verè tamen Romam in ipsa Roma quaerimus; nostroque seculo, ut dici solet,
Qui miseranda videt veteris vestigia Romae,
Ille potest merito dicere, Roma fuit.
Ita vero cadebant sortes Dhonani, quae coelitus cuivis obtingunt, ut, sesquianno circiter in Italia exacto, redeundum in patriam foret. Ac redijt quidem ille, ⟨p. 459⟩quemadmodum digressos ex convivio, ubi blanda Musicorum modorum titillatio aures aliquamdiu permulserit, haut facile harmoniae istius oblivio subit: ita grave erat, annis vernantibus, carere ea region, cujus genius arridere, semel visus esset. Denuo igitur iter in Italiam fecit, & quos priori profectione non ceperat fructus, hos altera illa consecutus est tanto uberiores ac praes•antiores. Frequens erat in alloquijs Italorum, non illis è vulgo, sed quibus finxisset
—de meliore luto praecordia Titan.5
Neque ab ijs Germanorum abhorruit, quos tum temporis eadem Italia hospitio suo accepiss•t. Praecipue autem usus est contubernio vel familiaritate eorum, qui virtutem maximè amplexarentur, quosque ab hac ipsa ad summos postea honours evectos vidit. Horum in numero fuit Melchior Rhederius, Baro Silesius, inclytus postmodo tot victorijs, quas de Turcis reportavit. U•ebatur etiam fraternum in modum Philippo Mornaeo, Plessiaci Domino, arte juxta ac Mart celebrato: cujus de religione tot libros aureos immortal decus consequetur. In delicijs quoque erat Jacobus Monavius, Patricius Uratislaviensis; quem totius itineris Italici comitem habuit, vir praeclari nominis, ac natus plane ad amicitias frequenti literarum commercio non conservandas modo, sed etiam •ugendas. Utebatur multum in eadem Italia Michael Sclavata, Baron Bohemo; cujus contubernio & comitatu plurimum capicbatur ob suavissimam ejus indolem, quae familiae huic quasi propria est.
Loca, ubi
Regna vides Veneto Phrygijs majora ruinis,
Atticaque à Patavo pectore terra sapit.1
Placuit urbs illa tot Comitibus ac Ducibus inclyta, cui
Sirenum dedit una suum & memorabile nomen
Parthenope.2
Placuit
—altas monstrans Florentia turres,
Hetruscis caput in populis, pulcherrima rerum.3
Placuit Liguriae caput, Genua, quae intra sese palatia nobilissima complectitur, atque adeo ad se pertraxit
Ditis opes Asiae, & claros Orientis honores.4
Romam quoque visit, non amore novae hujus, sed reverentia in priscam illam; cujus vestigia licet aliquot appareant locis, verè tamen Romam in ipsa Roma quaerimus; nostroque seculo, ut dici solet,
Qui miseranda videt veteris vestigia Romae,
Ille potest merito dicere, Roma fuit.
Ita vero cadebant sortes Dhonani, quae coelitus cuivis obtingunt, ut, sesquianno circiter in Italia exacto, redeundum in patriam foret. Ac redijt quidem ille, ⟨p. 459⟩quemadmodum digressos ex convivio, ubi blanda Musicorum modorum titillatio aures aliquamdiu permulserit, haut facile harmoniae istius oblivio subit: ita grave erat, annis vernantibus, carere ea regione, cujus genius arridere, semel visus esset. Denuo igitur iter in Italiam fecit, & quos priori profectione non ceperat fructus, hos altera illa consecutus est tanto uberiores ac praes•antiores. Frequens erat in alloquijs Italorum, non illis è vulgo, sed quibus finxisset
—de meliore luto praecordia Titan.5
Neque ab ijs Germanorum abhorruit, quos tum temporis eadem Italia hospitio suo accepiss•t. Praecipue autem usus est contubernio vel familiaritate eorum, qui virtutem maximè amplexarentur, quosque ab hac ipsa ad summos postea honores evectos vidit. Horum in numero fuit Melchior Rhederius, Baro Silesius, inclytus postmodo tot victorijs, quas de Turcis reportavit. U•ebatur etiam fraternum in modum Philippo Mornaeo, Plessiaci Domino, arte juxta ac Marte celebrato: cujus de religione tot libros aureos immortale decus consequetur. In delicijs quoque erat Jacobus Monavius, Patricius Uratislaviensis; quem totius itineris Italici comitem habuit, vir praeclari nominis, ac natus plane ad amicitias frequenti literarum commercio non conservandas modo, sed etiam ugendas. Utebatur multum in eadem Italia Michaele Sclavata, Barone Bohemo; cujus contubernio & comitatu plurimum capicbatur ob suavissimam ejus indolem, quae familiae huic quasi propria est.
sacrae, Teutopagum: in quo annos postea exegit multos, idque cum optima ac l•udatissima Ursula Greusingia conjuge; quicum etiam sepultus inibi fuit, compluribus ex ea liberis, foemellis aliquot, filijs vero tribus relictis.
•
•
•
•
•
〈…〉
〈…〉
•
•
•
furore, de antiquis sedibus ac fortunis deturbari iniquissim•. Nempe silebant leges, inhonora erat justitia, ut fieri solet,
Cum sonus armorum superat, gemitusque cadentum.
edidit illa octonos partus, foemellam unam, reliquos mares: quorum Fabianus natu minimus, rebus aliquamdiu etiam interfuit humanis, posteaquam terris excessissent caeteri, immortali jam nominis sui gloria per omnem prope orbem r•licta. Primogenito nomen Achatio erat. Qui emortuali ipso Lutheri anno studijs operam navabat Witebergae.
Lallique somnifer•s modos,
videbatur jam pro aetatula illa edere futurae expectationis signa. Verum 〈…〉 infeli••m Fabianum! Si enim potiori loco aestimandum est bene educari, quam bene nasci, quod alterum hominem efficit duntaxat, alterum perficit: quis non generosissimi pueri doleat vicem? qui sesquiannum agens, cum vix didiciss•t, ut ait ille,
—risu cognoscere patrem:
parentem amittit, atque ita praeclarae institutionis beneficio misere excidit. 〈…〉 grandis adeo jactura aucta est postea, ubi & dulcissima mater in arce Morungia
decessit, cum Fabianus jam septennis foret. Nisi forte damnum hoc repara • m putemus succedanca insignium amitarum pietate, Annae & Barbarae, quas 〈…〉 unquam satis laudaverit: tum fideli etiam tutorum •ura, ac cognatorum & propinquorum industria; qui personam patris prope singuli induentes, papillum, arcte adeo sibi conjunctum, sylvescere neutiquam siverunt. Et magis •agisque videbat ipse, quemadmodum in scena pueros ridemus cothurnatos, aliorum exuvijs ornatos, vicini agrum jactantes:
•
•
•
•
•
••
•
••
⟨p. 458⟩
uxorem postea duxit. Wolfgangus vero Werndorffius, rara vir pietate & comitate, non modo fidelem, cum occasio posceret, patriae navavit operam; sed supremam etiam Burgg•aviatus in ea dignitatem cum laude obtinuit. Gliscentibus hinc certaminibus Theologorum, quae Jacobus Andreae Smidlinus infeliciter cuderat, vix ibi annum exegit. Hausit nihilominus tantum ex ore hominum celeberrimorum, quantum necesse haberet scire magna olim gesturus, vitaeque, non scholae, victurus. Attigerat jam annum aetatis secundum ultra vigesimum; nec ingenium tantum liberalissimis expoliverat scientijs; sed judicium quoque ad delectum rerum, ad actiones moderandas, ad tractandos homines, usu atque experientia firmaverat. Tot invidendae dotes ne aerugine inficerentur, uti multis evenit adolescentibus, quorum fructus expectatus in flore, imo in lactescente herba, disperit: Dhonanus cum ijsdem Werndornjs animum ad peregrinandi studium applicuit. Delecta primo omnium Italia fuit, olim terrarum alumna eadem, & parens. Placuere prae caeteris Patavinae urbis
