A76257:168
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn lyfe â osodwyd allan yn saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd yn gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
1. In gyntaf, beth yw Duw, self hanfod dragwyddol o honaw ei hun.
1. Yn gyntaf, beth yw Duw, sef hanfod dragwyddol o honaw ei hun.
2. In ail, pa beth yw efe i eraill; oblegid oddiwrtho ef y mae yr holl greaduriaid eraill wedi derbyn ei hanfod.
2. Yn ail, pa beth yw efe i eraill; oblegid oddiwrtho ef y mae yr holl greaduriaid eraill wedi derbyn ei hanfod.
3. In drydydd, fell y gallom ni in hydda goelio ei addewidion: canys ef a gyfenwir Jehovah, nid in wig o herwydd ei hanfod, ac am berry i bôb i bôb peth fod, Eithr in enwedig o herwydd ei addawidion grasusol ⟨p. 12⟩y rhai in ddiammau a gyflawna ef in ei amser gosodedig; ac felly a bair i hynny fod, yr hyn nid ydoedd o'r blaen. Felly yr enw hwn sydd in wystl euraid i ni, a'r gael o honom faddevant on pechôdau mal yr addawodd, ar ein hedifeirwch: A derbyn ein eneidiau ar did marwolaeth, ac in yr adgyfodiad cyfodi ein cyrph mewn gogoniant i fywyd tragwyddol. Jsa. 55.7. Joan. 11, 15.
3. Yn drydydd, fel y gallom ni yn hydda goelio ei addewidion: canys ef a gyfenwir Jehovah, nid yn v•ig o herwydd ei hanfod, ac am beri i bôb i bôb peth fod, Eithr yn enwedig o herwydd ei addawidion grasusol ⟨p. 12⟩y rhai yn ddiammau a gyflawna ef yn ei amser gosodedig; ac felly a bair i hynny fod, yr hyn nid ydoedd o'r blaen. Felly yr enw hwn sydd yn wystl euraid i ni, a'r gael o honom faddeuant on pechôdau mal yr addawodd, ar ein hedifeirwch: A derbyn ein eneidiau ar ddydd marwolaeth, ac yn yr adgyfodiad cyfodi ein cyrph mewn gogoniant i fywyd tragwyddol. Jsa. 55.7. Joan. 11, 15.
Yr ail enw in hynodi sylwedd Duw yw Eheieh; ni ddarllennir and unwaith, Exod. 3.14. o'rvn gwreiddyn ac yw Jehovah; in arwyddocau ydwyf, neu mi fyddaf: canys pan ofynnod Moeses i Dduw, wrth ba enw y galwai efe ef,
Yr ail enw yn hynodi sylwedd Duw yw Eheieh; ni ddarllennir ond vnwaith, Exod. 3.14. o'rvn gwreiddyn ac yw Jehovah; yn arwyddocau ydwyf, neu mi fyddaf: canys pan ofynnod Moeses i Dduw, wrth ba enw y galwai efe ef,
Yno Duw ai cyfenwod ei hûn, Eheieh Ascher Eheieh: ydwyf yr hyn ydwyf: neu mi fyddaf yr hyn a fyddaf: gan arwyddocau ei fod ef in hanfod tragwyddol, ac anghyfnewidiol: oblegid gan welled fod pob creadur in amserol, ac in gyfnewidiol ni ddichon nebryw greadur ddywedyd, ero qui ero: byddaf yr hyn fyddaf. Yr enw hwn in y Testament newydd, a roddir i'n Harglwydd Christ, lle gelwir ef Alpha ac Omega, y dechreu a'r diwedd, yr hwn sydd, yr hwn a fu, a'r hwn sydd a'r ddyfod, yr hollalluog Datc. r. 8. Canys yr holl amser â aeth heibio, ac a ddaw, sydd beunydd in bresennol o flaen Duw. Ac at yr enw hwn y mae Christ ei hun in bwrw amnaid, Joa 8.58. Cyn bod Abraham yr wyf fi. Yr enw hwn hesyd a ddylei ddyscu i ni, ddal ein creadwriaeth cyntaf i'n côf bob amser, a'n llygredigaeth presennol, a'n gogoneddiad sy' ar ddyfod: Ac nid ymfodloni ein hunain, âg mi fûm dda, neu mi fyddaf dda, eithr bod in dda in yr amser presennol; fell pa bryd bynnac y danfono Duw am danom, i'n caffo wedi ymbaratoi iddo.
Yno Duw ai cyfenwod ei hûn, Eheieh Ascher Eheieh: ydwyf yr hyn ydwyf: neu mi fyddaf yr hyn a fyddaf: gan arwyddocau ei fod ef yn hanfod tragwyddol, ac anghyfnewidiol: oblegid gan weled fod pob creadur yn amserol, ac yn gyfnewidiol ni ddichon nebryw greadur ddywedyd, ero qui ero: byddaf yr hyn fyddaf. Yr enw hwn yn y Testament newydd, a roddir i'n Harglwydd Crist, lle gelwir ef Alpha ac Omega, y dechreu a'r diwedd, yr hwn sydd, yr hwn a fu, a'r hwn sydd a'r ddyfod, yr hollalluog Datc. r. 8. Canys yr holl amser â aeth heibio, ac a ddaw, sydd beunydd yn bresennol o flaen Duw. Ac at yr enw hwn y mae Christ ei hun yn bwrw amnaid, Joa 8.58. Cyn bod Abraham yr wyf fi. Yr enw hwn hesyd a ddylei ddyscu i ni, ddal ein creadwriaeth cyntaf i'n côf bob amser, a'n llygredigaeth presennol, a'n gogoneddiad sy' ar ddyfod: Ac nid ymfodloni ein hunain, âg mi fûm dda, neu mi fyddaf dda, eithr bod yn dda yn yr amser presennol; fel pa bryd bynnac y danfono Duw am danom, i'n caffo wedi ymbaratoi iddo.
Y trydydd enw yw Jah, yr hwn megis y mae in ⟨p. 13⟩dyfod or un gwreiddyn, felly nid yw and *crynhoad o Jehovah, ac in arwyddocau Arglwydd, o herwydd efe yw dechrevad, a hanfod pob hanfod. Enw ydyw a roddir fynychaf i Dduw pan ddigwyddo rhyw ymwared nodedig, neu leshâd, in ol ei addewid ef o'r blaen: Ac am hynny y gorchymynnir i'r holl greaduriaid in y nefoedd, ac ar y ddaiar glodfori, ac anrhydeddu Duw in yr enw hwn Jah. Psal. 68.4.
Y trydydd enw yw Iah, yr hwn megis y mae yn ⟨p. 13⟩dyfod or vn gwreiddyn, felly nid yw ond *crynhoad o Jehovah, ac yn arwyddocau Arglwydd, o herwydd efe yw dechreuad, a hanfod pob hanfod. Enw ydyw a roddir fynychaf i Dduw pan ddigwyddo rhyw ymwared nodedig, neu leshâd, yn ol ei addewid ef o'r blaen: Ac am hynny y gorchymynnir i'r holl greaduriaid yn y nefoedd, ac ar y ddaiar glodfori, ac anrhydeddu Duw yn yr enw hwn Iah. Psal. 68.4.
Y pedwerydd yw Curios Arglwydd, yr hwn in fynych a arferir in y Testament newydd. Canys cúreo neu curô a arwyddoca ydwyf: felly [Greek or Hebrew] a arwyddocâ yr hanfod gyntaf o rywbeth, neu awdurdod. Pride y rhoddir in bendant i Dduw y mae'n cyfatteb ir enw Heber-aec Jehovah, ac felly gwedi ei gyfieithu gan y dêg a thrigain cyfieithwyr. Canys Duw sydd felly in Arglwydd, ac o honaw ei hun in Arglwydd ar y cwbl. Yr enw hwn a ddylei ddwyn ar gôf i ni beunydd, ufyddhau iw orchymynnion ef, ac ymddarostwng iw ewyllys bendigedig, a'i arfaeth: gan ddywedyd gyd a'g Eli, yr Arglwydd yw efe; gwnaed a fyddo da in ei olwg ef. 1 Sam. 3.18.
Y pedwerydd yw Curios Arglwydd, yr hwn yn fynych a arferir yn y Testament newydd. Canys cúreo neu curô a arwyddoca ydwyf: felly 〈non-Latin alphabet〉 a arwyddocâ yr hanfod gyntaf o rywbeth, neu awdurdod. Pryd y rhoddir yn bendant i Dduw y mae'n cyfatteb ir enw Heber-aec Jehovah, ac felly gwedi ei gyfieithu gan y dêg a thrigain cyfieithwyr. Canys Duw sydd felly yn Arglwydd, ac o honaw ei hun yn Arglwydd ar y cwbl. Yr enw hwn a ddylei ddwyn ar gôf i ni beunydd, vfyddhau iw orchymynnion ef, ac ymddarostwng iw ewyllys bendigedig, a'i arfaeth: gan ddywedyd gyd a'g Eli, yr Arglwydd yw efe; gwnaed a fyddo da yn ei olwg ef. 1 Sam. 3.18.
Y Bummed yw, Theos Duw, wedi ei arferu chwechant o weithiau in y Testament newydd: a chan scrifennyddion halogedig in sathredig. Yr enw hwn a dyfodd [Greek or Hebrew], o herwydd ei fod in rhedeg trŵodd, ac in amgylchu pob peth, neu [Greek or Hebrew], yr hyn sydd in arwyddocau llosgi neu gynneu: Canys goleuni yw Duw, ac awdur gwres, goleuni, a bywyd, in y creaduriaid oll? nail ai'n ddigyfrwng o honaw ei hûn, neu in gyfryngol trwy ail achosion. Yr enw hwn a arferir nail ai'n amhriodol ai'n briodol. Amhriodol, pan roddir ef, nail ai trwy *dull i lywodraethwyr, neu ar gam i culunnod. ⟨p. 14⟩Eithr pan gymmerir yr enw hwn in briodol, ac in ddidueddol, y mae in arwyddocau tragwyddol sylwedd Duw, yr hwn sydd goruwch pôb peth, a thrwy bôb peth: in rhoddi bywyd a goleuni i'r creaduriaid oll, ac in eu cynnal, a'i llywodraethu in eu hagwedd a'i trefn ryfeddol. Duw sydd in canfod pawb, ym mhôb lleoedd. Edrychwn gan hynny ym mhôb man pa beth a wnelom in ei olwg ef.
Y Bummed yw, Theos Duw, wedi ei arferu chwechant o weithiau yn y Testament newydd: a chan scrifennyddion halogedig yn sathredig. Yr enw hwn a dyfodd 〈non-Latin alphabet〉, o herwydd ei fod yn rhedeg trŵodd, ac yn amgylchu pob peth, neu 〈non-Latin alphabet〉, yr hyn sydd yn arwyddocau llosgi neu gynneu: Canys goleuni yw Duw, ac awdur gwres, goleuni, a bywyd, yn y creaduriaid oll? naill ai'n ddigyfrwng o honaw ei hûn, neu yn gyfryngol trwy ail achosion. Yr enw hwn a arferir naill ai'n amhriodol ai'n briodol. Amhriodol, pan roddir ef, naill ai trwy *ddull i lywodraethwyr, neu ar gam i culunnod. ⟨p. 14⟩Eithr pan gymmerir yr enw hwn yn briodol, ac yn ddidueddol, y mae yn arwyddocau tragwyddol sylwedd Duw, yr hwn sydd goruwch pôb peth, a thrwy bôb peth: yn rhoddi bywyd a goleuni i'r creaduriaid oll, ac yn eu cynnal, a'i llywodraethu yn eu hagwedd a'i trefn ryfeddol. Duw sydd yn canfod pawb, ym mhôb lleoedd. Edrychwn gan hynny ym mhôb man pa beth a wnelom yn ei olwg ef.
YR enw in arwyddocau y personau in yr hanfod, in bennaf yw un, self Elohim.
YR enw yn arwyddocau y personau yn yr hanfod, yn bennaf yw vn, sef Elohim.
Elohim sy'n arwyddocau y Barnwyr cedeyrn: enw o'r rhif lluosog ydyw, i hyspysu Trindod persônau in undod sylwedd. Ac er mwyn hyn, y mae'r Y spryd glân in dechreu y Bibl cyssegrlan a'r enw lluosog hwn ar Dduw, wedi ei gysylltu *â Gair or rhif unig: self Elohim Bara *dij creavit, y Duwiau cedyrn, neu yr holl dry phersonau in y Duwdod a greawdd: yr Juddewon hefyd a ddaliant sulw ar y Gair bara, ei fôd o dair *llythyren in hynodi dirgelwch y Drindod, wrth Beth Ben y Mab; wrth Resh Ruach, yr Yspryd; wrth Aleph, Ab, y Tad. Eithr y dirgelwch sanctaidd hwn a ddysciryn eglurach gen Moeses, Gen. 3.22. Ac Jehovah Elohim a ddywedodd: weal y dŷn a aeth megis un o honom ni, Ac Gen. 19.24, Jehovah a lawiodd ar Sodom a Gomorrah frwmstan a thân oddiwrth Jehovah or nefoedd: hynny yw, Duw y Mâb oddiwrth Dduw y Tâd, yr hwn a rods bôb barn ir Mâb, Joa. 5.22. edrych Psal, 33.6. Isaiah 63.9, 10. Y rhif ⟨p. 15⟩unig o Elohim yw Eloah, in dyfod o Alah, efe a dyngodd, o herwydd ymmhób achos mawr lle byddo in angenrhaid olrhen y gwirionedd, ni ddylem dyngu in unig i enw Duw, yr hwn yw y Barnwr mawr cyfiawn in y nefoedd, ac ar y ddaiar.
Elohim sy'n arwyddocau y Barnwyr cedeyrn: enw o'r rhif lluosog ydyw, i hyspysu Trindod persônau yn vndod sylwedd. Ac er mwyn hyn, y mae'r Y spryd glân yn dechreu y Bibl cyssegrlan a'r enw lluosog hwn ar Dduw, wedi ei gysylltu *â Gair or rhif vnig: sef Elohim Bara *dij creavit, y Duwiau cedyrn, neu yr holl dri phersonau yn y Duwdod a greawdd: yr Iuddewon hefyd a ddaliant sulw ar y Gair bara, ei fôd o dair *llythyren yn hynodi dirgelwch y Drindod, wrth Beth Ben y Mab; wrth Resh Ruach, yr Yspryd; wrth Aleph, Ab, y Tad. Eithr y dirgelwch sanctaidd hwn a ddysciryn eglurach gen Moeses,
Yr enw hwn Eloah, nid arferir, and in anfynych megis in Abac. 3.3. Job. 4.9. Job. 12.4. ac in 15 8.36, 2. Psal. 18.32. Psal. 114.7. Unwaith y mae ganddo enw lluosog wedi ei gyssylltu atto, Job 35.10. And ni ddywed neb pale y mae Eloah Gosai, yr holl alluog yr hwn am gwnaeth? I ddangos dirgelwch y tragwyddol Drindod. Hefyd in fynych fe a osodir Elohim y rhif lluósog ynghyd a gair lluosog er mwyn hyspysu y dirgelwch in ddirfing ach, Gen. 35.7.2. Sam. 7.23. Josu. 24.19. Jer. 10.10. Elohim hefyd, mewn troell ymadrodd a roir in enw i lywodraethwyr, o herwydd ail-lywyddion Duw ydynt; megis i Moeses Exod. 7.1. Jehovah a ddywedodd wrth Moses, Gwêl mi a'th wneuthym in *Dduw i Pharaoh. Self, mi a'th osodais di in gennad i arddangos dy fod in lle yr un Duw-try, ac i fynegi ei gennadwri ai ewyllys ef i Pharaoh. Cyn fynyched gan hynny ac y darllenom neu y clywom yr enw hwn Elohim, ni a ddylem feddwl ystyried fod Duwdod y try pherson gwahanredol in unsylwedd, a bôd Duw in Jehovah Elohim.
Yr enw hwn Eloah, nid arferir, ond yn anfynych megis yn Abac. 3.3. Iob. 4.9. Job. 12.4. ac yn 15 8.36, 2. Psal. 18.32
1. ELL, yr hyn sydd gymmaint ac y Duw cadarn, ac a'n disc fod Duw, nid in unig in gadarnaf, in wir gadernid ei hun, oi sylwedd ei hunan; eithr may efe hefyd, yw'r hwn sydd in rhoddi pob nerth a gallu ir holl greaduriaid. Am hynny y gelwir Christ Isay 9.6. Ell Gibbor, y Duw cadarn, nag ofned plant Duw gryfder gelynion, canys Ell ein Duw ni sydd gryfach na hwynt.
1. EL, yr hyn sydd gymmaint ac y Duw cadarn, ac a'n dysc fod Duw, nid yn vnig yn gadarnaf, yn wir gadernid ei hun, oi sylwedd ei hunan; eithr mai efe hefyd, yw'r hwn sydd yn rhoddi pob nerth a gallu ir holl greaduriaid. Am hynny y gelwir Crist Isay 9.6. El Gibbor, y Duw cadarn, nag ofned plant Duw gryfder gelynion, canys El ein Duw ni sydd gryfach na hwynt.
2. Shaddai, hynny yw, Oll-alluog: wrth yr enw hwn yr arferai Dduw ei henwi ei hun wrth y Patrieirch, myfi wyf Ell Shaddai, self y Duw cadarn Ollalluog. O blegid ei fod in gwbl alluog i ymddiffyn ei weision oddiwrth bob drŵg: iw bendithio a phôb doniau ysprydol, ac amserol: ac i gyflawni ei addewidion oll, y rhai a wnaeth ef iddynt, am y bywyd yma, ac am yr hwn sydd i ddyfod, Yr enw hwn a berthyn i'r Duwdod, ac nid i neb-ryw greadur: nagê, nac i ddyndod Christ. Hyn a ddichon ein dyscu ni gyd a'r Patrierch, i osod ein holl ymdiried in Nuw. Ac heb ammeu nas cyslawna ef ei addewidion.
2. Shaddai, hynny yw, Oll-alluog: wrth yr enw hwn yr arferai Dduw ei henwi ei hun wrth y Patrieirch, myfi wyf El Shaddai, sef y Duw cadarn Ollalluog. O blegid ei fod yn gwbl alluog i ymddiffyn ei weision oddiwrth bob drŵg: iw bendithio a phôb doniau ysprydol, ac amserol: ac i gyflawni ei addewidion oll, y rhai a wnaeth ef iddynt, am y bywyd yma, ac am yr hwn sydd i ddyfod, Yr enw hwn a berthyn i'r Duwdod, ac nid i neb-ryw greadur: nagê, nac i ddyndod Crist. Hyn a ddichon ein dyscu ni gyd a'r Patrierch, i osod ein holl ymdiried yn Nuw. Ac heb ammeu nas cyslawna ef ei addewidion.
3. Adonai, fy Arglwydd; yr enw hwn, fall y mae Massoretiaid in nodi, a geir bedair ar ddeg a chant o weithiau, in yr hên Destament. Ar gyffelybiaeth y rhoddir yr enw hwn i greaduriaid, eithr in briodol y perthyn i Dduw in unig. Fe ai harferir Malach- 1, 6, In y rhif lluosog, er mwyn arddangos dirgelwch y Drindod Sanctaidd. Os fy fi ⟨p. 17⟩yw Adonim, Arglwydd, ym mhâ le y mae fy ofn? Adonai yr unig, Adonim y rhif lluosog. Yr enw hwn a roddir i Grist, Dan. 9.17. llewyrcha dy wyneb ar dy gyssegr anrheithiedig er mwyn Adonai (yr Arglwydd Christ.) Clywed yr enw sanctaidd hwn a eill ddyscu i bob dŷn ufyddhau i orchymynnion Duw, a'i ofni ef in unig, na chaffc neb and efe lywodraethu in ei gywybod, ac ymaflyd in din (a deheulaw ffydd) in ei air ef, a'i addewid, a honey fod Duw in Ghrist in Dduw iddo yniau. Fell y gallo ddywedyd gyd a Thomas, Tydi yw sy Arglwydd am Duw.
3. Adonai, fy Arglwydd; yr enw hwn, fal y mae Massoretiaid yn nodi, a geir bedair ar ddeg a chant o weithiau, yn yr hên Destament. Ar gyffelybiaeth y rhoddir yr enw hwn i greaduriaid, eithr yn briodol y perthyn i Dduw yn vnig. Fe ai harferir Malach- 1, 6, Yn y rhif lluosog, er mwyn arddangos dirgelwch y Drindod Sanctaidd. Os fy fi ⟨p. 17⟩yw Adonim, Arglwydd, ym mhâ le y mae fy ofn? Adonai yr vnig, Adonim y rhif lluosog. Yr enw hwn a roddir i Grist, Dan. 9.17. llewyrcha dy wyneb ar dy gyssegr anrheithiedig er mwyn Adonai (yr Arglwydd Crist.) Clywed yr enw sanctaidd hwn a eill ddyscu i bob dŷn vfyddhau i orchymynnion Duw, a'i ofni ef yn vnig, na chaffc neb ond efe lywodraethu yn ei gywybod, ac ymaflyd yn dynn (a deheulaw ffydd) yn ei air ef, a'i addewid, a honni fod Duw yn Ghrist yn Dduw iddo yniau. Fel y gallo ddywedyd gyd a Thomas, Tydi yw sy Arglwydd am Duw.