A76257:972
Yr ymarfer o dduwioldeb in cyfarwyddo dŷn i rodio fall y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn life â osodwyd allan in saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd in gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.Yr ymarfer o dduvvioldeb yn cyfarvvyddo dŷn i rodio fal y rhyngo ef Fodd Duw. Yr hwn lyfe â osodwyd allan yn saeson-sec o wraith y gwir barchedig dâd Lewis Escomb Bangor, ac a gyfieithwyd yn gamber-aec o waith Row. Vaughan o gaergai o sîr feirion wr bonheddig.
Printiedig in Llundain : gan Tho. Dawks, 1675Printiedig yn Llundain : gan Tho. Dawks, 1675
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
Y godidog a'r tra-rhyfeddol Ddibennau neu 'r ffrwythau o herwydd yr hyn y trefnwyd y Sacrament fendigedig hon, ydynt saith.
Am y diben cyntaf o Swpper yr Arglwydd.
I ddwyn a'r gôf i Gristianogion in oesdadol yr aberth hêdd yr hon a offrymmodd Christ unwaith am y cwbl, trwy ei farwolaeth ar y gross, i'n cymmodi ni â Duw, Gwnewch hyn (medd Christ) er coffa am danaf. (Ac medd yr Apostol) cynnifer gwaith bynnae y bwytâoch y bara hwn, ac yr yfoch y cwppan hwn, y dangoswch farwolaeth yr Arglwydd hid oni ddelo. 1 Cor. 11.26. Ac y mae ef in dywedyd, may (trwy y Sacrament hon, a phregethiad y gair) y darfuasai portreio Jesus Grist o flaen llygaid y Galatiaid, megis pe croeshoeliasid ef in eu plith: Gal. 3.1. Canys y mae 'r weithred i gyd in dangos marwolaeth Christ; torriad y bara bendigedig, croeshoeliad ei fendigedig gorph: a thywallt y Gwin sancteiddicdig, tywalltiad ei fendigedig waed. Fe aberthodd Christ efe ei hun unwaith in gorphorol: eithr cyn fynyched ac y cyssegrir y Sacrament hon, cyn fynyched a hynny yr offrymmir ef gan y ssyddloniaid in ysprydol.
I ddwyn a'r gôf i Gristianogion yn oesdadol yr aberth hêdd yr hon a offrymmodd Crist vnwaith am y cwbl, trwy ei farwolaeth ar y groes, i'n cymmodi ni â Duw, Gwnewch hyn (medd Crist) er coffa am danaf. (Ac medd yr Apostol) cynnifer gwaith bynnae y bwytâoch y bara hwn, ac yr yfoch y cwppan hwn, y dangoswch farwolaeth yr Arglwydd hyd oni ddelo. 1 Cor. 11.26. Ac y mae ef yn dywedyd, mai (trwy y Sacrament hon, a phregethiad y gair) y darfuasai portreio Jesu Grist o flaen llygaid y Galatiaid, megis pe croeshoeliasid ef yn eu plith: Gal. 3.1. Canys y mae 'r weithred i gyd yn dangos marwolaeth Crist; torriad y bara bendigedig, croeshoeliad ei fendigedig gorph: a thywallt y Gwin sancteiddicdig, tywalltiad ei fendigedig waed. Fe aberthodd Crist efe ei hun vnwaith yn gorphorol: eithr cyn fynyched ac y cyssegrir y Sacrament hon, cyn fynyched a hynny yr offrymmir ef gan y ssyddloniaid yn ysprydol.
Oddyma y gelwir Swpper yr Arglwydd in aberth hêdd, nid in briodol, neu in gorphorol, eithr trwy dull ar ymadrodd, self o herwydd ei fod in gossadwriaeth o'r aberth hêdd a offrymmodd Christ ar y Gross. Ac i ddangos rhagoriaeth rhyngddi a'r aberth ⟨p. 282⟩gorphorol honno, y mae y Tadau in ei galwyn aberth ddi-waedlyd. Fe a'i gelwir hefyd Eucharist, o ran bod yr Eglwys in y weithred hon in offrwm i Dduw aberth o foliant a diolch am ei Gwaredigaeth; yr hyn a weithreded trwy 'r unig Aberth lesol o Grist ar y Gross. Os darfu i'r olugiad ar Frenin Moab pride yr oedd ef in offrwm ei fab ar y mur, i gynhyrfu ei holl dduwiau i ddyfod i'w achub, 2 Burn. 3.27. berry i'r brenhinoedd ydoedd in gosod arno, dosturio wrtho cym mhelled, ac y peidiasant a'r frwydr, ac y cyfodasant y gwarchae. Pa fodd y dylai y golwg ysprydol ar Dduw Dâd, in aberthu ei unig-anedig Fab ar y Gross i waredu dy enaid ti, dy gynhyrfu i garu Duw dy Brynwr, ac i ado pechod, tros yr hwn mewn cyfiawnder ni wasanaethai pridwerth lay!
Oddyma y gelwir Swpper yr Arglwydd yn aberth hêdd, nid yn briodol, neu yn gorphorol, eithr trwy ddull ar ymadrodd, sef o herwydd ei fod yn gossadwriaeth o'r aberth hêdd a offrymmodd Crist ar y Groes. Ac i ddangos rhagoriaeth rhyngddi a'r aberth ⟨p. 282⟩gorphorol honno, y mae y Tadau yn ei galwyn aberth ddi-waedlyd. Fe a'i gelwir hefyd Eucharist, o ran bod yr Eglwys yn y weithred hon yn offrwm i Dduw aberth o foliant a diolch am ei Gwaredigaeth; yr hyn a weithreded trwy 'r vnig Aberth lesol o Grist ar y Groes. Os darfu i'r olugiad ar Frenin Moab pryd yr oedd ef yn offrwm ei fab ar y mur, i gynhyrfu ei holl dduwiau i ddyfod i'w achub, 2 Bren. 3.27. beri i'r brenhinoedd ydoedd yn gosod arno, dosturio wrtho cym mhelled, ac y peidiasant a'r frwydr, ac y cyfodasant y gwarchae. Pa fodd y dylai y golwg ysprydol ar Dduw Dâd, yn aberthu ei vnig-anedig Fab ar y Groes i waredu dy enaid ti, dy gynhyrfu i garu Duw dy Brynwr, ac i ado pechod, tros yr hwn mewn cyfiawnder ni wasanaethai pridwerth llai!
Am yr ail Ddiben o Swpper yr Arglwydd.
2. I gryfhau ein ffydd: Canys y mae Duw wrth y Sacrament hon in arwyddocau, ac in selio i ni o'r nef, may in ol yr addewid ar cyfammod newydd a wnaeth efe a ninny In Ghrist, y derbyn ef in ddiogel i'w râd ai drugaredd yr holl ddynion credadwy edifeiriol, ar a dderbynnio ei Sacrament sanctaidd ef in ddyledus: Ac er mwyn haeddedigaethau marwolaeth a dioddefaint Christ, ef a faddau iddynt eu holl bechodau, mor ddiammau ac y maent in gyfrannogion o'r Sacrament hon. O herwydd hyn y gelwir y Sacrament sanctaidd Sêl y cyfammod newydd, ac o faddevant pechodau. In ein amhevon mwyaf gan hynny, in ôl derbyn y Sacrament honey allwn ddywedyd in ddiau megis y dywedodd Mam Sampson: Pe mynnasei 'r Arglwydd ein lad ni, ni dderbynniasei efe y poeth-offrwm, a'r bwyd offrwm o'n law ni, ac ni ddangosasei efe i ni 'r holl bethau hyn: ac ni Pharasei efe i ni y pride hyn glywed y faith bethau. Rhuf. 4.11. Barn. 13.23.
2. I gryfhau ein ffydd: Canys y mae Duw wrth y Sacrament hon yn arwyddocau, ac yn selio i ni o'r nef, mai yn ol yr addewid ar cyfammod newydd a wnaeth efe a nyni Yn Ghrist, y derbyn ef yn ddiogel i'w râd ai drugaredd yr holl ddynion credadwy edifeiriol, ar a dderbynnio ei Sacrament sanctaidd ef yn ddyledus: Ac er mwyn haeddedigaethau marwolaeth a dioddefaint Crist, ef a faddau iddynt eu holl bechodau, mor ddiammau ac y maent yn gyfrannogion o'r Sacrament hon. O herwydd hyn y gelwir y Sacrament sanctaidd Sêl y cyfammod newydd, ac o faddeuant pechodau. Yn ein amheuon mwyaf gan hynny, yn ôl derbyn y Sacrament hon ni allwn ddywedyd yn ddiau megis y dywedodd Mam Sampson: Pe mynnasei 'r Arglwydd ein lladd ni, ni dderbynniasei efe y poeth-offrwm, a'r bwyd offrwm o'n llaw ni, ac ni ddangosasei efe i ni 'r holl bethau hyn: ac ni Pharasei efe i ni y pryd hyn glywed y fath bethau. Rhuf. 4.11. Barn. 13.23.
Am y trydydd Diben o Swpper yr Arglwydd.
3. I fod in wystl ac in arwydd-ammod o'r Cymmundeb ffrwythlawn cyfagos yr hwn sydd rhwng Cristianogion â Christ. Phiol y fendith yr hon a fendigwn, onid Cymmun gwaed Christ ydyw? y bara yr ydym in ei dory, onid cymmun corph Christ yw? 1 Cor. 10.16. hynny yw arwydd a gwystl ffrwythlawnaf o'n Cymmun ni â Christ. Yr undeb hon a elwir aros gyda ni, cyssylltiad ar Arglwydd, trigfa in ein calonnau: Joan. 14.16. 1 Cor. 6.17. Ephes. 3.17. Ac a osodir allan in yr Scrythur Sanctaidd mewn lláwer o gyffelybiaethau. In gyntaf, trwy gyffelybiaethau o'r winwydden a'r canghennau: in ail, o'r pen a'r corph: in drydydd, o'r sail a'r adeilad: in bedwerydd, o'r dorth a wneir o amryw ronynnau o ŷd: in bummed, o'r undeb priodasawl rhwng gŵr a'i wraig, a'r cyfryw. Joan. 15.12. 1 Cor. 10.17. Col. 1.18. Ephes. 5.31, 32. Ac y mae in dridyblyg rhwng Christ â Christianogion. Y gyntaf sydd anianol, rhwng ein dynawl anian ni, a dwywawl anian Christ ym mherson y gair: yr ail sydd Ddirgeledig, rhwng ein personau ni in absennol oddiwrth yr Arglwydd, a pherson Christ Duw a Dŷn, in un corph dirgeledig. Y trydydd sydd nefol, rhwng ein personau ni in bresennol gyd â'r Arglwydd, a pherson Christ mewn corph gogoneddus; y try o gysylltiadau hyn sydd ynglŷn y nail in y llall. O ni buasai i'n hanian ni in gyntaf gael ei hvno megis in un-sylweddol ag Anian Duw in yr ail person; ni allasem ni sith gael ein uno â Christ mewn corph dirgeledig. Ac oni byddwn ni in y bywyd hwn (er ein bod in absennol) gwedi ein uno at Grist trwy undeb Dirgeledig, ni chawn ni sith gymmun o ogoniant gyd ag ef in ei gyfannead nefol. Y Cymmun dirgeledig (a grybwyllir yma in bennaf) a weithredir rhwng Christ a ninny, trwy yspryd Christ in ein hymgyffred ni: A thrwy ein ffydd ni ⟨p. 284⟩cynhyrfiedig trwy 'r unrhyw Yspryd) in ymaflyd in-Ghrist hefyd. Y daubeth hyn y mae St. Paul yneu osod ar lawr in fywiol; eithr dilyn yr wyf fell y gallwyf ymaflyd in y peth hwn hefyd yr ymaflwyd ynof gan Grist Jesus,
Canys yno y cawn ni glywed ein calonnau in bywiol ymglymmu â Ghrist, a deisyfiadau ein eneidiau wedi eu tynnu trwy ffydd a'r Yspryd glan, megis trwy raffau cariad, nes-nes at ei Sancteiddrwydd ef.
Canys yno y cawn ni glywed ein calonnau yn bywiol ymglymmu â Ghrist, a deisyfiadau ein eneidiau wedi eu tynnu trwy ffydd a'r Yspryd glan, megis trwy raffau cariad, nes-nes at ei Sancteiddrwydd ef.
Oddiwrth y Cymmun hwn â Christ y mae in digwyddo i'r ffyddloniaid lawyer o ddoniau anrhaethathadwy.
Oddiwrth y Cymmun hwn â Christ y mae yn digwyddo i'r ffyddloniaid lawer o ddoniau anrhaethathadwy.
Megis in gyntaf, fe gymmerodd Christ eu holl bechodau hwynt arno ef i fodloni cyfiawnder Duw am danynt: ac y mae ef in rhoddi i ni in rhâd megis in eiddom, ei holl gyfiawnder in y bywyd hwn, a'i etifeddiaeth in y bywyd tragywyddol pan ddarfyddo hwn: ac y mae ef in cyfrif yr holl dda neu 'r drwg a wneler i ni, megis pe gwneid iddo ei hunan. Phil. 3.9. 1 Pet. 2.24. Zec. 2.8., 25.
Megis yn gyntaf, fe gymmerodd Crist eu holl bechodau hwynt arno ef i fodloni cyfiawnder Duw am danynt: ac y mae ef yn rhoddi i ni yn rhâd megis yn eiddom, ei holl gyfiawnder yn y bywyd hwn, a'i etifeddiaeth yn y bywyd tragywyddol pan ddarfyddo hwn: ac y mae ef yn cyfrif yr holl dda neu 'r drwg a wneler i ni, megis pe gwneid iddo ei hunan. Phil. 3.9. 1 Pet. 2.24. Zec. 2.8., 25.
In ail, y mae oddiwrth nature Christ in llifeirio i'n nature ni, gwedi ei huno ag efo, yspryd bywiol ac anadl grâs, yr hyn a'n hadnewydda i fywyd yfprydol: Ac a sancteiddia ein meddyliau, ein hamcannion, a'n search, megis y byddom beunydd in cynnyddu ar agwedd Delw Grist. Ephes. 4.23, 24. Rhuf. 8.29.
Yn ail, y mae oddiwrth natur Crist yn llifeirio i'n natur ni, gwedi ei huno ag efo, yspryd bywiol ac anadl grâs, yr hyn a'n hadnewydda i fywyd yfprydol: Ac a sancteiddia ein meddyliau, ein hamcannion, a'n serch, megis y byddom beunydd yn cynnyddu ar agwedd Delw Grist. Ephes. 4.23, 24. Rhuf. 8.29.
3. I fod yn wystl ac yn arwydd-ammod o'r Cymmundeb ffrwythlawn cyfagos yr hwn sydd rhwng Cristianogion â Christ. Phiol y fendith yr hon a fendigwn, onid Cymmun gwaed Crist ydyw? y bara yr ydym yn ei dorri, onid cymmun corph Crist yw? 1 Cor. 10.16. hynny yw arwydd a gwystl ffrwythlawnaf o'n Cymmun ni â Christ. Yr vndeb hon a elwir aros gyda ni, cyssylltiad ar Arglwydd, trigfa yn ein calonnau: Joan. 14.16. 1 Cor. 6.17. Ephes. 3.17. Ac a osodir allan yn yr Scrythur Sanctaidd mewn lláwer o gyffelybiaethau. Yn gyntaf, trwy gyffelybiaethau o'r winwydden a'r canghennau: yn ail, o'r pen a'r corph: yn drydydd, o'r sail a'r adeilad: yn bedwerydd, o'r dorth a wneir o amryw ronynnau o ŷd: yn bumed, o'r vndeb priodasawl rhwng gŵr a'i wraig, a'r cyfryw. Joan. 15.12. 1 Cor. 10.17. Col. 1.18. Ephes. 5.31, 32. Ac y mae yn dridyblyg rhwng Crist â Christianogion. Y gyntaf sydd anianol, rhwng ein dynawl anian ni, a dwywawl anian Crist ym mherson y gair: yr ail sydd Ddirgeledig, rhwng ein personau ni yn absennol oddiwrth yr Arglwydd, a pherson Crist Duw a Dŷn, yn vn corph dirgeledig. Y trydydd sydd nefol, rhwng ein personau ni yn bresennol gyd â'r Arglwydd, a pherson Crist mewn corph gogoneddus; y tri o gysylltiadau hyn sydd ynglŷn y naill yn y llall. O ni buasai i'n hanian ni yn gyntaf gael ei hvno megis yn vn-sylweddol ag Anian Duw yn yr ail person; ni allasem ni fyth gael ein vno â Christ mewn corph dirgeledig. Ac oni byddwn ni yn y bywyd hwn (er ein bod yn absennol) gwedi ein vno at Grist trwy vndeb Dirgeledig, ni chawn ni fyth gymmun o ogoniant gyd ag ef yn ei gyfannead nefol. Y Cymmun dirgeledig (a grybwyllir yma yn bennaf) a weithredir rhwng Crist a nyni, trwy yspryd Crist yn ein hymgyffred ni: A thrwy ein ffydd ni ⟨p. 284⟩cynhyrfiedig trwy 'r vnrhyw Yspryd) yn ymaflyd yn-Ghrist hefyd. Y ddaubeth hyn y mae St. Paul yneu osod ar lawr yn fywiol; eithr dilyn yr wyf fel y gallwyf ymaflyd yn y peth hwn hefyd yr ymaflwyd ynof gan Grist Jesu, Phil. 3.12. Pa fodd y dichon ef gwympo ymmaith yr hwn sydd yn ymaflyd, ac a gynhelir mor neithol? Yr vndeb hon a geiff ef ei deall yn orau yn ei Feddwl, yr hwn a'i clywo fwyaf yn ei Galon. Eithr yn anad amser, gorau y cawn ni deimlaw a chryfhau yr vndeb hon ynom, pan fyddom yn derbyn Swpper yr Arglwydd fel y dylem.