A76257:431
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn lyfe â osodwyd allan yn saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd yn gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
Pan glybu Alexander fod cyfoeth mawr yngwledydd y dwyrain, in ebrwydd efe a rannod ei deyrnas ei hûn self Macedonia, rhwng ei gapteinniaid a'i filwŷr: Haephestion a ofynnodd iddo beth oedd ei feddwl wrth wneuthur hynny; Alexander a attebodd, may mwy oedd genthau am gyfoeth yr India (a'r yr hon yr oedd ef in gobeithio y cai ar fir fod in berchennog) nac am yr holl deyrnas a adawsai Philip ei dâd iddo ef […] Macedonia. Ac oni ddylai Gristianogion fod in fwy genthynt am dragwyddol gyfoeth y nêf, sydd mor enwog, (yr hwn a gant ei berchnogi cyn pen her o ddyddiau) nac am sothach lygredig y ddaiaren lychlyd, yr hwn ni phery and tros dymmor? Abraham a Sarah a adawsant eu gwlâd eu hunain, a'u meddiannau i geisio Dinas, saer ac adeyladydd yr hon yw Duw, Heb. 11.10, 15, 16. Ac am hynny ni phrynasant ddim tir, and in unig lle i gladdu. Y mae Dafydd in well ganthaw undid in ill yma, na mîl mewn lle arall: je bod in borthor in nhŷ Dduw, oedd well ganthaw nac aros mewn gwychion babellau anwiredd, Psal. 84.10. Elijah a ymbiliodd in daer a'r Arglwydd, am dderbyn ei enaid iw deyrnas nefol: Ac a aeth in ewyllyscar, er ei fod in mined yno mewn cerbyd tanllyd, 2 Burn. 2.15.
Pan glybu Alexander fod cyfoeth mawr yngwledydd y dwyrain, yn ebrwydd efe a rannod ei deyrnas ei hûn sef Macedonia, rhwng ei gapteinniaid a'i filwŷr: Haephestion a ofynnodd iddo beth oedd ei feddwl wrth wneuthur hynny; Alexander a attebodd, mai mwy oedd genthau am gyfoeth yr India (a'r yr hon yr oedd ef yn gobeithio y cai ar fyrr fod yn berchennog) nac am yr holl deyrnas a adawsai Philip ei dâd iddo ef 〈…〉 Macedonia. Ac oni ddylai Gristianogion fod yn fwy genthynt am dragwyddol gyfoeth y nêf, sydd mor enwog, (yr hwn a gant ei berchnogi cyn pen hir o ddyddiau) nac am sothach lygredig y ddaiaren lychlyd, yr hwn ni phery ond tros dymmor? Abraham a Sara a adawsant eu gwlâd eu hunain, a'u meddiannau i geisio Dinas, saer ac adeyladydd yr hon yw Duw, Heb. 11.10, 15, 16. Ac am hynny ni phrynasant ddim tir, ond yn vnig lle i gladdu. Y mae Dafydd yn well ganthaw vn dydd yn y lle yma, na mîl mewn lle arall: ie bod yn borthor yn nhŷ Dduw, oedd well ganthaw nac aros mewn gwychion babellau anwiredd, Psal. 84.10. Elias a ymbiliodd yn daer a'r Arglwydd, am dderbyn ei enaid iw deyrnas nefol: Ac a aeth yn ewyllyscar, er ei fod yn myned yno mewn cerbyd tanllyd, 2 Bren. 2.15.
Paul (Pan gafodd unwaith welled y nêf) oedd beunydd in dymuno ei ddartodiadd i fod gyd â Christ, Phil. 1.23. Peter (pan gafas ef welled llewyrch y gogoniant tragwyddol a'r y mynydd) a ddeisyfodd ⟨p. 89⟩gael trigo yno holl ddyddiau ei fywyd: gan ddywedyd, O Arglwydd da i ni fod yma, Matth. 17.4. Pa faint well y tibia Petr yr awrhon o'i fod in y nefoedd? Christ (ychydig cyn ei farwolaeth) a weddiodd a't ei Dâd am ei dderbyn ef i'r rhagorol ogonniant Joan. 17.5. Ac y mae'r Apostol in tystiolaethu, may o herwydd y llawenydd hwn a osodwyd o'i flaen, y dioddefodd ef y gross, ac y dirmygodd gywilydd, Heb. 12, 2. Pe cai ddŷn unwaith welled yr hyfrydwch hwnnw, fe a ddioddefai (o bay bossibl) gan marwolaeth er cael meddiannu y dedwyddfyd hwnnw un diwrnod.
Paul (Pan gafodd vnwaith weled y nêf) oedd beunydd yn dymuno ei ddartodiadd i fod gyd â Christ, Phil. 1.23. Peter (pan gafas ef weled llewyrch y gogoniant tragwyddol a'r y mynydd) a ddeisyfodd ⟨p. 89⟩gael trigo yno holl ddyddiau ei fywyd: gan ddywedyd, O Arglwydd da i ni fod yma, Matth. 17.4. Pa faint well y tybia Petr yr awrhon o'i fod yn y nefoedd? Crist (ychydig cyn ei farwolaeth) a weddiodd a't ei Dâd am ei dderbyn ef i'r rhagorol ogonniant Joan. 17.5. Ac y mae'r Apostol yn tystiolaethu, mai o herwydd y llawenydd hwn a osodwyd o'i flaen, y dioddefodd ef y groes, ac y dirmygodd gywilydd, Heb. 12, 2. Pe cai ddŷn vnwaith weled yr hyfrydwch hwnnw, fe a ddioddefai (o bai bossibl) gan marwolaeth er cael meddiannu y dedwyddfyd hwnnw vn diwrnod.
St Awstin a ddywaid y bydddai efe fodlon i oddef poenan uffern, er mwyn ynnill y llawenydd yma, in gynt nac y collai efe ef.
St Awstin a ddywaid y bydddai efe fodlon i oddef poenan vffern, er mwyn ynnill y llawenydd yma, yn gynt nac y collai efe ef.
Ignatius (dîsgybl Paul) pan oeddyd in ei fygwth ef (ac ynteu in mined i ddioddef) a chreulondeb y poenau, a attebodd trwy fawr ffydd hyderus; tân, crogbrennau, bwystfiloedd, torri fy escyrn, fy nhynnu in aelodau, llethu fyngorph, holl boenau y cythrauliaid ynghyd, delont arnaf fi, O caf fi feddiannu fy Arglwydd Jesus a'i deyrnas. Y cyfryw gefnogrwydd meddwl a ddangosodd Polycarp, yr hwn ni ellid peri iddo wadu Christ in y dim lleiaf, rhag ofn un mâth ar farwolaeth.
Ignatius (dîsgybl Paul) pan oeddyd yn ei fygwth ef (ac ynteu yn myned i ddioddef) a chreulondeb y poenau, a attebodd trwy fawr ffydd hyderus; tân, crogbrennau, bwystfiloedd, torri fy escyrn, fy nhynnu yn aelodau, llethu fyngorph, holl boenau y cythrauliaid ynghyd, delont arnaf fi, O caf fi feddiannu fy Arglwydd Iesu a'i deyrnas. Y cyfryw gefnogrwydd meddwl a ddangosodd Polycarp, yr hwn ni ellid peri iddo wadu Crist yn y dim lleiaf, rhag ofn vn mâth ar farwolaeth.
A'r unrhyw feddylfryd yr attebodd Basil iw erlidwyr, pan geifiasant ei ddychrynu ef a marwolaeth: nid ofnai (ebb efe) farwolaeth bight, yr honey eill ddim niwaid, and fy nhrwysclwyddo at yr hwn am gwnaeth. O darfu i Ruth adael ei gwlad a chalyn Naomi ei gwaudd, i fined ac aros gyd â hi yngwlad Canaan, (yr hon nid yw and portreiad o'r nêf) in unig am yr hyn a glywsai hi am Dduw Israel, (er nad oedd iddi hi addewid o gael dim rhan yno) pa fodd y dylit ti ganlyn dy fam sanctaidd yr Eglwys i fined at Grist i'r nefol a'r tragwyddol Canaan; in ⟨p. 90⟩yr honey rhoes Duw i ti etifeddiaeth tragywyddol, gwedi ei sicrhau trwy gyfammod sanctaidd gwneuthuredig in ei air ef, scrifenedig a gwaed ei fab, seliedig ai yspryd, ac a'i sacramentau? hyn yw dy ddedwyddwch tragywyddol in neyrnas nefoedd, lle bid dy fywyd in gyfundeb a'r bendigedig Drindod, a'th lawenydd yngwydd yr oen, dy swydd canu, dy gerdd Alleluia, dy gyd gerddorion Seintiau, ac Angelion: lle y mae jevengtyd in cynyddu heb heneiddio bight, glendyd in parhau heb ddiflannu; cariad in amlháu bŷth heb oeri, jechyd heb wanhychu, a bywyd in aros bight heb ddiweddu.
A'r vnrhyw feddylfryd yr attebodd Basil iw erlidwyr, pan geifiasant ei ddychrynu ef a marwolaeth: nid ofnai (eb efe) farwolaeth byth, yr hon ni eill ddim niwaid, ond fy nhrwysclwyddo at yr hwn am gwnaeth. O darfu i Ruth adael ei gwlad a chalyn Naomi ei gwaudd, i fyned ac aros gyd â hi yngwlad Canaan, (yr hon nid yw ond portreiad o'r nêf) yn vnig am yr hyn a glywsai hi am Dduw Israel, (er nad oedd iddi hi addewid o gael dim rhan yno) pa fodd y dylit ti ganlyn dy fam sanctaidd yr Eglwys i fyned at Grist i'r nefol a'r tragwyddol Canaan; yn ⟨p. 90⟩yr hon y rhoes Duw i ti etifeddiaeth tragywyddol, gwedi ei sicrhau trwy gyfammod sanctaidd gwneuthuredig yn ei air ef, scrifenedig a gwaed ei fab, seliedig ai yspryd, ac a'i sacramentau? hyn yw dy ddedwyddwch tragywyddol yn neyrnas nefoedd, lle bydd dy fywyd yn gyfundeb a'r bendigedig Drindod, a'th lawenydd yngwydd yr oen, dy swydd canu, dy gerdd Alleluiah, dy gyd gerddorion Seintiau, ac Angelion: lle y mae ieuengtyd yn cynyddu heb heneiddio byth, glendyd yn parhau heb ddiflannu; cariad yn amlháu bŷth heb oeri, iechyd heb wanhychu, a bywyd yn aros byth heb ddiweddu.
TI a weli gan hynny o ddŷn, mor resynol a melldigedig yw dy gyflwr di, trwy lygredigaeth dy nature, heb Grist: in gymmaint ac y mae y scrythyrau in cyffelybu dynion drygionus i lewod, eirth, teirw, cyffylau, cwn, ar fâth greaduriaid gwlltion in eu bywyd: a diammau fod cyflwr dŷn diadgenedledig in ei farwolaeth in waeth na chî, neu 'r creadur bryntaf in y bŷd. O blegid yr anifail (yr hwn ni wnaed and er mwyn dŷn) pan fyddo marw y mae in diweddu ei holl drueni in ei farwolaeth. And dŷn sy 'n meddu enaid rhesymol, ac anfarwol, gwedi ei wneuthur ar lûn Duw, i wasanaethu Duw: pan ddibenno drueni y bywyd hwn, y mae in rhaid iddo roi cyfrif am ei holl anwiredd; a dechrau goddef y trueni hynny, y rhai ni ddiweddant bight. Nid oes greadur in y bid and dŷn in gorfod iddo roi cyfrif o'i fuchedd in ei farwolaeth: nid rhaid i greaduriaid anifeilaidd direswm roi cyfrif am eu gweithredoedd, na'r Angelion da er bod ganddynt reswm ⟨p. 91⟩roi cyfrif chwaith, am nad oes ynddynt ddim pechod. Ac am yr angelion drwg, y maent hwy heb obaith, gwedi eu hevogfarnu in barod: fell nad rhaid iddynt hwy wneuthur cyfrif ym mhellach. Dŷn in unig in ei farwolaeth sydd i roi cyfrif ger bron Duw am ei fywyd.
TI a weli gan hynny o ddŷn, mor resynol a melldigedig yw dy gyflwr di, trwy lygredigaeth dy natur, heb Grist: yn gymmaint ac y mae y scrythyrau yn cyffelybu dynion drygionus i lewod, eirth, teirw, cyffylau, cwn, ar fâth greaduriaid gwlltion yn eu bywyd: a diammau fod cyflwr dŷn diadgenedledig yn ei farwolaeth yn waeth na chî, neu 'r creadur bryntaf yn y bŷd. O blegid yr anifail (yr hwn ni wnaed ond er mwyn dŷn) pan fyddo marw y mae yn diweddu ei holl drueni yn ei farwolaeth. Ond dŷn sy 'n meddu enaid rhesymol, ac anfarwol, gwedi ei wneuthur ar lûn Duw, i wasanaethu Duw: pan ddibenno drueni y bywyd hwn, y mae yn rhaid iddo roi cyfrif am ei holl anwiredd; a dechrau goddef y trueni hynny, y rhai ni ddiweddant byth. Nid oes greadur yn y byd ond dŷn yn gorfod iddo roi cyfrif o'i fuchedd yn ei farwolaeth: nid rhaid i greaduriaid anifeilaidd direswm roi cyfrif am eu gweithredoedd, na'r Angelion da er bod ganddynt reswm ⟨p. 91⟩roi cyfrif chwaith, am nad oes ynddynt ddim pechod. Ac am yr angelion drwg, y maent hwy heb obaith, gwedi eu heuogfarnu yn barod: fel nad rhaid iddynt hwy wneuthur cyfrif ym mhellach. Dŷn yn vnig yn ei farwolaeth sydd i roi cyfrif ger bron Duw am ei fywyd.
Or tû arall yr wit in gweled (o ddŷn) mor ddedwyddol a bendigedig yw dy gyflwr gwedi dy wir gymmodi â Duw in Ghrist, in hyn o beth dy fod in cael ail dderbyn llûn delw Dduw, ac adferiad o'th lywodraeth ar yr holl greaduriaid, nid wit ti and ychydig is na'r Angelion in y bid hwn, a gogyfuwch a'r Angelion in y bid a ddaw; je o herwydd dy nature wedi ei derchafu trwy bersonol undeb a Mâb Duw, a thrwyddo ef a gogonniant y Drindod, goruwch Angelion: cyfeill-frawd Angelion mewn grâs ysprydol, a gogonniant tragwyddol. Dy di a welaist mor ogoneddus a pherffaith ydyw Duw, a bod dy brif lawenydd a'th ddedwyddwch in sefyll ar gaffael tragywyddol gymmundeb a'i Fawrhydi ef.
Or tû arall yr wyt yn gweled (o ddŷn) mor ddedwyddol a bendigedig yw dy gyflwr gwedi dy wir gymmodi â Duw yn Ghrist, yn hyn o beth dy fod yn cael ail dderbyn llûn delw Dduw, ac adferiad o'th lywodraeth ar yr holl greaduriaid, nid wyt ti ond ychydig is na'r Angelion yn y byd hwn, a gogyfuwch a'r Angelion yn y byd a ddaw; ie o herwydd dy natur wedi ei derchafu trwy bersonol vndeb a Mâb Duw, a thrwyddo ef a gogonniant y Drindod, goruwch Angelion: cyfeill-frawd Angelion mewn grâs ysprydol, a gogonniant tragwyddol. Dy di a welaist mor ogoneddus a pherffaith ydyw Duw, a bod dy brif lawenydd a'th ddedwyddwch yn sefyll ar gaffael tragywyddol gymmundeb a'i Fawrhydi ef.
Yr awrhon (gan hynny) o bechadur anedifeiriol, in ymyscaroedd Jesus Grist, yr wyf in deisyf arnat; je ac in dy dynghedu fall yr wit in caru dy jechydwriaeth dy hûn, in ddifrifol i ystyried gyd â myfi, mor gau, mor offer; ac mor wael, yw 'r holl bethau, sydd in dy attal, a'th rhwydo in y gresynol a'r melldigedig gyflwr yma, in yr hwn yr wit in byw, ac sydd in dy rwystro i gael ffafr Duw, a gobaith o dragywyddol fywyd a dedwyddwch.
Yr awrhon (gan hynny) o bechadur anedifeiriol, yn ymyscaroedd Jesu Grist, yr wyf yn deisyf arnat; ie ac yn dy dynghedu fal yr wyt yn caru dy iechydwriaeth dy hûn, yn ddifrifol i ystyried gyd â myfi, mor gau, mor ofer; ac mor wael, yw 'r holl bethau, sydd yn dy attal, a'th rhwydo yn y gresynol a'r melldigedig gyflwr yma, yn yr hwn yr wyt yn byw, ac sydd yn dy rwystro i gael ffafr Duw, a gobaith o dragywyddol fywyd a dedwyddwch.
Yrhwystrau hynny ydynt saith in arbennig.
YRhwystrau hynny ydynt saith yn arbennig.
1. In gyntaf, Camgymeryd in anwybyddus jawn deal rhyw fannau o'r scrythur sanctaidd, a rhyw fannau o brif-byngciau crefydd gristianogawl.
1. Yn gyntaf, Camgymeryd yn anwybyddus jawn ddeall rhyw fannau o'r scrythur sanctaidd, a rhyw fannau o brif-byngciau crefydd gristianogawl.
Yr scrythyrau a gamgymerir yw y rhai hyn:
1. Ezech. 33.14.16. Pa bryd byynag y bo in edifar gan bechadur ei bechod, mi a ollyngaf dross gof yr holl, &c. Oddiymma y mae y dŷn cnawdol in casglu: y geill ef edifarhau pan fynno.
1. Ezech. 33.14.16. Pa bryd byynag y bo yn edifar gan bechadur ei bechod, mi a ollyngaf dros gof yr holl, &c. Oddiymma y mae y dŷn cnawdol yn casglu: y geill ef edifarhau pan fynno.
Y mae in wir, pa bryd bynnag yr edifarhao pechadur y maddau Duw; eithr nid ydyw yr scrythur in dywedyd, y geill pechadur edifarhau pan y mynno, and pan roddo Duw iddo ei râs. Lawyer (medd yr scrythur) pan fynnent edifarhau, a wrthodwyd; ac ni allent edifarhau, er iddynt geisio in ddyfal trwy ddagrau, Heb, 12.17. Pa gyssur y mae yr scrythur hon in ei roddi i ti, yr hwn nid edifarhaist, ac ni wyddost pan a wnai a'i cael grâs i edifarhau in ol hyn, a'i nas ceffych?
Y mae yn wir, pa bryd bynnag yr edifarhao pechadur y maddau Duw; eithr nid ydyw yr scrythur yn dywedyd, y geill pechadur edifarhau pan y mynno, ond pan roddo Duw iddo ei râs. Llawer (medd yr scrythur) pan fynnent edifarhau, a wrthodwyd; ac ni allent edifarhau, er iddynt geisio yn ddyfal trwy ddagrau, Heb, 12.17. Pa gyssur y mae yr scrythur hon yn ei roddi i ti, yr hwn nid edifarhaist, ac ni wyddost pa un a wnai a'i cael grâs i edifarhau yn ol hyn, a'i nas ceffych?
2. Math. 11.28. Deuwch attaf fi bawb a'r sydd in flinderog, ac in llwythog, ac mi a esmwythâ arnoch. O ddiyma y mae 'r dŷn drygionus in deal, y dichon ef ddyfod at Grist pan fynno. Eithr y mae in rhaid iddo wybod, na ddaeth din erioed at Grist, and yr hwn (fell y dywaid Petr) gan adnabod ford cyfiawnder, a ochelodd halogedigaethau y bŷd, trwy adnabyddaiaeth ein Harglwydd, a'n ••chawdwr Jesus Christ. 2 Pet. 2.20, 22. Dyfod at Grist yw edifarhau a chredu. A hyn ni ddichon neb ei wneuthur, oddieithr iw Dâd nefol ei dynnu a'i râs of. Isa. 1.18. Joa. 6.35, 44.
2. Math. 11.28. Deuwch attaf fi bawb a'r sydd yn flinderog, ac yn llwythog, ac mi a esmwythâ arnoch. O ddiyma y mae 'r dŷn drygionus yn deall, y dichon ef ddyfod at Grist pan fynno. Eithr y mae yn rhaid iddo wybod, na ddaeth dyn erioed at Grist, ond yr hwn (fel y dywaid Petr) gan adnabod ffordd cyfiawnder, a ochelodd halogedigaethau y bŷd, trwy adnabyddaiaeth ein Harglwydd, a'n ••chawdwr Jesu Crist. 2 Pet. 2.20, 22. Dyfod at Grist yw edifarhau a chredu. A hyn ni ddichon neb ei wneuthur, oddieithr iw Dâd nefol ei dynnu a'i râs of. Isa. 1.18. Ioa. 6.35, 44.