Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd…Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd…

1. Am Awdur y Sacrament.

2. Am y rhannau o'r Sacrament.

Yrhannau o'r Sacrament bendigedig ydynt try: in gyntaf, yr arwyddion daiarol in arwyddocau: in ail, y gair dwywawl in sancteiddio: in drydydd, y rhadau nefol a arwyddoceir.

YRhannau o'r Sacrament bendigedig ydynt tri: yn gyntaf, yr arwyddion daiarol yn arwyddocau: yn ail, y gair dwywawl yn sancteiddio: yn drydydd, y rhadau nefol a arwyddoceir.

In gyntaf, yr arwyddion daiarol ydynt fara a gwin, 1 Cor. 11.23, &c. Dihar. 9.5. dau mewn rhif, eithr un mewn arfer.

Yn gyntaf, yr arwyddion daiarol ydynt fara a gwin, 1 Cor. 11.23, &c. Dihar. 9.5. dau mewn rhif, eithr vn mewn arfer.

In ail, y gair dwywawl ydyw 'r gair o ordinhâd Christ, adroddedig gyd â gweddiau a bendithion gan Eglwyswr cyfreithlawn; Heb. 5.4. Num. 16.40. 1 Cor. 10.16. Y Bara ar gwin heb y gair nid yw ddim, and megis yr oeddynt o'r blaen; eithr pan ddêl y Gair at y defnyddiau hynny, yno y gwneir in Sacrament, ac y mae Duw in bresennol gyda ei Ordeinhád, ac in barod i gyflawni pa beth bynnac a addawo ef. Nid yw y geiriau dwywawl o fendith in cyfnewid neu in diddymmu sylwedd y bara ar gwîn: o blegid oni bay fod eu sylwedd in aros, nid allay fod in Sacrament: eithr y mae in eu cyfnewyd mewn arfer ac enw. Canys yr hwn nid ydoedd o'r blaen and bara a Gwîn cyffredinol i faethu cyrph dynion, sydd in ôl y fendith wedi ei ddarparu i arfer sanctaidd, self i borthi eneidiau Cristianogion. Ac lle yr oeddid o'r blaen in eu galw in fara a gwin; fe gelwir hwynt yr awrhon wrth enw y pethau sanctaidd a arwyddocânt, self Corph a'gwaed Christ: i dynnu ein meddyliau in well oddiwrth yr Elementau hynny oddiallan at y rhadau nefol, yr rhai trwy olygon ein cyrph y maent in eu arwyddocau i ysprydol olygon ein ffydd. Ni ddarfu chwaith i ⟨p. 279⟩Grist adroddi y geriau hyn, self Hwn yw fynghorph, Hwn yw fyngwaed, wrth y bara a'r gwîn, eithr wrth ei ddiscyblion, megis y mae in eglur in y geiriau a ant o'r blaen, cymerwch, bwytewch chwi. Mat. 26.26. Nid yw y bara in gorph iddo ef chwaith and in yr un agwedd ac y mae y cwppan in Destament newydd, self trwy dull a elwir trawsenwad. Ac y mae Marc in dangos in eglur, na ddarfu i'n Jachawdwr adrodd y geiriau hyn, self hwn yw fyngwaed, nes darfod ir holl ddiscyblion yfed o'r cwppan: Mar. 14.23, 24. Ac in ol hynny o herwydd ei sylwedd naturiol y mae ef in galw yr peth in ffrwyth y winwydden, yr hwn o herwydd ei ysprydol arwyddoccâd, a alwasai ef o'r blaen ei waed, Adnod 25. in ol y dull o gyfenwi Sacramentau oll. Ac nid yw Christ in erchi i ni ei wneuthur ef, and gwneuthur hyn er coffa am dano; ac mae efe in erchi i ni fwyta nid ei gorph in syml, eithr ei gorph megis ei torrwyd, a'i waed megis y tywalltwyd; yr hyn y mae St Paul in ei ddeongli i fod in Gymmun Corph Christ, ac in Gymmun oi waed ef.

ac hid oni chymmerer ni i fynu fell eryrod i'r awyr i'w gyfarfod ef, yr hwn yw y bendigedig gelain, ac enioes ein heneidiau ni. 1 Thes. 4.17.

ac hyd oni chymmerer ni i fynu fel eryrod i'r awyr i'w gyfarfod ef, yr hwn yw y bendigedig gelain, ac enioes ein heneidiau ni. 1 Thes. 4.17.

In drydydd, y rhadau ysprydol ydynt ddwy hefyd; corph Christ megis yr oedd in dioddef digofaint Duw dyledus i ni, in groeshoeliedig: A'i waed megis yr oedd (in yr un agwedd) wedi ei dywallt trosom er maddevant o'n pechodau. Y maent hwy hefyd in ddau mewn rhif, eithr un mewn arfer, self Christ gyfan, a'i holl ddonniau wedi ei ymgynnyg i ⟨p. 280⟩bawb oll, eithr gwedi ei roi mewn gwirionedd i'r ffyddlonniaid. Y rhai hyn ydyw y tair rhan cyfannol o'r Sacrament sendigedig hon, self yr Arwydd, y Gair, a'r Grass. Yr Arwydd heb y Gair, neu 'r Gair heb yr arwydd, ni ddichon ddim: a'r ddau wedi eu cysylltir ydynt anfuddiol heb y Grâs a arwyddocêir: eithr y try ynghyd a wnant Sacrament ffrwythol i'r Derbynniwr teilwng. Y mae rhai in derbyn yr arwydd oddiallan heb y grás ysprydol, megis Judas, yr hwn (fell y dywaid St Awstin) a dderbynniodd fara yr Arglwydd, eithr nid y bara yr hwn oedd yr Arglwydd. Y mae rhai in derbyn y grâs ysprydol heb-yr arwydd oddiallan, megis y lleidr-Sanct ar y gross: ac aneirif o'r ffyddlonniaid, y cyfryw wrth farw a fyddo in dymuned ei gael, eithr heb allael ei dderbyn o waith rhyw rwystrau oddiallan; eithr y mae y derbyniwr teilwng i'w ddiddanwch, in derbyn y ddau in Swpper yr Arglwydd.

Yn drydydd, y rhadau ysprydol ydynt ddwy hefyd; corph Crist megis yr oedd yn dioddef digofaint Duw dyledus i ni, yn groeshoeliedig: A'i waed megis yr oedd (yn yr vn agwedd) wedi ei dywallt trosom er maddeuant o'n pechodau. Y maent hwy hefyd yn ddau mewn rhif, eithr vn mewn arfer, sef Crist gyfan, a'i holl ddonniau wedi ei ymgynnyg i ⟨p. 280⟩bawb oll, eithr gwedi ei roi mewn gwirionedd i'r ffyddlonniaid. Y rhai hyn ydyw y tair rhan cyfannol o'r Sacrament sendigedig hon, sef yr Arwydd, y Gair, a'r Gras. Yr Arwydd heb y Gair, neu 'r Gair heb yr arwydd, ni ddichon ddim: a'r ddau wedi eu cysylltir ydynt anfuddiol heb y Grâs a arwyddocêir: eithr y tri ynghyd a wnant Sacrament ffrwythol i'r Derbynniwr teilwng. Y mae rhai yn derbyn yr arwydd oddiallan heb y grás ysprydol, megis Judas, yr hwn (fel y dywaid St Awstin) a dderbynniodd fara yr Arglwydd, eithr nid y bara yr hwn oedd yr Arglwydd. Y mae rhai yn derbyn y grâs ysprydol heb-yr arwydd oddiallan, megis y lleidr-Sanct ar y groes: ac aneirif o'r ffyddlonniaid, y cyfryw wrth farw a fyddo yn dymuned ei gael, eithr heb allael ei dderbyn o waith rhyw rwystrau oddiallan; eithr y mae y derbyniwr teilwng i'w ddiddanwch, yn derbyn y ddau yn Swpper yr Arglwydd.

Fe ddewisodd Christ Fara a Gwîn (o flaen defnyddiau eraill) i fod in arwyddion oddiallan in y Sacrament fendigedig hon: un gyntaf, o ran eu bod in hawsaf i bob math i'w cael: in ail, i ddyscu i ni may megis y mae enioes amserol dŷn in cael ei faethu in bennaf trwy Fara, a'i gorph ei gyssuro gan win, felly y mae ein heneidiau ni, gan ei gorph a'i waed ef in cael eu bywhau au porthi i fywyd tragwyddol. Fe ddarparodd Christ wîn gyd a bara i fod in arwydd oddiallan in y Sacrament hon, i ddyscu i ni; in gyntaf, may megis y mae bwyd a diod in borthiant perffeithlawn i gorph dŷn: felly y mae Christ i'w enaid, nid mewn rhan, eithr mewn perffeithrwydd, in gystal in jechydwriaeth, ac in borthiant. In ail, wrth welled y Gwin Sacramentaidd o'r neilltu oddiwrth y bara, ni ddylem gofio y mod y •y walltwyd ei waed gwerthfawroccaf ef allan o'i gorph bendigedig, er cael o honom ni faddevant o'n ⟨p. 281⟩pechodau. Yr arwyddion oddiallan y mae 'r Bugail in eu rhoddi in yr Eglwys, a thithau sydd in bwyta a gennu dy gorph: Y Grás yprydol y mae Christ in ei esdyn o'r nefoedd, ac y mae 'n rhaid i ti ei fwyta ef â genau dy ffydd.

Fe ddewisodd Crist Fara a Gwîn (o flaen defnyddiau eraill) i fod yn arwyddion oddiallan yn y Sacrament fendigedig hon: vn gyntaf, o ran eu bod yn hawsaf i bob math i'w cael: yn ail, i ddyscu i ni mai megis y mae enioes amserol dŷn yn cael ei faethu yn bennaf trwy Fara, a'i gorph ei gyssuro gan win, felly y mae ein heneidiau ni, gan ei gorph a'i waed ef yn cael eu bywhau au porthi i fywyd tragwyddol. Fe ddarparodd Crist wîn gyd a bara i fod yn arwydd oddiallan yn y Sacrament hon, i ddyscu i ni; yn gyntaf, mai megis y mae bwyd a diod yn borthiant perffeithlawn i gorph dŷn: felly y mae Crist i'w enaid, nid mewn rhan, eithr mewn perffeithrwydd, yn gystal yn iechydwriaeth, ac yn borthiant. Yn ail, wrth weled y Gwin Sacramentaidd o'r neilltu oddiwrth y bara, ni ddylem gofio y modd y •y walltwyd ei waed gwerthfawroccaf ef allan o'i gorph bendigedig, er cael o honom ni faddeuant o'n ⟨p. 281⟩pechodau. Yr arwyddion oddiallan y mae 'r Bugail yn eu rhoddi yn yr Eglwys, a thithau sydd yn bwyta a gennu dy gorph: Y Grás yprydol y mae Crist yn ei esdyn o'r nefoedd, ac y mae 'n rhaid i ti ei fwyta ef â genau dy ffydd.

3. Am y Diben neu 'r defnydd er mwyn yr hyn y trefnwyd y Sacrament hon.

Y godidog a'r tra-rhyfeddol Ddibennau neu 'r ffrwythau o herwydd yr hyn y trefnwyd y Sacrament fendigedig hon, ydynt saith.

Am y diben cyntaf o Swpper yr Arglwydd.

I ddwyn a'r gôf i Gristianogion in oesdadol yr aberth hêdd yr hon a offrymmodd Christ unwaith am y cwbl, trwy ei farwolaeth ar y gross, i'n cymmodi ni â Duw, Gwnewch hyn (medd Christ) er coffa am danaf. (Ac medd yr Apostol) cynnifer gwaith bynnae y bwytâoch y bara hwn, ac yr yfoch y cwppan hwn, y dangoswch farwolaeth yr Arglwydd hid oni ddelo. 1 Cor. 11.26. Ac y mae ef in dywedyd, may (trwy y Sacrament hon, a phregethiad y gair) y darfuasai portreio Jesus Grist o flaen llygaid y Galatiaid, megis pe croeshoeliasid ef in eu plith: Gal. 3.1. Canys y mae 'r weithred i gyd in dangos marwolaeth Christ; torriad y bara bendigedig, croeshoeliad ei fendigedig gorph: a thywallt y Gwin sancteiddicdig, tywalltiad ei fendigedig waed. Fe aberthodd Christ efe ei hun unwaith in gorphorol: eithr cyn fynyched ac y cyssegrir y Sacrament hon, cyn fynyched a hynny yr offrymmir ef gan y ssyddloniaid in ysprydol.

I ddwyn a'r gôf i Gristianogion yn oesdadol yr aberth hêdd yr hon a offrymmodd Crist vnwaith am y cwbl, trwy ei farwolaeth ar y groes, i'n cymmodi ni â Duw, Gwnewch hyn (medd Crist) er coffa am danaf. (Ac medd yr Apostol) cynnifer gwaith bynnae y bwytâoch y bara hwn, ac yr yfoch y cwppan hwn, y dangoswch farwolaeth yr Arglwydd hyd oni ddelo. 1 Cor. 11.26. Ac y mae ef yn dywedyd, mai (trwy y Sacrament hon, a phregethiad y gair) y darfuasai portreio Jesu Grist o flaen llygaid y Galatiaid, megis pe croeshoeliasid ef yn eu plith: Gal. 3.1. Canys y mae 'r weithred i gyd yn dangos marwolaeth Crist; torriad y bara bendigedig, croeshoeliad ei fendigedig gorph: a thywallt y Gwin sancteiddicdig, tywalltiad ei fendigedig waed. Fe aberthodd Crist efe ei hun vnwaith yn gorphorol: eithr cyn fynyched ac y cyssegrir y Sacrament hon, cyn fynyched a hynny yr offrymmir ef gan y ssyddloniaid yn ysprydol.

Oddyma y gelwir Swpper yr Arglwydd in aberth hêdd, nid in briodol, neu in gorphorol, eithr trwy dull ar ymadrodd, self o herwydd ei fod in gossadwriaeth o'r aberth hêdd a offrymmodd Christ ar y Gross. Ac i ddangos rhagoriaeth rhyngddi a'r aberth ⟨p. 282⟩gorphorol honno, y mae y Tadau in ei galwyn aberth ddi-waedlyd. Fe a'i gelwir hefyd Eucharist, o ran bod yr Eglwys in y weithred hon in offrwm i Dduw aberth o foliant a diolch am ei Gwaredigaeth; yr hyn a weithreded trwy 'r unig Aberth lesol o Grist ar y Gross. Os darfu i'r olugiad ar Frenin Moab pride yr oedd ef in offrwm ei fab ar y mur, i gynhyrfu ei holl dduwiau i ddyfod i'w achub, 2 Burn. 3.27. berry i'r brenhinoedd ydoedd in gosod arno, dosturio wrtho cym mhelled, ac y peidiasant a'r frwydr, ac y cyfodasant y gwarchae. Pa fodd y dylai y golwg ysprydol ar Dduw Dâd, in aberthu ei unig-anedig Fab ar y Gross i waredu dy enaid ti, dy gynhyrfu i garu Duw dy Brynwr, ac i ado pechod, tros yr hwn mewn cyfiawnder ni wasanaethai pridwerth lay!

Oddyma y gelwir Swpper yr Arglwydd yn aberth hêdd, nid yn briodol, neu yn gorphorol, eithr trwy ddull ar ymadrodd, sef o herwydd ei fod yn gossadwriaeth o'r aberth hêdd a offrymmodd Crist ar y Groes. Ac i ddangos rhagoriaeth rhyngddi a'r aberth ⟨p. 282⟩gorphorol honno, y mae y Tadau yn ei galwyn aberth ddi-waedlyd. Fe a'i gelwir hefyd Eucharist, o ran bod yr Eglwys yn y weithred hon yn offrwm i Dduw aberth o foliant a diolch am ei Gwaredigaeth; yr hyn a weithreded trwy 'r vnig Aberth lesol o Grist ar y Groes. Os darfu i'r olugiad ar Frenin Moab pryd yr oedd ef yn offrwm ei fab ar y mur, i gynhyrfu ei holl dduwiau i ddyfod i'w achub, 2 Bren. 3.27. beri i'r brenhinoedd ydoedd yn gosod arno, dosturio wrtho cym mhelled, ac y peidiasant a'r frwydr, ac y cyfodasant y gwarchae. Pa fodd y dylai y golwg ysprydol ar Dduw Dâd, yn aberthu ei vnig-anedig Fab ar y Groes i waredu dy enaid ti, dy gynhyrfu i garu Duw dy Brynwr, ac i ado pechod, tros yr hwn mewn cyfiawnder ni wasanaethai pridwerth llai!