Filter authors and titles

Title page of [Y cywir ddychwelwr.], London, 1657[Y cywir ddychwelwr.]Thomas Shepard, 1657

Y Cywyr Ddychwelwr:

pp. 1–363513 passagespart 1 of 13

Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.

:35p. 1

Y Cywyr Ddychwelwr:

:36p. 1

In dangos y rhifedi bychan or rhai sydd in gwir gredu.

Yn dangos y rhifedi bychan or rhai sydd yn gwir gredu.

:37p. 1

Y RHAN GYNTAF:

:38p. 1

Fod Duw, ar Duw ymma in dra gogoneddus.

Fod Duw, ar Duw ymma yn dra gogoneddus.

:39p. 1

EXODUS 33.18. Dangos imi attolwg dy ogoniant.

:40p. 1

Dymma y gwirionedd duwiol cyntaf, ac mae y ddau ran ymma iw ystyried ynddo ef.

DYmma y gwirionedd duwiol cyntaf, ac mae y ddau ran ymma iw ystyried ynddo ef.

:41p. 1¶1

:44p. 2–4

In awr yr ydwyfi i brofi fôd un gwin Dduw, y Bod or pethau sydd in bôd, neu y Bôd cyntaf. Er bôd profiad y pwngc ymma in ymddangos in afraid, o ran mae pawb ganmwyaf ⟨p. 3⟩in rhedeg gida r waedd, ac in dywedyd fôd Duw; Etto ychydig sydd in credu r pwngc ymma drwyddo; Canys mae lawyer o blant Duw (y rhai a allant in orau adnabod calonnau dynion, oblegid hwynt hwy sydd in myfyrio ar hynny) in clywed pwys y brofedigaeth ymma, in gosod arnynt hwy weithie in chwerw jawn, (self) A oes Duw? fe fydd y cythrael weithiau in cloddio oddi tanodd, gan geisio chwythu i fynu y muriau ar amddiffynfeudd cryfaf; Mae goleuni nature in dangos fod Duw; and pa sawlûn sydd, y rhai drwy ei pechodau ffiaidd in erbyn ei cydwybodau, ydynt in chwythu allan ac in diffodd ganmwyaf holl oleuni nature? Ac oddiyma er na feiddiant hwy derfynu nad oes un Duw, oblegid bôd pêth goleuni ganthynt er ei fôd ef in dywyll; Etto pe gwelent hwy ei calon, hwy a allent welled ei bôd hi in ddirgel in ammau ac in ymholi, A oes Duw? And gadewch na bo nêb in ⟨p. 4⟩ammau 'r gwirironedd ymma, Etto ninny y rhai ydym adailadwyr, ni ddylaem ni fined ynghyd a gwaith, heb ein hattegion an colofnau pennaf: fe all gan hynny ymddangos fôd Duw oddiwrth y sylfaenau hyn.

Yn awr yr ydwyfi i brofi fôd un gwin Dduw, y Bod or pethau sydd yn bôd, neu y Bôd cyntaf. Er bôd profiad y pwngc ymma yn ymddangos yn afraid, o ran mae pawb ganmwyaf ⟨p. 3⟩yn rhedeg gida r waedd, ac yn dywedyd fôd Duw; Etto ychydig sydd yn credu r pwngc ymma drwyddo; Canys mae llawer o blant Duw (y rhai a allant yn orau adnabod calonnau dynion, oblegid hwynt hwy sydd yn myfyrio ar hynny) yn clywed pwys y brofedigaeth ymma, yn gosod arnynt hwy weithie yn chwerw iawn, (sef) A oes Duw? fe fydd y cythrael weithiau yn cloddio oddi tanodd, gan geisio chwythu i fynu y muriau ar amddiffynfeudd cryfaf; Mae goleuni natur yn dangos fod Duw; ond pa sawlûn sydd, y rhai drwy ei pechodau ffiaidd yn erbyn ei cydwybodau, ydynt yn chwythu allan ac yn diffodd ganmwyaf holl oleuni natur? Ac oddiyma er na feiddiant hwy derfynu nad oes un Duw, oblegid bôd pêth goleuni ganthynt er ei fôd ef yn dywyll; Etto pe gwelent hwy ei calon, hwy a allent weled ei bôd hi yn ddirgel yn ammau ac yn ymholi, A oes Duw? Ond gadewch na bo nêb yn ⟨p. 4⟩ammau 'r gwirironedd ymma, Etto nyni y rhai ydym adailadwyr, ni ddylaem ni fyned ynghyd a gwaith, heb ein hattegion an colofnau pennaf: fe all gan hynny ymddangos fôd Duw oddiwrth y sylfaenau hyn.

:45p. 4–5

In gyntaf, Oddiwrth weithredoedd Duw, Rhuf. 1.20. Pan welom ni dŷ teg, er nad ydym ni in gweled y gwr ai adailadodd ef, er nad ŷm ni hefyd in gwybod yr amser yr adailadwyd ef, etto ninny a derfynwn fell hyn; in siccir fe fu ymma ryw undoeth cylfyddgar in gweithio; ac a allwn ni pan edrychom ni ar olygfa dêg y nefoedd ar ddaiar, derfynu in amgenach, nad bûs, braich, a doethineb Duw y fu in gweithio ymma; er nad ydym ni in gweled yr hwn sydd anweledig, ac er nad ydym ni in gwybod yr amser y dechrevodd efe adeiladu? Pôb creadur in y nêf ar ddaiar sydd bregethwr croch or gwirionedd ymma: Pwy a osododd ŷ cannhwyllau, ar golevadau rheini in y ⟨p. 5⟩nefoedd? Pwy a grogodd allan y llusernau rheini in y nêf i olevo r bŷd tywyll? Pwy a feidr wneuthur corpholaeth din, and un cadarnach nar garreg allan o ban y naddwyd ef? A fedrai neb lunio din, and un doethach, a mwy na din? Pwy a ddyscodd ir adar adailadu ei nythod, ac ir gwenyn osod i fynu a threfnu ei gwladwriaeth? Pwy fydd in danfon yr haul mor gyflym or nail gwr ir nefoedd ir llall, gan ddwyn gidaf ef gimmint miloedd o fendithion i gimmint miloedd o deyrnasoedd a phobloedd? Pa allu o eiddo din neu Angylion a alley wneuthur y glaswelltyn lleiaf, neu roddi hoedlir gwybedyn lleiaf, wedi iddo farw unwaith? Y mae ganhynny allu uwch law pôb gallu crevedig, yr hwn yw Duw.

Yn gyntaf, Oddiwrth weithredoedd Duw, Rhuf. 1.20. Pan welom ni dŷ teg, er nad ydym ni yn gweled y gwr ai adailadodd ef, er nad ŷm ni hefyd yn gwybod yr amser yr adailadwyd ef, etto nyni a derfynwn fel hyn; yn siccir fe fu ymma ryw un doeth cylfyddgar yn gweithio; ac a allwn ni pan edrychom ni ar olygfa dêg y nefoedd ar ddaiar, derfynu yn amgenach, nad bûs, braich, a doethineb Duw y fu yn gweithio ymma; er nad ydym ni yn gweled yr hwn sydd anweledig, ac er nad ydym ni yn gwybod yr amser y dechreuodd efe adeiladu? Pôb creadur yn y nêf ar ddaiar sydd bregethwr croch or gwirionedd ymma: Pwy a osododd ŷ cannhwyllau, ar goleuadau rheini yn y ⟨p. 5⟩nefoedd? Pwy a grogodd allan y llusernau rheini yn y nêf i oleuo r bŷd tywyll? Pwy a feidr wneuthur corpholaeth dyn, ond un cadarnach nar garreg allan o ba un y naddwyd ef? A fedrai neb lunio dyn, ond un doethach, a mwy na dyn? Pwy a ddyscodd ir adar adailadu ei nythod, ac ir gwenyn osod i fynu a threfnu ei gwladwriaeth? Pwy fydd yn danfon yr haul mor gyflym or naill gwr ir nefoedd ir llall, gan ddwyn gidaf ef gimmint miloedd o fendithion i gimmint miloedd o deyrnasoedd a phobloedd? Pa allu o eiddo dyn neu Angylion a allei wneuthur y glaswelltyn lleiaf, neu roddi hoedlir gwybedyn lleiaf, wedi iddo farw unwaith? Y mae ganhynny allu vwch law pôb gallu creuedig, yr hwn yw Duw.

:46p. 5–6

In ail, oddiwrth air Duw; Mae r faith fawrhydi in ymgynhyrfu, ar faith ddirgelwch wedi ei ddatcuddio in y gair, oni bid dynion in ddeillion oi gwirfodd, nid allant hwy lay na gweiddi allan, lleferydd Duw, ⟨p. 6⟩ac nid ll•f•rydd dŷn. Oddiymma y mae Calvin in cymmeryd arno brofi drwy reswm in erbyn yr holl ray di-dduw tan y nefoedd, fod yr ferythyr in air Duw. Oni thybygaist di weithiau fôd y pregethwr ar ei bregeth in dywedyd wrthit ti, ac nid wrth neb arall and wrthit ti, gan bennodi y pethau y ddywedesit ti, ar pethau a feddyliaist di? In awry gair hwnnw sydd in dywedyd iti feddyliau dy gallon, nid all fod ddim arall and gair Duw yr hwn sydd in gweled pôb pêth, ac in chwilio r gallon, H br. 4.12, 13. Drachefn y gair sydd in bywhau r marw, sydd air Duw in siccir, and gair Duw in gyffredinol drwy ei bregethu, in nerth yspryd Duw, sydd in bywhau r marw, mae efe in gwneuthur ir dall welled, ir mûd ddywedyd, ir byddar glywed, ae ir cloff rodio, ar rhai ni chlywsant erioed ei pechodau in ei llwytho, i alaru oi plegid, y rhai ni fedrent weddio erioed or blaen, i anadlu allau ochneidiau anrhaethadwy am ei pechodan.

Yn ail, oddiwrth air Duw; Mae r fath fawrhydi yn ymgynhyrfu, ar fath ddirgelwch wedi ei ddatcuddio yn y gair, oni bydd dynion yn ddeillion oi gwirfodd, nid allant hwy lai na gweiddi allan, lleferydd Duw, ⟨p. 6⟩ac nid ll•f•rydd dŷn. Oddiymma y mae Caluin yn cymmeryd arno brofi drwy reswm yn erbyn yr holl rai di-dduw tan y nefoedd, fod yr ferythyr yn air Duw. Oni thybygaist di weithiau fôd y pregethwr ar ei bregeth yn dywedyd wrthit ti, ac nid wrth neb arall ond wrthit ti, gan bennodi y pethau y ddywedesit ti, ar pethau a feddyliaist di? Yn awr y gair hwnnw sydd yn dywedyd iti feddyliau dy galon, nid all fod ddim arall ond gair Duw yr hwn sydd yn gweled pôb pêth, ac yn chwilio r galon, H br. 4.12, 13. Drachefn y gair sydd yn bywhau r marw, sydd air Duw yn siccir, ond gair Duw yn gyffredinol drwy ei bregethu, yn nerth yspryd Duw, sydd yn bywhau r marw, mae efe yn gwneuthur ir dall weled, ir mûd ddywedyd, ir byddar glywed, ae ir cloff rodio, ar rhai ni chlywsant erioed ei pechodau yn ei llwytho, i alaru oi plegid, y rhai ni fedrent weddio erioed or blaen, i anadlu allau ochneidiau anrhaethadwy am ei pechodan.

:49p. 7–8

In awr mae amser yr hollawl newidir ac y gwneir o newydd ray or hilogaeth uffernol ymma o ddynion; Ac yna mao ganthynt hwy feddyliau newydd, opiniwnau newydd, deisyfiadau newydd, gweddiau newydd, llawenydd newydd, tristwch newydd, ymadroddion newydd, bucheddau newydd; 2 Cor. 5.17. ar faith ragoriaeth rhwng yr rhain ac eraill, hid onid ydynt in cael ei casau gan y rhai ai carei hwynt in fawr tra fuont hwy in caru ei pechodau, Joan. 15.18, 19. O bale y daeth y cyfnewidiad rhyfeddol ymma? Ai o honynt hwy ei hunain y mae ef? Nage; oblegid hwy ⟨p. 8⟩a fuont in casau y fywoliaeth newydd ymma, ar dynion newydd ymma unwaith ei hunain. Beth ynte? Ai fell y gallent hwy gael parch drwy hynny? Nage, maent hwy in cael ei casau gan dadau a mammau a cheraint, ac in cael ewyllysio in ddrwg iddynt ymbôb man. Ai o eisiau synwyr y mae hynny, neu ydyw ei mennyddiau hwy wedi syfrdanu? Hwy a fuont unwaith in ffyliaid ac myfi a brofaf ei bôd hwy oll in ffyliaid in ôl cymmeriad Solomon: And fe a adnabuwyd dynion ffol i fod in ddoethach am y bŷd iw drin ef i Dduw, ac nid iw pleserau ei hunain, ar ôl ei gwneuthur hwynt o newydd. And in ddiweddaf, ai caethiwus ofn uffern sydd in gweithredu r cyfnewidiad ymma? Nid felly chwaith; maent hwy in ffieiddio byw fell carcharorion a chaeth weision in y cosp-dy i wneuthur pob peth wrth y fflangell.

Yn awr mae amser yr hollawl newidir ac y gwneir o newydd rai or hilogaeth uffernol ymma o ddynion; Ac yna mao ganthynt hwy feddyliau newydd, opiniwnau newydd, deisyfiadau newydd, gweddiau newydd, llawenydd newydd, tristwch newydd, ymadroddion newydd, bucheddau newydd; 2 Cor. 5.17. ar fath ragoriaeth rhwng yr rhain ac eraill, hyd onid ydynt yn cael ei casau gan y rhai ai carei hwynt yn fawr tra fuont hwy yn caru ei pechodau, Ioan. 15.18, 19. O ba le y daeth y cyfnewidiad rhyfeddol ymma? Ai o honynt hwy ei hunain y mae ef? Nage; oblegid hwy ⟨p. 8⟩a fuont yn casau y fywoliaeth newydd ymma, ar dynion newydd ymma unwaith ei hunain. Beth ynte? Ai fel y gallent hwy gael parch drwy hynny? Nage, maent hwy yn cael ei casau gan dadau a mammau a cheraint, ac yn cael ewyllysio yn ddrwg iddynt ymbôb man. Ai o eisiau synwyr y mae hynny, neu ydyw ei mennyddiau hwy wedi syfrdanu? Hwy a fuont unwaith yn ffyliaid ac myfi a brofaf ei bôd hwy oll yn ffyliaid yn ôl cymmeriad Solomon: Ond fe a adnabuwyd dynion ffol i fod yn ddoethach am y bŷd iw drin ef i Dduw, ac nid iw pleserau ei hunain, ar ôl ei gwneuthur hwynt o newydd. Ond yn ddiweddaf, ai caethiwus ofn uffern sydd yn gweithredu r cyfnewidiad ymma? Nid felly chwaith; maent hwy yn ffieiddio byw fel carcharorion a chaeth weision yn y cosp-dy i wneuthur pob peth wrth y fflangell.

:50p. 8–10

In Bedwerydd, fe a wyddir fod Duw, oddiwrth yr yscryfennydd (ydd ⟨p. 9⟩ymhob dŷn, self cydwybod dŷn; Yr hon sydd in dywedyd fod Duw; Ac er gallel o ray ei distewi hi weithiau, etto in amser taranau, neu ryw blâ mawr arall, megis Pharaoh, neu ar did marwolaeth; yna maent in agos at frawdle Duw, pan fônt hwy in ei gydnabod ef in eglur. Dychryniadau ofnadwy y gydwybod sydd in profi hyn, yr hon sydd fall swyddog y fae in arrestio dynion am ddyled; gan hynny, mae rhyw echwynwr in ei gosod hi ar waith; weithiau y mae hi in debig i ddihenyddiwr y fae in poeni dynion, gan hynny, mae rhyw farnwr rhyfedd a roes iddi y gorchymyn hwnnw. O bale y mae r dychryniadau ofnadwy ymma in codi mewndynion? Ai o honynt ei hunain? Nage in siccir, mae pawb in ewyllysio bod mewn heddwch, ac felly byw, a chysgu mewn croen cyfan. Ai Melancholi sydd in ei berry? Nage; Canys mae Melancholi in dyfod o fesur ychydig, And dychryniadau r gydwybod sydd in ymaflyd ⟨p. 10⟩in yr enaid in ddisymwth ar bregeth, neu ar ôl gwneuthur rhyw bechod in y dirgel. Drachefn fe all Physygwriaeth jachau r pryddder Melancholaidd ymma? And mae lawyer o Physygwyr wedi rhoddi r dynion ymma i fynu at Physygwyr eraill. Fe a ellir cydddwyn ar pride-der Melancholaidd ymma, and yspryd briwedig pwy all ei oddef? ¹fall hyn chwi a welwch fôd Duw.

Yn Bedwerydd, fe a wyddir fod Duw, oddiwrth yr yscryfennydd (ydd ⟨p. 9⟩ymhob dŷn, sef cydwybod dŷn; Yr hon sydd yn dywedyd fod Duw; Ac er gallel o rai ei distewi hi weithiau, etto yn amser taranau, neu ryw blâ mawr arall, megis Pharaoh, neu ar ddydd marwolaeth; yna maent yn agos at frawdle Duw, pan fônt hwy yn ei gydnabod ef yn eglur. Dychryniadau ofnadwy y gydwybod sydd yn profi hyn, yr hon sydd fal swyddog y fae yn arrestio dynion am ddyled; gan hynny, mae rhyw echwynwr yn ei gosod hi ar waith; weithiau y mae hi yn debig i ddihenyddiwr y fae yn poeni dynion, gan hynny, mae rhyw farnwr rhyfedd a roes iddi y gorchymyn hwnnw. O ba le y mae r dychryniadau ofnadwy ymma yn codi mewndynion? Ai o honynt ei hunain? Nage yn siccir, mae pawb yn ewyllysio bod mewn heddwch, ac felly byw, a chysgu mewn croen cyfan. Ai Melancholi sydd yn ei beri? Nage; Canys mae Melancholi yn dyfod o fesur ychydig, Ond dychryniadau r gydwybod sydd yn ymaflyd ⟨p. 10⟩yn yr enaid yn ddisymwth ar bregeth, neu ar ôl gwneuthur rhyw bechod yn y dirgel. Drachefn fe all Physygwriaeth iachau r pryddder Melancholaidd ymma? Ond mae llawer o Physygwyr wedi rhoddi r dynion ymma i fynu att Physygwyr eraill. Fe a ellir cydddwyn ar prydd-der Melancholaidd ymma, ond yspryd briwedig pwy all ei oddef? ¹fal hyn chwi a welwch fôd Duw.

1Dih. 18.14

:59p. 13–14

In gyntaf, mewn opiniwn, y faith ac sydd in terfynu, neu in drwg dybied nad oes Duw. Oh feddyliau cablaidd! Oes y faith ddynion? Dynion! Nage anifeiliaid, nage cythreuliaid, nage gwaeth na chythreuliaid, Oblegid maent hwy in credu ac in crynnu, Jago 2.19. Etto r ynfyd a ddywedodd in ei gallon nid oes un Duw, Psa. 14.1. Dynion a chanthynt bennau bychain, ac ychydig wydodaeth, heb galonnau (fell yscolheigion a gwan fennyddiau, wedi cyfarwyddo in unig gan ei llyfrau) in gweled y mod y mae pethau in dyfod drwy ail achosion, Etto nid ydynt in gallu derchafu i fynu ei meddyliau hurtion i edrych ar yr achos cyntaf. Dynion dichellgar cyfrwysddrwg ydynt debig i blant y fae in sefyll ar ei pennau bôb amser, ac in yscwyd ei sodlau in erbyn y nef; Mae y rhai hyn in tybied nad yw ffydd and darn o gyfrwystra, i gadw pobl mewn ofn: ¹Dynion halogedig in ewyllysio mined ymlaen in ei pechodau, ⟨p. 14⟩heb na rhwystr na senn am bechod, sydd in diffodd holl oleuni naturiaeth, gan ddymuno na bae un Duw iw cospi hwynt, ac am hynny in ewyllysgar i ddrwg dybied ac i ammau nad oes un Duw, ac nad yw y peth in bôd fell ac y mae efe in siccir. Yr un ffunyd y rheini hefyd a bechasant in ddirgel, er nad in amlwg in erbyn naturiaeth, neu oleuni cydwybod; Mae Duw in târo dynion am aniweirdeb, am odineb, am sodomiaeth, am hunan halogedigaeth, a thrwch ddallineb; Y rhai hefyd sydd hynod fydol, ac heb fod in edrych ddim uwch nay hysguboriau, dim pellach nay siopau; y bŷd sydd faen gwerthfawr in ei golwg hwynt; Y rhai hyn ni allant ganfod Duw.

Yn gyntaf, mewn opiniwn, y fath ac sydd yn terfynu, neu yn drwg dybied nad oes Duw. Oh feddyliau cablaidd! Oes y fath ddynion? Dynion! Nage anifeiliaid, nage cythreuliaid, nage gwaeth na chythreuliaid, Oblegid maent hwy yn credu ac yn crynnu, Jago 2.19. Etto r ynfyd a ddywedodd yn ei galon nid oes un Duw, Psa. 14.1. Dynion a chanthynt bennau bychain, ac ychydig wydodaeth, heb galonnau (fel yscolheigion a gwan fennyddiau, wedi cyfarwyddo yn unig gan ei llyfrau) yn gweled y modd y mae pethau yn dyfod drwy ail achosion, Etto nid ydynt yn gallu derchafu i fynu ei meddyliau hurtion i edrych ar yr achos cyntaf. Dynion dichellgar cyfrwysddrwg ydynt debig i blant y fae yn sefyll ar ei pennau bôb amser, ac yn yscwyd ei sodlau yn erbyn y nef; Mae y rhai hyn yn tybied nad yw ffydd ond darn o gyfrwystra, i gadw pobl mewn ofn: ¹Dynion halogedig yn ewyllysio myned ymlaen yn ei pechodau, ⟨p. 14⟩heb na rhwystr na senn am bechod, sydd yn diffodd holl oleuni naturiaeth, gan ddymuno na bae un Duw iw cospi hwynt, ac am hynny yn ewyllysgar i ddrwg dybied ac i ammau nad oes un Duw, ac nad yw y peth yn bôd fel ac y mae efe yn siccir. Yr un ffunyd y rheini hefyd a bechasant yn ddirgel, er nad yn amlwg yn erbyn naturiaeth, neu oleuni cydwybod; Mae Duw yn târo dynion am aniweirdeb, am odineb, am sodomiaeth, am hunan halogedigaeth, a thrwch ddallineb; Y rhai hefyd sydd hynod fydol, ac heb fod yn edrych ddim vwch nai hysguboriau, dim pellach nai siopau; y bŷd sydd faen gwerthfawr yn ei golwg hwynt; Y rhai hyn ni allant ganfod Duw.

12. Cro. • 5.16.

:64p. 16–18

A oes Duw, ac oni edrychi di arno ef in hwylus? O dôs heibio ir holl afonydd, hid oni ddelych di at y ffynnon o ban y maent in tarddu; Cerdda drwy yr holl greaduriaid hid oni byddech di wedi body, ⟨p. 17⟩a soddi, ath dynnu i lawr, ath lyngcu ei fynu gida Duw. Pan welych di r nefoedd, dywaid, pale y mae r adailadudd mawr a wnaeth y rhain? Pan glywech di sôn am ryfeloedd a therfyscoedd mewn teyrnasoedd, dywaid, Pale y mae Arglwydd y lluoedd, pen tywysog y byddinoedd ymma? Pan brofech di felyster in y creaduriaid, neu in ordinhadau Duw, dywaid, pale y mae y melyster ei hun, y prydferthwch ei hun? Pale y mae r môr, o ban y mae y defnynnau ymma in dyfod? Oh na weal ddynion y Duw ymma, bod in y nêf ydiw edrych arno ef; yr witty gan hynny ynghongl uffern, onid eli, onid wit in ei welled ef; Ac etto beth a adwaenir in lay nac yr adwaenir Duw? Myfi a dybygwn pan glywe ddynion fôd Duw oi hamgylch hwy, neu mor agos attynt, y dylaent ymdreiglo in y llwch oblegid ei ogoniant ef; Pe gwelai ddynion ef, hwy a lefarent am dano; Pwy sydd in llefaru am Dduw? Nage, ni feidr dynion ⟨p. 18⟩lefaru am Dduw nac wrth Dduw, and fell y dyscodd rhai in cardotta ei haraith, felly mae lawyer dŷn gwedi dyscu gweddio.

A oes Duw, ac oni edrychi di arno ef yn hwylus? O dôs heibio ir holl afonydd, hyd oni ddelych di att y ffynnon o ba un y maent yn tarddu; Cerdda drwy yr holl greaduriaid hyd oni byddech di wedi boddi, ⟨p. 17⟩a soddi, ath dynnu i lawr, ath lyngcu ei fynu gida Duw. Pan welych di r nefoedd, dywaid, pa le y mae r adailadudd mawr a wnaeth y rhain? Pan glywech di sôn am ryfeloedd a therfyscoedd mewn teyrnasoedd, dywaid, Pa le y mae Arglwydd y lluoedd, pen tywysog y byddinoedd ymma? Pan brofech di felyster yn y creaduriaid, neu yn ordinhadau Duw, dywaid, pa le y mae y melyster ei hun, y prydferthwch ei hun? Pa le y mae r môr, o ba un y mae y defnynnau ymma yn dyfod? Oh na wele ddynion y Duw ymma, bod yn y nêf ydiw edrych arno ef; yr wyti gan hynny ynghongl uffern, onid elli, onid wyt yn ei weled ef; Ac etto beth a adwaenir yn llai nac yr adwaenir Duw? Myfi a dybygwn pan glywe ddynion fôd Duw oi hamgylch hwy, neu mor agos attynt, y dylaent ymdreiglo yn y llwch oblegid ei ogoniant ef; Pe gwelai ddynion ef, hwy a lefarent am dano; Pwy sydd yn llefaru am Dduw? Nage, ni feidr dynion ⟨p. 18⟩lefaru am Dduw nac wrth Dduw, ond fel y dyscodd rhai yn cardotta ei haraith, felly mae llawer dŷn gwedi dyscu gweddio.

Y Cywyr Ddychwelwr:

In dangos y rhifedi bychan or rhai sydd in gwir gredu.

Yn dangos y rhifedi bychan or rhai sydd yn gwir gredu.

Y RHAN GYNTAF:

Fod Duw, ar Duw ymma in dra gogoneddus.

Fod Duw, ar Duw ymma yn dra gogoneddus.

Reformers309

Puritans1,782

Westminster Assembly24

Evangelicals36

Y Cywyr Ddychwelwr:

In dangos y rhifedi bychan or rhai sydd in gwir gredu.

Yn dangos y rhifedi bychan or rhai sydd yn gwir gredu.

Y RHAN GYNTAF:

Fod Duw, ar Duw ymma in dra gogoneddus.

Fod Duw, ar Duw ymma yn dra gogoneddus.