B05830:0
[Y cywir ddychwelwr.]
London. : ... to be sold by Thomas Brewster ..., 1657
No title page in the transcription: set from the catalogue record.
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
At fynghyd-wladwr anwyl y Cymro.
ER dy fwyn di fy mrawd am cymmydog, y cymmerais i y gwaith ymma mewn law, fell y cait ti in dy dafodiaith dy hûn ddarllain y llyfr ymma, yr hwn y mae eraill wedi derbyn lawyer o ddaioni drwyddo in barod. Ac dymma un or achosion mwyaf am annogaethodd iiw gyfieithu ef, (self) oblegid fy môd i in credu Ddarfod i Dduw drwy r llyfr ymma wneuthur daioni mawr eusys, a bôd gennif brofiad ir Arglwydd ⟨image 4⟩⟨image 4⟩[…] ⟨image 5⟩drwyddo ef ddangos i minnau lawyer or cross lwybrau cyfeiliornus, yr oeddwn i in rhodio ynddynt in ddiofal, heb wybod ac heb geisio fawr ymofyn tua pha le yr oeddynt in fy arwain i:
ER dy fwyn di fy mrawd am cymmydog, y cymmerais i y gwaith ymma mewn llaw, fel y cait ti yn dy dafodiaith dy hûn ddarllain y llyfr ymma, yr hwn y mae eraill wedi derbyn llawer o ddaioni drwyddo yn barod. Ac dymma un or achosion mwyaf am annogaethodd iiw gyfieithu ef, (sef) oblegid fy môd i yn credu Ddarfod i Dduw drwy r llyfr ymma wneuthur daioni mawr eusys, a bôd gennif brofiad ir Arglwydd ⟨image 4⟩⟨image 4⟩〈…〉 ⟨image 5⟩drwyddo ef ddangos i minnau lawer or croes lwybrau cyfeiliornus, yr oeddwn i yn rhodio ynddynt yn ddiofal, heb wybod ac heb geisio fawr ymofyn tua pha le yr oeddynt yn fy arwain i:
And pan ddechrevais i fanwl chwilio r llyfr ymma, fe a welodd Duw in dda (oi fawr drugaredd) ddangos i'mi y mawr berigl ar enbydrwydd yr oeddwn i ynddo, drwy egluro i'mi wegni, ac amherpheithrwydd y pethau rheini, yr oedddwn i in gwneuthur cyfrif mawr o honynt or blaen, ac nad ellid gwasanaethu Duw y hwn sydd yspryd mewn synwyr a dychymmygion Cnawdol, ac nad cyrchu at ordinhadau in unig ac ymfodloni ar y noeth gyflawniad o honynt, a chasglu rhith o dduwioldeb oddiallan ⟨image 5⟩heb ddim oi grim hi in fy enaid oddimewn, a mynych dramwy i gynylleidfa r m•irwon, Diha. 21.16. oedd y cwbl yr y oedd Duw in ei ofyn gennif, ac ydoedd gymmeradwy gantho ef. a thrwy ddangos i'mi na ddylaswn i in gimint edrych ar ddrwg siampl y gweinidogion cyffredin, a gwyr mawrion y wlad, ac ar y pethau yr ydoedd Duw in ei ofyn gennif in ei air (a hefyd ar fywyd a buchedd y rhain ydoedd in ofni ac in gwir garu Duw ai wasanaeth, er anamled ac er diystyred oeddynt yngolwg y bid dall:) yr hyn bethau a fuont rwydau a maglau a llyffetheiriau cryfion im dal i in her o amser rhag manwl chwilio am wir wybodaeth o Dduw ai wirionedd, na chyflwr fy enaid fy hun. Ar hyn •an gymmerais i ddwys ⟨image 6⟩ystyriaeth fall yr oedd amryw ray om cydwladwyr in yr un cyffelib gyflwr a minnau, ac etto in anwybodus oi trueni, myfi a dybiais may fy nyledswydd i ydoedd i rhybuddio hwynt oi perigl, ar mod y datcuddiesid i minnau y mawr enbydrwyd yr oeddwn i ynddo. Tuag at gyflawni r hyn bèth ni fedrwn i gael allan un Ford gyfleusach na hon, self rhoddi iddynt hwy yr un rhybydd mewn cariad, ar a welsei Dduw in dda i roddi i'minnau; megis y wraig hono o Samaria in y bedwerydd o Joan, ar ôl i Grist ddywedyd iddi yr hyn oll a ddigwyddasei iddi, hi a redodd at ei chyd-ddinasyddion, gan ddywedyd, Deuwch a gwelwch din yr hwn a fynegodd yr holl bethau a fu i'mi.
Ond pan ddechreuais i fanwl chwilio r llyfr ymma, fe a welodd Duw yn dda (oi fawr drugaredd) ddangos i'mi y mawr berigl ar enbydrwydd yr oeddwn i ynddo, drwy egluro i'mi wegni, ac amherpheithrwydd y pethau rheini, yr oedddwn i yn gwneuthur cyfrif mawr o honynt or blaen, ac nad ellid gwasanaethu Duw y hwn sydd yspryd mewn synwyr a dychymmygion Cnawdol, ac nad cyrchu att ordinhadau yn unig ac ymfodloni ar y noeth gyflawniad o honynt, a chasglu rhith o dduwioldeb oddiallan ⟨image 5⟩
felly, os tidy a ddarllenni y ⟨image 6⟩llyfr ymma in ystyriol, ac a ddisgwili in ostyngedig wrth Dduw am roddi ei fendith ar dy waith, mae in ddiammau gennif na fyddi di in credu godidawgrwydd yr athrawiaeth a gynhwysir ynddo, o herwydd fy ymadrodd i in unig, and fell y Samariaid rheini in y ddwyfed wers a deugiain or unrhyw bennod, o herwydd itti i glywed ef dy hun mor odidawg, ath fod ti in canfod y pethau sydd ynddo mor wir, mor fuddiol, ac mor angenrheidiol i bob dŷn sydd in ewyllysio adnabod dichellion Satan, a thwyll ei gallon ei hun, a dedwyddwch y rhai sydd in cael nerth i nofio in erbyn ffrwd ei nature ei hunain.
felly, os tydi a ddarllenni y ⟨image 6⟩llyfr ymma yn ystyriol, ac a ddisgwili yn ostyngedig wrth Dduw am roddi ei fendith ar dy waith, mae yn ddiammau gennif na fyddi di yn credu godidawgrwydd yr athrawiaeth a gynhwysir ynddo, o herwydd fy ymadrodd i yn unig, ond fel y Samariaid rheini yn y ddwyfed wers a deugiain or unrhyw bennod, o herwydd itti i glywed ef dy hun mor odidawg, ath fod ti yn canfod y pethau sydd ynddo mor wir, mor fuddiol, ac mor angenrheidiol i bob dŷn sydd yn ewyllysio adnabod dichellion Satan, a thwyll ei galon ei hun, a dedwyddwch y rhai sydd yn cael nerth i nofio yn erbyn ffrwd ei natur ei hunain.
I fôd in fir fy nghydwladwr, fy nymunniad i yw ⟨image 7⟩arnati, ddarllain y llyfr ymma iti dy hun, Job. 5.25. gan gydddwyn ar gwendid y ganfyddech di ynddo. Canys yr wyf in cydnabod ac in cyfaddef fy mawr anwybodaeth am anghymhwystra i berffaith gyfieithu air ing air y llyfr godiawg ymma, and myfi a wneuthum fy ngorau ar i osod ef allan in y mod egluraf a hawsaf i deal er mwyn y bobl annyscedig. Oblegid nid ceisio neu ddisgwyl clôd gan ddynion am annogodd i anturio hyn o orchwyl, and gwir gariad ac wllys in ôl fy ngallu i fôd in wasanaethgar er daioni ith enaid ti, ac eraill om brodyr y cymru; Am hynny os cyfarfyddi ac un bay wedi diangc drwy fy ngwendid i, neu anghyfarwyddyd y Printiwr (in yr jaith) yr wyfi in ⟨image 7⟩deusyfu arnati gymmeryd dy bin ath ingc ai ddywygio in nessaf ac y gellych; A mined ymlaen gan ddal sulw ar y gwirioneddau sydd in gynnwysedig ynddo, gan brynnu ramser, canys mae r dyddiau in ddrwg, Ar Ford in faith, ac in lawn rhwystrau a gorthrymderau, Ar amser in fir, Ac in anha•dd mined i mewn trwy r porth cyfing: Yr hyn bethau y mae r llyfr ymma in ei ddal allan in helaeth, fell y cei di welled os, tidy ai jawn ystyri. And fe all y daw rhyw Pharisaead doeth dyscedig in ei olwg ei hun, ac (and odid) felly in dy olwg dith•• hefyd, a dywedyd i'ti mae athrawiaeth newydd, Falls sydd in y llyfr ymma. Ac wrth hynny (fell Elym• y swynwr, yr hwn ydoedd in ⟨image 8⟩ceisio gŵyr-droi y Rhaglaw Sergius Paulus oddiwrth y ffydd) fe gais yntau dy berswadio dithau oddiwrth ddarllain y llyfr ymma, a byw in ol yr athrawiaeth sydd in gynnwysedig ynddo, yr hon sydd mor gyttunol a gair Duw [a chyssondeb y ffydd] nad oes un dŷn a fo in gwir ofni Duw all ddywedyd dim in ei herbyn nay gwrthwynebu; Oddieithr rhyw Ddemetrius yr hwn er mwyn ei fydd ai elw ei hun sydd in ceisio cadw dynion in ei anhwybodaeth, fell y gallo efe ei bodloni hwy a gau-athrawiaeth, gan rwymo gwasanaeth Duw in ôl traddodiadau, a gorchmynnion dynion, ac nid in ôl rheol gair Duw ar cwbwl er mwyn bodloni ei drachwant, ai gybydd-dod, a chuddio ei ragrith ai ddihirwch ⟨image 8⟩
And myfi a ewyllysiwn i'ti ddilyn Cyngor yr Apostl, gan brofi pob peth, a dal yr hyn sydd dda. Ac os cais neb dy ŵyrdroi di oddi wrth y cyngor ymma, gwrthwyneba ef in hyf in yspryd Duw, megis y gwrthwynebodd Paul yr Elymas hwnnw Act. 13.8.10. A dôs ymlaen in ymroadol, ac in ddi-dueddol i gyflawni ewyllys Duw cyn belled ac y ⟨image 9⟩ddatcudier ef ith gydwybod ti drwy yr moddion hyn, neu un mod arall. A derbyn hyn o waith megis arwydd o gariad un sydd in dymuno daioni tragywyddol i'ti, a bôd in wasanaethgar iw wlad ai jaith ymhob gwasanaeth ysprydol. Ac os dydi a gesgli ddim daioni oddiwrth hyn o waith, bid ofalus am roddi r holl ogoniant i Dduw. Ir hwn Dduw unic doeth tragwyddol, anfarwol, anweledig, y byddo r holl anrhydedd ar gogoniant in oes oesoedd. Amen.
Ond myfi a ewyllysiwn i'ti ddilyn Cyngor yr Apostl, gan brofi pob peth, a dal yr hyn sydd dda. Ac os cais neb dy ŵyrdroi di oddi wrth y cyngor ymma, gwrthwyneba ef yn hyf yn yspryd Duw, megis y gwrthwynebodd Paul yr Elymas hwnnw Act. 13.8.10. A dôs ymlaen yn ymroadol, ac yn ddi-dueddol i gyflawni ewyllys Duw cyn belled ac y ⟨image 9⟩ddatcudier ef ith gydwybod ti drwy yr moddion hyn, neu un modd arall. A derbyn hyn o waith megis arwydd o gariad un sydd yn dymuno daioni tragywyddol i'ti, a bôd yn wasanaethgar iw wlad ai iaith ymhob gwasanaeth ysprydol. Ac os dydi a gesgli ddim daioni oddiwrth hyn o waith, bydd ofalus am roddi r holl ogoniant i Dduw. Ir hwn Dduw unic ddoeth tragwyddol, anfarwol, anweledig, y byddo r holl anrhydedd ar gogoniant yn oes oesoedd. Amen.
Yr eiddot in yr Arglwydd, R. E.
Yr eiddot yn yr Arglwydd, R. E.
At y Darllenydd Christianogol.
Att y Darllenydd Christianogol.
IN yr amseroedd drŵg a pheryglus ymma, ni adawodd DUW mohonom ni heb ray dewisol drugareddau: mae ein pechodau ni in amlhau, ai drugaredd ef in rhogor amlhau. Fe allase yr Arglwydd ddywedyd in gyfiawn y geiriau rhein o farwolaeth in ein herbyn, y rhai a ddywedodd ef gynt in erbyn yr Iddewon; Myfi a dynnais ymmaith fy heddwch oddiwrth y bobl hyn, fell cariad a thrugaredd, yr hyn pe rynnasei efe oddiwrthym ni, fe a ⟨image 10⟩fuasei i'ni achos ddigon i alaru gida Rachel, ac i wrthod ein diddanu; Canys ein holl happusrwydd ni sydd wedi ei gynnwys mewn heddwch, cariad, a thrugaredd. And mae Duw etto in day Israel, mae efe in gorchymyn ymwared i Jacob, mae efe in dofi holl allu 'r tywyllwch, ac in dywedyd i feibion Belial (dynion o feddyliau llygredig, ac o ymarferion melldigedig) na chânt fined rhagddynt ym mhellach, and y gwneir ei ffoledd hwy in amlwg i bawb. Mae efe in gwneuthur ir hôll elynion, ir hôll greaduriaid, ac ir hôll gythreiliaid gydweithio er ei ogoniant ei hun, a daioni ei bobl ddewisol. Pan fo 'r amseroedd in ddrwg, ac in beryglus, fe a ddywaid, Tired fy mhobl, dôs ith stafelloedd, a chae dy ddrysau arnat, llecha megis ennyd bach, hid onid elo y llià heibio, Isa. 26 20. Os bid trallod a helbul in peryglu 'r bywyd, efe a ddywaid, pan elych trwy yr dyfroedd, myfi a fyddaf gida thy; a thrwy yr afonydd ⟨image 10⟩fell na lifant trosot. Pan rodiech drwy r tan, nith losgir ac ni ennyn y fflam arnat; Canys myfi yw yr Arglwydd dy Dduw, &c. Isa. 43.2, 3. Pan fo gelynion in llidiog, ofn a phryddder in amlhau, efe a ddywaid, nac ofna, canys yr wyfi gida thy; na lwfrha canys myfi yw dy Dduw, cadarnhaf di, cynnorthwy af di hefyd, a chynhaliaf di a deheulaw fy nghyfiawnder. Weal cywilyddir, a gwradwyddir y rhai oll a lidiasant wrthit; dy wrthwynebwyr a fyddant diddim, ac a ddifethir, Isa. 41.10, 11. Y fâth eiriau o gyssur ac o fywyd y mae Duw in ei lefaru wrth ei eiddof. Ac ymysg trugareddau eraill, mae 'r Arglwydd in cynhyrfu ysprydoedd ei weinidogioni yscrifennu lawyer gwirionedd, a lawyer traethawd gwerthfawr, i hyfforddi tragywyddol ddaioni y rhai sydd annwyl gantho ef. Os y pwll heb waelod a agorir, a derchafu o fŵg o hôno ef, a thywyllu 'r awyr, a gorchguddio ford y seinctiau; y nefoedd hefyd sydd
A lefarodd nêb er amser Christ ai Apostolion, fell y mae dynion in ll•f•ru yr awr hon i Nyni allwn in wir ac in ddiogel ddywedyd am ein dyscawdwyr an yscryfennyddion, mae lleferydd Duw ac nid din sydd ganthynt: Efe a dywalltodd Duw ar ray dynion y faith lawnder oi yspryd, fell nad hwynt hwy, and yspryd y tad fŷdd in llefaru ynddynt hwy. Pa achos anfeidrol sydd ir oes ymma i gyfaddef anrhaethawl drugaredd Dduw in rhoddi i'ni y fâth amlder o lyfrau a thraethodau ysprydol, mor lawn o wirioneddau nefol ac angenrheidiol, y faith ac sydd in chwilio r gydwybod, je gwirioneddau gwerthfawr i ddiddanu, ac i berry ir enaid gynnyddu mewn gwir ddaioni? drwy ba ray y rhagflaenir ac y datcuddir pob amryfusedd pa ûn bynnag ⟨image 11⟩y mae efe in ei dwyllo ai r gallon, ai 'r enaid, ai 'r pen, y faith ac sydd in gwneuthur gwahaniaeth siccir rhwng gwir râs, a phob ymddangosiadau a lliwiau o ras. Nid oes na chenedl nac amser in mined tu hwnt i'ni in hyn o bêth; Ac a fyddwn ni y rhai ydym in cael amlder o wirioneddau, in brin mewn diolchgarwch?
A lefarodd nêb er amser Christ ai Apostolion, fel y mae dynion yn ll•f•ru yr awr hon i Nyni allwn yn wir ac yn ddiogel ddywedyd am ein dyscawdwyr an yscryfennyddion, mae lleferydd Duw ac nid dyn sydd ganthynt: Efe a dywalltodd Duw ar rai dynion y fath lawnder oi yspryd, fel nad hwynt hwy, ond yspryd y tad fŷdd yn llefaru ynddynt hwy. Pa achos anfeidrol sydd ir oes ymma i gyfaddef anrhaethawl drugaredd Dduw yn rhoddi i'ni y fâth amlder o lyfrau a thraethodau ysprydol, mor llawn o wirioneddau nefol ac angenrheidiol, y fath ac sydd yn chwilio r gydwybod, ie gwirioneddau gwerthfawr i ddiddanu, ac i beri ir enaid gynnyddu mewn gwir ddaioni? drwy ba rai y rhagflaenir ac y datcuddir pob amryfusedd pa ûn bynnag ⟨image 11⟩y mae efe yn ei dwyllo ai r galon, ai 'r enaid, ai 'r pen, y fath ac sydd yn gwneuthur gwahaniaeth siccir rhwng gwir râs, a phob ymddangosiadau a lliwiau o ras. Nid oes na chenedl nac amser yn myned tu hwnt i'ni yn hyn o bêth; Ac a fyddwn ni y rhai ydym yn cael amlder o wirioneddau, yn brin mewn diolchgarwch?
Ystyria ddarllenydd, onid yw ysprydol wirioneddau in deilwng 'oath ddewisaf foliant: Pob gwirionedd sanctaidd, un o dragywyddol feddyliau Duw ydiw, ai anedigaeth or nêf, ac in dwyn delw y goruchaf arno. Gwirionedd ydiw gogoniant yr holl Drindod sanctaidd: o herwydd hynny y gelwir yr yspryd, in wirionedd, 1 Joan 5.6. Christ a elwir y Gwirionedd, Foa. 14.6. A hefyd Duw ei hûn a ddywedir i fôd in Dduw y Gwirionedd, Deut. 32.4. Mae efe mor hyfryd gantho ef, a bod ei lygaid ef arno in wastadol, Fer. 5.1. A phan fynnei yr unig doeth Dduw i ddynion wneuthur ⟨image 12⟩pwrcas neu farchnad, mae efe in ei cynghori hwynt i brynnu 'r Gwirionedd. Diha. 23.23. Ac onid yw efe in gyngor da? Onid yw hi in farchnad dda? A fedrwch chwi roddi eich arian allan in well? Os byddwch chwi in feirw mewn camweddau a phechodau, Gwirionedd ydyw yr hâd o fywyd newydd, o anedigaeth nefôl, Iago 1.18. Os byddwch chwi in feirw mewn caethiwed, Gwirionedd a all eich rhyddhau chwi, Joan 8.32. Os wedi eich amgylchu y byddwch chwi a gelynion. Gwirionedd all fôd in darian i'chwi, Psa. 91.4. Os byddwch chwi in lawn o feddyliau, neu chwantau aflan, neu o amhureddau eraill in y bŷd, Gwirionedd all eich sancteiddio chwi, Joan 17.17. Os tywyllwch a gwendid y fydd in meddiannu eich eneidiau, gwirionedd yw llewyrch a lluniaeth yr enaid, Psa. 119.105. Gadewch i'ni gan hynny dderchafu ein meddyliau am y gwirionedd, ai brisio uwch law yr holl bethau daiarol, ⟨image 12⟩ai brynnu er iddo gostio i'ni r cwbl: (Nid yw hyn Simoniaeth neu brynnu pethau ysprydol am arian) nyd yw ry-ddrud, ac ni ellwch chwi brisio gormod ar y gwirionedd. Mae in chwaer i dangnheddyf Dduw yr hon sydd uwch law pôb deal: Gwelwch pa fawr gyfrif y mae Duw ei hun in ei wneuthur ar ei air ai wirionedd, Psa. 138.2. Ti a fawrheiaist dy air uwch law dy enw ôll. Pa fodd bynnag yr adweinir Duw heb law ei air mae hynny in îs nay air ef. Cymmerwch yr hôll greadigaeth, yr hyn yw enw Duw in y llythyrennau mwyaf, nid ydiw ddim wrth ei air ai wirionedd. Am hynny y dywedodd Christ ir Pharisaeaid, mae haws oedd ir nêf ar ddaiar fined heibio, nac i un tippin or gyfraith ballu.
Os yw Duw in prisio yr jod, neu 'r tippin lleiaf or gyfraith, uwch lâw yr holl fŷd, gadewch i'ni wilied na ddibrisiom ni fawr a gogoneddus wirioneddau 'r Efengil, a sefydlu hynny in ein calonnau megis cyfraith, nas gallwn ⟨image 13⟩ni bight na rhoddi gormod o bris arno, na chwaith ddigon o ddiolchgarwch i Dduw am dano. Fe fedr dynion ddiolch i Dduw am fendithion y maes, y môr, y frû, ai gweith-day; And pale y mae 'r dŷn sŷdd in moliannu Duw am fendith y bendithion, self, am wirionedd, am lyfrau da, a thraethodau nefol? Anfynych y mae dynion in derchafu ei calonnau ai lleferydd in bwrpasol ir nêf i glodfori Duw am y golud o wybodaech sydd wedi ei roddi iddynt. Mewn llyfrau da yr ydych chwi in cael llafur dŷn, a gwirionedd Duw; y deurnged o ddiolch sydd ddyledus am bôb un or ddau, in gystal am fôd Duw in rhoddi gallu i ddynion i wneuthur y fâth orchwylion, ac am ei fôd ef in dwyn allan y fâth dryfor gwerthfawr drwy-lestri pride. Yr oedd Dafydd in tybied mae ey ddyled-swydd ef, oedd foliannu Duw am y gwirionedd, Psa. 143.1. ac efe a adawodd hynny ar goffadwriaeth i'ni iw ddilyn. Efe a ganfu y faith odidawgrwydd, ⟨image 13⟩ac a gafodd y fâth felus fûdd in y gwirionedd, hid onid oedd raid iddo dory allan i glodforiadau am dano ef.
Os yw Duw yn prisio yr iod, neu 'r tippin lleiaf or gyfraith, vwch lâw yr holl fŷd, gadewch i'ni wilied na ddibrisiom ni fawr a gogoneddus wirioneddau 'r Efengil, a sefydlu hynny yn ein calonnau megis cyfraith, nas gallwn ⟨image 13⟩ni byth na rhoddi gormod o bris arno, na chwaith ddigon o ddiolchgarwch i Dduw am dano. Fe fedr dynion ddiolch i Dduw am fendithion y maes, y môr, y frû, ai gweith-dai; Ond pa le y mae 'r dŷn sŷdd yn moliannu Duw am fendith y bendithion, sef, am wirionedd, am lyfrau da, a thraethodau nefol? Anfynych y mae dynion yn derchafu ei calonnau ai lleferydd yn bwrpasol ir nêf i glodfori Duw am y golud o wybodaech sydd wedi ei roddi iddynt. Mewn llyfrau da yr ydych chwi yn cael llafur dŷn, a gwirionedd Duw; y deurnged o ddiolch sydd ddyledus am bôb un or ddau, yn gystal am fôd Duw yn rhoddi gallu i ddynion i wneuthur y fâth orchwylion, ac am ei fôd ef yn dwyn allan y fâth dryfor gwerthfawr drwy-lestri pridd. Yr oedd Dafydd yn tybied mae ey ddyled-swydd ef, oedd foliannu Duw am y gwirionedd,
Ddarllenydd gâd ymmaith dy hen arfer o ddibrisio ac o feio ar waith gwyr da. Profiad a ddywedodd i'ti er is talm, nad oes dim daioni in dyfod y ford honno. Dysg bellach droi dy ragfarn in foliant, a phrawf beth y fydd y ffrwyth y ddaw o anrhydeddu ac o foliannu Duw am y gwirionedd a gyfrennir gan ei ffyddlawn weinidogion ef. Gâd imi ddywedyd i'ti, mae dymma un or ffyrdd pennaf i gadw y gwirionedd in wastadol in ein mysg ni. Os y gwirionedd ni chief ei garu ai dderbyn, a Duw ei anrhydeddu am dano ef, in y man fe a ddaw hudoliaeth cryf, a rhaid ir gwirionedd nail ai dioddef ai ffo ymmaith. Mae Duw wedi cyflawni yr addewid a wnaeth ef in Feremi, fe a ddatcuddiodd i'ni amldra o heddwch a gwirionedd, a ninnau drwy anniolchgarwch a gollasom ein ⟨image 14⟩hawl ar bôb un or ddau. Ein heddwch ni a escydwyd, a phwy al• ado iddo ei hun gida Hezeciah, […] fydd Heddwch a gwirionedd in fy nyddiau i; Heddwch all ballu i'ti and na âd ir gwirioned ballu i'ti. Pob Christian da all, ac y ddylae ddywedyd gida 'r brenin da hwnnw, f• a fydd gwirionedd in fy nyddiau i oni bid heddwch a gwirionedd myfi a anrhydeddaf wirionedd cy• belled, ac y derbyniaf fi gariad ids ef, mi a ddaliaf fy ngafael arno drw• ffydd, mi ai daliaf ef allan drwy f• ymarweddiad, mi a foliannaf Ddu• beynudd am dano ef, ac mi a anturiaf y cwbl ôll y feddafi iw amddiffyn ef. Felly y gwnaeth y Merthyron, coffadwriaeth pa ray side hyfrud, ai Gwobr sydd in fawn Gwell yw diodder am y gwirionedd na chida r gwirionedd: Etto os gerfydd neu os gall y gwirionedd ddioddef neu farw, gwell yw marw gidag ef, na byw ar ei ôl ef.
Ddarllenydd gâd ymmaith dy hen arfer o ddibrisio ac o feio ar waith gwyr da. Profiad a ddywedodd i'ti er ys talm, nad oes dim daioni yn dyfod y ffordd honno. Dysg bellach droi dy ragfarn yn foliant, a phrawf beth y fydd y ffrwyth y ddaw o anrhydeddu ac o foliannu Duw am y gwirionedd a gyfrennir gan ei ffyddlawn weinidogion ef. Gâd imi ddywedyd i'ti, mae dymma un or ffyrdd pennaf i gadw y gwirionedd yn wastadol yn ein mysg ni. Os y gwirionedd ni cheiff ei garu ai dderbyn, a Duw ei anrhydeddu am dano ef, yn y man fe a ddaw hudoliaeth cryf, a rhaid ir gwirionedd naill ai dioddef ai ffo ymmaith. Mae Duw wedi cyflawni yr addewid a wnaeth ef yn Feremi, fe a ddatcuddiodd i'ni amldra o heddwch a gwirionedd, a ninnau drwy anniolchgarwch a gollasom ein