pp. 27–4924 passages
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
Y Cwbl ni addarfu gwedi i ddynion ddechreu buchedd sanctaidd, grefyddol; pob pren ac sydd in blodevo nid yw in prifio in ffrwythlawn, a phob ffrwyth nid yw in cynnyrchu, in dyfod i berffeithrwydd. Lawyer sydd in syrthio ymmaith, y rhai a dybid ⟨p. 28⟩eu bod wedi dechreu in dda; a lawyer sydd in dianrhydeddu enw Christ trwy eu Tramgwyddiadau, a'i Gwendidau: Lawyer sydd in tristau Calonnau eu dysgawdwyr, ac in aflonyddu in alarus Eglwys Christ trwy eu hanwybodaeth, ai amryfuseddau trwy sod in ddoethion in eu tŷb eu hunain, in afreolus, in gyndyn, in ymryslongar, in ymbleidio, ac in amrafaelio: In gymmaint a bod bgelyniaeth, ac angariad Cristianogion in rhwystrau mawrion i droedigaeth y bid diffydd, a chennedlic trwy osod allan y ffydd Gristianogol iw dirmyg a'i gwatwargerdd hwynt, megis ped fae hi and amryfusedd dynion mor aflan a bydol, a beilchion ac eraill y rhai nis gallant sith gyttuno in eu plith eu hunain: A lawyer trwy eu gwyniau a'i hunangeisiad ydynt in faich ar y Teuluoedd a'r cymydogion lle y maent in byw: Ac in fwy trwy eu gwendidau, a'i gwyniau mawrion ydynt in saglau, gorthrymderau, a beichiau arnynt eu hunain. Pan ydyw y Grefydd Gristianogol in ei gwir drefnid, in fywyd o'r cyfryw sanctaidd coleuni a chariad, o'r cyfryw burdeb a heddwch, o'r cyfryw ffrwythlonder a Nesoldeb, megis a phed fae in ol hynny wedi ei gosod allan ymmywyd Cristianogion, hi a orchymynnei aruthredd a pharch oddiwrth y bid, ac a wnai chwaneg iw troy hwynt, nâ chleddysau, je nag y gall geiriau in unig wneuthur. Ac a wnai Cristianogion in fuddiol ac in hawddgar y nail i'r llall: ⟨p. 29⟩A'i bucheddau in wledd ac in hyfrydwch iddynt eu hunain. Yr wyfi in gobeithio y bid in ryw help i'r Dibennion rhagorol hyn, os myfi mewn ychydig Hyfforddiadau jachus, profedig a agoraf i chwi ddyledswyddau buchedd Cristianogol.
Y Cwbl ni addarfu gwedi i ddynion ddechreu buchedd sanctaidd, grefyddol; pob pren ac sydd yn blodeuo nid yw yn prifio yn ffrwythlawn, a phob ffrwyth nid yw yn cynnyrchu, yn dyfod i berffeithrwydd. Llawer sydd yn syrthio ymmaith, y rhai a dybid ⟨p. 28⟩eu bod wedi dechreu yn dda; a llawer sydd yn dianrhydeddu enw Crist trwy eu Tramgwyddiadau, a'i Gwendidau: Llawer sydd yn tristau Calonnau eu dysgawdwyr, ac yn aflonyddu yn alarus Eglwys Crist trwy eu hanwybodaeth, ai amryfuseddau trwy sod yn ddoethion yn eu tŷb eu hunain, yn afreolus, yn gyndyn, yn ymryslongar, yn ymbleidio, ac yn amrafaelio: Yn gymmaint a bod bgelyniaeth, ac angariad Cristianogion yn rhwystrau mawrion i droedigaeth y byd diffydd, a chennedlic trwy osod allan y ffydd Gristianogol iw dirmyg a'i gwatwargerdd hwynt, megis ped fae hi ond amryfusedd dynion mor aflan a bydol, a beilchion ac eraill y rhai nis gallant fyth gyttuno yn eu plith eu hunain: A llawer trwy eu gwyniau a'i hunangeisiad ydynt yn faich ar y Teuluoedd a'r cymydogion lle y maent yn byw: Ac yn fwy trwy eu gwendidau, a'i gwyniau mawrion ydynt yn saglau, gorthrymderau, a beichiau arnynt eu hunain. Pan ydyw y Grefydd Gristianogol yn ei gwir drefnid, yn fywyd o'r cyfryw sanctaidd coleuni a chariad, o'r cyfryw burdeb a heddwch, o'r cyfryw ffrwythlonder a Nesoldeb, megis a phed fae yn ol hynny wedi ei gosod allan ymmywyd Cristianogion, hi a orchymynnei aruthredd a pharch oddiwrth y byd, ac a wnai chwaneg iw troi hwynt, nâ chleddysau, ie nag y gall geiriau yn unig wneuthur. Ac a wnai Cristianogion yn fuddiol ac yn hawddgar y naill i'r llall: ⟨p. 29⟩A'i bucheddau yn wledd ac yn hyfrydwch iddynt eu hunain. Yr wyfi yn gobeithio y bydd yn ryw help i'r Dibennion rhagorol hyn, os myfi mewn ychydig Hyfforddiadau iachus, profedig a agoraf i chwi ddyledswyddau buchedd Cristianogol.
1. Cedwch sith wir. dffurf Athrawiaeth Cristianogol, Dymuniad a dyledswydd, in brintiedig ar eich meddyliau, hynny yw, Deellwch hi in eglur ac in wahanedig, a chofiwch hi, fy meddwl yw, pwngciau mawrion crefydd sydd gynnhwysedig mewn Catechisms. Chwi a ellwch sith gynnyddu mewn Deal eglurach o'ch Catechisms ped faech in fyw gant o flynyddoedd. Na fydded y geiriau in unig, and y matter mor gartresol in eich Meddyliau, ac yw stafellau eich Tŷ. Y cyfryw ewybodaeth dwys a'ch sefydla chwi in erbyn twill ac anghrediniaeth, ac a fydd sith o'ch mewn chwi in help barod i bob grâs, a phob dyledswydd; megis ac y mae cyfarwyddid y creftwr iw waith ef: Ac o herwydd eisieu hyn pan ydych in dyfod ymmlith rhai digred neu Hereticiaid, eu dadlevon hwy a dybier gennych chwi eu bod in ddiatteb, ac a yscydwant, oni ddidymchwelant eich ffydd chwi; a chwi in hawdd a gyfeiliornwch mewn pwngciau lay, ac a flinwch yr Eglwys a'ch breuddwydion a'ch dadlevon. Hyn ydyw trueni neu ddinystr lawyer o Broffeswyr, tra yr ydynt in barnu eraill ymmhob Dadl ynghylch Matterrion ⟨p. 30⟩Eglwysig, hwy nid ydynt in gwybod in dda Athrawiaeth y Catechism.
1. Cedwch fyth wir. dffurf Athrawiaeth Cristianogol, Dymuniad a dyledswydd, yn brintiedig ar eich meddyliau, hynny yw, Deellwch hi yn eglur ac yn wahanedig, a chofiwch hi, fy meddwl yw, pwngciau mawrion crefydd sydd gynnhwysedig mewn Catechisms. Chwi a ellwch fyth gynnyddu mewn Deall eglurach o'ch Catechisms ped faech yn fyw gant o flynyddoedd. Na fydded y geiriau yn unig, ond y matter mor gartresol yn eich Meddyliau, ac yw stafellau eich Tŷ. Y cyfryw ewybodaeth dwys a'ch sefydla chwi yn erbyn twyll ac anghrediniaeth, ac a fydd fyth o'ch mewn chwi yn help barod i bob grâs, a phob dyledswydd; megis ac y mae cyfarwyddid y creftwr iw waith ef: Ac o herwydd eisieu hyn pan ydych yn dyfod ymmlith rhai digred neu Hereticiaid, eu dadleuon hwy a dybier gennych chwi eu bod yn ddiatteb, ac a yscydwant, oni ddidymchwelant eich ffydd chwi; a chwi yn hawdd a gyfeiliornwch mewn pwngciau llai, ac a flinwch yr Eglwys a'ch breuddwydion a'ch dadleuon. Hyn ydyw trueni neu ddinystr llawer o Broffeswyr, tra yr ydynt yn barnu eraill ymmhob Dadl ynghylch Matterrion
2. Byddwch fyw beunydd trwy ffydd ar fJesus Grist megis y Cysryngwr rhwng Duw a chwi. Gwedi eich seilio in ffydd yr Efengyl, a deal swydd Christ gwnewch ddefnydd o hono sith in eich holl eisieu. Meddyliwch ar gariad Ta doll Duw, megis in dyfod attoch chwi trwyddo es in unig: Ac ar yr yspryd megis gwedi ei roddi trwyddo ef eich pen, ac a'r Gyfammod grâs megis wedi ei wneuthur a'i selio trwyddo ef, ac ar y weinidogaeth megis wedi ei danson trwyddo ef, ac ar yr holl amserau a chynnorthwyon, a gobaith megis wedi eu cael ai rhoddi trwyddo ef. Pan ydych in meddwl am bechod, a gwendid, a themptasiwnau, meddyliwch hefyd am ei râs digonol ef, sydd in maddeu, in cyfiawnhau, ac in gorchfygu. Pan wit ti in meddwl am y bid, y cnawd ar cythrael, meddwl pa fodd y mae efe in eu gorchfygu hwynt. Bydded i Athrawiaeth ef, a siampl ei berffeithiaf fywyd ef, in wastadol och blaen chwi megis eich Rheol. In eich holl ammevon, ac osnau, ewch atto ef in yr yspryd, ac at y Tâd trwyddo ef, ac ef in unig. Cymmerwch ef megis gwreiddyn eich bywyd a'ch trugareddau, a byddwch fyw megis arno ef a thrwy ei fywyd ef, a phan ydych in marw, rhowch i fynu eich Eneidiau iddo ef, sell y bo iddynt hwy fod gydag ef lle y mae efe, a ⟨p. 31⟩gweled ei ogoniant ef. Byw ar Grist a gwneuthur defnydd o hono ymmhob eisieu, a chyrchu at Dduw a galw arno, mwy ydyw nâ chreduniaeth gyffredinol Terfyscus ynddo ef.
2. Byddwch fyw beunydd trwy ffydd ar fJesu Grist megis y Cysryngwr rhwng Duw a chwi. Gwedi eich seilio yn ffydd yr Efengyl, a deall swydd Crist gwnewch ddefnydd o hono fyth yn eich holl eisieu. Meddyliwch ar gariad Ta dol Duw, megis yn dyfod attoch chwi trwyddo es yn unig: Ac ar yr yspryd megis gwedi ei roddi trwyddo ef eich pen, ac a'r Gyfammod grâs megis wedi ei wneuthur a'i selio trwyddo ef, ac ar y weinidogaeth megis wedi ei danson trwyddo ef, ac ar yr holl amserau a chynnorthwyon, a gobaith megis wedi eu cael ai rhoddi trwyddo ef. Pan ydych yn meddwl am bechod, a gwendid, a themptasiwnau, meddyliwch hefyd am ei râs digonol ef, sydd yn maddeu, yn cyfiawnhau, ac yn gorchfygu. Pan wyt ti yn meddwl am y byd, y cnawd ar cythrael, meddwl pa fodd y mae efe yn eu gorchfygu hwynt. Bydded i Athrawiaeth ef, a siampl ei berffeithiaf fywyd ef, yn wastadol och blaen chwi megis eich Rheol. Yn eich holl ammeuon, ac osnau, ewch atto ef yn yr yspryd, ac at y Tâd trwyddo ef, ac ef yn unig. Cymmerwch ef megis gwreiddyn eich bywyd a'ch trugareddau, a byddwch fyw megis arno ef a thrwy ei fywyd ef, a phan ydych yn marw, rhowch i fynu eich Eneidiau iddo ef, sel y bo iddynt hwy fod gydag ef lle y mae efe, a
3. Felly credwch in yr yspryd Glan, megis ac i gfyw a gweithio trwyddo ef, megis ac y mae'r corph trwy'r enaid. Ni hfedyddiwyd monoch iw enw es in offer; (and ychydig sydd in deal y meddwl a'r rheswm o hono.) Christ a ddanfonodd yr yspryd i wneuthur dau waith mawr. 1. At yr Apostolion a'r prophwydi iw ihysprydoli hwynt in ddidwyll i bregethu'r Esengyl, a'i chadarnhau hi trwy wrthiau a'i thystiolaethu hi i'r oesoedd a ddevei, in yr scrythrau sanctaidd. 2. Ar ei holl kaelodau, iw golevo a'i sancteiddio hwynt, i gredu, ac ufuddhau i'r Athrawiaeth sanctaidd hon, (heb law ei dawn cyffredinol ef i lawyer iw deal a'i phregethu hi.) Gwedi darsod i'r yspryd in gyntaf draethu 'r Efengyl, mae ese trwyddi in gyntas in adgenedlu ac wedi hynny in rheoli yr holl wir ffyddloniaid. Ni roddir mono ef in awr i ni i ddatcuddio Athrawiaethau newyddion, and i deal ac ufyddhau i'r Athrawiaeth a ddatcuddiwyd, ac a seiliwyd er is talm o amser ganddo ef. Megis ac y mae 'r haul trwy ei rinwedd melus, a gwahanol in rhoddi ac in magu bywyd naturiol pethau a theimlad a bywyd ynthynt; felly y mae Christ trwy ei myspryd ein bywyd6 ⟨p. 32⟩ysprydol ni. Megis nad ydych chwi in gwneuthur yr un gwaith naturiol and trwy eich bywyd naturiol, felly ni ddylaech chwi wneuthur yr un ysprydol and trwy eich bywyd ysprydol. Rhaid i chwi nid in unig gredu▪ a charu, a gweddio trwyddi, and trin eich holl alwedigaeth trwyddi; canys Sancteiddrwydd i'r Arglwydd sydd raid ei scrifennu ar y cwbl; pob peth a sancteiddir i chwi, o herwydd eich bod chwi wedi eich sancteiddio i Dduw. Rhowch y cwbl iddo ef, ac arferwch y cwbl iddo ef, ac am hynny rhaid i chwi wneuthur y cwbl in nerth a chyfarwyddyd yr yspryd.
3. Felly credwch yn yr yspryd Glan, megis ac i
4. Byddwch nfyw in hollawl ar Dduw. Megis oll in oll, megis achos cyntaf a Rheolwr pennaf, a diben eithaf pob peth. Bydded i ffydd, gobaith a chariad fod in ymborthi beunydd arno ef. Bydded Ein Tâd yr hwn wit in y Nefoedd fod in scrifennedig in gyntaf ar eich calonnau, fell y bo iddo ef ymddangos in drahawddgar i chwi, ac y bo i chwi in hŷ ymddiried iddo, a bod cariad plentyn in ffynnon dyledswydd. Gwnewch ddefnydd o'r Mâb a'r usprydd i'ch tywys chwi at y Tâd, ac o ffydd in Grist i ennyn ac i gadw in fyw gariad Duw. Cariad Duw ydyw ein prif sancteiddrwydd ni, ac a elwir in enwedigol, efe a drwythau [ein Sancteiddrwydd] at ban nid yw ffydd in Grist, and y mod. Bydded eich diben pennaf chwi, in astudio Christ, i welled daioni, cariad, hawddgarwch Duw ynddo ef. Duw in damnio nis cerir mono mor hawdd, a Duw gras•ol, heddychol. Mae gennych ⟨p. 33⟩gymmaint o'r yspryd, ac sydd gennych o gariad i Dduw; hwn yw dawn priodol yr yspryd i holl feibion Duw trwy fabwysiad, peri iddynt, â chariad ac hither plentyn, i lefain, Abba, Dâd. Na adnabyddwch, na chwennychwch, na cherwch greadur in y bid, and in unig megis tan Dduw! Hebddo ef, byded in ddim i chwi, eithr megis y druch heb yr wyneb, neu lethyrennau gwascaredig heb yr ystyr, neu megis corph heb 'r Enaid. Na oelwch ddim in hawddfyd, neu hyfrydwch, and ei gariad ef; na dim in adfyd neu drueni, and ei ddigllonedd ef, a'r achos a'r ffrwythau o honey pan so dim in ymddangos in hawddgar ac in ddymunol yr hwn sydd yngwrthwyneb iddo ef, gelwch hynny in pdom! A gwrandewch ar y din hwnnw, megis qSatan, neu'r Sarph a fynnei eich denu chwi▪ oddiwrtho ef; a chyfrifwch ef and gwagedd, prŷf, a llwch, yr hwn a fynnei eich dychrynu chwi oddiwrth eich dyledswydd tuag atto ef. Ofnwch ef in fawr, and cerwch ef in fwy. Bydded rcariad in enaid, ac in ddiwedd pob dyledswydd arall. Diwedd a rheswm o'r lleill i gyd ydyw; and nid oes ganddi ddim diwedd neu reswm, and ei golygyn ai gwrthrych na feddyliwch am un Nesoedd arall, a diwedd, a dedwyddwch i din, and cariad y weithred olaf, a Duw y gwrthddrych olaf. na fydded eich crefydd chwi mewn dim and cariad Duw ynghyd a'i moddion a'i ffrwythau. Na pherchennogwch yr un tristwch,
5. Eyddwch fyw mewn ffydd a gobaith o'r Nefoedd, a scheisiwch hi megis eich rhan a'ch diwedd. Ymbyfrydwch beunydd eich eneidiau mewn rhagfeddyliau o ddidrangc olwg a chariad Duw. Megis ac a gwelir Duw ar y ddaiar and megis mewn drych, felly in gyfattebol y mwynheir ese. And pan dderfydd i gariad alaru, a cheisio, a phechod a gelynion wedi eu gorchfygu, a ninnau in gweled Gogoniant Duw in y Nefoedd, hyfrydwch cariad y pride hynny fydd in berffaith. Chwi ellwch chwennychu mwy ar y ddaiar nag a ellwch chwi obeithio am dano. Na edrychwch am deyrnas o'r bid hwn, nac am fynydd Zion in y diffaithwch. Mae Christ in teyrnasu ar y ddaiar megis Mose• in y Gwersyll, i'n tywys ni i wlâd yr Addewid: Ein dedwyddwch perffaith ni fydd, pan roddir y deyrnas i'r Tâd, a Duw fydd oll y oll. Ammau neu feddwl dieithr, digalon am y Nefoedd, dwfr ydyw wedi ei dywallt a• y tân sanctaidd, i ddiffodd eich sanctaiddrwydd, a'ch llawenydd chwi. A fedrwch chwi ymdeithio undid cyfan at y cyfryw ddiwedd, a bight heb feddwl am ill yr ydych in mined atto? Pan fo 'r ddaiar ar y goreu, nid Nefoedd fydd. Nid ydych chwi in byw ddim pellach trwy ffydd, fell Cristianogion nag yr ydych in byw nail a'i am y Nefoedd in ei cheisio hi, neu ar y Nefoedd mewn gobaith a llawenydd.
5. Eyddwch fyw mewn ffydd a gobaith o'r Nefoedd, a scheisiwch hi megis eich rhan a'ch diwedd. Ymbyfrydwch beunydd eich eneidiau mewn rhagfeddyliau o ddidrangc olwg a chariad Duw. Megis ac a gwelir Duw ar y ddaiar ond megis mewn drych, felly yn gyfattebol y mwynheir ese. Ond pan dderfydd i gariad alaru, a cheisio, a phechod a gelynion wedi eu gorchfygu, a ninnau yn gweled Gogoniant Duw yn y Nefoedd, hyfrydwch cariad y pryd hynny fydd yn berffaith. Chwi ellwch chwennychu mwy ar y ddaiar nag a ellwch chwi obeithio am dano. Na edrychwch am deyrnas o'r byd hwn, nac am fynydd Zion yn y diffaithwch. Mae Crist yn teyrnasu ar y ddaiar megis Mose• yn y Gwersyll, i'n tywys ni i wlâd yr Addewid: Ein dedwyddwch perffaith ni fydd, pan roddir y deyrnas i'r Tâd, a Duw fydd oll y oll. Ammau neu feddwl dieithr, digalon am y Nefoedd, dwfr ydyw wedi ei dywallt a• y tân sanctaidd, i ddiffodd eich sanctaiddrwydd, a'ch llawenydd chwi. A fedrwch chwi ymdeithio un dydd cyfan at y cyfryw ddiwedd, a byth heb feddwl am y lle yr ydych yn myned atto? Pan fo 'r ddaiar ar y goreu, nid Nefoedd fydd. Nid ydych chwi yn byw ddim pellach trwy ffydd, fel Cristianogion nag yr ydych yn byw naill a'i am y Nefoedd yn ei cheisio hi, neu ar y Nefoedd mewn gobaith a llawenydd.
6. Ymegniwch i wneuthur crefydd in thyfrydwch i chwi. Edrychwch in fynych ar Dduw, ar y Nefoedd, ar Grist, ar yr Yspryd, ar yr Addewidion, ar eich holl Drugareddau, ewch tros eich Profiadau. A meddyliwch pa achos o hyfrydwch uchel sydd sith o'ch blaen chwi, ac mor anweddaidd ydyw, ac mor niweidiol i'ch profess chwi ydyw, bod un yr hwn sydd in dywedyd, ei fod ef in gobeithio am y Nefoedd, etto in byw mor brûdd a'r rhai hynny nad oes ganddynt ddim gobaith uwch nà'r ddaiar. Diau y din hwnnw a ddylai fod in lawn o lawenydd, yr hwn a gaiff fyw in llawenydd y Nefoedd tros sith. In enwedig llawennychwch pan ydyw Cenhadau marwolaeth in dywedyd i chwi, fod eich llawenydd didrangc chwi in agos. Os nad ydyw Duw, a'r Nefoedd, gydâ ein holl drugareddau ni in y ford in ddigon o reswm am fywyd llawen, nis gall fod yr un. Ffieiddiwch bob adroddiad yr hwn a fynnei wneuthur crefydd i ymddangos in fuchedd blin prûdd. A chymerwch offal na osodoch chwi money allan felly i eraill, canys ni wnewch chwi monynt hwy sith, i fod mewn cariad â hynny, nad ydych chwi in ei wneuthur iddynt in hyfryd ac in hawddgar. Nid megis y Rhagrithŵr, trwy gymmell a llunio at ei feddwl a'i hyfrydwch cnawdol, and dwyn i fynu y gallon i gyttundeb sanctaidd ag hyfrydwch crefydd.
6. Ymegniwch i wneuthur crefydd yn thyfrydwch i chwi. Edrychwch yn fynych ar Dduw, ar y Nefoedd, ar Grist, ar yr Yspryd, ar yr Addewidion, ar eich holl Drugareddau, ewch tros eich Profiadau. A meddyliwch pa achos o hyfrydwch uchel sydd fyth o'ch blaen chwi, ac mor anweddaidd ydyw, ac mor niweidiol i'ch proffess chwi ydyw, bod un yr hwn sydd yn dywedyd, ei fod ef yn gobeithio am y Nefoedd, etto yn byw mor brûdd a'r rhai hynny nad oes ganddynt ddim gobaith uwch nà'r ddaiar. Diau y dyn hwnnw a ddylai fod yn llawn o lawenydd, yr hwn a gaiff fyw yn llawenydd y Nefoedd tros fyth. Yn enwedig llawennychwch pan ydyw Cenhadau marwolaeth yn dywedyd i chwi, fod eich llawenydd didrangc chwi yn agos. Os nad ydyw Duw, a'r Nefoedd, gydâ ein holl drugareddau ni yn y ffordd yn ddigon o reswm am fywyd llawen, nis gall fod yr un. Ffieiddiwch bob adroddiad yr hwn a fynnei wneuthur crefydd i ymddangos yn fuchedd blin prûdd. A chymerwch ofal na osodoch chwi moni allan felly i eraill, canys ni wnewch chwi monynt hwy fyth, i fod mewn cariad â hynny, nad ydych chwi yn ei wneuthur iddynt yn hyfryd ac yn hawddgar. Nid megis y Rhagrithŵr, trwy gymmell a llunio at ei feddwl a'i hyfrydwch cnawdol, ond dwyn i fynu y galon i gyttundeb sanctaidd ag hyfrydwch crefydd.
7. Gwiliwch megis am eich Eneidiau in erbyn y bid hwn sydd in gwenhieithio ac in utemptio, in enwedig pan ydis in ei osod ef allan megis in fwy melus a hyfryd nâ Duw, a sancteiddrwydd, a'r Nefoedd. Y bid hwn gydà ei hyfrydwch, ei olud, ai anrhydedd, yw'r peth y mae Satan in rhoi in y clorian, in erbyn Duw, a sancteiddrwydd, a'r Nefoedd. Ac ni chaiff neb well nag y mae efe in ei ddewis, a'i gyfrif in oreu. Mae'r abwyd in llithio y rhan anifeiliaidd, pan ydyw Rheswm in cysgu. Ac os trwy gymmorth y synhwyrau cnawdol y caiff y deyrngader, yr anifail a farchoga ac a reola 'r din; a rheswm aiff in gaeth-wâs ir awyddfryd gnawdol. Pan ydych in clywed y Sarph, gwelwch ei golyn ef, a gwelwch farwolaeth in canlyn y ffrwyth gwaharddedig. Pan ydych in codi, edrychwch i wared, a gwelwch eich cwymp! Ei reswm ef in gystal a'i ffydd sydd in wan, yr hwn am y cyfryw ffoledd, megis rhwyse a gwagedd y bid, a feeder anghofio Duw ai enaid, a marwolaeth, a'r farn, Nefoedd ac uffern, je ac in ystyriol a orchymmyn iddynt sefyll heibio▪ Pa wybodaeth neu brofiad all wneuthur daioni ar y din hwnnw, yr hwn a anturia cymmaint am y cyfryw fyd, yr hwn y mae pawb ac a'i profodd ef in ei alw in waged in y diwedd? Mor alarus gan hynny ydyw cyflwr din bydol? Oh ofnwch y bid pan fo in gwenu, neu in ymddangos in felus ⟨p. 37⟩ac in hawddgar. Na cherwch mono, os ydych in caru eich Duw a'ch Eneidiau.
7. Gwiliwch megis am eich Eneidiau yn erbyn y byd hwn sydd yn gwenhieithio ac yn utemptio, yn enwedig pan ydis yn ei osod ef allan megis yn fwy melus a hyfryd nâ Duw, a sancteiddrwydd, a'r Nefoedd. Y byd hwn gydà ei hyfrydwch, ei olud, ai anrhydedd, yw'r peth y mae Satan yn rhoi yn y clorian, yn erbyn Duw, a sancteiddrwydd, a'r Nefoedd. Ac ni chaiff neb well nag y mae efe yn ei ddewis, a'i gyfrif yn oreu. Mae'r abwyd yn llithio y rhan anifeiliaidd, pan ydyw Rheswm yn cysgu. Ac os trwy gymmorth y synhwyrau cnawdol y caiff y deyrngader, yr anifail a farchoga ac a reola 'r dyn; a rheswm aiff yn gaeth-wâs ir awyddfryd gnawdol. Pan ydych yn clywed y Sarph, gwelwch ei golyn ef, a gwelwch farwolaeth yn canlyn y ffrwyth gwaharddedig. Pan ydych yn codi, edrychwch i wared, a gwelwch eich cwymp! Ei reswm ef yn gystal a'i ffydd sydd yn wan, yr hwn am y cyfryw ffoledd, megis rhwyse a gwagedd y byd, a feder anghofio Duw ai enaid, a marwolaeth, a'r farn, Nefoedd ac uffern, ie ac yn ystyriol a orchymmyn iddynt sefyll heibio Pa wybodaeth neu brofiad all wneuthur daioni ar y dyn hwnnw, yr hwn a anturia cymmaint am y cyfryw fyd, yr hwn y mae pawb ac a'i profodd ef yn ei alw yn wagedd yn y diwedd? Mor alarus gan hynny ydyw cyflwr dyn bydol? Oh ofnwch y byd pan fo yn gwenu, neu yn ymddangos yn felus
8. Ffowch oddiwrth brofedigaethau a chroeshoeliwch y xcnawd, a chedwch reolaeth barrhaus ar eich ehwantau a'ch synhwyrau. Lawyer trwy syndod dirybudd trachwant a syrthiasant in gywilyddus. Gwedi darfod i'r rhai hyn trwy gynnefindra ddysgu bod in chwannog ac in daer, in gyffelyb i gi newynllyd, neu faedd chwantus, nid dymuniad, neu bwrpass diog a sarweiddia, neu ai rheola hwynt! mor beryglus ydyw cyflwr y din hwnnw yr hwn sydd ganddo y saith anisail awyddus in wastadol iw attal? Os efe a esceulusa ei wiliadwriaeth and am un awr, mae efe in barod iw fwrw ef in bendramwnwgl i uffern. Pwy all fod in ddiogel in her sesyll ar ddibyn mor ofnadwy? Dagrau a thristwch lawyer o flynyddoedd, in fynych nis gallant adnewyddu y golled yr honey gall un awr neu weithred ddwyn. O hyn mae siampl ofnadwy Dafydd a lawyer o ray eraill in ein Rhybuddio ni. Gwybyddwch beth ydyw hwnnw yr ydych chwi in fwyaf tueddol iddo, pan a'i trachwant, a seguryd, neu ormodedd mewn bwydydd, neu ddiodydd, neu chwarau, ac yno gosodwch eich gwiliadwriaeth cryfaf i'ch cadw in ddilwgr. Ymrowch beunydd i farweiddio y trachwant hwnnw, a nedwch i naturiaeth anifeiliaidd, neu chwant orchfygu Rheswm. Etto na ymddiriedwch, i bwrpassen in unic, and ymmaith oddiwrth ⟨p. 38⟩brofedigaeth. Na chyffwrdd, je nac edrych ar yr hyn a fo in temtio, cadw in ddigon pell oddiwrtho, os ydwyt in chwennych bod in ddiogel. Pa drueni sydd in dyfod oddiwrth ddechrevad bychan? Profedigaeth sydd in tywys i bechu, a phechodau bychain at bechodau mwy, a'r rhai hynny at uffern! Ac nid ydyw pechod ac uffern i chwareu a hwynt! Agorwch eich pechod neu eich profedigaeth i ryw gyfaill, fell y bo i gywilydd eich achub chwi rhag perygl.
8. Ffowch oddiwrth brofedigaethau a chroeshoeliwch y xcnawd, a chedwch reolaeth barrhaus ar eich ehwantau a'ch synhwyrau. Llawer trwy syndod dirybudd trachwant a syrthiasant yn gywilyddus. Gwedi darfod i'r rhai hyn trwy gynnefindra ddysgu bod yn chwannog ac yn daer, yn gyffelyb i gi newynllyd, neu faedd chwantus, nid dymuniad, neu bwrpass diog a sarweiddia, neu ai rheola hwynt! mor beryglus ydyw cyflwr y dyn hwnnw yr hwn sydd ganddo y sath anisail awyddus yn wastadol iw attal? Os efe a esceulusa ei wiliadwriaeth ond am un awr, mae efe yn barod iw fwrw ef yn bendramwnwgl i uffern. Pwy all fod yn ddiogel yn hir sesyll ar ddibyn mor ofnadwy? Dagrau a thristwch llawer o flynyddoedd, yn fynych nis gallant adnewyddu y golled yr hon y gall un awr neu weithred ddwyn. O hyn mae siampl ofnadwy Dafydd a llawer o rai eraill yn ein Rhybuddio ni. Gwybyddwch beth ydyw hwnnw yr ydych chwi yn fwyaf tueddol iddo, pa un a'i trachwant, a seguryd, neu ormodedd mewn bwydydd, neu ddiodydd, neu chwarau, ac yno gosodwch eich gwiliadwriaeth cryfaf i'ch cadw yn ddilwgr. Ymrowch beunydd i farweiddio y trachwant hwnnw, a nedwch i naturiaeth anifeiliaidd, neu chwant orchfygu Rheswm. Etto na ymddiriedwch, i bwrpassen yn unic, ond ymmaith oddiwrth
9. Cedwch i fynu Reolaeth parhaus cywraint ar eich ygwyriau a'ch tafodau. I'r diben hwn cedwch gydwybod diner yr hon a fydd in pigo▪ in gofidio pan fo'ch in pechu in un o'r rhain. Bydded i wyniau sanctaiddgael eu jawn drefnu, ac i wyniau hunan cnawdol gael eu hattal. Bydded i'ch tafodau wybod eu dyledswyddau i Dduw ac i din, ac Ymegniwch i fod in gywraint, ac ymrowch iw Cyflawni hwynt. Gwybyddwch holl bechodau y tafod, fell y bo i chwi i gochel hwynt, canys eich diniweidrwydd a'ch heddwch chwi sydd in sefyll in fawr ar doeth Reolaeth eich tafodau.
9. Cedwch i fynu Reolaeth parhaus cywraint ar eich ygwyriau a'ch tafodau. I'r diben hwn cedwch gydwybod dyner yr hon a fydd yn pigo▪ yn gofidio pan fo'ch yn pechu yn un o'r rhain. Bydded i wyniau sanctaiddgael eu iawn drefnu, ac i wyniau hunan cnawdol gael eu hattal. Bydded i'ch tafodau wybod eu dyledswyddau i Dduw ac i ddyn, ac Ymegniwch i fod yn gywraint, ac ymrowch iw Cyflawni hwynt. Gwybyddwch holl bechodau y tafod, fel y bo i chwi i gochel hwynt, canys eich diniweidrwydd a'ch heddwch chwi sydd yn sefyll yn fawr ar ddoeth Reolaeth eich tafodau.
10. Rheolwch eich ameddyliau â diwydrwydd parhaus Cywraint. Neilltuwch eich hunain in fynych i fyfyrio in ddifrifol. Ymddiddennwch a'ch cydwybodau ac a'ch Duw, gydâ'r hwn y2 ⟨p. 39⟩mae eich gorchwyl mwyaf chwi! Gosodwch eich meddyliau ar waith a rheolwch hwynt, nedwch iddynt redeg ar waged ammerthynol. O nas gwyddech pa orchwyl beunyddol sydd gennych iddynt! Y rhan fwyaf o ddynion ydynt annuwiol, wedi eu twyllo a'i hanrheithio, o herwydd eu bod hwy in anystyriol, ac nis llefasant, neu ni arferant eu rheswm o'r neilldu ac in sobr; neu hwy a'i harferant ef and megis caethwas mewn cadwynau yngwasanaeth eu gwyniau, eu chwantau, a'i bûdd eu hunain. Ni bu efe eriod in doeth, neu dda, neu ddedwydd yr hwn ni bu in sobr ac in ddiduedd in ystyriol. Pa fodd i fod in ddaionus, i wneuthur daioni, ac in ddiweddaf i fwynhau daioni a ddylai gymmeryd i fynu ein holl feddyliau ni. Cedwch hwynt in gyntaf in sanctaidd, una in gariadus, in lân, ac in ddiwair. A cheryddwch hwynt in fuan pan ydynt in edrych at Bechod.
10. Rheolwch eich ameddyliau â diwydrwydd parhaus Cywraint. Neilltuwch eich hunain yn fynych i fyfyrio yn ddifrifol. Ymddiddennwch a'ch cydwybodau ac a'ch Duw, gydâ'r hwn y2 ⟨p. 39⟩mae eich gorchwyl mwyaf chwi! Gosodwch eich meddyliau ar waith a rheolwch hwynt, nedwch iddynt redeg ar wagedd ammerthynol. O nas gwyddech pa orchwyl beunyddol sydd gennych iddynt! Y rhan fwyaf o ddynion ydynt annuwiol, wedi eu twyllo a'i hanrheithio, o herwydd eu bod hwy yn anystyriol, ac nis llefasant, neu ni arferant eu rheswm o'r neilldu ac yn sobr; neu hwy a'i harferant ef ond megis caethwas mewn cadwynau yngwasanaeth eu gwyniau, eu chwantau, a'i bûdd eu hunain. Ni bu efe eriod yn ddoeth, neu dda, neu ddedwydd yr hwn ni bu yn sobr ac yn ddiduedd yn ystyriol. Pa fodd i fod yn ddaionus, i wneuthur daioni, ac yn ddiweddaf i fwynhau daioni a ddylai gymmeryd i fynu ein holl feddyliau ni. Cedwch hwynt yn gyntaf yn sanctaidd, vna yn gariadus, yn lân, ac yn ddiwair. A cheryddwch hwynt yn fuan pan ydynt yn edrych at Bechod.
11. Bydded bamser in dra gwerthfawr in eich golwg chwi, ac in ofalus ac in ddiwŷd prynwch ef. Pa frŷs y mae efe in ei wneuthur? Ac mor fuan yr aiff heibio? Ac yna mor uchel y prisir ef, pan nad ellir sith alw in ôl un munud o hono? O pa Orchwyl pwysfawr sydd gennym ni i bob munud o'n hamser, ped faen ni in cael byw fill o flynyddoedd! Na chymmerwch fod y dŷn hwnnw in ei jawn bwyll, neu in adnabod ei Dduw, ei ddiwedd, ei waith, neu ei berygl, yr hwn ⟨p. 40⟩sydd ganddo amser iw hebeor. Prynwch yr amser nid in unic oddiwrth chwaravon, a chellwair, a seguryd, rhodres, a gormodedd o gvsgu, siarad gwag, a bydoldeb, and hefyd oddiwrth rwystrau daioni lay, y rhai a'ch rhwystrau chwi oddiwrth ddaioni mwy. Treuliwch amser, megis dynion sydd in barod i fined i fyd arall ym mha le y bid rhaid cyfrif am bob munud o hono, ac y bid gydâ ninny tros sith megis ac a buom ni fyw ymma; nedwch i jecnyd eich twyllo chwi i ddisgwyl byw in her, ac felly i ddiofalwch ansynniol. Gwelwch eich glass-awr in rhedeg, a chedwch gyfrif o'r amser yr ydych in ei dreulio. A threuliwch ef in union megis ac y mynnech ei argofio ef gwedi ei ddarfod.
11. Bydded bamser yn dra gwerthfawr yn eich golwg chwi, ac yn ofalus ac yn ddiwŷd prynwch ef. Pa frŷs y mae efe yn ei wneuthur? Ac mor fuan yr aiff heibio? Ac yna mor uchel y prisir ef, pan nad ellir fyth alw yn ôl un munud o hono? O pa Orchwyl pwysfawr sydd gennym ni i bob munud o'n hamser, ped faen ni yn cael byw fil o flynyddoedd! Na chymmerwch fod y dŷn hwnnw yn ei iawn bwyll, neu yn adnabod ei Dduw, ei ddiwedd, ei waith, neu ei berygl, yr hwn ⟨p. 40⟩sydd ganddo amser iw hebeor. Prynwch yr amser nid yn unic oddiwrth chwarauon, a chellwair, a seguryd, rhodres, a gormodedd o gvsgu, siarad gwag, a bydoldeb, ond hefyd oddiwrth rwystrau daioni llai, y rhai a'ch rhwystrau chwi oddiwrth ddaioni mwy. Treuliwch amser, megis dynion sydd yn barod i fyned i fyd arall ym mha le y bydd rhaid cyfrif am bob munud o hono, ac y bydd gydâ nyni tros fyth megis ac a buom ni fyw ymma; nedwch i iecnyd eich twyllo chwi i ddisgwyl byw yn hir, ac felly i ddiofalwch ansynniol. Gwelwch eich glas-awr yn rhedeg, a chedwch gyfrif o'r amser yr ydych yn ei dreulio. A threuliwch ef yn union megis ac y mynnech ei argofio ef gwedi ei ddarfod.
12. cCerwch bob maeth ar ddynion in en amryw gyflyrau, a gwnewch cymmaint o dd•ioni iddynt ac a alloch Rhaid i ni garu Duw in ei holl greaduriaid, ei ddelw naturiol ef ar bob din, a'i ddelw ysprydol ar ei Saint. Rhaid i ny garu ein Cymydog megis ein hunain naturiol. hynny yw, Ein Cymydog naturiol megis ein hunain naturiol, â chariad o ewyllys da, an Cymydog ysprydol megis ein hunain ysprydol, â chariad o fodlonrwydd. Yngwrthwyneb i fodlonrwydd, ni a allwn gasau ein Cymodog pechadurus, megis y rhaid i ni ⟨p. 41⟩gasau ein hunain pechadurus (in lawyer mwy.) And yngwrthwyneb i ewyllys da ni ddylem ni gasau ein hunain, ein Cymydog, na'n gelyn. O nas gwyddei dynion pa gymmaint o Gristianogrwydd sydd in sefyll mewn cariad, ac in gwneuthur daioni! A pha lygaid y maent hwy in darllen yr Efengyl, y rhai nid ydynt in gweled hyn ymmhob dalen? Ffieiddiwch yr holl hunan gariad hwnnw, balchder, gwŷn, y rhai ydynt elynion i gariad, a'r opinionau hynny, ac ymbleidiau, ymranniadau, a barnu, a rhoi drygair, y rhai a'i dinistriant hi. Cymmerwch ef sydd in dywedyd in ddrwg am arall wrthych heb achos cyfiawn a galwad, fod in gennad i'r cythrael i ddymuno arnoch gasau eich brawd, neu i leihau eich cariad. Canys eich perswadio chwi fod din in ddrwg, sydd in amlwg in eich perswadio chwi cyn belled a hynny iw gasau ef. Ceryddwch enllibiwyr y rhai ydynt in dywedyd in ddrwg am eraill. Na wnewch niwed i neb, na ddywedwch in ddrwg am un din, oddieithr i hynny fod nid in unig in gyfiawn, and in anghenrheidiol i rwy ddaioni mwy. Cariad hawddgar ydyw. Y rhai ydynt in caru a gerir. Bod in casau ac in niweidiol sydd in gwneuthur dynion in atcas. Car dy gymydog megis tidy hun; ac fell y mynnech wneuthur o ddynion i chwi, gwnewch chwithau iddynt hwy yr un ssunyd, Luc 6. 31. Mat. 7. 22. Ydynt y Rheolau auredd o'n dyledfwydd tuag at ddynion, y rhai sydd raid eu bod in scrifennedig in ddyfn ar eich Calonnau. Lle y bo hyn in ddiffygiol, nid oes dim mor gau, mor greulon, yr hyn nad ellwch chwi gael eich dehu i feddwl neu ddywedyd, neu wneuthur in erbyn eich brodyr. Byddwch mor. ⟨p. 42⟩chwannog i wneuthur daioni i bawb, ac ydyw, gweision Satan i wneuthur niweid, a'r hyn nis gellwch chwi wneuthur eich hunain, ceisiwch annog eraill i wneuthur, rhoddwch lyfrau da, a denwch hwynt at y moddion, y rhai sydd debyccaf i wneuthur daioni iddynt.
13. Ceisiwch deal ammodau union cymmundeb Eglwysig, in enwedig undeb yr Eglwys gyffredinol, a'r Cymmundeo cyffredinol, yr hwn sydd raid i chwi ddal â'r holl rannau, a'r rhagoriaeth rhwng yr Eglwys megis gweledig ac anwelelig. O herwydd ddiffyg y rhai hyn, mor alarus ydyw 'r naillduaeth ac ymbleidio sydd in ein plith ni? Darllennwch in fynych, 1 Cor. 12. ac Eph. 4. 1. hid y 17. Joan 17. 21, 22, 23. Act 4. 32. ac 2. 42. 1 Cor. 1. 10, 11, 13. ac 3. 3. Rhuf. 16. 17. Phil. 2. 1, 2, 3, 4. 1 Thes. 5. 12, 13. Act 20. 30. 1 Cor. 11. 19. Tit. 3. 10. Jag. 3. Col. 1. 4. Heb. 10. 25. Act 8. 12, 13, 37. 1 Cor. 1. 2, 13. ac 3. 3, 4. 11. 18, 21. A studiwch y rhai hyn in dda. Rhaid ydyw bod gennych undeb a chymmundeb mewn ffydd a chariad â'r holl Gristianogion in y bid. Ac na wrthodwch gymmundeb lleawl, pan so gennych alwad cyfiawn, cyn belled ac y maent heb eich cymmhell i bechu. Bydded eich cysarfod arferol chwi gydâ yr Eglwys buraf, os y chwi all in gyfraithlon (ac sith edrychwch ar y daioni cyhoeddus:) and weithiau ar achosion byddwch gyfrannogion gydâ Eglwysydd diffygiol, beius, os ydynt in wir▪ Gristianogion, ac heb eich gyrru chwi i bechu, fell y bo i chwi felly ddangos eich bod chwi in eu perchennogi hwynt megis Cristianogion, er eich bod chwi in gwrthod eu llygredigaethau ⟨p. 43⟩hwynt. Na feddyliwch fod eich presennoldeb chwi in gwneuthur holl feiau y weinidogaeth, Addoliad, neu bobl i fod in eiddo chwi (canys yna ni unwn ni ag yr un Eglwys in y bid) gwybyddwch megis ac y mae 'r Eglwys ddirgel in cydsefyll o ray sydd in gwneuthur cyfammod o'r gallon, felly y mae 'r Eglwys weledig in cydsefyll o ray fydd in gwneuthur cysammod ar air y rhai ydynt in gwneuthur profess gredadwy o gyttundeb: Ac mae nature a'r scrythur in ein dyscu ni i gymmeryd gair pob din megis in gredadwy, hid oni bid anffyddlondeb in fforfettio ei gredit ef; y fforffed hon sydd raid ei phrifio, cyn y gellir cymmeryd yr un proofs sobr in hawl anddigonol. Na
Rhagorfreintiau oddiallan sydd in perthyn i'r rhai sydd in gwneuthur cyfammod oddillan, a thrugareddau oddifewn i'r rhai pûr, gwahanedigaeth eymranniad sydd in archolli, ac in tueddu at farwolaeth. Casewch hynny megis ac yr ydych in caru jechyd yr Eglwys neu eich eiddo eich hunain: Y doethineb sydd oddi uchod in gyntaf pûr ydyw, wedi hynny heddychol. Sith na ⟨p. 44⟩wahenwch yr hyn a gyssylltodd Duw. Doethineb ddaiarol, gnawdol, cythreulig sydd in peri cenfigen chwerw, a chynnen ac ymryson, a therfysc a phob gweithred ddrwg. Gwyn eu bŷd y tangneddyfwyr.
Rhagorfreintiau oddiallan sydd yn perthyn i'r rhai sydd yn gwneuthur cyfammod oddillan, a thrugareddau oddifewn i'r rhai pûr, gwahanedigaeth eymranniad sydd yn archolli, ac yn tueddu at farwolaeth. Casewch hynny megis ac yr ydych yn caru iechyd yr Eglwys neu eich eiddo eich hunain: Y doethineb sydd oddi uchod yn gyntaf pûr ydyw, wedi hynny heddychol. Fyth na ⟨p. 44⟩wahenwch yr hyn a gyssylltodd Duw. Doethineb ddaiarol, gnawdol, cythreulig sydd yn peri cenfigen chwerw, a chynnen ac ymryson, a therfysc a phob gweithred ddrwg. Gwyn eu bŷd y tangneddyfwyr.
14. Gochelwch (f) falchder, a hunan gariad mewn crefydd. Os unwaith y chwi a brisiwch in ormod eich dealltwriaeth eich hunain, eich opinionau anaeddfed, ach camgymeriadau mawrion a fyddant in hyfryd gennych, megis rhyw oleuni uwchlaw naturiaeth: Ac in lle tosturio wrth y gwan, chwi a fyddwch in afreolus, ac in dirmygu eich Tywysogion; a barnu in ddibris bawb a fo in anghyttuno, in wrthwyneb i chwi, ac in Erlidwyr o honynt os bid gallu gennych; ac a seddyliwch bawb in anoddefol nad ydynt in eich cymmeryd chwi megis cyngor Duw, ach geiriau chwi megis cyfraith. Nag anghofiwch ddarfod i'r Eglwys ddioddef in oestadol gan Broffesswyr afreolus, chwannog i sarnu ar un law, (ac oh pa rwygiadau, ymrysonau, a thramgwyddiadau a ddarsu iddynt hwy eu peri!) in gystal a chan yr halogedig a'r Erlydwyr ar y llall. Gochelwch y ddau, a phan ydyw ymrysonau ar droed, byddwch in llonydd ac in ddistaw, ac nid in rhy bryssur a chedwch i fynu zêl tros gariad a heddwch.
14. Gochelwch (f) falchder, a hunan gariad mewn crefydd. Os unwaith y chwi a brisiwch yn ormod eich dealltwriaeth eich hunain, eich opinionau anaeddfed, ach camgymeriadau mawrion a fyddant yn hyfryd gennych, megis rhyw oleuni uwchlaw naturiaeth: Ac yn lle tosturio wrth y gwan, chwi a fyddwch yn afreolus, ac yn dirmygu eich Tywysogion; a barnu yn ddibris bawb a fo yn anghyttuno, yn wrthwyneb i chwi, ac yn Erlidwyr o honynt os bydd gallu gennych; ac a seddyliwch bawb yn anoddefol nad ydynt yn eich cymmeryd chwi megis cyngor Duw, ach geiriau chwi megis cyfraith. Nag anghofiwch ddarfod i'r Eglwys ddioddef yn oestadol gan Broffesswyr afreolus, chwannog i sarnu ar un llaw, (ac oh pa rwygiadau, ymrysonau, a thramgwyddiadau a ddarsu iddynt hwy eu peri!) yn gystal a chan yr halogedig a'r Erlydwyr ar y llall. Gochelwch y ddau, a phan ydyw ymrysonau ar droed, byddwch yn llonydd ac yn ddistaw, ac nid yn rhy bryssur a chedwch i fynu zêl tros gariad a heddwch.
15. Byddwch ffyddlawn a chydwybodus in eich holl gBerthynasei. Anrhydeddwch, ac ufyddhewch i'ch Rhieni ac eraill a so uwch na chwi.2 ⟨p. 45⟩Na ddiystyrwch, ac na wrthwynebwch Reolaeth, os ydych in dioddef in anghyfiawn trwyddynt hwy, ymddarostyngwch am y pechodau hynny, y rhai ydynt in peri i Dduw droi eich amddyffynwyr i fod in Orthrymwyr, ac in lle grwgnach a gwrthryfela in eu herbyn hwynt, diwygiwch eich hunain ac yna gorchymynnwch eich hunain i Dduw. Deiliaid a gweision, a phlant sydd raid iddynt usyddhau i'r rhai hynny sydd uwch eu law hwynt, megis swyddwyr Duw.
15. Byddwch ffyddlawn a chydwybodus yn eich holl gBerthynasei. Anrhydeddwch, ac ufyddhewch i'ch Rhieni ac eraill a so uwch na chwi.2 ⟨p. 45⟩Na ddiystyrwch, ac na wrthwynebwch Reolaeth, os ydych yn dioddef yn anghyfiawn trwyddynt hwy, ymddarostyngwch am y pechodau hynny, y rhai ydynt yn peri i Dduw droi eich amddyffynwyr i fod yn Orthrymwyr, ac yn lle grwgnach a gwrthryfela yn eu herbyn hwynt, diwygiwch eich hunain ac yna gorchymynnwch eich hunain i Dduw. Deiliaid a gweision, a phlant sydd raid iddynt usyddhau i'r rhai hynny sydd uwch eu llaw hwynt, megis swyddwyr Duw.
16. Cedwch i fynu reolaeth Duw in eich hTeuluoedd. Teuluoedd sanctaidd achubwyr rhan crefydd in y bid ydynt. Darllenwch yr scrythur a llyfrau da iddynt hwy. Ym ddiddenwch â hwynt in ddifrisol ynghvlch cyflwr eu heneidiau, a bywyd tragwyddol, gweddiwch in daer gydâ hwynt, Gwiliwch arnynt in ddiwyd; byddwch ddigllon un erbyn pechod, ac in llariaidd in eich achos eich hunain; byddwch in fiamplau o ddoethineb, ac ammynedd; A chymerwch offal ar fod did yr Arglwydd in cael ei dreulio mewn paratoad sanctaidd erbyn Tragwyddoldeb.
16. Cedwch i fynu reolaeth Duw yn eich hTeuluoedd. Teuluoedd sanctaidd achubwyr rhan crefydd yn y byd ydynt. Darllenwch yr scrythur a llyfrau da iddynt hwy. Ym ddiddenwch â hwynt yn ddifrisol ynghvlch cyflwr eu heneidiau, a bywyd tragwyddol, gweddiwch yn daer gydâ hwynt, Gwiliwch arnynt yn ddiwyd; byddwch ddigllon vn erbyn pechod, ac yn llariaidd yn eich achos eich hunain; byddwch yn fiamplau o ddoethineb, ac ammynedd; A chymerwch ofal ar fod dydd yr Arglwydd yn cael ei dreulio mewn paratoad sanctaidd erbyn Tragwyddoldeb.
17. Trimwch eich igalwedigaethau mewn sancteiddrwydd a phoen▪ Na fyddwch in byw mewn seguryd, na fyddwch in segurilydd in eich gwaith. Pan bynnag a'i rhwym a'i rhydd ydych. In chwys eich aeliau y bid rhaid i chwi fwyta bara, a gweithio chwe diwrnod, fell y bo gennych iw roi i'r hwn sydd ⟨p. 46⟩mewn eisi•u. Rhaid i'r corph (sydd in gallu) gael llafur cymmwys in •••stal a'r enaid, ac os amgen y corph a'r enaid ni fyddant jachus. And b•dded i'r cwbl fod and megis llafur trafaeliwr, ac edrychwch at Dduw a'r Nefoedd in y cwbl.
17. Trimwch eich igalwedigaethau mewn sancteiddrwydd a phoen▪ Na fyddwch yn byw mewn seguryd, na fyddwch yn segurilydd yn eich gwaith. Pa un bynnag a'i rhwym a'i rhydd ydych. Yn chwys eich aeliau y bydd rhaid i chwi fwyta bara, a gweithio chwe diwrnod, fel y bo gennych iw roi i'r hwn sydd ⟨p. 46⟩mewn eisi•u. Rhaid i'r corph (sydd yn gallu) gael llafur cymmwys yn •••stal a'r enaid, ac os amgen y corph a'r enaid ni fyddant iachus. Ond b•dded i'r cwbl fod ond megis llafur trafaeliwr, ac edrychwch at Dduw a'r Nefoedd yn y cwbl.
18. Nac yspeiliwch monoch eich hunain o'r lleshad sydd iw gael oddiwrth kfugail cymmwys ffyddlawn, i'r hwn y g••wch agor eich cyflwr in ddirgel, neu o'r lleiaf o lgyfaill sanctaidd ffyddlon: Ac na ddigiwch wrth eu mceryddon rhâd hwynt. Gwae i'r hwn sydd unic! Mor ddall a thueddol ydym ni in ein achos ein hunain, ac mor anhawdd ydyw adnabod ein hunain heb cynnhorthwywyr Cymmwys ffyddlon! Yr ydych in fforffettio y drugaredd fawr hon pan ydych in caru gwenhieithiwr, ac in ddigllon in amdeffyn eich pechod.
18. Nac yspeiliwch monoch eich hunain o'r lleshad sydd iw gael oddiwrth kfugail cymmwys ffyddlawn, i'r hwn y g••wch agor eich cyflwr yn ddirgel, neu o'r lleiaf o lgyfaill sanctaidd ffyddlon: Ac na ddigiwch wrth eu mceryddon rhâd hwynt. Gwae i'r hwn sydd unic! Mor ddall a thueddol ydym ni yn ein achos ein hunain, ac mor anhawdd ydyw adnabod ein hunain heb cynnhorthwywyr Cymmwys ffyddlon! Yr ydych yn fforffettio y drugaredd fawr hon pan ydych yn caru gwenhieithiwr, ac yn ddigllon yn amdeffyn eich pechod.
19. nParatowch erhyn clefyd, dioddefiadau, a marwolaeth. Na phrisiwch in ormod lwyddiant, na ffafor din. Os bid dynion in prifio in ffugiol, ac in greulon tuag attoch chwi, self y rhai hynny oddiar law y rhai yr oeddech in haeddu gwell, na ryfeddwch wrth hynny, and gweddiwch tros eich gelynion, erlidwyr, a slandwyr, a'r i Dduw droi eu calonnau hwynt, a maddeu iddynt. Pa drugaredd ydyw ein bod ni in cael ein gyrru oddiwrth y bid at Dduw pan ydyw cariad ⟨p. 47⟩y bid in berygl mwyaf •r Enaid. Byddwch barod i farw, ac yr ydych in barod i bob rhyw beth. Gofynwch i'ch calonnau thou ddifrifol, beth yw'r peth y bid arnan ei ddiffyg in awr marwolaeth? Ac ar fries ceisiwch hynny in barod, ac nid bod o honoch iw geisio in amser eich Cyfyngder.
19. nParatowch erhyn clefyd, dioddefiadau, a marwolaeth. Na phrisiwch yn ormod lwyddiant, na ffafor dyn. Os bydd dynion yn prifio yn ffugiol, ac yn greulon tuag attoch chwi, sef y rhai hynny oddiar llaw y rhai yr oeddech yn haeddu gwell, na ryfeddwch wrth hynny, ond gweddiwch tros eich gelynion, erlidwyr, a slandwyr, a'r i Dduw droi eu calonnau hwynt, a maddeu iddynt. Pa drugaredd ydyw ein bod ni yn cael ein gyrru oddiwrth y byd at Dduw pan ydyw cariad ⟨p. 47⟩y byd yn berygl mwyaf •r Enaid. Byddwch barod i farw, ac yr ydych yn barod i bob rhyw beth. Gofynwch i'ch calonnau yu ddifrifol, beth yw'r peth y bydd arnan ei ddiffyg yn awr marwolaeth? Ac ar frys ceisiwch hynny yn barod, ac nid bod o honoch iw geisio yn amser eich Cyfyngder.
20. Ceisiwch Deal llwybreiddrwydd heddwch ydwybod, ac na fernwch o gyflwr eich eneidiau ar Resymmau twyllodrus. Megis ac y mae gobeithion rhyfygus in cadw dynion rhag troy, ac in eu gwneuthur hwynt in hŷt i bechu: Felly y mae ofnau diachos in rhwystro ein cariad ni a moliant Duw, trwy dywyllu ei hawddgarwch ef: Ac maent in dinistrio ein diolchgarwch, a'n hyfrydwch in Nuw, ac in ein gwneuthur ni in faich i ni ein hunain, ac in dramgwydd mawr i eraill. Y Rhesymmau cyffredinol och holl gyssur chwi, ydynt 1. Grasusol onature Duw. 2. pDigonolrwydd Christ. Ac 3. Gwirionedd a qchyffredinrwydd yr addewid, yr hwn sydd in rhoddi Christ a bywyd i bawb, os hwy ai derbyniant ef: And y derbyniad hwn sydd in profi eich hawl neilltuol heb yr hwn nid yw y rhai hyn and trwmhau eich pechod chwi. Cyttundeb â chyfamod Duw ydyw 'r gwir ammod a phrawf o'ch hawl i Dduw megis eich Tâd, Jachawdwr, a Sancteiddiwr, ac felly i fendithion jachusol y Cyfammod: Yr hwn gyttundeb os byw in hwy a wnewch rhaid iddo ⟨p. 48⟩ddwyn allan y dyledswyddau y rhai yr ydych in cyttuno iddynt. Yr hwn sydd in cyttuno o'r gallon a'r fod Duw in Dduw iddo ef, in Achubwr ac in sancteiddiwr iddo ef, sydd mewn cyflwr o fywyd. And mae'r cyttundeb hwn in cynnwysr gwrthodiad o'r bid. Lawyer o wybodaeth, a choffadwriaeth, ac ymadrodd, a serchiadau bywiol, ydynt i gyd oll in ddymunol jawn. And ni wasanaetha i chwi farnu eich cyflwr wrth yr un o'r rhai hyn, canys nid ydynt oll in sicer. And, 1. Os Duw, a sancteiddrwydd, a'r Nefoedd sydd in cael y cyfrif uchaf eich barn weithredol chwi, megis in cael eu cyfrif in oreu i chwi. 2. Ai cyfrif in well in newis a bwriad eich ewyllys, a hynny o flaen holl hyfrydwch y bid. 3. Ac cs byddwch chwi in eu ceifio hwynt un gyntaf ac in bennaf; hwn sydd in hrawf didwyll o'ch sancteiddiad chwi.
20. Ceisiwch Ddeall llwybreiddrwydd heddwch ydwybod, ac na fernwch o gyflwr eich eneidiau ar Resymmau twyllodrus. Megis ac y mae gobeithion rhyfygus yn cadw dynion rhag troi, ac yn eu gwneuthur hwynt yn hŷt i bechu: Felly y mae ofnau diachos yn rhwystro ein cariad ni a moliant Duw, trwy dywyllu ei hawddgarwch ef: Ac maent yn dinistrio ein diolchgarwch, a'n hyfrydwch yn Nuw, ac yn ein gwneuthur ni yn faich i ni ein hunain, ac yn dramgwydd mawr i eraill. Y Rhesymmau cyffredinol och holl gyssur chwi, ydynt 1. Grasusol
Gristion, ar her, a difrifol astudrwydd, a profiad yr wyf in gorchymmyn yr hyfforddiadau hyn i ti, megis ford Duw yr hon a ddiwedda mewn dedwyddwch, yr Arglwydd a wnelo i ti ymroi ac a'th nertho di i ufyddhau iddynt. Hyn ydyw gwir dduwioldeb, a hyn ydyw bod in grefyddol mewn gwirionedd. A hyn oll nid yw ddim amgen nà bod in ddifrifol in gyfryw, megis ac y mae pawb in ein plith mewn geiriau cyffredinol in proffessu eu bod. Hon yw'r Grefydd a wna ragoriaeth rhwngoch a Rhagrithwyr, yr hon, a'ch sesydla chwi, in anrhydedd i'ch profess, ⟨p. 49⟩ac in fendith i'r rhai hynny fydd in preswylio o'ch amgylch. Dedwydd yw'r wlâd, yr Eglwys, y teulu sydd in cydsefyll o'r cyfryw ray a'r rhai hyn: Nid yw y rhai hyn nac in erlid, Nac in gwahanu 'r Eglwys, neu in gwneuthur eu crefydd in wasanaethgar iw cyfrwystra, iw dibennion uchel hwynt, neu iw chwantau cnawdol, neu in ei gwneuthur in fegin terfysc neu wrthryfel, neu o zêl cenfigennus niweidiol, neu in rhwyd i'r gwirion, neu in Bistol i saethu ar yr union o gallon. Y rhai hyn ni buont in gwilydd iw proofs, ni caledasant ddynion annuwiol, a digred, ac ni pharasant i elynion yr Arglwydd gablu: os gwna neb Grefydd o'i drachwantau, o greulondeb pabaidd, neu o rith duwioldeh, neu o'i opinionau neilltuol, neu o farn ryfygus, a diystyrwch o eraill, ac o derfysc, a gwahaniadau, ac ymbleidiau, a neilltuadau direswm, ac o sefyll mewn pellder mwy nodadwy oddiwrth proffesswyr cyffredinol Cristianogrwydd, nag a fynnei Duw iddynt hwy. Neu etto o dynnu i fynu wrŷch, neu gae trefn-eglwys a gosod gwinllan Christ in un a'r anialwch. Tymmhestl sydd in dyfod, pan fydd i'r grefydd hon a adeiladwyd ar y tywod syrthio, a'i chwymp fydd mawr. Er bod crefydd yr hon sydd in cydsefyll mewn ffydd a chariad i Dduw a din, in marweiddio y cnawd, ac in croeshoelio'r bid, mewn hunan ymwadiad, gostyngeiddrwydd, ac ymmynedd, mewn ufydd-dod purr, a ffyddlondeb ymmhob perthynas, mewn hunan▪ reolaeth wiliadwrus, in gwneuthur daioni, ac mewn bywyd Duwiol a Nefol, in cael ei chasau gany bid annuwiol, etto y grefydd honey bid bight in ddianrhydedd i'ch Harglwydd, ac ni thwylla hi mo'ch eneidiau Chwitheu.
Gristion, ar hir, a difrifol astudrwydd, a profiad yr wyf yn gorchymmyn yr hyfforddiadau hyn i ti, megis ffordd Duw yr hon a ddiwedda mewn dedwyddwch, yr Arglwydd a wnelo i ti ymroi ac a'th nertho di i ufyddhau iddynt. Hyn ydyw gwir dduwioldeb, a hyn ydyw bod yn grefyddol mewn gwirionedd. A hyn oll nid yw ddim amgen nà bod yn ddifrifol yn gyfryw, megis ac y mae pawb yn ein plith mewn geiriau cyffredinol yn proffessu eu bod. Hon yw'r Grefydd a wna ragoriaeth rhwngoch a Rhagrithwyr, yr hon, a'ch sesydla chwi, yn anrhydedd i'ch proffess,
4. Byddwch nfyw yn hollawl ar Dduw. Megis oll yn oll, megis achos cyntaf a Rheolwr pennaf, a diben eithaf pob peth. Bydded i ffydd, gobaith a chariad fod yn ymborthi beunydd arno ef. Bydded Ein Tâd yr hwn wyt yn y Nefoedd fod yn scrifennedig yn gyntaf ar eich calonnau, fel y bo iddo ef ymddangos yn drahawddgar i chwi, ac y bo i chwi yn hŷ ymddiried iddo, a bod cariad plentyn yn ffynnon dyledswydd. Gwnewch ddefnydd o'r Mâb a'r vsprydd i'ch tywys chwi at y Tâd, ac o ffydd yn Grist i ennyn ac i gadw yn fyw gariad Duw. Cariad Duw ydyw ein prif sancteiddrwydd ni, ac a elwir yn enwedigol, efe a drwythau [ein Sancteiddrwydd] at ba un nid yw ffydd yn Grist, ond y modd. Bydded eich diben pennaf chwi, yn astudio Crist, i weled daioni, cariad, hawddgarwch Duw ynddo ef. Duw yn damnio nis cerir mono mor hawdd, a Duw gras•ol, heddychol. Mae gennych ⟨p. 33⟩gymmaint o'r yspryd, ac sydd gennych o gariad i Dduw; hwn yw dawn priodol yr yspryd i holl feibion Duw trwy fabwysiad, peri iddynt, â chariad ac hyder plentyn, i lefain, Abba, Dâd. Na adnabyddwch, na chwennychwch, na cherwch greadur yn y byd, ond yn unig megis tan Dduw! Hebddo ef, byded yn ddim i chwi, eithr megis y druch heb yr wyneb, neu lethyrennau gwascaredig heb yr ystyr, neu megis corph heb 'r Enaid. Na oelwch ddim yn hawddfyd, neu hyfrydwch, ond ei gariad ef; na dim yn adfyd neu drueni, ond ei ddigllonedd ef, a'r achos a'r ffrwythau o honi pan so dim yn ymddangos yn hawddgar ac yn ddymunol yr hwn sydd yngwrthwyneb iddo ef, gelwch hynny yn pdom! A gwrandewch ar y dyn hwnnw, megis qSatan, neu'r Sarph a fynnei eich denu chwi▪ oddiwrtho ef; a chyfrifwch ef ond gwagedd, prŷf, a llwch, yr hwn a fynnei eich dychrynu chwi oddiwrth eich dyledswydd tuag atto ef. Ofnwch ef yn fawr, ond cerwch ef yn fwy. Bydded rcariad yn enaid, ac yn ddiwedd pob dyledswydd arall. Diwedd a rheswm o'r lleill i gyd ydyw; ond nid oes ganddi ddim diwedd neu reswm, ond ei golygyn ai gwrthrych na feddyliwch am un Nesoedd arall, a diwedd, a dedwyddwch i ddyn, ond cariad y weithred olaf, a Duw y gwrthddrych olaf. na fydded eich crefydd chwi mewn dim ond cariad Duw ynghyd a'i moddion a'i ffrwythau. Na pherchennogwch yr un tristwch, ⟨p. 34⟩chwant, neu lawenydd, ond cariad yn galaru, yn ceisio, ac yn llawenhau.
12. cCerwch bob maeth ar ddynion yn en amryw gyflyrau, a gwnewch cymmaint o dd•ioni iddynt ac a alloch Rhaid i ni garu Duw yn ei holl greaduriaid, ei ddelw naturiol ef ar bob dyn, a'i ddelw ysprydol ar ei Sainct. Rhaid i ny garu ein Cymydog megis ein hunain naturiol. hynny yw, Ein Cymydog naturiol megis ein hunain naturiol, â chariad o ewyllys da, an Cymydog ysprydol megis ein hunain ysprydol, â chariad o fodlonrwydd. Yngwrthwyneb i fodlonrwydd, ni a allwn gasau ein Cymodog pechadurus, megis y rhaid i ni ⟨p. 41⟩gasau ein hunain pechadurus (yn llawer mwy.) Ond yngwrthwyneb i ewyllys da ni ddylem ni gasau ein hunain, ein Cymydog, na'n gelyn. O nas gwyddei dynion pa gymmaint o Gristianogrwydd sydd yn sefyll mewn cariad, ac yn gwneuthur daioni! A pha lygaid y maent hwy yn darllen yr Efengyl, y rhai nid ydynt yn gweled hyn ymmhob dalen? Ffieiddiwch yr holl hunan gariad hwnnw, balchder, gwŷn, y rhai ydynt elynion i gariad, a'r opinionau hynny, ac ymbleidiau, ymranniadau, a barnu, a rhoi drygair, y rhai a'i dinistriant hi. Cymmerwch ef sydd yn dywedyd yn ddrwg am arall wrthych heb achos cyfiawn a galwad, fod yn gennad i'r cythrael i ddymuno arnoch gasau eich brawd, neu i leihau eich cariad. Canys eich perswadio chwi fod dyn yn ddrwg, sydd yn amlwg yn eich perswadio chwi cyn belled a hynny iw gasau ef. Ceryddwch enllibiwyr y rhai ydynt yn dywedyd yn ddrwg am eraill. Na wnewch niwed i neb, na ddywedwch yn ddrwg am un dyn, oddieithr i hynny fod nid yn unig yn gyfiawn, ond yn anghenrheidiol i rwy ddaioni mwy. Cariad hawddgar ydyw. Y rhai ydynt yn caru a gerir. Bod yn casau ac yn niweidiol sydd yn gwneuthur dynion yn atcas. Car dy gymydog megis ti dy hun; ac fel y mynnech wneuthur o ddynion i chwi, gwnewch chwithau iddynt hwy yr un ssunyd, Luc 6. 31. Mat. 7. 22. Ydynt y Rheolau auredd o'n dyledfwydd tuag at ddynion, y rhai sydd raid eu bod yn scrifennedig yn ddyfn ar eich Calonnau. Lle y bo hyn yn ddiffygiol, nid oes dim mor gau, mor greulon, yr hyn nad ellwch chwi gael eich dehu i feddwl neu ddywedyd, neu wneuthur yn erbyn eich brodyr. Byddwch mor. ⟨p. 42⟩chwannog i wneuthur daioni i bawb, ac ydyw, gweision Satan i wneuthur niweid, a'r hyn nis gellwch chwi wneuthur eich hunain, ceisiwch annog eraill i wneuthur, rhoddwch lyfrau da, a denwch hwynt at y moddion, y rhai sydd debyccaf i wneuthur daioni iddynt.
13. Ceisiwch ddeall ammodau union cymmundeb Eglwysig, yn enwedig undeb yr Eglwys gyffredinol, a'r Cymmundeo cyffredinol, yr hwn sydd raid i chwi ddal â'r holl rannau, a'r rhagoriaeth rhwng yr Eglwys megis gweledig ac anwelelig. O herwydd ddiffyg y rhai hyn, mor alarus ydyw 'r naillduaeth ac ymbleidio sydd yn ein plith ni? Darllennwch yn fynych, 1 Cor. 12. ac Eph. 4. 1. hyd y 17. Joan 17. 21, 22, 23. Act 4. 32. ac 2. 42. 1 Cor. 1. 10, 11, 13. ac 3. 3. Rhuf. 16. 17. Phil. 2. 1, 2, 3, 4. 1 Thes. 5. 12, 13. Act 20. 30. 1 Cor. 11. 19. Tit. 3. 10. Jag. 3. Col. 1. 4. Heb. 10. 25. Act 8. 12, 13, 37. 1 Cor. 1. 2, 13. ac 3. 3, 4. 11. 18, 21. A studiwch y rhai hyn yn dda. Rhaid ydyw bod gennych undeb a chymmundeb mewn ffydd a chariad â'r holl Gristianogion yn y byd. Ac na wrthodwch gymmundeb lleawl, pan so gennych alwad cyfiawn, cyn belled ac y maent heb eich cymmhell i bechu. Bydded eich cysarfod arferol chwi gydâ yr Eglwys buraf, os y chwi all yn gyfraithlon (ac syth edrychwch ar y daioni cyhoeddus:) ond weithiau ar achosion byddwch gyfrannogion gydâ Eglwysydd diffygiol, beius, os ydynt yn wir▪ Gristianogion, ac heb eich gyrru chwi i bechu, fel y bo i chwi felly ddangos eich bod chwi yn eu perchennogi hwynt megis Cristianogion, er eich bod chwi yn gwrthod eu llygredigaethau ⟨p. 43⟩hwynt. Na feddyliwch fod eich presennoldeb chwi yn gwneuthur holl feiau y weinidogaeth, Addoliad, neu bobl i fod yn eiddo chwi (canys yna ni unwn ni ag yr un Eglwys yn y byd) gwybyddwch megis ac y mae 'r Eglwys ddirgel yn cydsefyll o rai sydd yn gwneuthur cyfammod o'r galon, felly y mae 'r Eglwys weledig yn cydsefyll o rai fydd yn gwneuthur cysammod ar air y rhai ydynt yn gwneuthur proffess gredadwy o gyttundeb: Ac mae natur a'r scrythur yn ein dyscu ni i gymmeryd gair pob dyn megis yn gredadwy, hyd oni bydd anffyddlondeb yn fforfettio ei gredit ef; y fforffed hon sydd raid ei phrifio, cyn y gellir cymmeryd yr un proffes sobr yn hawl anddigonol. Na drwgnechwch yn erbyn cymmundeb yr un Cristion sydd yn proffessu yn yr Eglwys weledig. Er y bydd rhaid i ni wneuthur ein rhan i swrw allan y diedifeiriol cyndyn trwy reolaeth Eglwys, (yr hyn onis gallwn ni wneuthur, y bai nid ydyw yn eiddo ni) nid ydyw presennoldeb Rhagrithwyr yn niweidiol, ond yn fynych yn drugaredd i'r rhai pûr, or amgen mor fychan a fyddai 'r Eglwys yn ymddangos yn y byd.