B05830:52
[Y cywir ddychwelwr.]
London. : ... to be sold by Thomas Brewster ..., 1657
No title page in the transcription: set from the catalogue record.
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
In awr mae amser yr hollawl newidir ac y gwneir o newydd ray or hilogaeth uffernol ymma o ddynion; Ac yna mao ganthynt hwy feddyliau newydd, opiniwnau newydd, deisyfiadau newydd, gweddiau newydd, llawenydd newydd, tristwch newydd, ymadroddion newydd, bucheddau newydd; 2 Cor. 5.17. ar faith ragoriaeth rhwng yr rhain ac eraill, hid onid ydynt in cael ei casau gan y rhai ai carei hwynt in fawr tra fuont hwy in caru ei pechodau, Joan. 15.18, 19. O bale y daeth y cyfnewidiad rhyfeddol ymma? Ai o honynt hwy ei hunain y mae ef? Nage; oblegid hwy ⟨p. 8⟩a fuont in casau y fywoliaeth newydd ymma, ar dynion newydd ymma unwaith ei hunain. Beth ynte? Ai fell y gallent hwy gael parch drwy hynny? Nage, maent hwy in cael ei casau gan dadau a mammau a cheraint, ac in cael ewyllysio in ddrwg iddynt ymbôb man. Ai o eisiau synwyr y mae hynny, neu ydyw ei mennyddiau hwy wedi syfrdanu? Hwy a fuont unwaith in ffyliaid ac myfi a brofaf ei bôd hwy oll in ffyliaid in ôl cymmeriad Solomon: And fe a adnabuwyd dynion ffol i fod in ddoethach am y bŷd iw drin ef i Dduw, ac nid iw pleserau ei hunain, ar ôl ei gwneuthur hwynt o newydd. And in ddiweddaf, ai caethiwus ofn uffern sydd in gweithredu r cyfnewidiad ymma? Nid felly chwaith; maent hwy in ffieiddio byw fell carcharorion a chaeth weision in y cosp-dy i wneuthur pob peth wrth y fflangell.
Yn awr mae amser yr hollawl newidir ac y gwneir o newydd rai or hilogaeth uffernol ymma o ddynion; Ac yna mao ganthynt hwy feddyliau newydd, opiniwnau newydd, deisyfiadau newydd, gweddiau newydd, llawenydd newydd, tristwch newydd, ymadroddion newydd, bucheddau newydd; 2 Cor. 5.17. ar fath ragoriaeth rhwng yr rhain ac eraill, hyd onid ydynt yn cael ei casau gan y rhai ai carei hwynt yn fawr tra fuont hwy yn caru ei pechodau, Ioan. 15.18, 19. O ba le y daeth y cyfnewidiad rhyfeddol ymma? Ai o honynt hwy ei hunain y mae ef? Nage; oblegid hwy ⟨p. 8⟩a fuont yn casau y fywoliaeth newydd ymma, ar dynion newydd ymma unwaith ei hunain. Beth ynte? Ai fel y gallent hwy gael parch drwy hynny? Nage, maent hwy yn cael ei casau gan dadau a mammau a cheraint, ac yn cael ewyllysio yn ddrwg iddynt ymbôb man. Ai o eisiau synwyr y mae hynny, neu ydyw ei mennyddiau hwy wedi syfrdanu? Hwy a fuont unwaith yn ffyliaid ac myfi a brofaf ei bôd hwy oll yn ffyliaid yn ôl cymmeriad Solomon: Ond fe a adnabuwyd dynion ffol i fod yn ddoethach am y bŷd iw drin ef i Dduw, ac nid iw pleserau ei hunain, ar ôl ei gwneuthur hwynt o newydd. Ond yn ddiweddaf, ai caethiwus ofn uffern sydd yn gweithredu r cyfnewidiad ymma? Nid felly chwaith; maent hwy yn ffieiddio byw fel carcharorion a chaeth weision yn y cosp-dy i wneuthur pob peth wrth y fflangell.
In Bedwerydd, fe a wyddir fod Duw, oddiwrth yr yscryfennydd (ydd ⟨p. 9⟩ymhob dŷn, self cydwybod dŷn; Yr hon sydd in dywedyd fod Duw; Ac er gallel o ray ei distewi hi weithiau, etto in amser taranau, neu ryw blâ mawr arall, megis Pharaoh, neu ar did marwolaeth; yna maent in agos at frawdle Duw, pan fônt hwy in ei gydnabod ef in eglur. Dychryniadau ofnadwy y gydwybod sydd in profi hyn, yr hon sydd fall swyddog y fae in arrestio dynion am ddyled; gan hynny, mae rhyw echwynwr in ei gosod hi ar waith; weithiau y mae hi in debig i ddihenyddiwr y fae in poeni dynion, gan hynny, mae rhyw farnwr rhyfedd a roes iddi y gorchymyn hwnnw. O bale y mae r dychryniadau ofnadwy ymma in codi mewndynion? Ai o honynt ei hunain? Nage in siccir, mae pawb in ewyllysio bod mewn heddwch, ac felly byw, a chysgu mewn croen cyfan. Ai Melancholi sydd in ei berry? Nage; Canys mae Melancholi in dyfod o fesur ychydig, And dychryniadau r gydwybod sydd in ymaflyd ⟨p. 10⟩in yr enaid in ddisymwth ar bregeth, neu ar ôl gwneuthur rhyw bechod in y dirgel. Drachefn fe all Physygwriaeth jachau r pryddder Melancholaidd ymma? And mae lawyer o Physygwyr wedi rhoddi r dynion ymma i fynu at Physygwyr eraill. Fe a ellir cydddwyn ar pride-der Melancholaidd ymma, and yspryd briwedig pwy all ei oddef? 1fall hyn chwi a welwch fôd Duw.
Yn Bedwerydd, fe a wyddir fod Duw, oddiwrth yr yscryfennydd (ydd ⟨p. 9⟩ymhob dŷn, sef cydwybod dŷn; Yr hon sydd yn dywedyd fod Duw; Ac er gallel o rai ei distewi hi weithiau, etto yn amser taranau, neu ryw blâ mawr arall, megis Pharaoh, neu ar ddydd marwolaeth; yna maent yn agos at frawdle Duw, pan fônt hwy yn ei gydnabod ef yn eglur. Dychryniadau ofnadwy y gydwybod sydd yn profi hyn, yr hon sydd fal swyddog y fae yn arrestio dynion am ddyled; gan hynny, mae rhyw echwynwr yn ei gosod hi ar waith; weithiau y mae hi yn debig i ddihenyddiwr y fae yn poeni dynion, gan hynny, mae rhyw farnwr rhyfedd a roes iddi y gorchymyn hwnnw. O ba le y mae r dychryniadau ofnadwy ymma yn codi mewndynion? Ai o honynt ei hunain? Nage yn siccir, mae pawb yn ewyllysio bod mewn heddwch, ac felly byw, a chysgu mewn croen cyfan. Ai Melancholi sydd yn ei beri? Nage; Canys mae Melancholi yn dyfod o fesur ychydig, Ond dychryniadau r gydwybod sydd yn ymaflyd
Gwrthddywediad. Pwy erioed a welodd Dduw, fell y galley bôb din fell hyn fôd cyn hyfed a dal allan fod Duw?
Gwrthddywediad. Pwy erioed a welodd Dduw, fel y gallei bôb dyn fel hyn fôd cyn hyfed a dal allan fod Duw?
Atteb. In wir ni welodd un dŷn marwol wyneb Duw erioed, and y tu cefn iddo ef a welwyd, sydd iw welled, ac a ellir i welled gan yr holl fŷd, megis ac y profwyd or blaen.
Atteb. Yn wir ni welodd un dŷn marwol wyneb Duw erioed, ond y tu cefn iddo ef a welwyd, sydd iw weled, ac a ellir i weled gan yr holl fŷd, megis ac y profwyd or blaen.
Yr ydis in dwyn pob pêth i ben drwy ail achosion.
Yr ydis yn dwyn pob pêth i ben drwy ail achosion.
1. Beth er hynny? Ai nid oes ûn perchennog in y ty, o ran body gweision in gwneuthur yr holl orchwyl? Mae r Duw mawr ymma in dal i fynu ei fawrhydi wrth wneuthur y cwbl ôll drwy ddarostyngiad ⟨p. 11⟩y creaduriaid; etto weithiau ni allwn weiddi allan (wrth edrych ar ryw ddarnau enwedigawl oi waith ef ei hun,) Dymma sy s Duw.
1. Beth er hynny? Ai nid oes ûn perchennog yn y ty, o ran bod y gweision yn gwneuthur yr holl orchwyl? Mae r Duw mawr ymma yn dal i fynu ei fawrhydi wrth wneuthur y cwbl ôll drwy ddarostyngiad ⟨p. 11⟩y creaduriaid; etto weithiau ni allwn weiddi allan (wrth edrych ar ryw ddarnau enwedigawl oi waith ef ei hun,) Dymma sy s Duw.
2. Beth er body faith anrhefn in y bid, a bôd sylldau in sefyll am genhiogau, a chwntrysau in sefyll am bunnoedd, y gwyr gorau in cael ei prynnu ai gwerthu am iselbris, a rhai gwaeth na hwynt in cael ei cyfrif ai cymmeryd oi blaen hwynt; Etto pe bae gennym ni lygaid i welled, ac i amgyffred y peth fell ac y mae ef, ni a gaem welled cyssondeb mawr in yr anghyttundeb ymma o bethau. Duw sydd yr awr hon, fell saer doeth, in naddu allan ei waith. Mae cymmysgedd ac anghydfod (dybyge ray) in ein plith ni, and gadewch ini aros hid did y farn, ac ni gawn welled anherfynol ddoethineb Duw in eymhwyso r holl gwbl ymma iw ogoniant ei hun a daioni ei bobl ddewisol.
2. Beth er bod y fath anrhefn yn y byd, a bôd sylldau yn sefyll am genhiogau, a chwntrysau yn sefyll am bunnoedd, y gwyr gorau yn cael ei prynnu ai gwerthu am iselbris, a rhai gwaeth na hwynt yn cael ei cyfrif ai cymmeryd oi blaen hwynt; Etto pe bae gennym ni lygaid i weled, ac i amgyffred y peth fel ac y mae ef, ni a gaem weled cyssondeb mawr yn yr anghyttundeb ymma o bethau. Duw sydd yr awr hon, fel saer doeth, yn naddu allan ei waith. Mae cymmysgedd ac anghydfod (dybyge rai) yn ein plith ni, ond gadewch ini aros hyd ddydd y farn, ac ni gawn weled anherfynol ddoethineb Duw yn eymhwyso r holl gwbl ymma iw ogoniant ei hun a daioni ei bobl ddewisol.
Gwrth. And os oes Duw pam nad yw efe in gwrando gweddiau ei bobl? Paham ⟨p. 12⟩y mae efe in ei gollwng hwynt in angof pan fo rheittiaf iddyn• hwy wrtho ef?
Gwrth. Ond os oes Duw pam nad yw efe yn gwrando gweddiau ei bobl? Paham ⟨p. 12⟩y mae efe yn ei gollwng hwynt yn angof pan fo rheittiaf iddyn• hwy wrtho ef?
Atteb. Yr wyfi in atteb; Nid yw colomen Noah in dychwelyd in ddiattreg a deilien oliwydden o heddwch in ei fig. Gweddi weithiau er iddi ffynnu in dda, nid yw in dychwelyd in ôl in bryssur, nail ai o eisiau cwmnhi ddigon i ddwyn ymmaith yr helaethrwydd o drugareddau sydd gan Dduw iw rhoddi. Mae r Arglwydd in wastad in rhoddi iddynt ei gofynniad, nail ai in arian ai in werth arian, nail ai r peth a ofynant, neu beth a fytho gwell. Mae r Arglwydd bob amser in rhoddi ir rhai sydd daer arno ei dymunniadau, nail ai o fesur ychydig ac ychydig (megis in genhiogau) neu o fesur punnoedd; Hîr y bid efe lawyer amser cyn iddo roddi, and efe a dâl iddynt hwy am ei disgwyliad.
Atteb. Yr wyfi yn atteb; Nid yw colomen Noah yn dychwelyd yn ddiattreg a deilien oliwydden o heddwch yn ei ffig. Gweddi weithiau er iddi ffynnu yn dda, nid yw yn dychwelyd yn ôl yn bryssur, naill ai o eisiau cwmnhi ddigon i ddwyn ymmaith yr helaethrwydd o drugareddau sydd gan Dduw iw rhoddi. Mae r Arglwydd yn wastad yn rhoddi iddynt ei gofynniad, naill ai yn arian ai yn werth arian, naill ai r peth a ofynant, neu beth a fytho gwell. Mae r Arglwydd bob amser yn rhoddi ir rhai sydd daer arno ei dymunniadau, naill ai o fesur ychydig ac ychydig (megis yn genhiogau) neu o fesur punnoedd; Hîr y bydd efe lawer amser cyn iddo roddi, ond efe a dâl iddynt hwy am ei disgwyliad.
Dymma ddefnydd o argyoeddiad ir holl ray di-dduw mewn opiniwn neu ymarfer.
Dymma ddefnydd o argyoeddiad ir holl rai di-dduw mewn opiniwn neu ymarfer.
In gyntaf, mewn opiniwn, y faith ac sydd in terfynu, neu in drwg dybied nad oes Duw. Oh feddyliau cablaidd! Oes y faith ddynion? Dynion! Nage anifeiliaid, nage cythreuliaid, nage gwaeth na chythreuliaid, Oblegid maent hwy in credu ac in crynnu, Jago 2.19. Etto r ynfyd a ddywedodd in ei gallon nid oes un Duw, Psa. 14.1. Dynion a chanthynt bennau bychain, ac ychydig wydodaeth, heb galonnau (fell yscolheigion a gwan fennyddiau, wedi cyfarwyddo in unig gan ei llyfrau) in gweled y mod y mae pethau in dyfod drwy ail achosion, Etto nid ydynt in gallu derchafu i fynu ei meddyliau hurtion i edrych ar yr achos cyntaf. Dynion dichellgar cyfrwysddrwg ydynt debig i blant y fae in sefyll ar ei pennau bôb amser, ac in yscwyd ei sodlau in erbyn y nef; Mae y rhai hyn in tybied nad yw ffydd and darn o gyfrwystra, i gadw pobl mewn ofn: 1Dynion halogedig in ewyllysio mined ymlaen in ei pechodau, ⟨p. 14⟩heb na rhwystr na senn am bechod, sydd in diffodd holl oleuni naturiaeth, gan ddymuno na bae un Duw iw cospi hwynt, ac am hynny in ewyllysgar i ddrwg dybied ac i ammau nad oes un Duw, ac nad yw y peth in bôd fell ac y mae efe in siccir. Yr un ffunyd y rheini hefyd a bechasant in ddirgel, er nad in amlwg in erbyn naturiaeth, neu oleuni cydwybod; Mae Duw in târo dynion am aniweirdeb, am odineb, am sodomiaeth, am hunan halogedigaeth, a thrwch ddallineb; Y rhai hefyd sydd hynod fydol, ac heb fod in edrych ddim uwch nay hysguboriau, dim pellach nay siopau; y bŷd sydd faen gwerthfawr in ei golwg hwynt; Y rhai hyn ni allant ganfod Duw.
Yn gyntaf, mewn opiniwn, y fath ac sydd yn terfynu, neu yn drwg dybied nad oes Duw. Oh feddyliau cablaidd! Oes y fath ddynion? Dynion! Nage anifeiliaid, nage cythreuliaid, nage gwaeth na chythreuliaid, Oblegid maent hwy yn credu ac yn crynnu, Jago 2.19. Etto r ynfyd a ddywedodd yn ei galon nid oes un Duw, Psa. 14.1. Dynion a chanthynt bennau bychain, ac ychydig wydodaeth, heb galonnau (fel yscolheigion a gwan fennyddiau, wedi cyfarwyddo yn unig gan ei llyfrau) yn gweled y modd y mae pethau yn dyfod drwy ail achosion, Etto nid ydynt yn gallu derchafu i fynu ei meddyliau hurtion i edrych ar yr achos cyntaf. Dynion dichellgar cyfrwysddrwg ydynt debig i blant y fae yn sefyll ar ei pennau bôb amser, ac yn yscwyd ei sodlau yn erbyn y nef; Mae y rhai hyn yn tybied nad yw ffydd ond darn o gyfrwystra, i gadw pobl mewn ofn:
In ddiweddaf, yr wyfi in drwg dybied y dynion rheini ni chawsant allan erioed y lleidr ymma, y pechod ymma, yr hwn a aned ac a fagged gida hwynt, ac heb ei welled ef erioed etto in ei calonnau, mae efe yno in llechu in ddirgel mewn ⟨p. 15⟩rhyw gongl dywyll or enaid ar fryd torri ei gwythi gwaed hwynt.
Yn ddiweddaf, yr wyfi yn drwg dybied y dynion rheini ni chawsant allan erioed y lleidr ymma, y pechod ymma, yr hwn a aned ac a faged gida hwynt, ac heb ei weled ef erioed etto yn ei calonnau, mae efe yno yn llechu yn ddirgel mewn ⟨p. 15⟩rhyw gongl dywyll or enaid ar fryd torri ei gwythi gwaed hwynt.
Y faith ymma o ddynion sydd weithiau in ammau nad oes ûn Duw. O dymma bechod gofidus; Canys onid oes ûn Duw, yna nid oes na nef, nac uffern, na merthyron, na Phrophwydi, nac scrythyrau: Ina yr oedd Christ in gelwyddog, ac in dwyllwr: Mae pechodau eraill in gwneuthur cam ac in cythruddo Duw, ac in ei friwo ef, and mae r pechod ymma megis in brathu hid at gallon Duw, ac in taro at ei fywyd ef, ac am gimmint ac sydd in sefyll mewn din pechadurus, in farwolaeth i Dduw: Oblegid mae efe in dywedyd, nid oes un Duw. In ail, mae hyn in argyoeddi y rhai di-dduw mewn ymarfer, y rhai sydd in dywedyd fôd Duw, ac heb ammau hynny, and in ei wadu ef ar ei gweithredoedd.
Y fath ymma o ddynion sydd weithiau yn ammau nad oes ûn Duw. O dymma bechod gofidus; Canys onid oes ûn Duw, yna nid oes na nef, nac uffern, na merthyron, na Phrophwydi, nac scrythyrau: Yna yr oedd Christ yn gelwyddog, ac yn dwyllwr: Mae pechodau eraill yn gwneuthur cam ac yn cythruddo Duw, ac yn ei friwo ef, ond mae r pechod ymma megis yn brathu hyd att galon Duw, ac yn taro att ei fywyd ef, ac am gimmint ac sydd yn sefyll mewn dyn pechadurus, yn farwolaeth i Dduw: Oblegid mae efe yn dywedyd, nid oes un Duw. Yn ail, mae hyn yn argyoeddi y rhai di-dduw mewn ymarfer, y rhai sydd yn dywedyd fôd Duw, ac heb ammau hynny, ond yn ei wadu ef ar ei gweithredoedd.
Yr hwn a dynnei r brenin oi orseddfaingc, sydd cynddrwg ar hwn a ddywed, nad yw efe frenin. Mae r' dynion ymma gan mwyaf cynddrwg ⟨p. 16⟩ar rhai sydd in meddwl nad oes un Duw: ni a gawn oddiwedd y faith bentyrrau llychlyd ar rhain ymhob congl, y rhai in ei hymarfer a wadant Dduw. Dynion a osodant ei fynu dduwiau eraill in lle Duw, self, ei cyfo•th, ei hanrhydedd, ei difyrrwch, ei pleser, ei boliau, ai cefnau, i fôd in dduw iddynt: Dynion cyn hyfed a gwneuthur in erbyn y gwir Dduw yr hyn ni feiddiai Delwaddolwyr, i wneuthur in erbyn ei delw Dduwiau, hynny ydyw, gwneuthur cam ac ef in wastadol; Dynion heb geisio r hyn ôll sydd arnynt ei eisiau drwy weddi, gan Dduw, na dychwelyd in ôl y cwbl drachefn i Dduw drwy ddiolchgarwch.
Yr hwn a dynnei r brenin oi orseddfaingc, sydd cynddrwg ar hwn a ddywed, nad yw efe frenin. Mae r' dynion ymma gan mwyaf cynddrwg ⟨p. 16⟩ar rhai sydd yn meddwl nad oes un Duw: ni a gawn oddiwedd y fath bentyrrau llychlyd ar rhain ymhob congl, y rhai yn ei hymarfer a wadant Dduw. Dynion a osodant ei fynu dduwiau eraill yn lle Duw, sef, ei cyfo•th, ei hanrhydedd, ei difyrrwch, ei pleser, ei boliau, ai cefnau, i fôd yn dduw iddynt: Dynion cyn hyfed a gwneuthur yn erbyn y gwir Dduw yr hyn ni feiddiai Delwaddolwyr, i wneuthur yn erbyn ei delw Dduwiau, hynny ydyw, gwneuthur cam ac ef yn wastadol; Dynion heb geisio r hyn ôll sydd arnynt ei eisiau drwy weddi, gan Dduw, na dychwelyd yn ôl y cwbl drachefn i Dduw drwy ddiolchgarwch.
Yr ail defnydd sydd, er cyngor. O ymegniwch i welled ac i ganfod y gwir Dduw ymma.
Yr ail defnydd sydd, er cyngor. O ymegniwch i weled ac i ganfod y gwir Dduw ymma.
A oes Duw, ac oni edrychi di arno ef in hwylus? O dôs heibio ir holl afonydd, hid oni ddelych di at y ffynnon o ban y maent in tarddu; Cerdda drwy yr holl greaduriaid hid oni byddech di wedi body, ⟨p. 17⟩a soddi, ath dynnu i lawr, ath lyngcu ei fynu gida Duw. Pan welych di r nefoedd, dywaid, pale y mae r adailadudd mawr a wnaeth y rhain? Pan glywech di sôn am ryfeloedd a therfyscoedd mewn teyrnasoedd, dywaid, Pale y mae Arglwydd y lluoedd, pen tywysog y byddinoedd ymma? Pan brofech di felyster in y creaduriaid, neu in ordinhadau Duw, dywaid, pale y mae y melyster ei hun, y prydferthwch ei hun? Pale y mae r môr, o ban y mae y defnynnau ymma in dyfod? Oh na weal ddynion y Duw ymma, bod in y nêf ydiw edrych arno ef; yr witty gan hynny ynghongl uffern, onid eli, onid wit in ei welled ef; Ac etto beth a adwaenir in lay nac yr adwaenir Duw? Myfi a dybygwn pan glywe ddynion fôd Duw oi hamgylch hwy, neu mor agos attynt, y dylaent ymdreiglo in y llwch oblegid ei ogoniant ef; Pe gwelai ddynion ef, hwy a lefarent am dano; Pwy sydd in llefaru am Dduw? Nage, ni feidr dynion ⟨p. 18⟩lefaru am Dduw nac wrth Dduw, and fell y dyscodd rhai in cardotta ei haraith, felly mae lawyer dŷn gwedi dyscu gweddio.
A oes Duw, ac oni edrychi di arno ef yn hwylus? O dôs heibio ir holl afonydd, hyd oni ddelych di att y ffynnon o ba un y maent yn tarddu; Cerdda drwy yr holl greaduriaid hyd oni byddech di wedi boddi, ⟨p. 17⟩a soddi, ath dynnu i lawr, ath lyngcu ei fynu gida Duw. Pan welych di r nefoedd, dywaid, pa le y mae r adailadudd mawr a wnaeth y rhain? Pan glywech di sôn am ryfeloedd a therfyscoedd mewn teyrnasoedd, dywaid, Pa le y mae Arglwydd y lluoedd, pen tywysog y byddinoedd ymma? Pan brofech di felyster yn y creaduriaid, neu yn ordinhadau Duw, dywaid, pa le y mae y melyster ei hun, y prydferthwch ei hun? Pa le y mae r môr, o ba un y mae y defnynnau ymma yn dyfod? Oh na wele ddynion y Duw ymma, bod yn y nêf ydiw edrych arno ef; yr wyti gan hynny ynghongl uffern, onid elli, onid wyt yn ei weled ef; Ac etto beth a adwaenir yn llai nac yr adwaenir Duw? Myfi a dybygwn pan glywe ddynion fôd Duw oi hamgylch hwy, neu mor agos attynt, y dylaent ymdreiglo yn y llwch oblegid ei ogoniant ef; Pe gwelai ddynion ef, hwy a lefarent am dano; Pwy sydd yn llefaru am Dduw? Nage, ni feidr dynion ⟨p. 18⟩