A76257:918
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn lyfe â osodwyd allan yn saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd yn gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
1. Am ochelyd drwg.
Y Dirwest, neu yr ymgadw oddiwrth ddrwg ydyw yr hyn a arwyddoceir in bennaf wrth y dirwest oddiwrth fwyd, &c. Ac ydyw y prif ddiben er mwyn yr hyn i'r ymprydir, megis y gwyddai y Ninifeiaid in dda: Jona. 3.7, 8. Did o ympryd, ac heb ymprydio oddiwrth bechod y mae 'r Arglwydd in ei ffieiddio. Nid cylla gwag eithr calon bur, sydd mewn cymmeriad ger bron Duw: Os mini di gan hynny i Dduw droi oddiwrthit ddrwg cystudd; rhaid i ti in gyntaf droi oddiwrthit dy hun ddrwg camwedd. Ac heb yr ymprydio hwn oddiwrth ddrwg, y mae dy ympryd in aroglu in waeth o flaen Duw nac yw ⟨p. 265⟩dy anadl o flaen dŷn. Hynny a wnaeth i Dduw cyn fynyched wrthod ympryd yr Iddewon. Esa. 1.13, 14. ac 58.2, 3. Zech. 7.5. Ac megis y mae in rhaid i ti ymegnio i ochel pob rhyw bechod, felly in enwedig y pechod hwnnw, a'r hwn y darfu i ti ennyn digofaint Duw, nail a'i i yscwyd ei wialen arnat, neu i osod ei law i'th ceryddu di eusys. A gwna hyn trwy ymroad (gyd â chynnorthwy rhâd Duw) na wnelych di bight mor pcchodau hynny drachefn. Canys pa lés i din ymostwng ei gorph trwy ddirwest, os bid ei feddwl ef in chwyddo gan falchder? neu ibeidio a gwîn ac â diod grief, ac i feddwi gan lid a digofaint? neu i luddies i ddim cig fined i'r boll, pride y byddo celwyddau, enllib, a serthedd (yr hyn sydd waeth na bwyd in y bid) in dyfod allan o'th enau? ymgadw oddiwrth fwyd a gwneuthur mawrddrwg ydyw ympryd y cythraul, yr hwn sydd in gwneuthur drwg, ac in newynog bob amser.
Y Dirwest, neu yr ymgadw oddiwrth ddrwg ydyw yr hyn a arwyddoceir yn bennaf wrth y dirwest oddiwrth fwyd, &c. Ac ydyw y prif ddiben er mwyn yr hyn i'r ymprydir, megis y gwyddai y Ninifeiaid yn dda: Jona. 3.7, 8. Dydd o ympryd, ac heb ymprydio oddiwrth bechod y mae 'r Arglwydd yn ei ffieiddio. Nid cylla gwag eithr calon bur, sydd mewn cymmeriad ger bron Duw: Os mynni di gan hynny i Dduw droi oddiwrthit ddrwg cystudd; rhaid i ti yn gyntaf droi oddiwrthit dy hun ddrwg camwedd. Ac heb yr ymprydio hwn oddiwrth ddrwg, y mae dy ympryd yn aroglu yn waeth o flaen Duw nac yw ⟨p. 265⟩dy anadl o flaen dŷn. Hynny a wnaeth i Dduw cyn fynyched wrthod ympryd yr Iddewon. Esa. 1.13, 14. ac 58.2, 3. Zech. 7.5. Ac megis y mae yn rhaid i ti ymegnio i ochel pob rhyw bechod, felly yn enwedig y pechod hwnnw, a'r hwn y darfu i ti ennyn digofaint Duw, naill a'i i yscwyd ei wialen arnat, neu i osod ei law i'th ceryddu di eusys. A gwna hyn trwy ymroad (gyd â chynnorthwy rhâd Duw) na wnelych di byth mor pcchodau hynny drachefn. Canys pa lés i ddyn ymostwng ei gorph trwy ddirwest, os bydd ei feddwl ef yn chwyddo gan falchder? neu ibeidio a gwîn ac â diod gref, ac i feddwi gan lid a digofaint? neu i luddies i ddim cig fyned i'r bol, pryd y byddo celwyddau, enllib, a serthedd (yr hyn sydd waeth na bwyd yn y byd) yn dyfod allan o'th enau? ymgadw oddiwrth fwyd a gwneuthur mawrddrwg ydyw ympryd y cythraul, yr hwn sydd yn gwneuthur drwg, ac yn newynog bob amser.
2. Am wneuthur gweithredoedd da.
[Vis orationem tuam volare ad coelum? Fac illi duas alas, Jejunium & Eleemosynam, Aug. A fin di i'th weddi hedeg draw, i'r nef uwchlaw ffurfafen? Död ddwy aden iddi ynghyd, dy ympryd a'th elusen.]
[Vis orationem tuam volare ad coelum? Fac illi duas alas, Jejunium & Eleemosynam, Aug. A fyn di i'th weddi hedeg draw, i'r nef uwchlaw ffurfafen? Död ddwy aden iddi ynghyd, dy ympryd a'th elusen.]
Y gweithredoed da, y rhai fell yr wyd in Gristion sydd raid i ti eu gwneuthur bob did, eithr in enwedig ar dy did ympryd, ydynt nail, a'i gweithredoedd o dduwioldeb tu ag at Dduw, neu weithredoedd cariad perffaith tu ag at dy gyd-frodyr.
Y gweithredoed da, y rhai fel yr wyd yn Gristion sydd raid i ti eu gwneuthur bob dydd, eithr yn enwedig ar dy ddydd ympryd, ydynt naill, a'i gweithredoedd o dduwioldeb tu ag at Dduw, neu weithredoedd cariad perffaith tu ag at dy gyd-frodyr.
In gyntaf, gweithredoedd o dduwioldeb tu ag a• Dduw, ydynt yr ymarfer o'r holl ddyledion rhagddywededig, ym mhurdeb cydwybod dda, ac yngolwg Duw.
Yn gyntaf, gweithredoedd o dduwioldeb tu ag a• Dduw, ydynt yr ymarfer o'r holl ddyledion rhagddywededig, ym mhurdeb cydwybod dda, ac yngolwg Duw.
In ail, y gweithredoedd o gariad perffaith tu ac at ein brodyr, ydynt, maddeu cammau, a dyledion i'r rhai tlodion ni allo dalu: in enwedig rhoddi eluseni i'r tlodion a fyddont mewn prinder ac eisiau: Esa. ⟨p. 266⟩58.6. Zech. 7.5.9.10. onidê wrth wneuthur lliw o dduwioldeb, ni fyddwn in arferu cybydd-dra; megis y rhai a wascant ar eu boliau eu hunain, i dwyllo eu gweision, a'i llafurwyr, am eu llyniaeth dyledus. Megis y darfu gan hynny i Grist gysylltu ympryd, gweddi, ac elusen, ynghyd in yr un gorchymmyn; felly y rhaid i tithau eu plethu hwynt ynghyd, megis Cornelius, mewn ymarfer. Math. 6. Act. 10.30, 31. Ac am hynny bid sicr o roddi i'r tlawd ar dy did ympryd or hyn lleiaf gymmaint ac a dreiliasit ti in dy ymborth dy hun pe buasit heb ymprydio y dwthwn hwnnw. A chofia may 'r hwn sydd in have in helaeth, a fêd in helaeth, ac may prif ddiwrnod i have yw hwn. 2 Cor. 9.6. Bydded dy ympryd felly in dy gystuddio di, megis y byddo in llonni Cristion tlawd arall: a gorfoledda ddarfod i ti giniawa a swpperu mewn un arall, neu in hytrach ddarfod i ti borthi Christ newynog in ei aelodau tlodion. Bendigedig yw 'r hwn sy'n ymprydio fell y portho 'r tlawd; canys tebyga i Grist yr hwn a rods ei enaid dross ei frodyr, Cyril. in Levit.
Yn ail, y gweithredoedd o gariad perffaith tu ac at ein brodyr, ydynt, maddeu cammau, a dyledion i'r rhai tlodion ni allo dalu: yn enwedig rhoddi eluseni i'r tlodion a fyddont mewn prinder ac eisiau: Esa. ⟨p. 266⟩58.6. Zech. 7.5.9.10. onidê wrth wneuthur lliw o dduwioldeb, ni fyddwn yn arferu cybydd-dra; megis y rhai a wascant ar eu boliau eu hunain, i dwyllo eu gweision, a'i llafurwyr, am eu llyniaeth dyledus. Megis y darfu gan hynny i Grist gysylltu ympryd, gweddi, ac elusen, ynghyd yn yr vn gorchymmyn; felly y rhaid i tithau eu plethu hwynt ynghyd, megis Cornelius, mewn ymarfer.
Wrth roddi Elusenau, meddwl am daubeth, in gyntaf, y Rheoledigaethau: in ail, y taledigaethau.
Wrth roddi Elusenau, meddwl am ddau beth, yn gyntaf, y Rheoledigaethau: yn ail, y taledigaethau.
1. Rheoledigaethau wrth roddi elusenau, a gwneuthur gweithredoedd da.
1. Rhaid yw eu gwneuthur in ufydd-dod i orchymmyn Duw: Nid o herwydd ein bod ni in tybied eu bod in dda, eithr o herwydd fod Duw in gofyn y fâth weithredoedd da ar ein dwylaw: a'r cyfryw ufydd-dod (1 Sam. 15.22.) gan y gweithredydd, y mae Duw in ei gymmeryd o flaen pob ebyrth, a'r gweithredoedd godidoccaf.
1. Rhaid yw eu gwneuthur yn ufydd-dod i orchymmyn Duw: Nid o herwydd ein bod ni yn tybied eu bod yn dda, eithr o herwydd fod Duw yn gofyn y fâth weithredoedd da ar ein dwylaw: a'r cyfryw ufydd-dod (1 Sam. 15.22.) gan y gweithredydd, y mae Duw yn ei gymmeryd o flaen pob ebyrth, a'r gweithredoedd godidoccaf.
2. Rhaid iddynt fod in deilliaw ac in tyfu oddiwrth ffydd, onidê ni ryngant fodd Duw: nagê, heb ffydd nid yw y gweithredoedd te•caf and pechodau ⟨p. 267⟩disclaer, ac elusenau Pharisæaidd. Rhuf. 14.23. Heb. 11.3.
2. Rhaid iddynt fod yn deilliaw ac yn tyfu oddiwrth ffydd, onidê ni ryngant fodd Duw: nagê, heb ffydd nid yw y gweithredoedd te•caf ond pechodau ⟨p. 267⟩disclaer, ac elusenau Pharisæaidd. Rhuf. 14.23. Heb. 11.3.
3. Ni wasanaetha i ti dybied y jelly di haeddu y nefoedd o herwydd dy weithredoedd da a'th elusenau; Canys fe ddarfuasai i Fab Duw dywalld ei waed in offer, pe gallesid prynu y nefoedd am fwyd neu arian. Y mae 'n rhaid i ti gan hynny geisio meddiant ar y nefoedd, trwy werth gwaed Christ, ac nid trwy haeddedigaeth dy weithredocdd dy hun. Canys dawn Duw yw bywyd tragwyddol trwy Jesus Grist ein Harglwydd: Rhu. 6.23. Etto y mae 'n rhaid i bob gwir Gristion, sydd in credu ei fod ei hun in gadwedig, ac in gobeithio mined i'r nefoedd, wneuthur gweithredoedd da (megis y dywaid yr Apostol) i anghenrheidiau er mwyn pedair achos:
3. Ni wasanaetha i ti dybied y gelli di haeddu y nefoedd o herwydd dy weithredoedd da a'th elusenau; Canys fe ddarfuasai i Fab Duw dywalld ei waed yn ofer, pe gallesid prynu y nefoedd am fwyd neu arian. Y mae 'n rhaid i ti gan hynny geisio meddiant ar y nefoedd, trwy werth gwaed Crist, ac nid trwy haeddedigaeth dy weithredocdd dy hun. Canys dawn Duw yw bywyd tragwyddol trwy Jesu Grist ein Harglwydd: Rhu. 6.23. Etto y mae 'n rhaid i bob gwir Gristion, sydd yn credu ei fod ei hun yn gadwedig, ac yn gobeithio myned i'r nefoedd, wneuthur gweithredoedd da (megis y dywaid yr Apostol) i anghenrheidiau er mwyn pedair achos:
In gyntaf, fell y gogonedder Duw. Philip. 1.11. In ail, fell y byddych in ymddangos in diolchgar am dy Brynedigaeth, Luc. 1.74, 75. In drydydd, fell y gwnelych dy etholedigaeth in ddiogel iti dy hun, 2 Pet. 1.10. In bedwerydd, fell y byddych in ynnill eraill wrth welled dy ddwywolder bucheddol i dybied in well o'th crefydd Gristianogawl, Mat. 5.16. Ac er mwyn yr arferion hyn y gelwir ni in waith Duw, wedi ein creu in-Grist Jesus i weithredoedd da, y rhai a rag-ddarparodd Duw, fell y rhodiem ni ynddynt, Ephes. 2.10.
Yn gyntaf, fel y gogonedder Duw. Philip. 1.11. Yn ail, fel y byddych yn ymddangos yn diolchgar am dy Brynedigaeth, Luc. 1.74, 75. Yn drydydd, fel y gwnelych dy etholedigaeth yn ddiogel iti dy hun, 2 Pet. 1.10. Yn bedwerydd, fel y byddych yn ynnill eraill wrth weled dy ddwywolder bucheddol i dybied yn well o'th crefydd Gristianogawl, Mat. 5.16. Ac er mwyn yr arferion hyn y gelwir ni yn waith Duw, wedi ein creu yn-Grist Jesu i weithredoedd da, y rhai a rag-ddarparodd Duw, fel y rhodiem ni ynddynt, Ephes. 2.10.
4. Ni wasanaetha i ti roi mo'th elusen i fedlemmod cryfion, neu westenwyr digywilydd, y rhai ydynt in byw mewn cwyllyslawn seguryd ac aflendid, eithr i'r tlodion crefyddol onest, y rhai a fyddant nail a'i in gláf, a'i 'n hên heb allael mor gweithio: neu i'r cyfryw ray a weithio, a'i gwaith heb allael moi cadw: cais afael ar yr rhain y tu cefn i'r hwylfeydd, a dôd gymmorth iddynt. Eithr o chyfarfyddi di ag un a fynno gardod er mwyn Jesus, a thy heb wybod ei fod in anheilwng, na naghá mo hono ef: canys ⟨p. 268⟩gwell i ti roddi i ddêg o Dwyllwyr, na chynnwys i Grist fined in ddiymwared, mewn un sanct tlawd. Nac edrych i ba ddŷn eithr dôd tidy elusen megis pe bait in ei rhoi i Grist ei hunain.
4. Ni wasanaetha i ti roi mo'th elusen i fedlemmod cryfion, neu westenwyr digywilydd, y rhai ydynt yn byw mewn cwyllyslawn seguryd ac aflendid, eithr i'r tlodion crefyddol onest, y rhai a fyddant naill a'i yn gláf, a'i 'n hên heb allael mor gweithio: neu i'r cyfryw rai a weithio, a'i gwaith heb allael moi cadw: cais afael ar yr rhain y tu cefn i'r hwylfeydd, a dôd gymmorth iddynt. Eithr o chyfarfyddi di ag vn a fynno gardod er mwyn Jesu, a thi heb wybod ei fod yn anheilwng, na naghá mo hono ef: canys ⟨p. 268⟩gwell i ti roddi i ddêg o Dwyllwyr, na chynnwys i Grist fyned yn ddiymwared, mewn un sanct tlawd. Nac edrych i ba ddŷn eithr dôd ti dy elusen megis pe bait yn ei rhoi i Grist ei hunain.
2. Am daledigaeth Elusenau, a gweithredoedd da.
1. Elusenau ydyw 'r moddion rhagorol i berry i Dduw in ei drugaredd droi ei farnedigaethau amserol oddiwrthym: pan fyddom ni trwy wir ffydd (yr hon a'i dengys ei hun wrth y cyfryw ffrwythau) in dychwelyd atto ef. Dan. 4.24.
1. Elusenau ydyw 'r moddion rhagorol i beri i Dduw yn ei drugaredd droi ei farnedigaethau amserol oddiwrthym: pan fyddom ni trwy wir ffydd (yr hon a'i dengys ei hun wrth y cyfryw ffrwythau) yn dychwelyd atto ef. Dan. 4.24.