B05830:62
[Y cywir ddychwelwr.]
London. : ... to be sold by Thomas Brewster ..., 1657
No title page in the transcription: set from the catalogue record.
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
In gyntaf, mewn opiniwn, y faith ac sydd in terfynu, neu in drwg dybied nad oes Duw. Oh feddyliau cablaidd! Oes y faith ddynion? Dynion! Nage anifeiliaid, nage cythreuliaid, nage gwaeth na chythreuliaid, Oblegid maent hwy in credu ac in crynnu, Jago 2.19. Etto r ynfyd a ddywedodd in ei gallon nid oes un Duw, Psa. 14.1. Dynion a chanthynt bennau bychain, ac ychydig wydodaeth, heb galonnau (fell yscolheigion a gwan fennyddiau, wedi cyfarwyddo in unig gan ei llyfrau) in gweled y mod y mae pethau in dyfod drwy ail achosion, Etto nid ydynt in gallu derchafu i fynu ei meddyliau hurtion i edrych ar yr achos cyntaf. Dynion dichellgar cyfrwysddrwg ydynt debig i blant y fae in sefyll ar ei pennau bôb amser, ac in yscwyd ei sodlau in erbyn y nef; Mae y rhai hyn in tybied nad yw ffydd and darn o gyfrwystra, i gadw pobl mewn ofn: 1Dynion halogedig in ewyllysio mined ymlaen in ei pechodau, ⟨p. 14⟩heb na rhwystr na senn am bechod, sydd in diffodd holl oleuni naturiaeth, gan ddymuno na bae un Duw iw cospi hwynt, ac am hynny in ewyllysgar i ddrwg dybied ac i ammau nad oes un Duw, ac nad yw y peth in bôd fell ac y mae efe in siccir. Yr un ffunyd y rheini hefyd a bechasant in ddirgel, er nad in amlwg in erbyn naturiaeth, neu oleuni cydwybod; Mae Duw in târo dynion am aniweirdeb, am odineb, am sodomiaeth, am hunan halogedigaeth, a thrwch ddallineb; Y rhai hefyd sydd hynod fydol, ac heb fod in edrych ddim uwch nay hysguboriau, dim pellach nay siopau; y bŷd sydd faen gwerthfawr in ei golwg hwynt; Y rhai hyn ni allant ganfod Duw.
Yn gyntaf, mewn opiniwn, y fath ac sydd yn terfynu, neu yn drwg dybied nad oes Duw. Oh feddyliau cablaidd! Oes y fath ddynion? Dynion! Nage anifeiliaid, nage cythreuliaid, nage gwaeth na chythreuliaid, Oblegid maent hwy yn credu ac yn crynnu, Jago 2.19. Etto r ynfyd a ddywedodd yn ei galon nid oes un Duw, Psa. 14.1. Dynion a chanthynt bennau bychain, ac ychydig wydodaeth, heb galonnau (fel yscolheigion a gwan fennyddiau, wedi cyfarwyddo yn unig gan ei llyfrau) yn gweled y modd y mae pethau yn dyfod drwy ail achosion, Etto nid ydynt yn gallu derchafu i fynu ei meddyliau hurtion i edrych ar yr achos cyntaf. Dynion dichellgar cyfrwysddrwg ydynt debig i blant y fae yn sefyll ar ei pennau bôb amser, ac yn yscwyd ei sodlau yn erbyn y nef; Mae y rhai hyn yn tybied nad yw ffydd ond darn o gyfrwystra, i gadw pobl mewn ofn: 1Dynion halogedig yn ewyllysio myned ymlaen yn ei pechodau,
In ddiweddaf, yr wyfi in drwg dybied y dynion rheini ni chawsant allan erioed y lleidr ymma, y pechod ymma, yr hwn a aned ac a fagged gida hwynt, ac heb ei welled ef erioed etto in ei calonnau, mae efe yno in llechu in ddirgel mewn ⟨p. 15⟩rhyw gongl dywyll or enaid ar fryd torri ei gwythi gwaed hwynt.
Yn ddiweddaf, yr wyfi yn drwg dybied y dynion rheini ni chawsant allan erioed y lleidr ymma, y pechod ymma, yr hwn a aned ac a faged gida hwynt, ac heb ei weled ef erioed etto yn ei calonnau, mae efe yno yn llechu yn ddirgel mewn ⟨p. 15⟩rhyw gongl dywyll or enaid ar fryd torri ei gwythi gwaed hwynt.
Y faith ymma o ddynion sydd weithiau in ammau nad oes ûn Duw. O dymma bechod gofidus; Canys onid oes ûn Duw, yna nid oes na nef, nac uffern, na merthyron, na Phrophwydi, nac scrythyrau: Ina yr oedd Christ in gelwyddog, ac in dwyllwr: Mae pechodau eraill in gwneuthur cam ac in cythruddo Duw, ac in ei friwo ef, and mae r pechod ymma megis in brathu hid at gallon Duw, ac in taro at ei fywyd ef, ac am gimmint ac sydd in sefyll mewn din pechadurus, in farwolaeth i Dduw: Oblegid mae efe in dywedyd, nid oes un Duw. In ail, mae hyn in argyoeddi y rhai di-dduw mewn ymarfer, y rhai sydd in dywedyd fôd Duw, ac heb ammau hynny, and in ei wadu ef ar ei gweithredoedd.
Y fath ymma o ddynion sydd weithiau yn ammau nad oes ûn Duw. O dymma bechod gofidus; Canys onid oes ûn Duw, yna nid oes na nef, nac uffern, na merthyron, na Phrophwydi, nac scrythyrau: Yna yr oedd Christ yn gelwyddog, ac yn dwyllwr: Mae pechodau eraill yn gwneuthur cam ac yn cythruddo Duw, ac yn ei friwo ef, ond mae r pechod ymma megis yn brathu hyd att galon Duw, ac yn taro att ei fywyd ef, ac am gimmint ac sydd yn sefyll mewn dyn pechadurus, yn farwolaeth i Dduw: Oblegid mae efe yn dywedyd, nid oes un Duw. Yn ail, mae hyn yn argyoeddi y rhai di-dduw mewn ymarfer, y rhai sydd yn dywedyd fôd Duw, ac heb ammau hynny, ond yn ei wadu ef ar ei gweithredoedd.
Yr hwn a dynnei r brenin oi orseddfaingc, sydd cynddrwg ar hwn a ddywed, nad yw efe frenin. Mae r' dynion ymma gan mwyaf cynddrwg ⟨p. 16⟩ar rhai sydd in meddwl nad oes un Duw: ni a gawn oddiwedd y faith bentyrrau llychlyd ar rhain ymhob congl, y rhai in ei hymarfer a wadant Dduw. Dynion a osodant ei fynu dduwiau eraill in lle Duw, self, ei cyfo•th, ei hanrhydedd, ei difyrrwch, ei pleser, ei boliau, ai cefnau, i fôd in dduw iddynt: Dynion cyn hyfed a gwneuthur in erbyn y gwir Dduw yr hyn ni feiddiai Delwaddolwyr, i wneuthur in erbyn ei delw Dduwiau, hynny ydyw, gwneuthur cam ac ef in wastadol; Dynion heb geisio r hyn ôll sydd arnynt ei eisiau drwy weddi, gan Dduw, na dychwelyd in ôl y cwbl drachefn i Dduw drwy ddiolchgarwch.
Yr hwn a dynnei r brenin oi orseddfaingc, sydd cynddrwg ar hwn a ddywed, nad yw efe frenin. Mae r' dynion ymma gan mwyaf cynddrwg ⟨p. 16⟩ar rhai sydd yn meddwl nad oes un Duw: ni a gawn oddiwedd y fath bentyrrau llychlyd ar rhain ymhob congl, y rhai yn ei hymarfer a wadant Dduw. Dynion a osodant ei fynu dduwiau eraill yn lle Duw, sef, ei cyfo•th, ei hanrhydedd, ei difyrrwch, ei pleser, ei boliau, ai cefnau, i fôd yn dduw iddynt: Dynion cyn hyfed a gwneuthur yn erbyn y gwir Dduw yr hyn ni feiddiai Delwaddolwyr, i wneuthur yn erbyn ei delw Dduwiau, hynny ydyw, gwneuthur cam ac ef yn wastadol; Dynion heb geisio r hyn ôll sydd arnynt ei eisiau drwy weddi, gan Dduw, na dychwelyd yn ôl y cwbl drachefn i Dduw drwy ddiolchgarwch.
Yr ail defnydd sydd, er cyngor. O ymegniwch i welled ac i ganfod y gwir Dduw ymma.
Yr ail defnydd sydd, er cyngor. O ymegniwch i weled ac i ganfod y gwir Dduw ymma.
A oes Duw, ac oni edrychi di arno ef in hwylus? O dôs heibio ir holl afonydd, hid oni ddelych di at y ffynnon o ban y maent in tarddu; Cerdda drwy yr holl greaduriaid hid oni byddech di wedi body, ⟨p. 17⟩a soddi, ath dynnu i lawr, ath lyngcu ei fynu gida Duw. Pan welych di r nefoedd, dywaid, pale y mae r adailadudd mawr a wnaeth y rhain? Pan glywech di sôn am ryfeloedd a therfyscoedd mewn teyrnasoedd, dywaid, Pale y mae Arglwydd y lluoedd, pen tywysog y byddinoedd ymma? Pan brofech di felyster in y creaduriaid, neu in ordinhadau Duw, dywaid, pale y mae y melyster ei hun, y prydferthwch ei hun? Pale y mae r môr, o ban y mae y defnynnau ymma in dyfod? Oh na weal ddynion y Duw ymma, bod in y nêf ydiw edrych arno ef; yr witty gan hynny ynghongl uffern, onid eli, onid wit in ei welled ef; Ac etto beth a adwaenir in lay nac yr adwaenir Duw? Myfi a dybygwn pan glywe ddynion fôd Duw oi hamgylch hwy, neu mor agos attynt, y dylaent ymdreiglo in y llwch oblegid ei ogoniant ef; Pe gwelai ddynion ef, hwy a lefarent am dano; Pwy sydd in llefaru am Dduw? Nage, ni feidr dynion ⟨p. 18⟩lefaru am Dduw nac wrth Dduw, and fell y dyscodd rhai in cardotta ei haraith, felly mae lawyer dŷn gwedi dyscu gweddio.
A oes Duw, ac oni edrychi di arno ef yn hwylus? O dôs heibio ir holl afonydd, hyd oni ddelych di att y ffynnon o ba un y maent yn tarddu; Cerdda drwy yr holl greaduriaid hyd oni byddech di wedi boddi, ⟨p. 17⟩a soddi, ath dynnu i lawr, ath lyngcu ei fynu gida Duw. Pan welych di r nefoedd, dywaid, pa le y mae r adailadudd mawr a wnaeth y rhain? Pan glywech di sôn am ryfeloedd a therfyscoedd mewn teyrnasoedd, dywaid, Pa le y mae Arglwydd y lluoedd, pen tywysog y byddinoedd ymma? Pan brofech di felyster yn y creaduriaid, neu yn ordinhadau Duw, dywaid, pa le y mae y melyster ei hun, y prydferthwch ei hun? Pa le y mae r môr, o ba un y mae y defnynnau ymma yn dyfod? Oh na wele ddynion y Duw ymma, bod yn y nêf ydiw edrych arno ef; yr wyti gan hynny ynghongl uffern, onid elli, onid wyt yn ei weled ef; Ac etto beth a adwaenir yn llai nac yr adwaenir Duw? Myfi a dybygwn pan glywe ddynion fôd Duw oi hamgylch hwy, neu mor agos attynt, y dylaent ymdreiglo yn y llwch oblegid ei ogoniant ef; Pe gwelai ddynion ef, hwy a lefarent am dano; Pwy sydd yn llefaru am Dduw? Nage, ni feidr dynion ⟨p. 18⟩
Oh nid oes mo ddynion in gweled Duw mewn gweddi, am hynny ni fedrant lefaru wrth Dduw drwy weddi. Mae dynion in pechu, a Duw in gwgu, yr hyn a wneiff ir cythreiliaid grynnu, Etto ni chrynna calonnau dynion, oblegid nad ydynt in gweled Duw.
Oh nid oes mo ddynion yn gweled Duw mewn gweddi, am hynny ni fedrant lefaru wrth Dduw drwy weddi. Mae dynion yn pechu, a Duw yn gwgu, yr hyn a wneiff ir cythreiliaid grynnu, Etto ni chrynna calonnau dynion, oblegid nad ydynt yn gweled Duw.
Oh dewis y Duw ymma i fôd in Dduw i'ti. Beth er bôd Duw, oni bid ef in Dduw i'ti, ni biddy di gwell? I lawr gan hynny ath holl Ddelw-Dduwiau, a gosod i fynnu y Duw ymma. Os oes ûn creadur a wnaeth erioed ddaioni i'ti, yr hwn ni osododd Duw ef ar waith er daioni iti, câr hwnnw, a meddwl am dano ef megis dy Dduw, os oes dim all roddi i'ti gymmorth ar dy glaf-wely pan fyddech di in treng neu pan fych di gwedi ymadel ar bŷd ymma, cymmer hwnnw i fôd in Dduw i'ti, And nid oes ⟨p. 19⟩dim a wnaeth ddaioni i'ti, nag a all fôd in gymmorth i'ti in dy did olaf, and Duw, ac am hynny car ef, dewis ef i fôd sith in Dduw i'ti.
Oh dewis y Duw ymma i fôd yn Dduw i'ti. Beth er bôd Duw, oni bydd ef yn Dduw i'ti, ni byddi di gwell? I lawr gan hynny ath holl Ddelw-Dduwiau, a gosod i fynnu y Duw ymma. Os oes ûn creadur a wnaeth erioed ddaioni i'ti, yr hwn ni osododd Duw ef ar waith er daioni iti, câr hwnnw, a meddwl am dano ef megis dy Dduw, os oes dim all roddi i'ti gymmorth ar dy glaf-wely pan fyddech di yn treng neu pan fych di gwedi ymadel ar bŷd ymma, cymmer hwnnw i fôd yn Dduw i'ti, Ond nid oes ⟨p. 19⟩dim a wnaeth ddaioni i'ti, nag a all fôd yn gymmorth i'ti yn dy ddydd olaf, ond Duw, ac am hynny car ef, dewis ef i fôd fyth yn Dduw i'ti.
Di allesit fôd wedi dy eni in yr India, ac heb glywed erioed oddiwrth y gwir Dduw ymma, and bôd in addoli r cythrael megis dy Dduw. O gan hynny dewis ef in unig i fôd in Dduw i'ti; Dyro dy hun in hollawl ac sith iddo ef, ac fe ai rhydd ei hunan i ti in dragywydd. Cais ef drwy wylofain ac di ai cei ef. Rhwym di dy hun drwy r cyngrair, ar rhwymedigaeth cryfaf mewn cyfammod, i fôd in eiddo ef, ac fe a eiff mewn cyfamod ath di, ac felly i fod in eiddoti, Jcr. 50.4.5.
Di allesit fôd wedi dy eni yn yr India, ac heb glywed erioed oddiwrth y gwir Dduw ymma, ond bôd yn addoli r cythrael megis dy Dduw. O gan hynny dewis ef yn unig i fôd yn Dduw i'ti; Dyro dy hun yn hollawl ac fyth iddo ef, ac fe ai rhydd ei hunan i ti yn dragywydd. Cais ef drwy wylofain ac di ai cei ef. Rhwym di dy hun drwy r cyngrair, ar rhwymedigaeth cryfaf mewn cyfammod, i fôd yn eiddo ef, ac fe a eiff mewn cyfamod ath di, ac felly i fod yn eiddoti, Jcr. 50.4.5.
Y pedwerydd defnydd, sydd ddefnydd o gyssur ir rheini sydd in ymadel ar cwbl er mwyn y Duw ymma: Ni theflaist di ymmaith sylwedd am gysgodau, and Cysgodau am ryw beth, Diha. 8.18. Pa• ballo pôb diddanwch iti, mae Du• ith ddiddanu di. Pan fych di heb ⟨p. 20⟩gael dim gorphywystra ymma, mae Duw iti i orphywys arno. Pan fych di wedi marw, fe all Duw dy fywioccau di; Pan fych di in wan, mae Duw in gadarn: Pan adawo dy holl gyfeillion dydi, fe fydd Duw in gyfaill siccr i'ti.
Y pedwerydd defnydd, sydd ddefnydd o gyssur ir rheini sydd yn ymadel ar cwbl er mwyn y Duw ymma: Ni theflaist di ymmaith sylwedd am gysgodau, ond Cysgodau am ryw beth, Diha. 8.18. Pa• ballo pôb diddanwch iti, mae Du• ith ddiddanu di. Pan fych di heb ⟨p. 20⟩gael dim gorphywystra ymma, mae Duw iti i orphywys arno. Pan fych di wedi marw, fe all Duw dy fywioccau di; Pan fych di yn wann, mae Duw yn gadarn: Pan adawo dy holl gyfeillion dydi, fe fydd Duw yn gyfaill siccr i'ti.
Hyn ymma am y rhan gyntaf or athrawiaeth, neu r gwirionedd duwiol ymma, self, fôd Duw: In awry mae in canlyn ddangos i'chwi fôd y Duw ymma, in Dduw tra gogoneddus, a hynny mewn pedwar peth; Self 1. In ei HANFFOD. 2. In ei BRIODOLIAETHAU. 3. In ei BERSONAU. 4. In ei WEITHREDOEDD.
Hyn ymma am y rhan gyntaf or athrawiaeth, neu r gwirionedd duwiol ymma, sef, fôd Duw: Yn awr y mae yn canlyn ddangos i'chwi fôd y Duw ymma, yn Dduw tra gogoneddus, a hynny mewn pedwar peth; Sef 1. Yn ei HANFFOD. 2. Yn ei BRIODOLIAETHAU. 3. Yn ei BERSONAU. 4. Yn ei WEITHREDOEDD.
1. Mae efe in ogoneddus in ei hanffod.
1. Mae efe yn ogoneddus yn ei hanffod.
1. In awr, beth yw y gogoniant ymma, ni bu, nid oes ac ni bid sith nac Angel, na din a gaiff wybod; ⟨p. 21⟩nid all ei cregin bychain hwynt, gynnwys ynddynt y môr mawr ymma o hanffod Duw; Rhaid iddo fôd gantho ddoethineb Duw, ac felly bôd in Dduw ei hun, cyn y cynhwyso efe hanffod Duw: And er nad ellir amgyffred, beth ydyw, etto ni allwn deal, ei fôd ef in gyfryw ac nad ellir ei amgyffred ef, ac in dra-gogoneddus; yr hyn a bair iw ogoniant ef fôd in fwy rhyfeddol. Megis ac yr ydym ni in rhyfeddu in fwy wrth ddisglairdeb yr haul, o ran ei fôd ef in gimmint ac nad allwn ni edrych arno ef.
1. Yn awr, beth yw y gogoniant ymma, ni bu, nid oes ac ni bydd fyth nac Angel, na dyn a gaiff wybod; ⟨p. 21⟩nid all ei cregin bychain hwynt, gynnwys ynddynt y môr mawr ymma o hanffod Duw; Rhaid iddo fôd gantho ddoethineb Duw, ac felly bôd yn Dduw ei hun, cyn y cynhwyso efe hanffod Duw: Ond er nad ellir amgyffred, beth ydyw, etto ni allwn ddeall, ei fôd ef yn gyfryw ac nad ellir ei amgyffred ef, ac yn dra-gogoneddus; yr hyn a bair iw ogoniant ef fôd yn fwy rhyfeddol. Megis ac yr ydym ni yn rhyfeddu yn fwy wrth ddisglairdeb yr haul, o ran ei fôd ef yn gimmint ac nad allwn ni edrych arno ef.
2. Mae Duw in ogoneddus thou ei briodcliaethau, y rhai ydynt ei dduwiol Berffeithiadau neu gyflawnderau ei berffeithrwydd ef, drwy ban y mae efe in ei wneuchur ei hun in adnabyddus i'ni. Yr hyn briodoliaethau nid ydynt gyneddfau in Nuw, and ei naturiaeth ef, Doethineb Duw, ydiw Duw ei hunan, gallu Duw ydiw Duw ei hunan, &c. Nid yw ei briodolaethau ef amryw bethau ⟨p. 22⟩in Nuw, and maent in amryw in unig oblegid ein dealltwriaeth ni, ac o ran ei hamryw weithrediadau ar amryw bethau. Duw in cosbi r annuwiol ydiw cyfiawnder Duw: And cymmeryd trugaredd ar y truan, ydiw ei drugaredd ef: In awr Priodoliaethau Duw ydynt y rhai hyn.
2. Mae Duw yn ogoneddus yu ei briodcliaethau, y rhai ydynt ei dduwiol Berffeithiadau neu gyflawnderau ei berffeithrwydd ef, drwy ba un y mae efe yn ei wneuchur ei hun yn adnabyddus i'ni. Yr hyn briodoliaethau nid ydynt gyneddfau yn Nuw, ond ei naturiaeth ef, Doethineb Duw, ydiw Duw ei hunan, gallu Duw ydiw Duw ei hunan, &c. Nid yw ei briodolaethau ef amryw bethau ⟨p. 22⟩yn Nuw, ond maent yn amryw yn unig oblegid ein dealltwriaeth ni, ac o ran ei hamryw weithrediadau ar amryw bethau. Duw yn cosbi r annuwiol ydiw cyfiawnder Duw: Ond cymmeryd trugaredd ar y truan, ydiw ei drugaredd ef: Yn awr Priodoliaethau Duw ydynt y rhai hyn.
1. Yspryd yw efe, neu Dduw ysprydol, Joan 4.24. gan-hynny mae efe in ffieiddio pob addoliad, a phob dyled-swyddau a gyflawnir, oni byddant in ysprydol, neu drwy rinwedd ei yspryd ef. Self pan fych di in cyfaddef dy bechodau heb na pryddder na chywilydd, neu in dywedyd dy badder heb ddealltwriaeth, neu in gwrando r gair in unig fell y gellych di wybod mwy, ac nid fell y gellych di garu Duw in fwy; Oh yr yscerbydau ymma o ddyled-swyddau, sydd aberthau câs ger bron yr Arglwydd.
1. Yspryd yw efe, neu Dduw ysprydol, Joan 4.24. gan-hynny mae efe yn ffieiddio pob addoliad, a phob dyled-swyddau a gyflawnir, oni byddant yn ysprydol, neu drwy rinwedd ei yspryd ef. Sef pan fych di yn cyfaddef dy bechodau heb na pryddder na chywilydd, neu yn dywedyd dy bader heb ddealltwriaeth, neu yn gwrando r gair yn unig fel y gellych di wybod mwy, ac nid fel y gellych di garu Duw yn fwy; Oh yr yscerbydau ymma o ddyled-swyddau, sydd aberthau câs ger bron yr Arglwydd.
2. Mae efe in Dduw byw, drwy yr hyn y mae ef in byw o hono ei hun, ac in rhoddi bywyd i bôb peth ⟨p. 23⟩arall. Cais fined gan hynny ath gallon farw at y gwreiddin ymma o fywyd ith fywhau di fell y gallo ei nerth holl alluog ef dy dynnu di oath fed, a dattod dy amdo fell y gellych fŷw.
2. Mae efe yn Dduw byw, drwy yr hyn y mae ef yn byw o hono ei hun, ac yn rhoddi bywyd i bôb peth ⟨p. 23⟩arall. Cais fyned gan hynny ath galon farw att y gwreiddin ymma o fywyd ith fywhau di fel y gallo ei nerth holl alluog ef dy dynnu di oth fedd, a dattod dy amdo fel y gellych fŷw.