A76257:395
A76257:395
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn lyfe â osodwyd allan yn saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd yn gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
In gyntaf, trwy fendigedig olwg ar Dduw.
Yn gyntaf, trwy fendigedig olwg ar Dduw.
In ail, trwy gyfrannogi Cymmun digyfrwng a'i Dduwiol anian ef.
Yn ail, trwy gyfrannogi Cymmun digyfrwng a'i Dduwiol anian ef.
Y wynfydedig olwg ar Dduw ydyw honno in unig sydd in rhyngu bodd i anherfynol feddwi dŷn. Canys y mae pob peth in tueddu at y perfeddbwynt neu 'r canol. Duw ydyw perfeddbwynt yr enaid: am hynny (mal clommen Noah) ni fedr ef gael ⟨p. 77⟩gorphywys, nac ymlawenhau, nes y dychwelo iw fwynhau ef.
Y wynfydedig olwg ar Dduw ydyw honno yn unig sydd yn rhyngu bodd i anherfynol feddwi dŷn. Canys y mae pob peth yn tueddu at y perfeddbwynt neu 'r canol. Duw ydyw perfeddbwynt yr enaid: am hynny (mal clommen Noah) ni fedr ef gael ⟨p. 77⟩gorphywys, nac ymlawenhau, nes y dychwelo iw fwynhau ef.
Nid oedd y cwbl a roes Duw i Moeses in bodloni ei feddwl ef, o ni chai ef welled wyneb Duw: am hynny y mae yr holl Eglwys in gweddio in ddifrifol: Duw a drigarhâo wrthym, ac a'n bendithio, a thywynned llewyrch ei wyneb arnom. Psal. 67.1. Pan welodd Paul unwaith y fendigedig olwg honno; bight o hynny allan ni wnaeth gyfrif, o olud neu ogoniant y bid hwn, in ei herwydd, mwy nag o dom: ac in ei holl fywyd o hynny allan ni bu ef and ocheneidio (cupio dissolvi) yr wyf in dymuno fy nattod, a bod gyd â Christ. Phil. 1.23. Christ hefyd a weddiodd in ei weddi ddiwaethaf tros ei holl etholedigion, ar gael o honynt feddiannu y weledigaeth fendigedig yma: Joan. 17.24. Y Tâd, y rhai a roddaist i mi, yr wyf in ewylly sio lle rwyf fi, fod o honynt hwythau hefyd gyd â myfi: (i babeth?) fell y gwelònt fyngogoniant, &c. os discleiriodd wyneb Moeses pride na buasai and deugain niwrnod gyd â Duw, ac heb welled dim and ei du cefn: Exod. 34.29. pa fodd y byddwn ni in discleirio, pan fo 'm in cael ei welled ef wyneb in wyneb in dragywydd, a'i adnabod ef, fell yr adweinir ninnau, ac fell y mae efe? 1. Cor. 13.31. 1 Joan. 3.2. Yno ni elwir yr enaid mwyach, Marah, self chwerwder, and Naomi, self tegwch. Oblegid fe dry Duw ei chwerwder byrr ef, in brydferthwch a glendid trawyddol. Ruth 1.20.
Nid oedd y cwbl a roes Duw i Moeses yn bodloni ei feddwl ef, o ni chai ef weled wyneb Duw: am hynny y mae yr holl Eglwys yn gweddio yn ddifrifol: Duw a drigarhâo wrthym, ac a'n bendithio, a thywynned llewyrch ei wyneb arnom. Psal. 67.1. Pan welodd Paul vnwaith y fendigedig olwg honno; byth o hynny allan ni wnaeth gyfrif, o olud neu ogoniant y byd hwn, yn ei herwydd, mwy nag o dom: ac yn ei holl fywyd o hynny allan ni bu ef ond ocheneidio (cupio dissolvi) yr wyf yn dymuno fy nattod, a bod gyd â Christ. Phil. 1.23. Crist hefyd a weddiodd yn ei weddi ddiwaethaf tros ei holl etholedigion, ar gael o honynt feddiannu y weledigaeth fendigedig yma: Joan. 17.24. Y Tâd, y rhai a roddaist i mi, yr wyf yn ewylly sio lle rwyf fi, fod o honynt hwythau hefyd gyd â myfi: (i ba beth?) fel y gwelònt fyngogoniant, &c. os discleiriodd wyneb Moeses pryd na buasai ond deugain niwrnod gyd â Duw, ac heb weled dim ond ei du cefn: Exod. 34.29. pa fodd y byddwn ni yn discleirio, pan fo 'm yn cael ei weled ef wyneb yn wyneb yn dragywydd, a'i adnabod ef, fel yr adweinir ninnau, ac fel y mae efe? 1. Cor. 13.31. 1 Joan. 3.2. Yno ni elwir yr enaid mwyach, Marah, sef chwerwder, ond Naomi, sef tegwch. Oblegid fe dry Duw ei chwerwder byrr ef, yn brydferthwch a glendid trawyddol.
Yr ail fodd i feddianu y golygyn hwn, yw cael rhydd-deb a chydvndeb tragwyddol gyd â Duw in y nefoedd. Hyn yr ydym ni in ei gael, in gyntaf, trwy fod megis in aelodau i Grist, gwedi ein uno a'i Ddyndod ef, a thrwy ei Ddyndod, (in bersonol gwedi ei uno a'r Cair) yr y'm gwedi ein uno ag ef, megis y mae efe in Dduw: a thrwy ei Dduwdod ar holl Drindod.
Yr ail fodd i feddianu y golygyn hwn, yw cael rhydd-deb a chydvndeb tragwyddol gyd â Duw yn y nefoedd. Hyn yr ydym ni yn ei gael, yn gyntaf, trwy fod megis yn aelodau i Grist, gwedi ein vno a'i Ddyndod ef, a thrwy ei Ddyndod, (yn bersonol gwedi ei vno a'r Cair) yr y'm gwedi ein vno ag ef, megis y mae efe yn Dduw: a thrwy ei Dduwdod ar holl Drindod.
Y colledigion in y did olaf a gânt welled Duw (fell barnwr cyfion) iw cospi, eithr o ran body cymmun yma in niffyg, ni chânt hwy na grâs na gogoniant oddiwrtho. Canys diffyg y Cymmun hwn a wnaeth i'r cythrauliaid (pan welsant Grist) lefain allan, Quid nobis teoum? sef, beth sydd i ni a wnelom a thy, O Fâb y Duw goruchaf? eithr (trwy rim y Cymmun yma) fe eill yr enaid edifeiriol fined in hyf a dywedyd wrth Grist (fell Ruth wrth Boaz) lledâ aden gwisg dy drugaredd dross dy lawforwyn, canys fy nghafathrachwr ydwyt ti. Ruth. 3.9. Y Cymmundeb hwn a addawodd Duw i Abraham, pan roddodd efe ei hun in wobr fawr iddo. Gen. 15.1. Ac y mae Christ in gweddio a'r iw holl eglwys ef gael ei fwynhau. Y Cymundeb hwn y mae St. Paul in ei roi ar lawr ar un gair lle dywedodd, Y bid Duw i ni oll in oll. Joan. 17.20.21. 1 Cor. 15.18. Gwir yw fod Duw yr awrhon i ni oll in oll, eithr trwy gyfrwng, a mesur bychan. Eithr in y nef Duw ei hûn in ebrwydd mewn cyflawnder mesur heb gyfranniad, a fydd i ni in bob daioni, ar a allo ein eneidiau ni, a'n eyrph ei ddeisyf a'i ddymuno. Efe ei hun a fydd in jachadwriaeth, ac in llawenydd i'n heneidiau, in fywyd ac jechyd i'n cyrph, in lendyd i'n llygaid, in gerdd i'n clustiau, mêl i'n genevau, pêrarogl i'n ffroenau, ymborth i'n boliau, goleuni i'n dealltwriaeth: bodlonrhwydd i'n meddyliau: a difyrrwch i'n calonnau: a pha beth a eill fod in eisiau lle bid Duw ei hun in enaid i'n eneidiau ni? Yr holl nerth, synwyr, diddanwch, rhinwedd, lliwiau, perffaithdra, melusdra, a'r holl ddaioni sydd mewn dynion, anifeiliaid, pyfgod, adar, prennau, llysiau, a'r holl greaduriaid, nid ydynt and megis gwreichion o'r pethau sydd in Nuw ei hûn mewn perffeithrwydd anfeidrol. Ac ynddo ef y cawn eu meddiannu mewn mod perffeiddiach, a bendigediccah o lawyer.
Y colledigion yn y dydd olaf a gânt weled Duw (fel barnvvr cyfion) iw cospi, eithr o ran bod y cymmun yma yn niffyg, ni chânt hwy na grâs na gogoniant oddiwrtho. Canys diffyg y Cymmun hwn a wnaeth i'r cythrauliaid (pan welsant Grist) lefain allan, Quid nobis teoum? sef, beth sydd i ni a wnelom a thi, O Fâb y Duw goruchaf? eithr (trwy rym y Cymmun yma) fe eill yr enaid edifeiriol fyned yn hyf a dywedyd wrth Grist (fel Ruth wrth Boaz) lledâ aden gwisg dy drugaredd dros dy lawforwyn, canys fy nghafathrachwr ydwyt ti.
Efe ei hûn a wasanaetha 'r twrn in eu lle hwynt oll: Na y creaduriad gorau (yr rhai sydd i'n gwasanaothu ni yr awrhon (ni chânt gymmaint o anrhydedd a'n gwasnaethu ni y pride hynny. Ni bid eisiau na 'r haul, na'r llenad, i lewyrchu in y ddinas honno. O blegid y mae gogoniant Duw in ei golevo hi Datc, 21, 23. Ni bid chwaith in rhaid wrth un math ar greadur pride y byddom in cael meddiannu y creawdr ei hunan. Pan fôm ni gan hynny, in gweled rhyw beth godidog mewn rhyw greadur, dywedwn wrthym ein hunain, pa faint godidoccah yw'r hwn, a roes y godidawgrwydd yma? Pan welom ni ddoethineb dynion, y rhai sydd in meistroli creaduriaid cryfach nac hwynt eu hunain; a'i deongliad in rhagflaenori yr haul ar lloer, gan osod ar lawr yr amser yr ecclipfiant, neu y tywyllant hwy: diwedwn wrthym ein hunain, Oh mor rhyfeddol yw doethineb Duw, yr hwn a'i gwnaeth hwynt mor doeth! Pan ystyrion ni nerth y Morfeirch, Oliphantiaid, Temestl y gwynt, a thwrf y daran ddychrynllyd; dywedwn wrthym ein hunain mor nerthol, mor alluog, mor ofnadwy yw'r Duw hwnnw, sydd in gwneuthur y cryfion ar erchill greaduriaid yma! Pan fôm ni in archwaethu Pethau melusber, dywedwn wrthym ein hunain, Oh mor felus ydyw 'r Duw hwnnw, oddiwrth ban y cafodd yr holl greaduriad hyn eu melusdra! Pan fôm ni in gweled cyfliwiau perffaith, y rhai sydd ar flodau, ac adar, neu 'r glendid cariadus sydd a r ferched; dywedwn, oh mor howddgar yw 'r Duw a wnaeth yr rhain in howddgar!
Efe ei hûn a wasanaetha 'r twrn yn eu lle hwynt oll: Na y creaduriad gorau (yr rhai sydd i'n gwasanaothu ni yr awrhon (ni chânt gymmaint o anrhydedd a'n gwasnaethu ni y pryd hynny. Ni bydd eisiau na 'r haul, na'r llenad, i lewyrchu yn y ddinas honno. O blegid y mae gogoniant Duw yn ei goleuo hi Datc, 21, 23. Ni bydd chwaith yn rhaid wrth un math ar greadur pryd y byddom yn cael meddiannu y creawdr ei hunan. Pan fôm ni gan hynny, yn gweled rhyw beth godidog mewn rhyw greadur, dywedwn wrthym ein hunain, pa faint godidoccah yw'r hwn, a roes y godidawgrwydd yma? Pan welom ni ddoethineb dynion, y rhai sydd yn meistroli creaduriaid cryfach nac hwynt eu hunain; a'i deongliad yn rhagflaenori yr haul ar lloer, gan osod ar lawr yr amser yr ecclipfiant, neu y tywyllant hwy: diwedwn wrthym ein hunain, Oh mor rhyfeddol yw doethineb Duw, yr hwn a'i gwnaeth hwynt mor ddoeth! Pan ystyrion ni nerth y Morfeirch, Oliphantiaid, Temestl y gwynt, a thwrf y daran ddychrynllyd; dywedwn wrthym ein hunain mor nerthol, mor alluog, mor ofnadwy yw'r Duw hwnnw, sydd yn gwneuthur y cryfion ar erchill greaduriaid yma! Pan fôm ni yn archwaethu Pethau melusber, dywedwn wrthym ein hunain, Oh mor felus ydyw 'r Duw hwnnw, oddiwrth ba un y cafodd yr holl greaduriad hyn eu melusdra! Pan fôm ni yn gweled cyfliwiau perffaith, y rhai sydd ar flodau, ac adar, neu 'r glendid cariadus sydd a r ferched; dywedwn, oh mor howddgar yw 'r Duw a wnaeth yr rhain yn howddgar!
A os darfu i'n Duw anwyl raglunio i ni gynifer o ddifyrrwch godidog, tra fôm in mined trwy Bochim, self y dyffryn hwn o wylofain; Pa fâth ddidanwch yw hwnnw, a ddarparodd ef i ni pan gaffom ni fined i mewn i lŷs llawenydd ein meistr? Pa fódd […] bid ein eneidiau ni yno in ymhyfrydu o gariad ar ⟨p. 80⟩y fâth Dduw cariadus? mor ogoneddus yw 'r golwg o Seintiau nefol, ac mor garuaidd yw golwg ein Jachawdwr grasusawl.
A os darfu i'n Duw anwyl raglunio i ni gynifer o ddifyrrwch godidog, tra fôm yn myned trwy Bochim, sef y dyffryn hwn o wylofain; Pa fâth ddidanwch yw hwnnw, a ddarparodd ef i ni pan gaffom ni fyned i mewn i lŷs llawenydd ein meistr? Pa fódd 〈…〉 bydd ein eneidiau ni yno yn ymhyfrydu o gariad ar ⟨p. 80⟩y fâth Dduw cariadus? mor ogoneddus yw 'r golwg o Seintiau nefol, ac mor garuaidd yvv golwg ein Iachawdwr grasusavvl.
O Herwydd y Cymmun hwn â Duw, fo fydd i'r Etholedigion bedwar o ragorfreintiau tra godidog, in y nefoedd.
O Herwydd y Cymmun hwn â Duw, fo fydd i'r Etholedigion bedwar o ragorfreintiau tra godidog, yn y nefoedd.
1. In gyntaf, hwynt hwy a gânt deyrnas Dduw in etifeddiaeth: ac â gant fod in wyr rhŷdd O Jerusalem nefol, 1 Pet. 1.4. St. Paul o herwydd ei fod in ddinasydd rhyddo Rufain a ddiangodd heb ei fflangellu; Act. 22.26.28. eithr y rhai a fo unwaith in ddinasyddion rhyddion O Jerusalem nefol, fyddant bight diangol oddiwrth fflangellau poenau tragwyddol. O blegid y rhyddhâd yma a brynwyd i ni, nid â rhif o arian, and a gwerthfawr waed Christ, 1 Pet. 1.19.
1. Yn gyntaf, hwynt hwy a gânt deyrnas Dduw yn etifeddiaeth: ac â gant fod yn wyr rhŷdd O Ierusalem nefol, 1 Pet. 1.4. St. Paul o herwydd ei fod yn ddinasydd rhyddo Rufain a ddiangodd heb ei fflangellu; Act. 22.26.28. eithr y rhai a fo vnwaith yn ddinasyddion rhyddion O Jerusalem nefol, fyddant byth diangol oddiwrth fflangellau poenau tragwyddol. O blegid y rhyddhâd yma a brynwyd i ni, nid â rhif o arian, ond a gwerthfawr waed Christ, 1 Pet. 1.19.
2. In ail: hwy a gânt oll fod in frenhinoedd, ac in offeiriaid; Datc. 5.10. ysprydol frenhinoedd, i deyrnasu gyd â Christ, i orfoleddu goruwch Satan, y bid, a'r gwrthodedigion, Rhuf. 16.20. ac offeriaid Ysprydol o foliant a diolch in dragywydd, 1 Pet. 2.5. Am hynny y dywedir eu bod in gwisco Coronau a gynau, Datc. 6.11. O pa gyssur a diddanwch yw hyn i dadau tlodion, a lawyer o blant ar eu helw? os hwynt hwy a'u maethant ac a'i meithrinant in ofn Duw, i fod in wir gristianogion, yno y byddant in dadau i gynifer o Frenhinoedd ac Offeiriaid.
2. Yn ail: hwy a gânt oll fod yn frenhinoedd, ac yn offeiriaid; Datc. 5.10. ysprydol frenhinoedd, i deyrnasu gyd â Christ, i orfoleddu goruwch Satan, y byd, a'r gwrthodedigion, Rhuf. 16.20. ac offeriaid Ysprydol o foliant a diolch yn dragywydd, 1 Pet. 2.5. Am hynny y dywedir eu bod yn gwisco Coronau a gynau, Datc. 6.11. O pa gyssur a diddanwch yw hyn i dadau tlodion, a llawer o blant ar eu helw? os hwynt hwy a'u maethant ac a'i meithrinant yn ofn Duw, i fod yn wir gristianogion, yno y byddant yn dadau i gynifer o Frenhinoedd ac Offeiriaid.
3. In drydydd eu cyrph hwynt a oleva fell discleirdeb yr haul in y ffursafen: fell gogoneddus gorph Christ, yr hwn a ddiscleiriodd in eglurach na'r haul han•er did, pan ymddanghosodd ef i Paul. Mat. 13.43. Phil 3.21. Act. 22.6. Llewyrch neu ⟨p. 81⟩gysgod o'r hwn oleuni gogoneddus oedd ymrithiad Moeses ac Elijah gyd a'r Arglwydd a'r y mynydd sanctaidd, Luc. 9. Mar. 9.3. Am hynny (medd yr Apostol) fe a gyfyd in gorph gogoneddus, je in gorph ysprydol, 1 Cor. 15.44. nid o herwydd ei sylwedd, and o herwydd ei gynneddfau, in ymgynnal trwy foddion ysprydol, a chanddo gyflymdra (fell Angel) i ascyn ac i ddiscyn. Oh pa anrhydedd ydyw fod ein cyrph ni (y rhai sy 'n braenu in waelach na burgyn in y bid) in cael eu hadgyfodi mewn gogoniant in debyg i gorph mab Duw ei hûn!
3. Yn drydydd eu cyrph hwynt a oleua fel discleirdeb yr haul yn y ffursafen: fel gogoneddus gorph Crist, yr hwn a ddiscleiriodd yn eglurach na'r haul han•er dydd, pan ymddanghosodd ef i Paul. Mat. 13.43. Phil 3.21. Act. 22.6. Llewyrch neu ⟨p. 81⟩gysgod o'r hwn oleuni gogoneddus oedd ymrithiad Moeses ac Elias gyd a'r Arglwydd a'r y mynydd sanctaidd, Luc. 9. Mar. 9.3. Am hynny (medd yr Apostol) fe a gyfyd yn gorph gogoneddus, ie yn gorph ysprydol,
4. In ddiwaethaf, y maent hwy yno gyd a'r Angelion sanctaidd, heb na blinder na lludded yw cythryblu, in cynnal Sabbath oesdadol i ogoniant, anrhydded, a moliant y Drindod tra-bendigedig, am greu, gwaredu, a sancteiddio yr Eglwys; ac am ei allu, ei ddoethineb, ei gyfiawnder, ei drugaredd, a'i ddaioni, in llywodraethu nêf â daiar. Pan fyddych di in gwrando cydseiniad melysgerdd miwsic, myfyria mor ddedwŷdd fyddi di pan fych gyd â chôr o Angelion, a seintiau nefol in cydganu dy ran o'r Alleluia ysprydol honno, a'r y tragwyddol fendigedig Sabbôth: Lle bid y fâth amryw ddifyrrwch, a digonolrhwydd o lawenydd, a'c nad adwaenant fŷth flinder wrth eu gwneuthur, na diwedd o'u hyfrydwch.
4. Yn ddiwaethaf, y maent hwy yno gyd a'r Angelion sanctaidd, heb na blinder na lludded yw cythryblu, yn cynnal Sabboth oesdadol i ogoniant, anrhydded, a moliant y Drindod tra-bendigedig, am greu, gwaredu, a sancteiddio yr Eglwys; ac am ei allu, ei ddoethineb, ei gyfiawnder, ei drugaredd, a'i ddaioni, yn llywodraethu nêf â daiar. Pan fyddych di yn gwrando cydseiniad melysgerdd miwsic, myfyria mor ddedwŷdd fyddi di pan fych gyd â chôr o Angelion, a seintiau nefol yn cydganu dy ran o'r Alleluiah ysprydol honno, a'r y tragwyddol fendigedig Sabbôth: Lle bydd y fâth amryw ddifyrrwch, a digonolrhwydd o lawenydd, a'c nad adwaenant fŷth flinder wrth eu gwneuthur, na diwedd o'u hyfrydwch.