A76257:1007
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn lyfe â osodwyd allan yn saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd yn gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
Lle dylaswn i roi pob dyledus anrhydedd im Naturiol, Eglwysig, a dinasol dadau, ni ddarfu i mi ddangos mor fáth ddyledus barch a thraserch i'm rhienl fell yr oedd eu gofal a'i mwyneiddra hwynt in haeddu.
Lle dylaswn i roi pob dyledus anrhydedd im Naturiol, Eglwysig, a dinasol dadau, ni ddarfu i mi ddangos mor fáth ddyledus barch a thraserch i'm rhienl fel yr oedd eu gofal a'i mwyneiddra hwynt yn haeddu.
Nid oeddwn i in hoffi mo'th Wenidogion di fell y dylaswn er mwyn eu llafur, eithr yr oeddwn in beio ar eu buchedd, ac in eu cashâu am iddynt fy argyoeddi i in gyfiawn. Ac fe ddarfu i mi fy ymddwyn fy hunan in wrthnysig ac in ddiystur in erbyn dy Swyddogion a'th wenidogion, er i mi wybod mae dy ordeinhâd ti ydyw, y dylwn i fod in ufyddgar iddynt.
Nid oeddwn i yn hoffi mo'th Wenidogion di fel y dylaswn er mwyn eu llafur, eithr yr oeddwn yn beio ar eu buchedd, ac yn eu cashâu am iddynt fy argyoeddi i yn gyfiawn. Ac fe ddarfu i mi fy ymddwyn fy hunan yn wrthnysig ac yn ddiystur yn erbyn dy Swyddogion a'th wenidogion, er i mi wybod mae dy ordeinhâd ti ydyw, y dylwn i fod yn vfyddgar iddynt.
Lle y dylaswn fod in hwyrfrydig i lid, ac in dosturiol i faddau camweddau, heb gynnwys i'r haul fined i lawr ar fy nigofaint: Eithr gwneuthur da dross ddrwg, a charu fyngelynion er dy fwyn di: fy fi, och fi, am un gair diffaith, a dorrais allan mewn llid, gan achlesu a llettyfa bwriadau niweidiol in fynghalon, fell y dewisais i ymborthi ar fy malais fy hun, o flaen bwyta dy Swpper sanctaidd.
Lle y dylaswn fod yn hwyrfrydig i lid, ac yn dosturiol i faddau camweddau, heb gynnwys i'r haul fyned i lawr ar fy nigofaint: Eithr gwneuthur da dros ddrwg, a charu fyngelynion er dy fwyn di: fy fi, och fi, am vn gair diffaith, a dorrais allan mewn llid, gan achlesu a llettyfa bwriadau niweidiol yn fynghalon, fel y dewisais i ymborthi ar fy malais fy hun, o flaen bwyta dy Swpper sanctaidd.
Lle dylaswn i gadw fy meddwl oddiwrth drachwantau budron, am corph oddiwrth bob aflendid: O Arglwydd, mi halogais, ac a ddiŵnais y ddau, gan wneuthur fynghalon in gawell i feddyliau diffaith, a'm meddylfryd in gut i'r ysbryd aslan. Je yr ymwared ar cynnorthwy,1 yr hyn a roddaist ti (Arglwydd) er mwyn ymgadw oddiwith drachwant, ni allay mom cadw i o fewn terfynau Diweirdeb; Canys gan flysio, ac ewyllysio glendid, sail yr hwn nid yw and pride, fe ddarfu i Satan roi swyn gyfaredd i'm cnawd i drachwantu ar ol cnawd dieithr.
Lle dylaswn i gadw fy meddwl oddiwrth drachwantau budron, am corph oddiwrth bob aflendid: O Arglwydd, mi halogais, ac a ddiŵnais y ddau, gan wneuthur fynghalon yn gawell i feddyliau diffaith, a'm meddylfryd yn gut i'r ysbryd aslan. Ie yr ymwared ar cynnorthwy,1 yr hyn a roddaist ti (Arglwydd) er mwyn ymgadw oddiwith drachwant, ni allai mom cadw i o fewn terfynau Diweirdeb; Canys gan flysio, ac ewyllysio glendid, sail yr hwn nid yw ond pridd, fe ddarfu i Satan roi swyn gyfaredd i'm cnawd i drachwantu ar ol cnawd dieithr.
Lle dylaswn fyw mewn uniondeb, gan roddi i bawb ei eiddo, a bod in fodlon i'm cyflwr fy hun; a chan fyw in gydwybodus in fyngalwedigaeth gyfreithlawn, dylaswn fod in barod (in ol fyngallu) ⟨p. 297⟩i gyfrannu ac i roi echwyn i'r anghênog: O Arglwydd fe ddarfu i mi trwy orthrymmu, gwascu, a gwobrau, ymgeccri, a'r cyfryw gamgymyreth, trwy liw o'm Galwedigaeth am Swydd, yspeilio a darnguddio oddiar fynghyd Gristianogion: Je fe ddarfu i mi fiommi a chynnwys Christ lawyer amser in ei aelodau tlodion, i sefyll in newynog, in anwydog, ac in noeth wrth fy nrws: ac in newynog noethlwm i fined ymaith in ddi-ymwared fell y daeth: ar pride yr oedd culni ei ruddiau in erfyn am drugaredd, ni adawai galedwch fynghalon i mi ddangos ddim tosturi.
Lle dylaswn fyw mewn vniondeb, gan roddi i bawb ei eiddo, a bod yn fodlon i'm cyflwr fy hun; a chan fyw yn gydwybodus yn fyngalwedigaeth gyfreithlawn, dylaswn fod yn barod (yn ol fyngallu) ⟨p. 297⟩i gyfrannu ac i roi echwyn i'r anghênog: O Arglwydd fe ddarfu i mi trwy orthrymmu, gwascu, a gwobrau, ymgeccri, a'r cyfryw gamgymyreth, trwy liw o'm Galwedigaeth am Swydd, yspeilio a darnguddio oddiar fynghyd Gristianogion: Ie fe ddarfu i mi fiommi a chynnwys Crist lawer amser yn ei aelodau tlodion, i sefyll yn newynog, yn anwydog, ac yn noeth wrth fy nrws: ac yn newynog noethlwm i fyned ymaith yn ddi-ymwared fel y daeth: ar pryd yr oedd culni ei ruddiau yn erfyn am drugaredd, ni adawai galedwch fynghalon i mi ddangos ddim tosturi.
Lle y dylaswn i wneuthur cydwybod i ddywedyd y gwirionedd mewn diniweidrwydd, heb-dwyll, mewn callineb gan farnu in union, ac in gariadus gan gymmeryd pob peth ar y gorau: a lle y dylaswn i ymddiffyn enw da a chredyd fynghymydog: och fi (wael-din truan) mi enllibiais ac a wradwyddais fynghyd-frawd, a chin gynted ac y clywn chwedl diffaith mi wneuthum fynhafod in offeryn i'r Cythraul iw gyhoeddi i eraill, cyn gwybod y gwirionedd o hono fy hun. Yr oeddwn cyn belled oddiwrth ddywedyd un gair da,1 er ymddiffyn ei enw da ef, megis yr oedd in ddirgel chwerthiniad in fynghalon glywed anair i un yr oeddwn in ei gynfigennu, er i mi wybod heb law hynny fod rhâdau Duw in llewyrchu ynddo ef mewn mesur cyflawn. Mi wneuthum ddigrifwch o wenheithus, a bûdd o ddrygfawr gelwyddau, in hyn o beth in fy nangos fy hun in un o'r Cretiaid ac nid in wir Gristion.2
Lle y dylaswn i wneuthur cydwybod i ddywedyd y gwirionedd mewn diniweidrwydd, heb-dwyll, mewn callineb gan farnu yn vnion, ac yn gariadus gan gymmeryd pob peth ar y gorau: a lle y dylaswn i ymddiffyn enw da a chredyd fynghymydog: och fi (wael-ddyn truan) mi enllibiais ac a wradwyddais fynghyd-frawd, a chyn gynted ac y clywn chwedl diffaith mi wneuthum fynhafod yn offeryn i'r Cythraul iw gyhoeddi i eraill, cyn gwybod y gwirionedd o hono fy hun. Yr oeddwn cyn belled oddiwrth ddywedyd vn gair da,1 er ymddiffyn ei enw da ef, megis yr oedd yn ddirgel chwerthiniad yn fynghalon glywed anair i vn yr oeddwn yn ei gynfigennu, er i mi wybod heb law hynny fod rhâdau Duw yn llewyrchu ynddo ef mewn mesur cyflawn. Mi wneuthum ddigrifwch o wenheithus, a bûdd o ddrygfawr gelwyddau, yn hyn o beth yn fy nangos fy hun yn vn o'r Cretiaid ac nid yn wir Gristion.2
Ac in ddiwethaf (O Arglwydd) ⟨p. 298⟩lle y dylaswn i fod in gwbl fodlon i'r cyfran a genniadhaodd dy fawrhydi i mi in y percrindod hwn; a gorfoleddu mewn daioni un arall megis in fy un fy hunan: och, ni wneuthum i swydd and chwennychu a blysio tŷ y cymmydog yma, a their y cymmydog draw: Je gan ddymuned y cyfryw ddŷn in farw, fell y gallwn i gael ei swydd neu ei etifeddiaeth; gan chwennychu in hytrach y pethau a ganniadhaist di i ray eraill, o flaen bod in ddiolchgar am y pethau a roddaist di i mi fy hunan. Fell hyn O Arglwydd y darfu i mi, yr hwn wyf bechadur cnawdol gwedi yngwerthu tan bechod droseddu dy holl sanctaidd a'th ysbrydol orchymynnion, o'r cyntaf i'r olaf, o'r mwyaf i'r lleiaf, ac yma yr wyf in sefyll in evog o flaen dy Orseddfaingc di, am dory dy holl gyfreithiau, ac am hynny yr wyf in haeddu dy felldith, a'r holl drueni a eill cyfiawnder ei dywallt allan ar y faith greadur melldigedig. Ac i bale yr af fi am ymwared rhag y trueni hyn? Y mae Angelion in cywilyddio wrth fy gwrthryfel, ac ni wnant ddim ymwared i mi. Y mae gwyr in evog o'r unrhyw drosedd, ac ni allant moi cynnorthwyo eu hunain. Am hynny a anobeithiaf fi gyd â Chain, neu wneuthur am danaf fy hun gyd â Judas? Na wnaf Arglwydd, Canys ni byddai hynny and dibennu trueni y bywyd hwn, a dechrau poenau didrangcedig uffern: mi appeliaf in hytrach at Orseddfaingc dy rad lle y mae trugaredd in rheoli i faddau aml bechodau a throseddau, ac allan o ddyfnder fy 'nrhueni, mi lefaf gyd â Dafydd am ddyfnder dy drugareddau. Pe lleddit ti fi â blinderau, etto myfi mal Job a ymddiriedaf ynot ti. 1Pe rhôn ac i ti fy moddi ynghanol cefnfor dy anfodlonrhwysld, gydâ Jonah, etto mi ddaliaf y fâth afael in dy drugaredd, fell y gellir ⟨p. 299⟩fynghodi i fynu in farw, a nwy ddwylaw am dani hi. A pha teflit ti fi i waelodion uffern, mal Jonah i fol y Pyscodyn: Etto oddiyno y llefwn arnat ti; O Dduw Tâd o'r nef, O Jesus Grist Prynwr y bid, o ysbryd glán fy Sancteiddiwr, try pherson ac un Duw tragwyddol, trugarha wrthif bechadur truan. A chan welled may daioni dy anian dy hun a barodd i ti ddanfon dy unig-anedig Fab i farw dross fy mhechodau, fell trwy ei farwolaeth ef y gallwn gael fynghymmod gan dy Fawrhydi: O Na thaff ymaith ac na wrthod fy enaid edifeiriol, yr hwn gan ei fod in anfodlon iddo ei hun am bechod, sydd in ewyllysio dychwelyd i'th wasanaethu, a'th fodloni, mewn newydd-deb buchedd:
Ac estyn dy law ymwaredol o'r nef i achub dy wâs tlawd, yr hwn sydd (megis Petr) in barod i soddi ynghefnfôr pechodau a thrueni. Golch ymaith liaws fy anwireddau â haeddedigaethau y gwaed, yr hwn yr wyf si in ei Gredu ddarfod i ti ei dywallt in helaeth tros bechaduriaid edifeiriol.
Ac estyn dy law ymwaredol o'r nef i achub dy wâs tlawd, yr hwn sydd (megis Petr) yn barod i soddi ynghefnfôr pechodau a thrueni. Golch ymaith liaws fy anwireddau â haeddedigaethau y gwaed, yr hwn yr wyf si yn ei Gredu ddarfod i ti ei dywallt yn helaeth tros bechaduriaid edifeiriol.
Ac ynawr gan fy mod i dderbyn y did hwn y Sacrament fendigedig o'th werthfawroccaf gorph a gwaed; O Arglwydd, yr wyf in attolygu i ti, gâd i'th ysbryd glan drwy dy Sacrament selio i'm henaid, fod o'm holl bechodau trwy dy farwolaeth a'th ddioddefaint in cael eu cyflawn faddau a'i gollwng dross gôf, megis na ddêl y melldithiau a'r Barnedigaethau, y rhai y mae fy mechodan in eu haeddu, sith i'm gwradwyddo in y bŷd hwn, nac i'm henog farnu in y bid sydd i ddyfod. Canys fy ssydd ddisigl yw, ddarfod i ti farw dross fy mhechodau, a chyfodi eilwaith or mwyn fynghysiawnhâd. Hyn yr wyf in ei gredu,1 O Arglwydd cynnorthwya fy angredmiaeth. Gweithreda ynof hefyd yr wyf in attolwg i ti ed•feirwch ⟨p. 300⟩difrifol, megis y gallwyf o eigiawn calon, ofidio tros fy mhechodau a aethant heibio, a'i ffieiddio, a'th wasanaethu o hyn allan mewn newydd-deb buchedd â mwy mesur o sancteidddrwydd crefyddol. na âd i'm henaid i sith anghofio aneirif gariad y cyfryw Jachawdwr anwyl, yr hwn a rods i lawr ei fywyd i waredu pechadur cyn waeled. A channiadhâ, O Arglwydd, in ol i mi dderbyn y selau a'r arwyddion hyn o'm Cymmun i rhyngof â thy, i ti fod o hyn allan in anneddu trwy dy ysbryd glân o'm mewn, a minnau felly i fyw mewn ffydd ynot ti, fell y gallwyf rodio holl ddyddiau fy mywyd mewn duwioldeb tu ag attat ti, Ac mewn brawdol gariad Perffaith tu ag at fynghymydogion: megis gan fyw in dy ofn, y gallwyf farw in dy ffafr, ac ar ol marwolaeth bod in gyfrannog o fywyd targwyddol trwy Jesus Grist fy Arglwydd am hunig Jachawdwr. Amen.
Ac ynawr gan fy mod i dderbyn y dydd hwn y Sacrament fendigedig o'th werthfawroccaf gorph a gwaed; O Arglwydd, yr wyf yn attolygu i ti, gâd i'th ysbryd glan drwy dy Sacrament selio i'm henaid, fod o'm holl bechodau trwy dy farwolaeth a'th ddioddefaint yn cael eu cyflawn faddau a'i gollwng dros gôf, megis na ddêl y melldithiau a'r Barnedigaethau, y rhai y mae fy mechodan yn eu haeddu, fyth i'm gwradwyddo yn y bŷd hwn, nac i'm henog farnu yn y byd sydd i ddyfod. Canys fy ssydd ddisigl yw, ddarfod i ti farw dros fy mhechodau, a chyfodi eilwaith or mwyn fynghysiawnhâd. Hyn yr wyf yn ei gredu,1 O Arglwydd cynnorthwya fy angredmiaeth. Gweithreda ynof hefyd yr wyf yn attolwg i ti ed•feirwch
Y Moddion hyn ydynt ddyledion o ddau faith: y cyntaf tu ag at Dduw; yr olaf tu ag at ein cymydog. Y rhai ydynt tu ag at Dduw ydynt dry: in gyntaf, gwybodaeth jachus, in ail, gwir ffydd, in drydydd, edifeirwch difrifol. yr hyn tu ag at ein cymydog, nid yw and un, self diammur gariad perffaith.
Y Moddion hyn ydynt ddyledion o ddau fath: y cyntaf tu ag at Dduw; yr olaf tu ag at ein cymydog. Y rhai ydynt tu ag at Dduw ydynt dri: yn gyntaf, gwybodaeth iachus, yn ail, gwir ffydd, yn drydydd, edifeirwch difrifol. yr hyn tu ag at ein cymydog, nid yw ond vn, sef diammur gariad perffaith.
Gwybodaeth jachus ydyw dealltwriaeth sancteiddiedig am brif seiliau crefydd. Heb. 6.1, 2. Joan. 17.3. 1 Tim. 2.4. 1 Cor. 12.29. 2 Cor. 13.5. Megis ⟨p. 301⟩in gyntaf, am Drindod y personau in undod y Duwdab. In ail, am greadigaeth din a'i gwymp. In drydydd, am y felldith a'r trueni dyledus i bechod. In bedwerydd, am naturiau a Swyddau Christ, ac am brynedigaeth y bid trwy ffydd in ei farwolaeth ef: in enwedig, am athrawiaeth y Sacramentau yr hyn sydd in sicrhau ac in selio y prynedigaeth hwnnw i ni. Canys fell na ellir adeiladu tŷ, oni roir y sail ar lawr in gyntaf; felly ni eill crefydd chwaith mor sefyll, oni bid hi gwedi ei seilio ar wybodaeth diogel o air Duw. In ail, oni wyddom ni ewyllys Duw, ni allwn ni, nay gredu, nay wneuthur. Canys megis na ddichon neb wneuthur gorchwylion bydol, and y rhai sydd a gwybodaeth celfyddgar genthynt i'w gwneuthur: felly heb wybodaeth, rhaid yw i ddynion fod in fwy aneallgar ac anwybodus mewn ysbrydol a goruchel bethau. Ac etto mewn pethau amserol fe ddichon din wneuthur lawyer trwy oleuni naturiaeth: Eithr mewn dirgeledigaethau crefyddol, pa fwyaf y bôm ni in hyderu mewn rheswm naturiol, bell-bell y byddwn ni oddiwrth ddirnad yr ysbrydol wirionedd. 1 Cor. 2.14. Rhuf. 8.7. Yr hyn beth sydd in eglurhâu fod cyflwr ofnadwy i'r rhai sydd in derbyn heb wybodaeth, a chyflwr mwy ofnadwy i'r Bigeiliaid hynny y rhai ydynt in gwenidogaethu iddynt heb eu Cateceisio nay hathrawiaethu.
Gwybodaeth iachus ydyw dealltwriaeth sancteiddiedig am brif seiliau crefydd. Heb. 6.1, 2. Joan. 17.3. 1 Tim. 2.4. 1 Cor. 12.29. 2 Cor. 13.5
2. Am wir ffydd, yr hon a ddylai fod mewn Cymunwr teilwng.
Nid y gwybodaeth noeth o'r Scrythyrau, a'r seiliau cyntaf o grefydd, ydyw gwir ffydd, (Canys mae y cythreuliaid, a'r gwrthodedigion mewn mesur tragodidawg in credu ac in crynu, Jag. 3.19.) eithr gwir grediniaeth o'r holl bethau ar a ddarfu i'r Arglwydd ⟨p. 302⟩eu dadcuddio in ei Air; ac hefyd neillduol osodiad at enaid din ei hun o'r holl addewidion o drugaredd, yr rhai a wnaeth Duw in Ghrist i bechaduriaid credadwy. Ac in ddilynawl fod Christ a'i holl haeddedigaethau, in perthyn iddo ef in gystal ac i un arall. Canys in gyntaf, o ni bid gennym ni gyfiawnder y ffydd, nid yw y Sacrament in selio dim i ni; Ac y mae pob dŷn in Swpper yr Arglwydd in derbyn cymmaint ac y mae in ei gredu, Rhuf. 4.11. In ail, O blegid heb ffydd na allwn ni y rhai ydym in Cymuno ar y ddaiar ymgyffred Christ in y nefoedd. Canys fell y mae ef in trigo ynom ni trwy ffydd. Eph. 3.17. felly trwy ffydd un agwedd y rhaid i ni ei fwyta ef. In drydydd, oblegid heb ffydd ni allwn ni fodloni neu berswadio ein cydwybod ein bod in Cymmuno in gymmeradwy ger bron Duw. Heb. 11.6. Rhuf. 14.23.
Nid y gwybodaeth noeth o'r Scrythyrau, a'r seiliau cyntaf o grefydd, ydyw gwir ffydd, (Canys mae y cythreuliaid, a'r gwrthodedigion mewn mesur tragodidawg yn credu ac yn crynu, Jag. 3.19.) eithr gwir grediniaeth o'r holl bethau ar a ddarfu i'r Arglwydd ⟨p. 302⟩eu dadcuddio yn ei Air; ac hefyd neillduol osodiad at enaid dyn ei hun o'r holl addewidion o drugaredd, yr rhai a wnaeth Duw yn Ghrist i bechaduriaid credadwy. Ac yn ddilynawl fod Crist a'i holl haeddedigaethau, yn perthyn iddo ef yn gystal ac i vn arall. Canys yn gyntaf, o ni bydd gennym ni gyfiawnder y ffydd, nid yw y Sacrament yn selio dim i ni; Ac y mae pob dŷn yn Swpper yr Arglwydd yn derbyn cymmaint ac y mae yn ei gredu, Rhuf. 4.11. Yn ail, O blegid heb ffydd na allwn ni y rhai ydym yn Cymuno ar y ddaiar ymgyffred Crist yn y nefoedd. Canys fel y mae ef yn trigo ynom ni trwy ffydd. Eph. 3.17. felly trwy ffydd vn agwedd y rhaid i ni ei fwyta ef. Yn drydydd, oblegid heb ffydd ni allwn ni fodloni neu berswadio ein cydwybod ein bod yn Cymmuno yn gymmeradwy ger bron Duw.
3. Am edifeirwch difrifol yr hyn a ddylai fod mewn Cymmunwr teilwng.