A76257:968
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn lyfe â osodwyd allan yn saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd yn gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
Yrhannau o'r Sacrament bendigedig ydynt try: in gyntaf, yr arwyddion daiarol in arwyddocau: in ail, y gair dwywawl in sancteiddio: in drydydd, y rhadau nefol a arwyddoceir.
YRhannau o'r Sacrament bendigedig ydynt tri: yn gyntaf, yr arwyddion daiarol yn arwyddocau: yn ail, y gair dwywawl yn sancteiddio: yn drydydd, y rhadau nefol a arwyddoceir.
In gyntaf, yr arwyddion daiarol ydynt fara a gwin, 1 Cor. 11.23, &c. Dihar. 9.5. dau mewn rhif, eithr un mewn arfer.
Yn gyntaf, yr arwyddion daiarol ydynt fara a gwin, 1 Cor. 11.23, &c. Dihar. 9.5. dau mewn rhif, eithr vn mewn arfer.
In ail, y gair dwywawl ydyw 'r gair o ordinhâd Christ, adroddedig gyd â gweddiau a bendithion gan Eglwyswr cyfreithlawn; Heb. 5.4. Num. 16.40. 1 Cor. 10.16. Y Bara ar gwin heb y gair nid yw ddim, and megis yr oeddynt o'r blaen; eithr pan ddêl y Gair at y defnyddiau hynny, yno y gwneir in Sacrament, ac y mae Duw in bresennol gyda ei Ordeinhád, ac in barod i gyflawni pa beth bynnac a addawo ef. Nid yw y geiriau dwywawl o fendith in cyfnewid neu in diddymmu sylwedd y bara ar gwîn: o blegid oni bay fod eu sylwedd in aros, nid allay fod in Sacrament: eithr y mae in eu cyfnewyd mewn arfer ac enw. Canys yr hwn nid ydoedd o'r blaen and bara a Gwîn cyffredinol i faethu cyrph dynion, sydd in ôl y fendith wedi ei ddarparu i arfer sanctaidd, self i borthi eneidiau Cristianogion. Ac lle yr oeddid o'r blaen in eu galw in fara a gwin; fe gelwir hwynt yr awrhon wrth enw y pethau sanctaidd a arwyddocânt, self Corph a'gwaed Christ: i dynnu ein meddyliau in well oddiwrth yr Elementau hynny oddiallan at y rhadau nefol, yr rhai trwy olygon ein cyrph y maent in eu arwyddocau i ysprydol olygon ein ffydd. Ni ddarfu chwaith i ⟨p. 279⟩Grist adroddi y geriau hyn, self Hwn yw fynghorph, Hwn yw fyngwaed, wrth y bara a'r gwîn, eithr wrth ei ddiscyblion, megis y mae in eglur in y geiriau a ant o'r blaen, cymerwch, bwytewch chwi. Mat. 26.26. Nid yw y bara in gorph iddo ef chwaith and in yr un agwedd ac y mae y cwppan in Destament newydd, self trwy dull a elwir trawsenwad. Ac y mae Marc in dangos in eglur, na ddarfu i'n Jachawdwr adrodd y geiriau hyn, self hwn yw fyngwaed, nes darfod ir holl ddiscyblion yfed o'r cwppan: Mar. 14.23, 24. Ac in ol hynny o herwydd ei sylwedd naturiol y mae ef in galw yr peth in ffrwyth y winwydden, yr hwn o herwydd ei ysprydol arwyddoccâd, a alwasai ef o'r blaen ei waed, Adnod 25. in ol y dull o gyfenwi Sacramentau oll. Ac nid yw Christ in erchi i ni ei wneuthur ef, and gwneuthur hyn er coffa am dano; ac mae efe in erchi i ni fwyta nid ei gorph in syml, eithr ei gorph megis ei torrwyd, a'i waed megis y tywalltwyd; yr hyn y mae St Paul in ei ddeongli i fod in Gymmun Corph Christ, ac in Gymmun oi waed ef. 1 Cor. 10.16. hynny yw, gwystl ffrwythlon ein bod ni in gyfrannogion o Grist, ac o holl haeddedigaethau ei gorph a'i waed. A thrwy fynych ymarfer a'r Cymmun hwn, y mine St Paul i ni ddangos marwolaeth yr Arglwydd nes ei ddyfod o'r nef, 1 Cor. 11.26.
Yn ail, y gair dwywawl ydyw 'r gair o ordinhâd Crist, adroddedig gyd â gweddiau a bendithion gan Eglwyswr cyfreithlawn; Heb. 5.4. Num. 16.40. 1 Cor. 10.16. Y Bara ar gwin heb y gair nid yw ddim, ond megis yr oeddynt o'r blaen; eithr pan ddêl y Gair at y defnyddiau hynny, yno y gwneir yn Sacrament, ac y mae Duw yn bresennol gyda ei Ordeinhád, ac yn barod i gyflawni pa beth bynnac a addawo ef. Nid yw y geiriau dwywawl o fendith yn cyfnewid neu yn diddymmu sylwedd y bara ar gwîn: o blegid oni bai fod eu sylwedd yn aros, nid allai fod yn Sacrament: eithr y mae yn eu cyfnewyd mewn arfer ac enw. Canys yr hwn nid ydoedd o'r blaen ond bara a Gwîn cyffredinol i faethu cyrph dynion, sydd yn ôl y fendith wedi ei ddarparu i arfer sanctaidd, sef i borthi eneidiau Cristianogion. Ac lle yr oeddid o'r blaen yn eu galw yn fara a gwin; fe gelwir hwynt yr awrhon wrth enw y pethau sanctaidd a arwyddocânt, sef Corph a'gwaed Crist: i dynnu ein meddyliau yn well oddiwrth yr Elementau hynny oddiallan at y rhadau nefol, yr rhai trwy olygon ein cyrph y maent yn eu arwyddocau i ysprydol olygon ein ffydd. Ni ddarfu chwaith i ⟨p. 279⟩Grist adroddi y geriau hyn, sef Hwn yw fynghorph, Hwn yw fyngwaed, wrth y bara a'r gwîn, eithr wrth ei ddiscyblion, megis y mae yn eglur yn y geiriau a ant o'r blaen, cymerwch, bwytewch chwi. Mat. 26.26. Nid yw y bara yn gorph iddo ef chwaith ond yn yr vn agwedd ac y mae y cwppan yn Destament newydd, sef trwy ddull a elwir trawsenwad. Ac y mae Marc yn dangos yn eglur, na ddarfu i'n Iachawdwr adrodd y geiriau hyn, sef hwn yw fyngwaed, nes darfod ir holl ddiscyblion yfed o'r cwppan: Mar. 14.23, 24. Ac yn ol hynny o herwydd ei sylwedd naturiol y mae ef yn galw yr peth yn ffrwyth y winwydden, yr hwn o herwydd ei ysprydol arwyddoccâd, a alwasai ef o'r blaen ei waed, Adnod 25. yn ol y dull o gyfenwi Sacramentau oll. Ac nid yw Crist yn erchi i ni ei wneuthur ef, ond gwneuthur hyn er coffa am dano; ac mae efe yn erchi i ni fwyta nid ei gorph yn syml, eithr ei gorph megis ei torrwyd, a'i waed megis y tywalltwyd; yr hyn y mae St Paul yn ei ddeongli i fod yn Gymmun Corph Crist, ac yn Gymmun oi waed ef. 1 Cor. 10.16. hynny yw, gwystl ffrwythlon ein bod ni yn gyfrannogion o Grist, ac o holl haeddedigaethau ei gorph a'i waed. A thrwy fynych ymarfer a'r Cymmun hwn, y myn St Paul i ni ddangos marwolaeth yr Arglwydd nes ei ddyfod o'r nef,
ac hid oni chymmerer ni i fynu fell eryrod i'r awyr i'w gyfarfod ef, yr hwn yw y bendigedig gelain, ac enioes ein heneidiau ni. 1 Thes. 4.17.
ac hyd oni chymmerer ni i fynu fel eryrod i'r awyr i'w gyfarfod ef, yr hwn yw y bendigedig gelain, ac enioes ein heneidiau ni. 1 Thes. 4.17.
In drydydd, y rhadau ysprydol ydynt ddwy hefyd; corph Christ megis yr oedd in dioddef digofaint Duw dyledus i ni, in groeshoeliedig: A'i waed megis yr oedd (in yr un agwedd) wedi ei dywallt trosom er maddevant o'n pechodau. Y maent hwy hefyd in ddau mewn rhif, eithr un mewn arfer, self Christ gyfan, a'i holl ddonniau wedi ei ymgynnyg i ⟨p. 280⟩bawb oll, eithr gwedi ei roi mewn gwirionedd i'r ffyddlonniaid. Y rhai hyn ydyw y tair rhan cyfannol o'r Sacrament sendigedig hon, self yr Arwydd, y Gair, a'r Grass. Yr Arwydd heb y Gair, neu 'r Gair heb yr arwydd, ni ddichon ddim: a'r ddau wedi eu cysylltir ydynt anfuddiol heb y Grâs a arwyddocêir: eithr y try ynghyd a wnant Sacrament ffrwythol i'r Derbynniwr teilwng. Y mae rhai in derbyn yr arwydd oddiallan heb y grás ysprydol, megis Judas, yr hwn (fell y dywaid St Awstin) a dderbynniodd fara yr Arglwydd, eithr nid y bara yr hwn oedd yr Arglwydd. Y mae rhai in derbyn y grâs ysprydol heb-yr arwydd oddiallan, megis y lleidr-Sanct ar y gross: ac aneirif o'r ffyddlonniaid, y cyfryw wrth farw a fyddo in dymuned ei gael, eithr heb allael ei dderbyn o waith rhyw rwystrau oddiallan; eithr y mae y derbyniwr teilwng i'w ddiddanwch, in derbyn y ddau in Swpper yr Arglwydd.
Yn drydydd, y rhadau ysprydol ydynt ddwy hefyd; corph Crist megis yr oedd yn dioddef digofaint Duw dyledus i ni, yn groeshoeliedig: A'i waed megis yr oedd (yn yr vn agwedd) wedi ei dywallt trosom er maddeuant o'n pechodau. Y maent hwy hefyd yn ddau mewn rhif, eithr vn mewn arfer, sef Crist gyfan, a'i holl ddonniau wedi ei ymgynnyg i ⟨p. 280⟩bawb oll, eithr gwedi ei roi mewn gwirionedd i'r ffyddlonniaid. Y rhai hyn ydyw y tair rhan cyfannol o'r Sacrament sendigedig hon, sef yr Arwydd, y Gair, a'r Gras. Yr Arwydd heb y Gair, neu 'r Gair heb yr arwydd, ni ddichon ddim: a'r ddau wedi eu cysylltir ydynt anfuddiol heb y Grâs a arwyddocêir: eithr y tri ynghyd a wnant Sacrament ffrwythol i'r Derbynniwr teilwng. Y mae rhai yn derbyn yr arwydd oddiallan heb y grás ysprydol, megis Judas, yr hwn (fel y dywaid St Awstin) a dderbynniodd fara yr Arglwydd, eithr nid y bara yr hwn oedd yr Arglwydd. Y mae rhai yn derbyn y grâs ysprydol heb-yr arwydd oddiallan, megis y lleidr-Sanct ar y groes: ac aneirif o'r ffyddlonniaid, y cyfryw wrth farw a fyddo yn dymuned ei gael, eithr heb allael ei dderbyn o waith rhyw rwystrau oddiallan; eithr y mae y derbyniwr teilwng i'w ddiddanwch, yn derbyn y ddau yn Swpper yr Arglwydd.
Fe ddewisodd Christ Fara a Gwîn (o flaen defnyddiau eraill) i fod in arwyddion oddiallan in y Sacrament fendigedig hon: un gyntaf, o ran eu bod in hawsaf i bob math i'w cael: in ail, i ddyscu i ni may megis y mae enioes amserol dŷn in cael ei faethu in bennaf trwy Fara, a'i gorph ei gyssuro gan win, felly y mae ein heneidiau ni, gan ei gorph a'i waed ef in cael eu bywhau au porthi i fywyd tragwyddol. Fe ddarparodd Christ wîn gyd a bara i fod in arwydd oddiallan in y Sacrament hon, i ddyscu i ni; in gyntaf, may megis y mae bwyd a diod in borthiant perffeithlawn i gorph dŷn: felly y mae Christ i'w enaid, nid mewn rhan, eithr mewn perffeithrwydd, in gystal in jechydwriaeth, ac in borthiant. In ail, wrth welled y Gwin Sacramentaidd o'r neilltu oddiwrth y bara, ni ddylem gofio y mod y •y walltwyd ei waed gwerthfawroccaf ef allan o'i gorph bendigedig, er cael o honom ni faddevant o'n ⟨p. 281⟩pechodau. Yr arwyddion oddiallan y mae 'r Bugail in eu rhoddi in yr Eglwys, a thithau sydd in bwyta a gennu dy gorph: Y Grás yprydol y mae Christ in ei esdyn o'r nefoedd, ac y mae 'n rhaid i ti ei fwyta ef â genau dy ffydd.
Fe ddewisodd Crist Fara a Gwîn (o flaen defnyddiau eraill) i fod yn arwyddion oddiallan yn y Sacrament fendigedig hon: vn gyntaf, o ran eu bod yn hawsaf i bob math i'w cael: yn ail, i ddyscu i ni mai megis y mae enioes amserol dŷn yn cael ei faethu yn bennaf trwy Fara, a'i gorph ei gyssuro gan win, felly y mae ein heneidiau ni, gan ei gorph a'i waed ef yn cael eu bywhau au porthi i fywyd tragwyddol. Fe ddarparodd Crist wîn gyd a bara i fod yn arwydd oddiallan yn y Sacrament hon, i ddyscu i ni; yn gyntaf, mai megis y mae bwyd a diod yn borthiant perffeithlawn i gorph dŷn: felly y mae Crist i'w enaid, nid mewn rhan, eithr mewn perffeithrwydd, yn gystal yn iechydwriaeth, ac yn borthiant. Yn ail, wrth weled y Gwin Sacramentaidd o'r neilltu oddiwrth y bara, ni ddylem gofio y modd y •y walltwyd ei waed gwerthfawroccaf ef allan o'i gorph bendigedig, er cael o honom ni faddeuant o'n ⟨p. 281⟩pechodau. Yr arwyddion oddiallan y mae 'r Bugail yn eu rhoddi yn yr Eglwys, a thithau sydd yn bwyta a gennu dy gorph: Y Grás yprydol y mae Crist yn ei esdyn o'r nefoedd, ac y mae 'n rhaid i ti ei fwyta ef â genau dy ffydd.
Y godidog a'r tra-rhyfeddol Ddibennau neu 'r ffrwythau o herwydd yr hyn y trefnwyd y Sacrament fendigedig hon, ydynt saith.
Am y diben cyntaf o Swpper yr Arglwydd.
I ddwyn a'r gôf i Gristianogion in oesdadol yr aberth hêdd yr hon a offrymmodd Christ unwaith am y cwbl, trwy ei farwolaeth ar y gross, i'n cymmodi ni â Duw, Gwnewch hyn (medd Christ) er coffa am danaf. (Ac medd yr Apostol) cynnifer gwaith bynnae y bwytâoch y bara hwn, ac yr yfoch y cwppan hwn, y dangoswch farwolaeth yr Arglwydd hid oni ddelo. 1 Cor. 11.26. Ac y mae ef in dywedyd, may (trwy y Sacrament hon, a phregethiad y gair) y darfuasai portreio Jesus Grist o flaen llygaid y Galatiaid, megis pe croeshoeliasid ef in eu plith: Gal. 3.1. Canys y mae 'r weithred i gyd in dangos marwolaeth Christ; torriad y bara bendigedig, croeshoeliad ei fendigedig gorph: a thywallt y Gwin sancteiddicdig, tywalltiad ei fendigedig waed. Fe aberthodd Christ efe ei hun unwaith in gorphorol: eithr cyn fynyched ac y cyssegrir y Sacrament hon, cyn fynyched a hynny yr offrymmir ef gan y ssyddloniaid in ysprydol.
I ddwyn a'r gôf i Gristianogion yn oesdadol yr aberth hêdd yr hon a offrymmodd Crist vnwaith am y cwbl, trwy ei farwolaeth ar y groes, i'n cymmodi ni â Duw, Gwnewch hyn (medd Crist) er coffa am danaf. (Ac medd yr Apostol) cynnifer gwaith bynnae y bwytâoch y bara hwn, ac yr yfoch y cwppan hwn, y dangoswch farwolaeth yr Arglwydd hyd oni ddelo. 1 Cor. 11.26. Ac y mae ef yn dywedyd, mai (trwy y Sacrament hon, a phregethiad y gair) y darfuasai portreio Jesu Grist o flaen llygaid y Galatiaid, megis pe croeshoeliasid ef yn eu plith: Gal. 3.1. Canys y mae 'r weithred i gyd yn dangos marwolaeth Crist; torriad y bara bendigedig, croeshoeliad ei fendigedig gorph: a thywallt y Gwin sancteiddicdig, tywalltiad ei fendigedig waed. Fe aberthodd Crist efe ei hun vnwaith yn gorphorol: eithr cyn fynyched ac y cyssegrir y Sacrament hon, cyn fynyched a hynny yr offrymmir ef gan y ssyddloniaid yn ysprydol.
Oddyma y gelwir Swpper yr Arglwydd in aberth hêdd, nid in briodol, neu in gorphorol, eithr trwy dull ar ymadrodd, self o herwydd ei fod in gossadwriaeth o'r aberth hêdd a offrymmodd Christ ar y Gross. Ac i ddangos rhagoriaeth rhyngddi a'r aberth ⟨p. 282⟩gorphorol honno, y mae y Tadau in ei galwyn aberth ddi-waedlyd. Fe a'i gelwir hefyd Eucharist, o ran bod yr Eglwys in y weithred hon in offrwm i Dduw aberth o foliant a diolch am ei Gwaredigaeth; yr hyn a weithreded trwy 'r unig Aberth lesol o Grist ar y Gross. Os darfu i'r olugiad ar Frenin Moab pride yr oedd ef in offrwm ei fab ar y mur, i gynhyrfu ei holl dduwiau i ddyfod i'w achub, 2 Burn. 3.27. berry i'r brenhinoedd ydoedd in gosod arno, dosturio wrtho cym mhelled, ac y peidiasant a'r frwydr, ac y cyfodasant y gwarchae. Pa fodd y dylai y golwg ysprydol ar Dduw Dâd, in aberthu ei unig-anedig Fab ar y Gross i waredu dy enaid ti, dy gynhyrfu i garu Duw dy Brynwr, ac i ado pechod, tros yr hwn mewn cyfiawnder ni wasanaethai pridwerth lay!
Oddyma y gelwir Swpper yr Arglwydd yn aberth hêdd, nid yn briodol, neu yn gorphorol, eithr trwy ddull ar ymadrodd, sef o herwydd ei fod yn gossadwriaeth o'r aberth hêdd a offrymmodd Crist ar y Groes. Ac i ddangos rhagoriaeth rhyngddi a'r aberth ⟨p. 282⟩gorphorol honno, y mae y Tadau yn ei galwyn aberth ddi-waedlyd. Fe a'i gelwir hefyd Eucharist, o ran bod yr Eglwys yn y weithred hon yn offrwm i Dduw aberth o foliant a diolch am ei Gwaredigaeth; yr hyn a weithreded trwy 'r vnig Aberth lesol o Grist ar y Groes. Os darfu i'r olugiad ar Frenin Moab pryd yr oedd ef yn offrwm ei fab ar y mur, i gynhyrfu ei holl dduwiau i ddyfod i'w achub, 2 Bren. 3.27. beri i'r brenhinoedd ydoedd yn gosod arno, dosturio wrtho cym mhelled, ac y peidiasant a'r frwydr, ac y cyfodasant y gwarchae. Pa fodd y dylai y golwg ysprydol ar Dduw Dâd, yn aberthu ei vnig-anedig Fab ar y Groes i waredu dy enaid ti, dy gynhyrfu i garu Duw dy Brynwr, ac i ado pechod, tros yr hwn mewn cyfiawnder ni wasanaethai pridwerth llai!
Am yr ail Ddiben o Swpper yr Arglwydd.
2. I gryfhau ein ffydd: Canys y mae Duw wrth y Sacrament hon in arwyddocau, ac in selio i ni o'r nef, may in ol yr addewid ar cyfammod newydd a wnaeth efe a ninny In Ghrist, y derbyn ef in ddiogel i'w râd ai drugaredd yr holl ddynion credadwy edifeiriol, ar a dderbynnio ei Sacrament sanctaidd ef in ddyledus: Ac er mwyn haeddedigaethau marwolaeth a dioddefaint Christ, ef a faddau iddynt eu holl bechodau, mor ddiammau ac y maent in gyfrannogion o'r Sacrament hon. O herwydd hyn y gelwir y Sacrament sanctaidd Sêl y cyfammod newydd, ac o faddevant pechodau. In ein amhevon mwyaf gan hynny, in ôl derbyn y Sacrament honey allwn ddywedyd in ddiau megis y dywedodd Mam Sampson: Pe mynnasei 'r Arglwydd ein lad ni, ni dderbynniasei efe y poeth-offrwm, a'r bwyd offrwm o'n law ni, ac ni ddangosasei efe i ni 'r holl bethau hyn: ac ni Pharasei efe i ni y pride hyn glywed y faith bethau. Rhuf. 4.11. Barn. 13.23.
2. I gryfhau ein ffydd: Canys y mae Duw wrth y Sacrament hon yn arwyddocau, ac yn selio i ni o'r nef, mai yn ol yr addewid ar cyfammod newydd a wnaeth efe a nyni Yn Ghrist, y derbyn ef yn ddiogel i'w râd ai drugaredd yr holl ddynion credadwy edifeiriol, ar a dderbynnio ei Sacrament sanctaidd ef yn ddyledus: Ac er mwyn haeddedigaethau marwolaeth a dioddefaint Crist, ef a faddau iddynt eu holl bechodau, mor ddiammau ac y maent yn gyfrannogion o'r Sacrament hon. O herwydd hyn y gelwir y Sacrament sanctaidd Sêl y cyfammod newydd, ac o faddeuant pechodau. Yn ein amheuon mwyaf gan hynny, yn ôl derbyn y Sacrament hon ni allwn ddywedyd yn ddiau megis y dywedodd Mam Sampson: Pe mynnasei 'r Arglwydd ein lladd ni, ni dderbynniasei efe y poeth-offrwm, a'r bwyd offrwm o'n llaw ni, ac ni ddangosasei efe i ni 'r holl bethau hyn: ac ni Pharasei efe i ni y pryd hyn glywed y fath bethau. Rhuf. 4.11. Barn. 13.23.
Am y trydydd Diben o Swpper yr Arglwydd.
3. I fod in wystl ac in arwydd-ammod o'r Cymmundeb ffrwythlawn cyfagos yr hwn sydd rhwng Cristianogion â Christ. Phiol y fendith yr hon a fendigwn, onid Cymmun gwaed Christ ydyw? y bara yr ydym in ei dory, onid cymmun corph Christ yw? 1 Cor. 10.16. hynny yw arwydd a gwystl ffrwythlawnaf o'n Cymmun ni â Christ. Yr undeb hon a elwir aros gyda ni, cyssylltiad ar Arglwydd, trigfa in ein calonnau: Joan. 14.16. 1 Cor. 6.17. Ephes. 3.17. Ac a osodir allan in yr Scrythur Sanctaidd mewn lláwer o gyffelybiaethau. In gyntaf, trwy gyffelybiaethau o'r winwydden a'r canghennau: in ail, o'r pen a'r corph: in drydydd, o'r sail a'r adeilad: in bedwerydd, o'r dorth a wneir o amryw ronynnau o ŷd: in bummed, o'r undeb priodasawl rhwng gŵr a'i wraig, a'r cyfryw. Joan. 15.12. 1 Cor. 10.17. Col. 1.18. Ephes. 5.31, 32. Ac y mae in dridyblyg rhwng Christ â Christianogion. Y gyntaf sydd anianol, rhwng ein dynawl anian ni, a dwywawl anian Christ ym mherson y gair: yr ail sydd Ddirgeledig, rhwng ein personau ni in absennol oddiwrth yr Arglwydd, a pherson Christ Duw a Dŷn, in un corph dirgeledig. Y trydydd sydd nefol, rhwng ein personau ni in bresennol gyd â'r Arglwydd, a pherson Christ mewn corph gogoneddus; y try o gysylltiadau hyn sydd ynglŷn y nail in y llall. O ni buasai i'n hanian ni in gyntaf gael ei hvno megis in un-sylweddol ag Anian Duw in yr ail person; ni allasem ni sith gael ein uno â Christ mewn corph dirgeledig. Ac oni byddwn ni in y bywyd hwn (er ein bod in absennol) gwedi ein uno at Grist trwy undeb Dirgeledig, ni chawn ni sith gymmun o ogoniant gyd ag ef in ei gyfannead nefol. Y Cymmun dirgeledig (a grybwyllir yma in bennaf) a weithredir rhwng Christ a ninny, trwy yspryd Christ in ein hymgyffred ni: A thrwy ein ffydd ni ⟨p. 284⟩cynhyrfiedig trwy 'r unrhyw Yspryd) in ymaflyd in-Ghrist hefyd. Y daubeth hyn y mae St. Paul yneu osod ar lawr in fywiol; eithr dilyn yr wyf fell y gallwyf ymaflyd in y peth hwn hefyd yr ymaflwyd ynof gan Grist Jesus,
3. I fod yn wystl ac yn arwydd-ammod o'r Cymmundeb ffrwythlawn cyfagos yr hwn sydd rhwng Cristianogion â Christ. Phiol y fendith yr hon a fendigwn, onid Cymmun gwaed Crist ydyw? y bara yr ydym yn ei dorri, onid cymmun corph Crist yw? 1 Cor. 10.16. hynny yw arwydd a gwystl ffrwythlawnaf o'n Cymmun ni â Christ. Yr vndeb hon a elwir aros gyda ni, cyssylltiad ar Arglwydd, trigfa yn ein calonnau: Joan. 14.16. 1 Cor. 6.17. Ephes. 3.17. Ac a osodir allan yn yr Scrythur Sanctaidd mewn lláwer o gyffelybiaethau. Yn gyntaf, trwy gyffelybiaethau o'r winwydden a'r canghennau: yn ail, o'r pen a'r corph: yn drydydd, o'r sail a'r adeilad: yn bedwerydd, o'r dorth a wneir o amryw ronynnau o ŷd: yn bumed, o'r vndeb priodasawl rhwng gŵr a'i wraig, a'r cyfryw. Joan. 15.12. 1 Cor. 10.17. Col. 1.18. Ephes. 5.31, 32. Ac y mae yn dridyblyg rhwng Crist â Christianogion. Y gyntaf sydd anianol, rhwng ein dynawl anian ni, a dwywawl anian Crist ym mherson y gair: yr ail sydd Ddirgeledig, rhwng ein personau ni yn absennol oddiwrth yr Arglwydd, a pherson Crist Duw a Dŷn, yn vn corph dirgeledig. Y trydydd sydd nefol, rhwng ein personau ni yn bresennol gyd â'r Arglwydd, a pherson Crist mewn corph gogoneddus; y tri o gysylltiadau hyn sydd ynglŷn y naill yn y llall. O ni buasai i'n hanian ni yn gyntaf gael ei hvno megis yn vn-sylweddol ag Anian Duw yn yr ail person; ni allasem ni fyth gael ein vno â Christ mewn corph dirgeledig. Ac oni byddwn ni yn y bywyd hwn (er ein bod yn absennol) gwedi ein vno at Grist trwy vndeb Dirgeledig, ni chawn ni fyth gymmun o ogoniant gyd ag ef yn ei gyfannead nefol. Y Cymmun dirgeledig (a grybwyllir yma yn bennaf) a weithredir rhwng Crist a nyni, trwy yspryd Crist yn ein hymgyffred ni: A thrwy ein ffydd ni ⟨p. 284⟩cynhyrfiedig trwy 'r vnrhyw Yspryd) yn ymaflyd yn-Ghrist hefyd. Y ddaubeth hyn y mae St. Paul yneu osod ar lawr yn fywiol; eithr dilyn yr wyf fel y gallwyf ymaflyd yn y peth hwn hefyd yr ymaflwyd ynof gan Grist Jesu, Phil. 3.12. Pa fodd y dichon ef gwympo ymmaith yr hwn sydd yn ymaflyd, ac a gynhelir mor neithol? Yr vndeb hon a geiff ef ei deall yn orau yn ei Feddwl, yr hwn a'i clywo fwyaf yn ei Galon. Eithr yn anad amser, gorau y cawn ni deimlaw a chryfhau yr vndeb hon ynom, pan fyddom yn derbyn Swpper yr Arglwydd fel y dylem.
