Yno y caiff yr enaid drwy lawenydd gyfarch ei gorph gan ddywedyd: Oh da ymgyfarfuom ni eilwaith fy chwaer anwyl, mor hyfryd yw dy lais, mor howddgar yw dy wynepryd, gwedi gorwedd cyhyd mewn agennau creigian, ac mewn dirgel lochesau 'r bêdd! Can. 2.14. yr wit ti in wir in breswylfa cyfaddas, nid in unig i mi i drigo ynot, and y cyfryw un y mae 'r Yspryd Glân in gweled in gymmwys genddo aros ynddo megis in deml iddo in dragywydd. Bellach y darfu gavaf ein holl orthrymderau, llifeiriant ein trueni a sychodd in hysb. Y mae cyrph ein etholedigion frodyr in ymddangos in ddiscleiriach na blodau 'r Lili ar y ddaiar: fe ddaeth yr amser i ganu Hallelujah, a llais yr udcorn a glywir in ein tîr, Ty di a fuost fynghyfarwr yngwaith yr Arglwydd, ac in gyfaill i mi mewn erlidiau, a chammau, er mwyn Christ a'i Efengyl; yr awrhon y cawn ni fined gyd a'i gilydd i lawenydd ein Harglwydd, Megis y dygaist y gross gyd a'm fi gynt, felly yr awrhon gyd â myfi y cei wisco y goron. Megis yr havaist gyd â myfi in helaeth mewn dagrau, felly yr awrhon, y medi in helaeth gyd â myfi mewn gorfoledd. O bendigedig, jê tra bendigedig a fo 'r Duw daionus! yr hwn (tra fu y rhai gwrthodedig accw in treulio eu holl amser mewn balchder, chwantau cnawdol, bwyta, yfed, a gwagedd halogedig) a roes i ni râs i gydtynnu a'i gilydd in gwilio, ymprydio, a gweddio, in darllain yr scrythyrau, in cadw y Sabbôthau, ⟨p. 67⟩in gwrando pregethau, in derbyn y Cymmun sainctaidd, in cynnorthwyo 'r tlawd; gan arfer o weithredoedd Duwioldeb ym mhob gostyngeidyrwydd tu ac at Duw, a rhodio in gydwybodus i wneuthur in ôl ein galwadigaeth tû ac at ddynion.

Yno y caiff yr enaid drwy lawenydd gyfarch ei gorph gan ddywedyd: Oh da ymgyfarfuom ni eilwaith fy chwaer anwyl, mor hyfryd yw dy lais, mor howddgar yw dy wynepryd, gwedi gorwedd cyhyd mewn agennau creigian, ac mewn dirgel lochesau 'r bêdd! Can. 2.14. yr wyt ti yn wir yn breswylfa cyfaddas, nid yn vnig i mi i drigo ynot, ond y cyfryw vn y mae 'r Yspryd Glân yn gweled yn gymmwys genddo aros ynddo megis yn deml iddo yn dragywydd. Bellach y darfu gauaf ein holl orthrymderau, llifeiriant ein trueni a sychodd yn hysb. Y mae cyrph ein etholedigion frodyr yn ymddangos yn ddiscleiriach na blodau 'r Lili ar y ddaiar: fe ddaeth yr amser i ganu Halleluiah, a llais yr vdcorn a glywir yn ein tîr, Ty di a fuost fynghyfarwr yngwaith yr Arglwydd, ac yn gyfaill i mi mewn erlidiau, a chammau, er mwyn Crist a'i Efengyl; yr awrhon y cawn ni fyned gyd a'i gilydd i lawenydd ein Harglwydd, Megis y dygaist y groes gyd a'm fi gynt, felly yr awrhon gyd â myfi y cei wisco y goron. Megis yr hauaist gyd â myfi yn helaeth mewn dagrau, felly yr awrhon, y medi yn helaeth gyd â myfi mewn gorfoledd. O bendigedig, iê tra bendigedig a fo 'r Duw daionus! yr hwn (tra fu y rhai gwrthodedig accw yn treulio eu holl amser mewn balchder, chwantau cnawdol, bwyta, yfed, a gwagedd halogedig) a roes i ni râs i gydtynnu a'i gilydd yn gwilio, ymprydio, a gweddio, yn darllain yr scrythyrau, yn cadw y Sabbôthau, ⟨p. 67⟩yn gwrando pregethau, yn derbyn y Cymmun sainctaidd, yn cynnorthwyo 'r tlawd; gan arfer o weithredoedd Duwioldeb ym mhob gostyngeidyrwydd tu ac at Duw, a rhodio yn gydwybodus i wneuthur yn ôl ein galwadigaeth tû ac at ddynion.

In y man ni chei di glywed sôn am dy bechôdau, o herwydd fe a'i maddevir, ac a'i cuddir, Psal. 32.1. eithr pôb gweithred dda a wnaethost, er mwyn yr Arglwydd, a gyhoeddir ac a obrwyir. Llonna dy gallon, o herwydd y mae dy Farnwr in gnawd o'th cnawd, ac ascwrn o'th ascwrn dithau. Cyfod dy ben i fynu, a gwêl yr Angelion gogoneddus yma, megis llu o Gabrieliaid in ehedeg atom, i ddywedyd i ni fod did ein ymwared wedi dyfod, Dan. 9, 21. Luc. 21.28. ac i'n trosglwyddo ni in y cymylau i gyfarfod ein jachawdwr in yr awyr. weal y maent hwy gar law: Cyfod gan hynny fyngholomen, fynghariad, fy mhryd ferth, a thyred ymaith. Can. 2, 13.17. Ac felly fell yr iyrchod neu geirw javainc, y maent hwy in rhedeg gyd a'r Angelion tu ag at Grist tros ddychrynadwy fynyddoedd Bether.

Yn y man ni chei di glywed sôn am dy bechôdau, o herwydd fe a'i maddeuir, ac a'i cuddir, Psal. 32.1. eithr pôb gweithred dda a wnaethost, er mwyn yr Arglwydd, a gyhoeddir ac a obrwyir. Llonna dy galon, o herwydd y mae dy Farnwr yn gnawd o'th cnawd, ac ascwrn o'th ascwrn dithau. Cyfod dy ben i fynu, a gwêl yr Angelion gogoneddus yma, megis llu o Gabrieliaid yn ehedeg attom, i ddywedyd i ni fod dydd ein ymwared wedi dyfod, Dan. 9, 21. Luc. 21.28. ac i'n trosglwyddo ni yn y cymylau i gyfarfod ein iachawdwr yn yr awyr. wele y maent hwy gar llaw: Cyfod gan hynny fyngholomen, fynghariad, fy mhryd ferth, a thyred ymaith. Can. 2, 13.17. Ac felly fel yr iyrchod neu geirw iavainc, y maent hwy yn rhedeg gyd a'r Angelion tu ag at Grist tros ddychrynadwy fynyddoedd Bether.

6. Y byw ar meirw ynghyd, in y mod hyn gwedi eu bywhâu au gogoneddu, a gynnullir allan o law trwy weinidogaeth sanctaidd Angelion Duw, o hôb cwrr a pharthau 'r bŷd, ac â gippir ynghyd in y cymylau, i gyfarfod yr Arglwydd in yr awyr, ac felly a ddevant gyd ag ef, in rhan o'i rwysg ogoneddus i farnu y colledigion a'r angelion drwg. 1 Thes. 4.17. 1 Cor 6.1, 3. Y deuddeg Apostol a fyddant in eistedd ar ddeuddeg gorseddfaingc (in nesaf at Grist) i farnu y deuddeg llwyth, y rhai a wrthodasant wrando yr Efengyl a bregethwyd trwy eu gweinidogaeth hwynt. Ar holl Seintiau mewn anrhydedd ac urddas, in nesaf attynt hwythau, megis barnwyr hefyd i farnu yr angelion ⟨p. 68⟩drwg, a dynion bydawl. Ac megis y derbynniodd pob un o honynt in y bywyd yma rás i fod in chwannoccach nac araill, i osod allan ei ogoniant, ac in ffyddlonach iw wasanaethu ef; felly y bid eu gogoniant a'i gwobr hwythau in fwy nag eraill in y did hwnnw. 2 Cor. 9.6.

6. Y byw ar meirw ynghyd, yn y modd hyn gwedi eu bywhâu au gogoneddu, a gynnullir allan o law trwy weinidogaeth sanctaidd Angelion Duw, o hôb cwrr a pharthau 'r bŷd, ac â gippir ynghyd yn y cymylau, i gyfarfod yr Arglwydd yn yr awyr, ac felly a ddeuant gyd ag ef, yn rhan o'i rwysg ogoneddus i farnu y colledigion a'r angelion drwg. 1 Thes. 4.17. 1 Cor 6.1, 3. Y deuddeg Apostol a fyddant yn eistedd ar ddeuddeg gorseddfaingc (yn nesaf at Grist) i farnu y deuddeg llwyth, y rhai a wrthodasant wrando yr Efengyl a bregethwyd trwy eu gweinidogaeth hwynt. Ar holl Seintiau mewn anrhydedd ac urddas, yn nesaf attynt hwythau, megis barnwyr hefyd i farnu yr angelion ⟨p. 68⟩drwg, a dynion bydawl. Ac megis y derbynniodd pob vn o honynt yn y bywyd yma rás i fod yn chwannoccach nac araill, i osod allan ei ogoniant, ac yn ffyddlonach iw wasanaethu ef; felly y bydd eu gogoniant a'i gwobr hwythau yn fwy nag eraill yn y dydd hwnnw. 2 Cor. 9.6.

1. In gyntaf, O blegid bod yr scrythur sanctaidd in cynnwys cymmaint a hynny mewn geiriau hygoel: Joel. 3.11, 12. mi a gynnullaf yr holl genedloedd i ddyffryn Jehoshaphat, ac a ymresymma ag hwynt yno, Pâr ith alluogion ddescyn i lawr o Arglwydd, deffroed y cenhedloedd a devant i fynu i ddyffryn Jehoshaphat. O blegid yno yr eisteddaf i farnu y cenedloedd o amgylch. Jehoshaphat o'i gyfieithu yw, yr Arglwydd a farn, a'r dyffryn hwn a gafodd yr enw yma, oddiwrth y fuddugoliaeth fawr a roes yr Arglwydd i Jehoshaphat, ac iw werin ar yr Amoniaid, Moabiaid a thrigolion mynydd Seir, 2 Cron. 20.1, 22, 26. Yr hon fuddugoliaeth oedd arwydd o'r fuddugoliaeth ddiwaethaf a rŷdd Christ y barnwr pennaf iw etholedigion, ar eu holl elynion in y fan honno y did olaf, fell y mae 'r holl Iddewon in ei ddeongli: Edrychwch Zachar. 14. 4, 5. Psal. 50.1.2, 3, 4, 5. Oll in cyttuno y bid ill yngŷlch yno.

1. Yn gyntaf, O blegid bod yr scrythur sanctaidd yn cynnwys cymmaint a hynny mewn geiriau hygoel: Joel. 3.11, 12. mi a gynnullaf yr holl genedloedd i ddyffryn Iehosaphat, ac a ymresymma ag hwynt yno, Pâr ith alluogion ddescyn i lawr o Arglwydd, deffroed y cenhedloedd a deuant i fynu i ddyffryn Iehosaphat. O blegid yno yr eisteddaf i farnu y cenedloedd o amgylch. Jehosaphat o'i gyfieithu yw, yr Arglwydd a farn, a'r dyffryn hwn a gafodd yr enw yma, oddiwrth y fuddugoliaeth fawr a roes yr Arglwydd i Jehosaphat, ac iw werin ar yr Amoniaid, Moabiaid a thrigolion mynydd Seir, 2 Cron. 20.1, 22, 26. Yr hon fuddugoliaeth oedd arwydd o'r fuddugoliaeth ddiwaethaf a rŷdd Crist y barnwr pennaf iw etholedigion, ar eu holl elynion yn y fan honno y dydd olaf, fel y mae 'r holl Iddewon yn ei ddeongli: Edrychwch Zachar. 14. 4, 5. Psal. 50.1.2, 3, 4, 5. Oll yn cyttuno y bydd y lle yngŷlch yno.

2. In ail, O blegid megis y darfu ynghylch yno, groeshoelio Christ a'i draddodi i gywilydd cyhoeddus, felly uwch ben ill hwnnw yr adcyfodir ei ogoneddus orseddfaingc in yr awyr, pan ddêl ese i ymddangos mewn Barn, i eglurhau ei ⟨p. 69⟩fowredd a'i ogoniant. Canys y mae in addas i Grist farnu y bid a barn gyfion in y fan honno, lle y bu efe ei hunan in cael ei evogfarnu, a'i gondemnio in anghyfion.

2. Yn ail, O blegid megis y darfu ynghylch yno, groeshoelio Crist a'i draddodi i gywilydd cyhoeddus, felly vwch ben y lle hwnnw yr adcyfodir ei ogoneddus orseddfaingc yn yr awyr, pan ddêl ese i ymddangos mewn Barn, i eglurhau ei ⟨p. 69⟩fowredd a'i ogoniant. Canys y mae yn addas i Grist farnu y byd a barn gyfion yn y fan honno, lle y bu efe ei hunan yn cael ei euogfarnu, a'i gondemnio yn anghyfion.

3. In drydydd, O blegid gan welled y danfonir yr Angelion i gasclu ynghyd yr etholedigion oddiwrth y pedwar gwynt, o'r nail gwrr i'r ne foedd i'r llall, y mae in hawdd profi y bid ill y cynhullir hwynt oll ynghyd iddo, in agos i Jerusalem, a dyffryn Jehoshaphat: yr hon fan y mae y rhai sydd gyfarwydd ym messuryddiaetn y bŷd, in adrodd ei fod in gannolbarth wyneb y ddaiar: canys os y terfynau eithaf oddiwrth ba ray, a fydd pedwar cyrrau y bid, rhaid yw i'r ymgyfarfod fod ynghylch y perfydd-bwynt, self, y canol.

3. Yn drydydd, O blegid gan weled y danfonir yr Angelion i gasclu ynghyd yr etholedigion oddiwrth y pedwar gwynt, o'r naill gwrr i'r ne foedd i'r llall, y mae yn hawdd profi y bydd y lle y cynhullir hwynt oll ynghyd iddo, yn agos i Ierusalem, a dyffryn Iehosaphat: yr hon fan y mae y rhai sydd gyfarwydd ym messuryddiaetn y bŷd, yn adrodd ei fod yn gannolbarth wyneb y ddaiar: canys os y terfynau eithaf oddiwrth ba rai, a fydd pedwar cyrrau y byd, rhaid yw i'r ymgyfarfod fod ynghylch y perfydd-bwynt, sef, y canol.

4. In bedwerydd: O blegid i'r Angelion ddywedyd wrth y discyblion: may megis y gweisant hwy Grist in ymdderchafu oddiar fynydd yr olewŷdd, yr hwn sydd uwchlaw dyffryn Jehoshaphat: felly yr un agwedd y daw ef i wared o'r nefoedd. Act. 1.9.10, 11, 12. Dyma feddwl Aquinas a'r holl Ysgolwyr, oddieithr Lombart ac Alexander Hales.

4. Yn bedwerydd: O blegid i'r Angelion ddywedyd wrth y discyblion: mai megis y gweisant hwy Grist yn ymdderchafu oddiar fynydd yr olewŷdd, yr hwn sydd vwchlaw dyffryn Iehosaphat: felly yr vn agwedd y daw ef i wared o'r nefoedd. Act. 1.9.10, 11, 12. Dyma feddwl Aquinas a'r holl Ysgolwyr, oddieithr Lombart ac Alexander Hales.

5. In ddiwaethaf: pan fyddo Christ in eistedd in ei orseddfaingc ogoneddus, gyd â lawyer miloedd o Seintiau, ac Angelion, in llewyrchu in olevach na chynifer o Haulau mewn gogoniant, ac in eistedd o'i amgylch: a chorph Christ mewn gogoniant a phrydferthwch in rhagori arnynt oll: y colledigion gwedi eu didôli, ac in aros ar y ddaiar i wared; canys y law ddehau sydd in arwyddocâu bendigedig, ar law aswy melldigedig gyflwr: Christ in gyntaf a adrodd barn gollyngdod a rhyddhâd, a thragwyddol fendith i'r etholedigion. In gyntaf, o herwydd wrth glywed hynny, y mine ef chwannegu ⟨p. 70⟩gofid y gwrthodedig. In ail, i ddangos ei fod ef in barottach i roi Trugaredd na Barn. Ac fall hyn o orseddfaingc ei Fawrhydi in yr awyr (yngolwg ac in ynglyw yr holl fyd) y datcan ef wrth ei etholedigion: Deuwch chwi fendigedig blant fy nhâd, meddiennwch y deyrnas a barotowyd i chwi cyn dechrevad y bid, &c. Mat. 25.34.

5. Yn ddiwaethaf: pan fyddo Crist yn eistedd yn ei orseddfaingc ogoneddus, gyd â llawer miloedd o Seintiau, ac Angelion, yn llewyrchu yn oleuach na chynifer o Haulau mewn gogoniant, ac yn eistedd o'i amgylch: a chorph Crist mewn gogoniant a phrydferthwch yn rhagori arnynt oll: y colledigion gwedi eu didôli, ac yn aros ar y ddaiar i wared; canys y llaw ddehau sydd yn arwyddocâu bendigedig, ar llaw aswy melldigedig gyflwr: Crist yn gyntaf a adrodd barn gollyngdod a rhyddhâd, a thragwyddol fendith i'r etholedigion. Yn gyntaf, o herwydd wrth glywed hynny, y myn ef chwannegu ⟨p. 70⟩gofid y gwrthodedig. Yn ail, i ddangos ei fod ef yn barottach i roi Trugaredd na Barn. Ac fal hyn o orseddfaingc ei Fawrhydi yn yr awyr (yngolwg ac yn ynglyw yr holl fyd) y datcan ef wrth ei etholedigion: Deuwch chwi fendigedig blant fy nhâd, meddiennwch y deyrnas a barotowyd i chwi cyn dechreuad y byd, &c. Mat. 25.34.

Deuch chwi] dyma ein bendigedig undeb ni â Christ, â thrwyddo ef a'r holl Drindod.

Deuch chwi] dyma ein bendigedig vndeb ni â Christ, â thrwyddo ef a'r holl Drindod.

Fendigedig] dyma ein rhyddhâd ni oddiwrth ein holl anwireddau, a'n cyflawn gynyscaeddu â grâs, a dedwyddwch.

Blant fy nhâd] dyma 'r Awdur oddiwrth yr hwn trwy Grist y mae ein hapusrwydd ni in deilliaw.

Blant fy nhâd] dyma 'r Awdur oddiwrth yr hwn trwy Grist y mae ein hapusrwydd ni yn deilliaw.

Meddiennwch] dyma ein mabwysiad ni.

Y Deyrnas] gwelwch ein etifeddiaeth, a'n meddiant.

A barotowyd] gwelwn offal Duw dross ei ddewisedig.

A barotowyd] gwelwn ofal Duw dros ei ddewisedig.

Er pan seiliwyd y bid] o rád, tragwyddol, anghyfnewidiol etholedigaeth Duw!

Er pan seiliwyd y byd] o rád, tragwyddol, anghyfnewidiol etholedigaeth Duw!