A76257:343
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn lyfe â osodwyd allan yn saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd yn gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
1. Fe a'i cyfo•ir hwy mewn nerth trwy 'r hwn y galiant fod bight in gadwedig rhag pob d•flyg, a gwendid, ⟨p. 64⟩ac in gallu parhau heb arfer o fwyd, diod, neu gŵsc, a'r fâth gynhaliaeth. 1 Cor. 15.43.
1. Fe a'i cyfo•ir hwy mewn nerth trwy 'r hwn y galiant fod byth yn gadwedig rhag pob d•flyg, a gwendid, ⟨p. 64⟩ac yn gallu parhau heb arfer o fwyd, diod, neu gŵsc, a'r fâth gynhaliaeth. 1 Cor. 15.43.
2. Mewn anllygredigaeth trwy 'r hyn ni byddant bight digwyddedig i unrhyw fâth a'r amherffeithrwydd, anaf, clefyd, neu farwolaeth.
2. Mewn anllygredigaeth trwy 'r hyn ni byddant byth digwyddedig i vnrhyw fâth a'r amherffeithrwydd, anaf, clefyd, neu farwolaeth.
3. Mewn gogoniant, trwy 'r hwn y discleiria eu cyrph mor eglur ar haul in y ffurfafen, a chwedi eu gwneuthyd mor amlyg•l, eu eneidiau a oleva trwyddynt in fwy gogoneddus o lawyer nay cyrph. Math. 13.43. o'r hwn ogoniant yr ymddanghosod try arwyddlewyrch. y cyntaf in wyneb Moses: Exod. 34.27. yr ail in y cyfnewidiad ar dull Christ in y mynydd, ar trydydd in wynepryd Stephen. Mat. 17. Act. 6.15.
3. Mewn gogoniant, trwy 'r hwn y discleiria eu cyrph mor eglur ar haul yn y ffurfafen, a chwedi eu gwneuthyd mor amlyg•l, eu eneidiau a oleua trwyddynt yn fwy gogoneddus o lawer nai cyrph. Math. 13.43. o'r hwn ogoniant yr ymddanghosod tri arwyddlewyrch. y cyntaf yn wyneb Moses: Exod. 34.27. yr ail yn y cyfnewidiad ar ddull Crist yn y mynydd, ar trydydd yn wynepryd Stephen. Mat. 17. Act. 6.15.
Tri arwyddocâd diogel o ogoniant ein cyrph ar y did gogoneddus hwnnw. Yno y rhydd Dafydd heibio ei wisc bigeilaidd, ac a wisc am dano drwsiad mab y brenin, Jesus nid Jonathan. Yno pob mordecai cywir, yr hwn a alarodd dan sachliain cnawd llygredig, a gaiff ei drwsiadu a harddwych wisc frenhinol: ac a gaiff Goron Ardderchawg ar ei ben, fell y gallo yr holl fyd welled fall y gwneir i'r hwn y mae brenhin y brenhinoedd in ei anrhydeddu. Os gwna yr awrhon cyfodiad un haul ir borau ymddangos mor ogoneddus; O mor ogoneddus a fydd y Did hwnnw, pan fyddo aneirif fyrdd fyrddiwn o gyrph y Seintiau, a'r Angelion, in ymddangos in olevach nag eglurdeb yr haul! a Chorph Christ mewn gogoniant in rhagori arnynt oll.
Tri arwyddocâd diogel o ogoniant ein cyrph ar y dydd gogoneddus hwnnw. Yno y rhydd Dafydd heibio ei wisc bigeilaidd, ac a wisc am dano drwsiad mab y brenin, Jesu nid Jonathan. Yno pob mordecai cywir, yr hwn a alarodd dan sachliain cnawd llygredig, a gaiff ei drwsiadu a harddwych wisc frenhinol: ac a gaiff Goron Ardderchawg ar ei ben, fel y gallo yr holl fyd weled fal y gwneir i'r hwn y mae brenhin y brenhinoedd yn ei anrhydeddu. Os gwna yr awrhon cyfodiad vn haul ir borau ymddangos mor ogoneddus; O mor ogoneddus a fydd y Dydd hwnnw, pan fyddo aneirif fyrdd fyrddiwn o gyrph y Seintiau, a'r Angelion, yn ymddangos yn oleuach nag eglurdeb yr haul! a Chorph Crist mewn gogoniant yn rhagori arnynt oll.
4. Mewn escudrwydd neu gyflymdra, trwy 'r hyn y geill eu cyrph hwy ymgyfodi i gyfarfod yr Arglwydd ar ei ddyfodiad gogoneddus in yr awyr fell yr eryrod in ehedeg at sclyfaeth. Math. 24.28.
4. Mewn escudrwydd neu gyflymdra, trwy 'r hyn y geill eu cyrph hwy ymgyfodi i gyfarfod yr Arglwydd ar ei ddyfodiad gogoneddus yn yr awyr fel yr eryrod yn ehedeg at sclyfaeth. Math. 24.28.
At yr hwn esgudrwydd ar gyrph y Seintiau y mae 'r prophwyd in pennodi lle y dywedodd, Isaiah. 40.31.
At yr hwn esgudrwydd ar gyrph y Seintiau y mae 'r prophwyd yn pennodi lle y dywedodd, Esai. 40.31.
Hwy a wellhant eu nerth, ac ehèdant fell eryrod, rhedant ac ni flinant, rhodiant ac ni ddiffygiant. Ac at y ⟨p. 65⟩flwr hwn y gellir cymhwyso y geiriau hyn o ddoethineb: self in amser eu gweledigaeth y discleiriant, ac y rhedant yma a thraw, megis gwieichion mewn sofl.
Hwy a wellhant eu nerth, ac ehèdant fel eryrod, rhedant ac ni flinant, rhodiant ac ni ddiffygiant. Ac at y ⟨p. 65⟩flwr hwn y gellir cymhwyso y geiriau hyn o ddoethineb: sef yn amser eu gweledigaeth y discleiriant, ac y rhedant yma a thraw, megis gwieichion mewn sofl.
Ac o herwydd y pedair cynneddfau hyn y mae Paul in galw cyrph y rhai etholedig a gyfodwyd, in ysprydol: o blegid mewn cynnedfau y byddant ysprydol, eithr in unrhyw bight mewn sylwedd. 1 Cor. 15.46.
Ac o herwydd y pedair cynneddfau hyn y mae Paul yn galw cyrph y rhai etholedig a gyfodwyd, yn ysprydol: o blegid mewn cynnedfau y byddant ysprydol, eithr yn unrhyw byth mewn sylwedd. 1 Cor. 15.46.
A pha wêdd bynnag y mae pechod a llygredigaeth in y cyflwr marwol hwn, in gwneuthur dŷn in îs nac Augylion, etto diau pan gorono Duw ef â gogoniant ac anrhydedd, ni fedraf fi ddirnad pa fôdd y bid dŷn mewn dim oll in îs na'r Angelion. o blegid Ysprydion ydynt hwy▪ ac felly y mae dŷn hefyd o herwyddd ei enaid; jê a mwy na hynny, hwy a gânt gyrph ysprydol wedi eu ffurfi• in gyffelyb i gorph gogoneddus yr Arglwydd Jesus Grist, Phil. 3.21. In yr hwn y mae nature dŷn gwedi ymdderchafu trwy undeb personol i ogoniant y Duwdod, ac i anwahanol gymdeithas y Drindod fendigedig: yr hwn anrhydedd ni chennadhâodd ef erioed iw Angelion. Heb. 2, 16. Ac o herwydd hyn y mae i ddŷn ragorfraint uwch eu law hwynt oll. Nagê, nid ydynt hwy and ysprydion gwedi eu trefnu i fod in wenidogion i'r etholedig. Heb. 1.14. a chynnifer o honynt ar y cyntaf a wrthwynebodd wneuthur hyn o swydd, ac ni chadwodd y drefn gyntaf osodedig, am eu balchder a daflwyd i lawr i uffern; Nid yw hyn in lleihau teilyngdod yr Angelion, and hyspysu faint yw cariad Daw tuag ddynaw! ryw.
A pha wêdd bynnag y mae pechod a llygredigaeth yn y cyflwr marwol hwn, yn gwneuthur dŷn yn îs nac Augylion, etto diau pan gorono Duw ef â gogoniant ac anrhydedd, ni fedraf fi ddirnad pa fôdd y bydd dŷn mewn dim oll yn îs na'r Angelion. o blegid Ysprydion ydynt hwy▪ ac felly y mae dŷn hefyd o herwyddd ei enaid; iê a mwy na hynny, hwy a gânt gyrph ysprydol wedi eu ffurfi• yn gyffelyb i gorph gogoneddus yr Arglwydd Jesu Grist, Phil. 3.21. Yn yr hwn y mae natur dŷn gwedi ymdderchafu trwy undeb personol i ogoniant y Duwdod, ac i anwahanol gymdeithas y Drindod fendigedig: yr hwn anrhydedd ni chennadhâodd ef erioed iw Angelion. Heb. 2, 16. Ac o herwydd hyn y mae i ddŷn ragorfraint vwch eu llaw hwynt oll. Nagê, nid ydynt hwy ond ysprydion gwedi eu trefnu i fod yn wenidogion i'r etholedig.
Eithr am yr etholedigion, y rhai a fyddant yma in fyw, ar yr ail dyfodiad disymmwth i Grist; Y •ân yr hwn a lysc lygredigaeth y bŷd a'r gweithredoedd o'i fewn, mewn munud ar drawiad amrant llygad, a'i goddiwes hwynt lle y bôn•, n•ill a'i in ⟨p. 66⟩malu, mewn melin rhagluniaeth, a'i in rhodio rhyd meusydd difyrrwch, a'i in gorwedd mewn gwelŷ llonyddwch, ac felly gen losci eu amhuredd a'i llygredigaeth, o gyrph marwol a'i gwna hwynt in gyrph anfarwol, a hyn o gyfnewid a fydd iddynt hwy in lle marwolaeth. 1. Cor. 15.51.
Eithr am yr etholedigion, y rhai a fyddant yma yn fyw, ar yr ail dyfodiad disymmwth i Grist; Y •ân yr hwn a lysc lygredigaeth y bŷd a'r gweithredoedd o'i fewn, mewn munud ar drawiad amrant llygad, a'i goddiwes hwynt lle y bôn•, n•ill a'i yn ⟨p. 66⟩malu, mewn melin rhagluniaeth, a'i yn rhodio rhyd meusydd difyrrwch, a'i yn gorwedd mewn gwelŷ llonyddwch, ac felly gen losci eu amhuredd a'i llygredigaeth, o gyrph marwol a'i gwna hwynt yn gyrph anfarwol, a hyn o gyfnewid a fydd iddynt hwy yn lle marwolaeth. 1. Cor. 15.51.
Yno y caiff yr enaid drwy lawenydd gyfarch ei gorph gan ddywedyd: Oh da ymgyfarfuom ni eilwaith fy chwaer anwyl, mor hyfryd yw dy lais, mor howddgar yw dy wynepryd, gwedi gorwedd cyhyd mewn agennau creigian, ac mewn dirgel lochesau 'r bêdd! Can. 2.14. yr wit ti in wir in breswylfa cyfaddas, nid in unig i mi i drigo ynot, and y cyfryw un y mae 'r Yspryd Glân in gweled in gymmwys genddo aros ynddo megis in deml iddo in dragywydd. Bellach y darfu gavaf ein holl orthrymderau, llifeiriant ein trueni a sychodd in hysb. Y mae cyrph ein etholedigion frodyr in ymddangos in ddiscleiriach na blodau 'r Lili ar y ddaiar: fe ddaeth yr amser i ganu Hallelujah, a llais yr udcorn a glywir in ein tîr, Ty di a fuost fynghyfarwr yngwaith yr Arglwydd, ac in gyfaill i mi mewn erlidiau, a chammau, er mwyn Christ a'i Efengyl; yr awrhon y cawn ni fined gyd a'i gilydd i lawenydd ein Harglwydd, Megis y dygaist y gross gyd a'm fi gynt, felly yr awrhon gyd â myfi y cei wisco y goron. Megis yr havaist gyd â myfi in helaeth mewn dagrau, felly yr awrhon, y medi in helaeth gyd â myfi mewn gorfoledd. O bendigedig, jê tra bendigedig a fo 'r Duw daionus! yr hwn (tra fu y rhai gwrthodedig accw in treulio eu holl amser mewn balchder, chwantau cnawdol, bwyta, yfed, a gwagedd halogedig) a roes i ni râs i gydtynnu a'i gilydd in gwilio, ymprydio, a gweddio, in darllain yr scrythyrau, in cadw y Sabbôthau, ⟨p. 67⟩in gwrando pregethau, in derbyn y Cymmun sainctaidd, in cynnorthwyo 'r tlawd; gan arfer o weithredoedd Duwioldeb ym mhob gostyngeidyrwydd tu ac at Duw, a rhodio in gydwybodus i wneuthur in ôl ein galwadigaeth tû ac at ddynion.
Yno y caiff yr enaid drwy lawenydd gyfarch ei gorph gan ddywedyd: Oh da ymgyfarfuom ni eilwaith fy chwaer anwyl, mor hyfryd yw dy lais, mor howddgar yw dy wynepryd, gwedi gorwedd cyhyd mewn agennau creigian, ac mewn dirgel lochesau 'r bêdd! Can. 2.14. yr wyt ti yn wir yn breswylfa cyfaddas, nid yn vnig i mi i drigo ynot, ond y cyfryw vn y mae 'r Yspryd Glân yn gweled yn gymmwys genddo aros ynddo megis yn deml iddo yn dragywydd. Bellach y darfu gauaf ein holl orthrymderau, llifeiriant ein trueni a sychodd yn hysb. Y mae cyrph ein etholedigion frodyr yn ymddangos yn ddiscleiriach na blodau 'r Lili ar y ddaiar: fe ddaeth yr amser i ganu Halleluiah, a llais yr vdcorn a glywir yn ein tîr, Ty di a fuost fynghyfarwr yngwaith yr Arglwydd, ac yn gyfaill i mi mewn erlidiau, a chammau, er mwyn Crist a'i Efengyl; yr awrhon y cawn ni fyned gyd a'i gilydd i lawenydd ein Harglwydd, Megis y dygaist y groes gyd a'm fi gynt, felly yr awrhon gyd â myfi y cei wisco y goron. Megis yr hauaist gyd â myfi yn helaeth mewn dagrau, felly yr awrhon, y medi yn helaeth gyd â myfi mewn gorfoledd. O bendigedig, iê tra bendigedig a fo 'r Duw daionus! yr hwn (tra fu y rhai gwrthodedig accw yn treulio eu holl amser mewn balchder, chwantau cnawdol, bwyta, yfed, a gwagedd halogedig) a roes i ni râs i gydtynnu a'i gilydd yn gwilio, ymprydio, a gweddio, yn darllain yr scrythyrau, yn cadw y Sabbôthau,
In y man ni chei di glywed sôn am dy bechôdau, o herwydd fe a'i maddevir, ac a'i cuddir, Psal. 32.1. eithr pôb gweithred dda a wnaethost, er mwyn yr Arglwydd, a gyhoeddir ac a obrwyir. Llonna dy gallon, o herwydd y mae dy Farnwr in gnawd o'th cnawd, ac ascwrn o'th ascwrn dithau. Cyfod dy ben i fynu, a gwêl yr Angelion gogoneddus yma, megis llu o Gabrieliaid in ehedeg atom, i ddywedyd i ni fod did ein ymwared wedi dyfod, Dan. 9, 21. Luc. 21.28. ac i'n trosglwyddo ni in y cymylau i gyfarfod ein jachawdwr in yr awyr. weal y maent hwy gar law: Cyfod gan hynny fyngholomen, fynghariad, fy mhryd ferth, a thyred ymaith. Can. 2, 13.17. Ac felly fell yr iyrchod neu geirw javainc, y maent hwy in rhedeg gyd a'r Angelion tu ag at Grist tros ddychrynadwy fynyddoedd Bether.
Yn y man ni chei di glywed sôn am dy bechôdau, o herwydd fe a'i maddeuir, ac a'i cuddir, Psal. 32.1. eithr pôb gweithred dda a wnaethost, er mwyn yr Arglwydd, a gyhoeddir ac a obrwyir. Llonna dy galon, o herwydd y mae dy Farnwr yn gnawd o'th cnawd, ac ascwrn o'th ascwrn dithau. Cyfod dy ben i fynu, a gwêl yr Angelion gogoneddus yma, megis llu o Gabrieliaid yn ehedeg attom, i ddywedyd i ni fod dydd ein ymwared wedi dyfod, Dan. 9, 21. Luc. 21.28. ac i'n trosglwyddo ni yn y cymylau i gyfarfod ein iachawdwr yn yr awyr. wele y maent hwy gar llaw: Cyfod gan hynny fyngholomen, fynghariad, fy mhryd ferth, a thyred ymaith. Can. 2, 13.17. Ac felly fel yr iyrchod neu geirw iavainc, y maent hwy yn rhedeg gyd a'r Angelion tu ag at Grist tros ddychrynadwy fynyddoedd Bether.
6. Y byw ar meirw ynghyd, in y mod hyn gwedi eu bywhâu au gogoneddu, a gynnullir allan o law trwy weinidogaeth sanctaidd Angelion Duw, o hôb cwrr a pharthau 'r bŷd, ac â gippir ynghyd in y cymylau, i gyfarfod yr Arglwydd in yr awyr, ac felly a ddevant gyd ag ef, in rhan o'i rwysg ogoneddus i farnu y colledigion a'r angelion drwg. 1 Thes. 4.17. 1 Cor 6.1, 3. Y deuddeg Apostol a fyddant in eistedd ar ddeuddeg gorseddfaingc (in nesaf at Grist) i farnu y deuddeg llwyth, y rhai a wrthodasant wrando yr Efengyl a bregethwyd trwy eu gweinidogaeth hwynt. Ar holl Seintiau mewn anrhydedd ac urddas, in nesaf attynt hwythau, megis barnwyr hefyd i farnu yr angelion ⟨p. 68⟩drwg, a dynion bydawl. Ac megis y derbynniodd pob un o honynt in y bywyd yma rás i fod in chwannoccach nac araill, i osod allan ei ogoniant, ac in ffyddlonach iw wasanaethu ef; felly y bid eu gogoniant a'i gwobr hwythau in fwy nag eraill in y did hwnnw. 2 Cor. 9.6.
6. Y byw ar meirw ynghyd, yn y modd hyn gwedi eu bywhâu au gogoneddu, a gynnullir allan o law trwy weinidogaeth sanctaidd Angelion Duw, o hôb cwrr a pharthau 'r bŷd, ac â gippir ynghyd yn y cymylau, i gyfarfod yr Arglwydd yn yr awyr, ac felly a ddeuant gyd ag ef, yn rhan o'i rwysg ogoneddus i farnu y colledigion a'r angelion drwg. 1 Thes. 4.17. 1 Cor 6.1, 3. Y deuddeg Apostol a fyddant yn eistedd ar ddeuddeg gorseddfaingc (yn nesaf at Grist) i farnu y deuddeg llwyth, y rhai a wrthodasant wrando yr Efengyl a bregethwyd trwy eu gweinidogaeth hwynt. Ar holl Seintiau mewn anrhydedd ac urddas, yn nesaf attynt hwythau, megis barnwyr hefyd i farnu yr angelion ⟨p. 68⟩drwg, a dynion bydawl. Ac megis y derbynniodd pob vn o honynt yn y bywyd yma rás i fod yn chwannoccach nac araill, i osod allan ei ogoniant, ac yn ffyddlonach iw wasanaethu ef; felly y bydd eu gogoniant a'i gwobr hwythau yn fwy nag eraill yn y dydd hwnnw. 2 Cor. 9.6.
Ill ar fan yr ymgasglant ynghyd at Grist, a'r lle yr eistedd Christ i farnu, a fydd in yr awyr goruwch dyffryn Jehoshaphat, wrth fynydd yr olewydd, in gyfagos i Jerusalem, ar y tu dwyrain oddiwrth y Deml, fell y mae 'n debygol drwy bedwar o resymmau.
Y lle ar fan yr ymgasglant ynghyd at Grist, a'r lle yr eistedd Crist i farnu, a fydd yn yr awyr goruwch dyffryn Iehosaphat, wrth fynydd yr olewydd, yn gyfagos i Ierusalem, ar y tu dwyrain oddiwrth y Deml, fel y mae 'n debygol drwy bedwar o resymmau.
1. In gyntaf, O blegid bod yr scrythur sanctaidd in cynnwys cymmaint a hynny mewn geiriau hygoel: Joel. 3.11, 12. mi a gynnullaf yr holl genedloedd i ddyffryn Jehoshaphat, ac a ymresymma ag hwynt yno, Pâr ith alluogion ddescyn i lawr o Arglwydd, deffroed y cenhedloedd a devant i fynu i ddyffryn Jehoshaphat. O blegid yno yr eisteddaf i farnu y cenedloedd o amgylch. Jehoshaphat o'i gyfieithu yw, yr Arglwydd a farn, a'r dyffryn hwn a gafodd yr enw yma, oddiwrth y fuddugoliaeth fawr a roes yr Arglwydd i Jehoshaphat, ac iw werin ar yr Amoniaid, Moabiaid a thrigolion mynydd Seir, 2 Cron. 20.1, 22, 26. Yr hon fuddugoliaeth oedd arwydd o'r fuddugoliaeth ddiwaethaf a rŷdd Christ y barnwr pennaf iw etholedigion, ar eu holl elynion in y fan honno y did olaf, fell y mae 'r holl Iddewon in ei ddeongli: Edrychwch Zachar. 14. 4, 5. Psal. 50.1.2, 3, 4, 5. Oll in cyttuno y bid ill yngŷlch yno.
1. Yn gyntaf, O blegid bod yr scrythur sanctaidd yn cynnwys cymmaint a hynny mewn geiriau hygoel: Joel. 3.11, 12. mi a gynnullaf yr holl genedloedd i ddyffryn Iehosaphat, ac a ymresymma ag hwynt yno, Pâr ith alluogion ddescyn i lawr o Arglwydd, deffroed y cenhedloedd a deuant i fynu i ddyffryn Iehosaphat. O blegid yno yr eisteddaf i farnu y cenedloedd o amgylch. Jehosaphat o'i gyfieithu yw, yr Arglwydd a farn, a'r dyffryn hwn a gafodd yr enw yma, oddiwrth y fuddugoliaeth fawr a roes yr Arglwydd i Jehosaphat, ac iw werin ar yr Amoniaid, Moabiaid a thrigolion mynydd Seir, 2 Cron. 20.1, 22, 26. Yr hon fuddugoliaeth oedd arwydd o'r fuddugoliaeth ddiwaethaf a rŷdd Crist y barnwr pennaf iw etholedigion, ar eu holl elynion yn y fan honno y dydd olaf, fel y mae 'r holl Iddewon yn ei ddeongli: Edrychwch Zachar. 14. 4, 5. Psal. 50.1.2, 3, 4, 5. Oll yn cyttuno y bydd y lle yngŷlch yno.
2. In ail, O blegid megis y darfu ynghylch yno, groeshoelio Christ a'i draddodi i gywilydd cyhoeddus, felly uwch ben ill hwnnw yr adcyfodir ei ogoneddus orseddfaingc in yr awyr, pan ddêl ese i ymddangos mewn Barn, i eglurhau ei ⟨p. 69⟩fowredd a'i ogoniant. Canys y mae in addas i Grist farnu y bid a barn gyfion in y fan honno, lle y bu efe ei hunan in cael ei evogfarnu, a'i gondemnio in anghyfion.
2. Yn ail, O blegid megis y darfu ynghylch yno, groeshoelio Crist a'i draddodi i gywilydd cyhoeddus, felly vwch ben y lle hwnnw yr adcyfodir ei ogoneddus orseddfaingc yn yr awyr, pan ddêl ese i ymddangos mewn Barn, i eglurhau ei ⟨p. 69⟩fowredd a'i ogoniant. Canys y mae yn addas i Grist farnu y byd a barn gyfion yn y fan honno, lle y bu efe ei hunan yn cael ei euogfarnu, a'i gondemnio yn anghyfion.