A76257:442
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
1. In gyntaf, Camgymeryd in anwybyddus jawn deal rhyw fannau o'r scrythur sanctaidd, a rhyw fannau o brif-byngciau crefydd gristianogawl.
1. Yn gyntaf, Camgymeryd yn anwybyddus jawn ddeall rhyw fannau o'r scrythur sanctaidd, a rhyw fannau o brif-byngciau crefydd gristianogawl.
Yr scrythyrau a gamgymerir yw y rhai hyn:
1. Ezech. 33.14.16. Pa bryd byynag y bo in edifar gan bechadur ei bechod, mi a ollyngaf dross gof yr holl, &c. Oddiymma y mae y dŷn cnawdol in casglu: y geill ef edifarhau pan fynno.
1. Ezech. 33.14.16. Pa bryd byynag y bo yn edifar gan bechadur ei bechod, mi a ollyngaf dros gof yr holl, &c. Oddiymma y mae y dŷn cnawdol yn casglu: y geill ef edifarhau pan fynno.
Y mae in wir, pa bryd bynnag yr edifarhao pechadur y maddau Duw; eithr nid ydyw yr scrythur in dywedyd, y geill pechadur edifarhau pan y mynno, and pan roddo Duw iddo ei râs. Lawyer (medd yr scrythur) pan fynnent edifarhau, a wrthodwyd; ac ni allent edifarhau, er iddynt geisio in ddyfal trwy ddagrau, Heb, 12.17. Pa gyssur y mae yr scrythur hon in ei roddi i ti, yr hwn nid edifarhaist, ac ni wyddost pan a wnai a'i cael grâs i edifarhau in ol hyn, a'i nas ceffych?
Y mae yn wir, pa bryd bynnag yr edifarhao pechadur y maddau Duw; eithr nid ydyw yr scrythur yn dywedyd, y geill pechadur edifarhau pan y mynno, ond pan roddo Duw iddo ei râs. Llawer (medd yr scrythur) pan fynnent edifarhau, a wrthodwyd; ac ni allent edifarhau, er iddynt geisio yn ddyfal trwy ddagrau, Heb, 12.17. Pa gyssur y mae yr scrythur hon yn ei roddi i ti, yr hwn nid edifarhaist, ac ni wyddost pa un a wnai a'i cael grâs i edifarhau yn ol hyn, a'i nas ceffych?
2. Math. 11.28. Deuwch attaf fi bawb a'r sydd in flinderog, ac in llwythog, ac mi a esmwythâ arnoch. O ddiyma y mae 'r dŷn drygionus in deal, y dichon ef ddyfod at Grist pan fynno. Eithr y mae in rhaid iddo wybod, na ddaeth din erioed at Grist, and yr hwn (fell y dywaid Petr) gan adnabod ford cyfiawnder, a ochelodd halogedigaethau y bŷd, trwy adnabyddaiaeth ein Harglwydd, a'n ••chawdwr Jesus Christ. 2 Pet. 2.20, 22. Dyfod at Grist yw edifarhau a chredu. A hyn ni ddichon neb ei wneuthur, oddieithr iw Dâd nefol ei dynnu a'i râs of. Isa. 1.18. Joa. 6.35, 44.
2. Math. 11.28. Deuwch attaf fi bawb a'r sydd yn flinderog, ac yn llwythog, ac mi a esmwythâ arnoch. O ddiyma y mae 'r dŷn drygionus yn deall, y dichon ef ddyfod at Grist pan fynno. Eithr y mae yn rhaid iddo wybod, na ddaeth dyn erioed at Grist, ond yr hwn (fel y dywaid Petr) gan adnabod ffordd cyfiawnder, a ochelodd halogedigaethau y bŷd, trwy adnabyddaiaeth ein Harglwydd, a'n ••chawdwr Jesu Crist. 2 Pet. 2.20, 22. Dyfod at Grist yw edifarhau a chredu. A hyn ni ddichon neb ei wneuthur, oddieithr iw Dâd nefol ei dynnu a'i râs of. Isa. 1.18. Ioa. 6.35, 44.
3. Rhuf. 8.1. Nid oes damnedigaeth i'r rhai sydd ⟨p. 93⟩in Ghrist Jesus. Gwir; and y cyfryw yw y rhai nid ydynt in rhodio in ol y onawd, (fell yr wit ti) eithr in ol yr Yspryd, yr hyn ni ddarfu i ti etto erioed ymrôi iw wneuthur.
3. Rhuf. 8.1. Nid oes damnedigaeth i'r rhai sydd ⟨p. 93⟩yn Ghrist Jesu. Gwir; ond y cyfryw yw y rhai nid ydynt yn rhodio yn ol y onawd, (fel yr wyt ti) eithr yn ol yr Yspryd, yr hyn ni ddarfu i ti etto erioed ymrôi iw wneuthur.
4. 1 Tim. 1.15. Christ Jesus a ddaeth i'r bŷd i jachau pechaduriaid, &c. Gwir; and y cyfryw bechaduriaid, y rhai mal Paul, a drôant oddiwrth eu buchedd anwireddus: ac nid fell tidy, yr hwn wit in parhau i fyw mewn camwedd. Oblegid grâs Duw yr hon, sy 'n dwyn jechydwriaeth i bob dŷn, sydd in dysgu i ni wadu anuwioldeb, a thrachwantau budol, a byw in sobr, in gyfion, ac in dduwiol in y bid presennol hwn. Tit. 2.11.12.
4. 1 Tim. 1.15. Crist Jesu a ddaeth i'r bŷd i iachau pechaduriaid, &c. Gwir; ond y cyfryw bechaduriaid, y rhai mal Paul, a drôant oddiwrth eu buchedd anwireddus: ac nid fel tydi, yr hwn wyt yn parhau i fyw mewn camwedd. Oblegid grâs Duw yr hon, sy 'n dwyn iechydwriaeth i bob dŷn, sydd yn dysgu i ni wadu anuwioldeb, a thrachwantau budol, a byw yn sobr, yn gyfion, ac yn dduwiol yn y byd presennol hwn. Tit. 2.11.12.
5. Dihar. 23.26. Y mae gwr cyfiawn in cywmpo seithwaith in y did, ac in cyfodi, &c. (in y did,) nid yw in yr scrythur: yr hyn beth nid yw i'w deal am gwympo i bechod, and syrthio i drallod, yr hyn y mae ei elyn llidiog in ei ddarparu i'r cyfiawn; oddiwrth yr hyn y mae Duw in ei waredu: a phe bay in meddwl cwympo i bechod, a chodi o bechod, beth yw hyn i ti, yr hwn y gall pawb welled dy godymmau bob did, and ni all na Duw na dŷn welled dy gyfodiad eilwaith drwy edifeirwch?
5. Dihar. 23.26. Y mae gwr cyfiawn yn cywmpo seithwaith yn y dydd, ac yn cyfodi, &c. (yn y dydd,) nid yw yn yr scrythur: yr hyn beth nid yw i'w ddeall am gwympo i bechod, ond syrthio i drallod, yr hyn y mae ei elyn llidiog yn ei ddarparu i'r cyfiawn; oddiwrth yr hyn y mae Duw yn ei waredu: a phe bai yn meddwl cwympo i bechod, a chodi o bechod, beth yw hyn i ti, yr hwn y gall pawb weled dy godymmau bob dydd, ond ni all na Duw na dŷn weled dy gyfodiad eilwaith drwy edifeirwch?
6. Isaiah 64.6. Ein holl gyfiawnder ni sydd mal brattiau budron. Oddiyma y mae 'r Cristion cnawdol in casclu; gan welled nad yw gweithredoedd gorau y Saintiau gorau ddim gwell; wrth hynny y mae ei weithredoedd yntau in ddigon da: ac am hynny nid rhaid iddo chwaith ymofidio gormod, fod ei grefydd mor amherffaith. And nid yw Isaiah in ill yma, in meddwl gweithredoedd yr adgenedledig: megis gweddiau difrifol in enw Duw; cardôdau elusenaidd o eigion trugaredd; dioddef o achos yr Efengyl, colli ei dda, a cholli ei waed, a'r fâth weithredoedd, y rhai y mae Paul in eu galw in ffrwyth yr Yspryd; Gal. 5.22. Eithr y prophwyd ⟨p. 94⟩gan wneuthur gostyngedig gifts in enw Eglwys y• Juddewon, pan syrthiasai hi oddiwrth Dduw i ddelwaddoliaeth, sy'n cydnabod, may tra fuont hwy trwy waith eu pechodau aflan, gwedi eu neilltuo oddiwrth Dduw, megis cleifion gwahanol o achos eu doluriau heintus, a'i cadachau halogedig, y faent neilltuol oddiwrth ddynion; Nid allay eu cyfiawnder goreu hwynt, fod and in wrddedig in ei olwg ef. Ac er nad yw ein gweithredoedd gorau ni, (o'i cystadlu a chyfiawnder Christ) ddim gwell na brattiau aflan: etto in nerbynniad Duw er mwyn Christ fe a'i gelwir in wisc wen; jê lliain pûr disclair, digon anhebyg i frithni y llewpart, a'r gwiscoedd budron. Dad. 3.8. Jer. 13.23. Zac. 3.4.
6. Esay 64.6. Ein holl gyfiawnder ni sydd mal brattiau budron. Oddiyma y mae 'r Cristion cnawdol yn casclu; gan weled nad yw gweithredoedd gorau y Saintiau gorau ddim gwell; wrth hynny y mae ei weithredoedd yntau yn ddigon da: ac am hynny nid rhaid iddo chwaith ymofidio gormod, fod ei grefydd mor amherffaith. Ond nid yw Esay yn y lle yma, yn meddwl gweithredoedd yr adgenedledig: megis gweddiau difrifol yn enw Duw; cardôdau elusenaidd o eigion trugaredd; dioddef o achos yr Efengyl, colli ei dda, a cholli ei waed, a'r fâth weithredoedd, y rhai y mae Paul yn eu galw yn ffrwyth yr Yspryd; Gal. 5.22. Eithr y prophwyd ⟨p. 94⟩
7. Jaco. 3.2. Mewn lawyer o bethau yr ydym ni bawb in llithro. Gwir; and nid yw plant Duw in pechu ym mhob peth fell yr wit ti, heb na ffrwyno eu trachwantau, na marwhau eu llygredigaethau. ac er bod gweddillion pechod in aros in y plant cûaf gan Dduw, onid yw reidiol iddynt lefain beunydd, Ein tâd yr hwn wit in y nefoedd, maddau i ni ein dyledion: Etto in y Testament newydd, ni elwir neb in gyffredinol in bechaduriaid, and y rhai diailgenedledig. Eithr yr Adgenedledig, o herwydd eu astudrwydd awydd-frydig i wasanaethu Duw mewn purdeb sancteiddrwydd, ym mhob lle a elwir in Saint. In gymmaint a bod Joan in dywedyd may pwy bynnag a aned o Dduw, ni pecha; 1 Joan. 3.9. hynny yw, nid yw in byw mewn aflendid in ewyllyscar, gan adael i bechod reoli ynddo, fell yr ydwyd ti. Na thwylla mo honot dy hûn ag enw Cristion: pwy bynnag a fo arferol o fyw mewn rhyw bechod anafus, nid yw efe in byw mewn cyflwr grâs. Pob un gan hynny (medd St. Paul) a enwo enw Christ ymadawed ag anwirodd, 2 Tim. 2.19. Nid ⟨p. 95⟩yw'r adgenedledig in pechu and o wendid, y maent hwy in edifarhau, a Duw in maddau; am hynny nid ydynt in pechu i farwolaeth, 1 Joan. 5.16. Y mae'r colledig in pechu in faleusus, o'u lawn awydd, ac in ymlawenhau ynddo: fell o'i gwir fodd, y mae pechod in ymadel â hwynt, cyn iddynt hwy ymadel ag ef. Nid edifarhant, ac ni faddau Duw. Am hynny y mae eu pechodau in farwol, (medd St Joan) neu in hytrach in anfarwol, megis y dywaid St Paul, Rhuf. 2.5. Nid jawn escus (gan hynny) yw dywedyd, pechaduriaid ydym ni oll. Gwir gristianogion (di a weli) ydynt oll in Saint.
7. Jaco. 3.2. Mewn llawer o bethau yr ydym ni bawb yn llithro. Gwir; ond nid yw plant Duw yn pechu ym mhob peth fel yr wyt ti, heb na ffrwyno eu trachwantau, na marwhau eu llygredigaethau. ac er bod gweddillion pechod yn aros yn y plant cûaf gan Dduw, onid yw reidiol iddynt lefain beunydd, Ein tâd yr hwn wyt yn y nefoedd, maddau i ni ein dyledion: Etto yn y Testament newydd, ni elwir neb yn gyffredinol yn bechaduriaid, ond y rhai diailgenedledig. Eithr yr Adgenedledig, o herwydd eu astudrwydd awydd-frydig i wasanaethu Duw mewn purdeb sancteiddrwydd, ym mhob lle a elwir yn Saint. Yn gymmaint a bod Joan yn dywedyd mai pwy bynnag a aned o Dduw, ni pecha; 1 Joan. 3.9. hynny yw, nid yw yn byw mewn aflendid yn ewyllyscar, gan adael i bechod reoli ynddo, fel yr ydwyd ti. Na thwylla mo honot dy hûn ag enw Cristion: pwy bynnag a fo arferol o fyw mewn rhyw bechod anafus, nid yw efe yn byw mewn cyflwr grâs. Pob un gan hynny (medd St. Paul) a enwo enw Crist ymadawed ag anwirodd,
8. Luc. 23.43. Y lleidr a drôdd a'r y fun olaf o'i enau, a dderbynniwyd i Baradwys. Beth am hynny? O caf fi gymmaint o amser, ac y gallwyf ddywedyd wrth farw, Arglwydd trugarha wrthyf, mi gaff finnau yr un ffunyd fy achub am gwaredu. And beth oni chai di? ac etto lawyer in y did hwnnw a ddywaid Arglwydd, Arglwydd, a'r Arglwydd nid adnebydd mo honynt. Matth. 7.22, 23. Y lleidr a achubwyd, o herwydd iddo edifarhau; eithr ei gyfaill ni chafas râs i edifarhau, efe aeth in ddamnedig. Gochel gan hynny, rhag wrth hyderu mewn hwyr edifeirwch in dy ddiwedd ar y ddaiar, o•fod arnat edifarhâu in rhyhwyr heb ddiwedd in uffern.
8. Luc. 23.43. Y lleidr a drôdd a'r y ffun olaf o'i enau, a dderbynniwyd i Baradwys. Beth am hynny? O caf fi gymmaint o amser, ac y gallwyf ddywedyd wrth farw, Arglwydd trugarha wrthyf, mi gaf finnau yr un ffunyd fy achub am gwaredu. Ond beth oni chai di? ac etto llawer yn y dydd hwnnw a ddywaid Arglwydd, Arglwydd, a'r Arglwydd nid adnebydd mo honynt. Matth. 7.22, 23. Y lleidr a achubwyd, o herwydd iddo edifarhau; eithr ei gyfaill ni chafas râs i edifarhau, efe aeth yn ddamnedig. Gochel gan hynny, rhag wrth hyderu mewn hwyr edifeirwch yn dy ddiwedd ar y ddaiar, o•fod arnat edifarhâu yn rhyhwyr heb ddiwedd yn uffern.
9. 1 Joan. 1. Gwaed Jesus Grist sydd in ein glanhau ni oddiwrth bob pechod, ac 1 Joan. 2.1. O phecha neb y mae i ni ddadleuwr gyd a'r Tâd, Jesus Grist y cyfion, &c. Oh cyssurns! And gwrandewch beth y mae S. Joan. in ei ddywedydd in yr un lle: fy mhlant bŷchain y pethau hyn a scrifennais attoch fall na phechoch. Os dy di (gan hynny) a adcwi dy bechod, y cyssurau hyn sydd in dy eiddaw, onid ê ni pherthynant i ti.
9. 1 Joan. 1. Gwaed Jesu Grist sydd yn ein glanhau ni oddiwrth bob pechod, ac 1 Joan. 2.1. O phecha neb y mae i ni ddadleuwr gyd a'r Tâd, Jesu Grist y cyfion, &c. Oh cyssurns! Ond gwrandewch beth y mae S. Joan. yn ei ddywedydd yn yr un lle: fy mhlant bŷchain y pethau hyn a scrifennais attoch fal na phechoch. Os dy di (gan hynny) a adcwi dy bechod, y cyssurau hyn sydd yn dy eiddaw, onid ê ni pherthynant i ti.
10. Rhuf. 5.20. Lle yr amblhâodd pechod, mwy o lawyer yr amlhaodd grâs.
10. Rhuf. 5.20. Lle yr amblhâodd pechod, mwy o lawer yr amlhaodd grâs.
Oh odiaeth! eithr gwrandewch beth a ddywaid Paul in ol hynny: beth a ddywedwn gan hynny, a barhawn mewn pechod, fell yr amlhao grass? na atto Duw. a ninnau wedi meirw i bechod, pa wed y byddwn fyw etto ynddo ef? Rhuf. 6.1.2. Nid yw ill yma in dyscu i ni ryfygu, and na ddylem anobeithio. Nid oes gan hynny yr un o'r addewidion hyn, in ado grâs i neb, and i'r gallon edifeiriol.
Oh odiaeth! eithr gwrandewch beth a ddywaid Paul yn ol hynny: beth a ddywedwn gan hynny, a barhawn mewn pechod, fel yr amlhao gras? na atto Duw. a ninnau wedi meirw i bechod, pa wedd y byddwn fyw etto ynddo ef? Rhuf. 6.1.2. Nid yw y lle yma yn dyscu i ni ryfygu, ond na ddylem anobeithio. Nid oes gan hynny yr vn o'r addewidion hyn, yn addo grâs i neb, ond i'r galon edifeiriol.
Seiliau crefydd a gamgymmerir ydynt:
1. Odiwrth athrawiaeth cyfiawnhâd trwy ffydd in unig: Cristion cnawdol a gascl; nad ydyw gweithredoedd da angenrheidiol. y mae in canmol eraill a wnelo weithredoedd da, eithr y mae ef in coelio am dano ei hun y bid efe cadwedig trwy ei ffydd, heb wneuthur dim or fâth bethau. And ef a ddylai wybod, er nad yw gweithredoedd da angenrheidiol i gyfiawnhau dŷn; etto y maent in anghenrheidiol i jechydwriaeth: Canys gwaith Duw ydym, wedi ein creu ynghrist Jesus i weithredoedd da, y rhai a ragddarparodd Duw i ni rodio ynddynt. Ephes. 2.10. Pwy bynnag gan hynny mewn oedran a synwyr ni wnêl weithredoedd da wedi ei alw, ni eill ef fod in gadwedig: ac ni ragddarparwyd ef erioed i fywyd tragywyddol. Am hynny y dywed yr scrythur y tâl Christ i bob dŷn in ol ei weithredoedd, Rhuf. 2.6. 2 Cor. 9.6. Dad. 22.12. Nid yw Christ in gweuthur cyfrif o ddim oedd in yr Angelion o'r saith eglwys, and o'u gwethredoedd Datc. 2. ac 3. Ac in y did diwaethaf, ef a rid yr etifeddiaeth nefol, in unig ir rhai a wnaethant weithredoedd da, in porthi 'r newynog, in dilladu 'r noeth, ac felly, Math. 25. In y did hwnnw cyfiawnder a wisc y goron. 2 Tim. 4.8. Heb gyfiawnder, heb goron, heb weithredoedd da (in ol ei dalent) heb wobr gan ⟨p. 97⟩Dduw, oddieithr dial. Bod in gyfoethog mewn gweithredoedd da, ydyw 'r sail gadarnaf o'n siccrwydd ni i dderbyn bywyd tragywyddol, 1 Tim. 6.19. O blegid gweithredoedd da ydynt wir ffrwythau gwir flydd, yr hon sydd in ymaflyd in Grist a'i ufydddod i jechydwriaeth. Ac nid oes ffydd arall in lleshau in Ghrist, and yr hon sydd in gweithredu trwy gariad. Gal. 3.6.
1. Odiwrth athrawiaeth cyfiawnhâd trwy ffydd yn vnig: Cristion cnawdol a gascl; nad ydyw gweithredoedd da angenrheidiol. y mae yn canmol eraill a wnelo weithredoedd da, eithr y mae ef yn coelio am dano ei hun y bydd efe cadwedig trwy ei ffydd, heb wneuthur dim or fâth bethau. Ond ef a ddylai wybod, er nad yw gweithredoedd da angenrheidiol i gyfiawnhau dŷn; etto y maent yn anghenrheidiol i iechydwriaeth: Canys gwaith Duw ydym, wedi ein creu ynghrist Iesu i weithredoedd da, y rhai a ragddarparodd Duw i ni rodio ynddynt.
