B05830:13
[Y cywir ddychwelwr.]
London. : ... to be sold by Thomas Brewster ..., 1657
No title page in the transcription: set from the catalogue record.
To the reader: At y Darllenydd Christianogol.To the reader: Att y Darllenydd Christianogol.
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
Ystyria ddarllenydd, onid yw ysprydol wirioneddau in deilwng 'oath ddewisaf foliant: Pob gwirionedd sanctaidd, un o dragywyddol feddyliau Duw ydiw, ai anedigaeth or nêf, ac in dwyn delw y goruchaf arno. Gwirionedd ydiw gogoniant yr holl Drindod sanctaidd: o herwydd hynny y gelwir yr yspryd, in wirionedd, 1 Joan 5.6. Christ a elwir y Gwirionedd, Foa. 14.6. A hefyd Duw ei hûn a ddywedir i fôd in Dduw y Gwirionedd, Deut. 32.4. Mae efe mor hyfryd gantho ef, a bod ei lygaid ef arno in wastadol, Fer. 5.1. A phan fynnei yr unig doeth Dduw i ddynion wneuthur ⟨image 12⟩pwrcas neu farchnad, mae efe in ei cynghori hwynt i brynnu 'r Gwirionedd. Diha. 23.23. Ac onid yw efe in gyngor da? Onid yw hi in farchnad dda? A fedrwch chwi roddi eich arian allan in well? Os byddwch chwi in feirw mewn camweddau a phechodau, Gwirionedd ydyw yr hâd o fywyd newydd, o anedigaeth nefôl, Iago 1.18. Os byddwch chwi in feirw mewn caethiwed, Gwirionedd a all eich rhyddhau chwi, Joan 8.32. Os wedi eich amgylchu y byddwch chwi a gelynion. Gwirionedd all fôd in darian i'chwi, Psa. 91.4. Os byddwch chwi in lawn o feddyliau, neu chwantau aflan, neu o amhureddau eraill in y bŷd, Gwirionedd all eich sancteiddio chwi, Joan 17.17. Os tywyllwch a gwendid y fydd in meddiannu eich eneidiau, gwirionedd yw llewyrch a lluniaeth yr enaid, Psa. 119.105. Gadewch i'ni gan hynny dderchafu ein meddyliau am y gwirionedd, ai brisio uwch law yr holl bethau daiarol, ⟨image 12⟩ai brynnu er iddo gostio i'ni r cwbl: (Nid yw hyn Simoniaeth neu brynnu pethau ysprydol am arian) nyd yw ry-ddrud, ac ni ellwch chwi brisio gormod ar y gwirionedd. Mae in chwaer i dangnheddyf Dduw yr hon sydd uwch law pôb deal: Gwelwch pa fawr gyfrif y mae Duw ei hun in ei wneuthur ar ei air ai wirionedd, Psa. 138.2. Ti a fawrheiaist dy air uwch law dy enw ôll. Pa fodd bynnag yr adweinir Duw heb law ei air mae hynny in îs nay air ef. Cymmerwch yr hôll greadigaeth, yr hyn yw enw Duw in y llythyrennau mwyaf, nid ydiw ddim wrth ei air ai wirionedd. Am hynny y dywedodd Christ ir Pharisaeaid, mae haws oedd ir nêf ar ddaiar fined heibio, nac i un tippin or gyfraith ballu.
Ystyria ddarllenydd, onid yw ysprydol wirioneddau yn deilwng 'oth ddewisaf foliant: Pob gwirionedd sanctaidd, un o dragywyddol feddyliau Duw ydiw, ai anedigaeth or nêf, ac yn dwyn delw y goruchaf arno. Gwirionedd ydiw gogoniant yr holl Drindod sanctaidd: o herwydd hynny y gelwir yr yspryd, yn wirionedd, 1 Joan 5.6. Christ a elwir y Gwirionedd, Foa. 14.6. A hefyd Duw ei hûn a ddywedir i fôd yn Dduw y Gwirionedd,
Os yw Duw in prisio yr jod, neu 'r tippin lleiaf or gyfraith, uwch lâw yr holl fŷd, gadewch i'ni wilied na ddibrisiom ni fawr a gogoneddus wirioneddau 'r Efengil, a sefydlu hynny in ein calonnau megis cyfraith, nas gallwn ⟨image 13⟩ni bight na rhoddi gormod o bris arno, na chwaith ddigon o ddiolchgarwch i Dduw am dano. Fe fedr dynion ddiolch i Dduw am fendithion y maes, y môr, y frû, ai gweith-day; And pale y mae 'r dŷn sŷdd in moliannu Duw am fendith y bendithion, self, am wirionedd, am lyfrau da, a thraethodau nefol? Anfynych y mae dynion in derchafu ei calonnau ai lleferydd in bwrpasol ir nêf i glodfori Duw am y golud o wybodaech sydd wedi ei roddi iddynt. Mewn llyfrau da yr ydych chwi in cael llafur dŷn, a gwirionedd Duw; y deurnged o ddiolch sydd ddyledus am bôb un or ddau, in gystal am fôd Duw in rhoddi gallu i ddynion i wneuthur y fâth orchwylion, ac am ei fôd ef in dwyn allan y fâth dryfor gwerthfawr drwy-lestri pride. Yr oedd Dafydd in tybied mae ey ddyled-swydd ef, oedd foliannu Duw am y gwirionedd, Psa. 143.1. ac efe a adawodd hynny ar goffadwriaeth i'ni iw ddilyn. Efe a ganfu y faith odidawgrwydd, ⟨image 13⟩ac a gafodd y fâth felus fûdd in y gwirionedd, hid onid oedd raid iddo dory allan i glodforiadau am dano ef.
Os yw Duw yn prisio yr iod, neu 'r tippin lleiaf or gyfraith, vwch lâw yr holl fŷd, gadewch i'ni wilied na ddibrisiom ni fawr a gogoneddus wirioneddau 'r Efengil, a sefydlu hynny yn ein calonnau megis cyfraith, nas gallwn ⟨image 13⟩ni byth na rhoddi gormod o bris arno, na chwaith ddigon o ddiolchgarwch i Dduw am dano. Fe fedr dynion ddiolch i Dduw am fendithion y maes, y môr, y frû, ai gweith-dai; Ond pa le y mae 'r dŷn sŷdd yn moliannu Duw am fendith y bendithion, sef, am wirionedd, am lyfrau da, a thraethodau nefol? Anfynych y mae dynion yn derchafu ei calonnau ai lleferydd yn bwrpasol ir nêf i glodfori Duw am y golud o wybodaech sydd wedi ei roddi iddynt. Mewn llyfrau da yr ydych chwi yn cael llafur dŷn, a gwirionedd Duw; y deurnged o ddiolch sydd ddyledus am bôb un or ddau, yn gystal am fôd Duw yn rhoddi gallu i ddynion i wneuthur y fâth orchwylion, ac am ei fôd ef yn dwyn allan y fâth dryfor gwerthfawr drwy-lestri pridd. Yr oedd Dafydd yn tybied mae ey ddyled-swydd ef, oedd foliannu Duw am y gwirionedd,
Ddarllenydd gâd ymmaith dy hen arfer o ddibrisio ac o feio ar waith gwyr da. Profiad a ddywedodd i'ti er is talm, nad oes dim daioni in dyfod y ford honno. Dysg bellach droi dy ragfarn in foliant, a phrawf beth y fydd y ffrwyth y ddaw o anrhydeddu ac o foliannu Duw am y gwirionedd a gyfrennir gan ei ffyddlawn weinidogion ef. Gâd imi ddywedyd i'ti, mae dymma un or ffyrdd pennaf i gadw y gwirionedd in wastadol in ein mysg ni. Os y gwirionedd ni chief ei garu ai dderbyn, a Duw ei anrhydeddu am dano ef, in y man fe a ddaw hudoliaeth cryf, a rhaid ir gwirionedd nail ai dioddef ai ffo ymmaith. Mae Duw wedi cyflawni yr addewid a wnaeth ef in Feremi, fe a ddatcuddiodd i'ni amldra o heddwch a gwirionedd, a ninnau drwy anniolchgarwch a gollasom ein ⟨image 14⟩hawl ar bôb un or ddau. Ein heddwch ni a escydwyd, a phwy al• ado iddo ei hun gida Hezeciah, […] fydd Heddwch a gwirionedd in fy nyddiau i; Heddwch all ballu i'ti and na âd ir gwirioned ballu i'ti. Pob Christian da all, ac y ddylae ddywedyd gida 'r brenin da hwnnw, f• a fydd gwirionedd in fy nyddiau i oni bid heddwch a gwirionedd myfi a anrhydeddaf wirionedd cy• belled, ac y derbyniaf fi gariad ids ef, mi a ddaliaf fy ngafael arno drw• ffydd, mi ai daliaf ef allan drwy f• ymarweddiad, mi a foliannaf Ddu• beynudd am dano ef, ac mi a anturiaf y cwbl ôll y feddafi iw amddiffyn ef. Felly y gwnaeth y Merthyron, coffadwriaeth pa ray side hyfrud, ai Gwobr sydd in fawn Gwell yw diodder am y gwirionedd na chida r gwirionedd: Etto os gerfydd neu os gall y gwirionedd ddioddef neu farw, gwell yw marw gidag ef, na byw ar ei ôl ef.
Ddarllenydd gâd ymmaith dy hen arfer o ddibrisio ac o feio ar waith gwyr da. Profiad a ddywedodd i'ti er ys talm, nad oes dim daioni yn dyfod y ffordd honno. Dysg bellach droi dy ragfarn yn foliant, a phrawf beth y fydd y ffrwyth y ddaw o anrhydeddu ac o foliannu Duw am y gwirionedd a gyfrennir gan ei ffyddlawn weinidogion ef. Gâd imi ddywedyd i'ti, mae dymma un or ffyrdd pennaf i gadw y gwirionedd yn wastadol yn ein mysg ni. Os y gwirionedd ni cheiff ei garu ai dderbyn, a Duw ei anrhydeddu am dano ef, yn y man fe a ddaw hudoliaeth cryf, a rhaid ir gwirionedd naill ai dioddef ai ffo ymmaith. Mae Duw wedi cyflawni yr addewid a wnaeth ef yn Feremi, fe a ddatcuddiodd i'ni amldra o heddwch a gwirionedd, a ninnau drwy anniolchgarwch a gollasom ein
And fell y gallo r gwirionedd fyw a ninnau fyw drwy yr gwirionedd ⟨image 14⟩gadewch i'ni fawrygu Duw am y gwirionedd, am ei air, ac am lyfrau da sydd in tarddu allan o honaw: mae in debygol y dywaid rhai, mae digon i'ni foliannu Duw am ei air, nid yw llyfrau eraill o gimmint prîs.
Ond fel y gallo r gwirionedd fyw a ninnau fyw drwy yr gwirionedd ⟨image 14⟩gadewch i'ni fawrygu Duw am y gwirionedd, am ei air, ac am lyfrau da sydd yn tarddu allan o honaw: mae yn debygol y dywaid rhai, mae digon i'ni foliannu Duw am ei air, nid yw llyfrau eraill o gimmint prîs.
A ddiolchi di i Dduw am y môr, a bôd in anniolchgar am yr afonydd ar ffynnonau? a dderchefi di dy lêf am y dyfroedd mawrion, a bôd in ddistaw am ydefnynnau euraid ar cafodydd? Os witty in caru y glaw cynnar, na fydd di anniolchgar am y diweddar. Fe fynnei Duw iw bobl wneuthur cyfrif mawr oi weision, ai foliannu ef am ei llafur hwynt.
A ddiolchi di i Dduw am y môr, a bôd yn anniolchgar am yr afonydd ar ffynnonau? a dderchefi di dy lêf am y dyfroedd mawrion, a bôd yn ddistaw am ydefnynnau euraid ar cafodydd? Os wyti yn caru y glaw cynnar, na fydd di anniolchgar am y diweddar. Fe fynnei Duw iw bobl wneuthur cyfrif mawr oi weision, ai foliannu ef am ei llafur hwynt.
And medd rhai, mae beiau ynddynt hwy.
Ond medd rhai, mae beiau ynddynt hwy.
Gadewch i hynny fôd, a wrthodwn ni foliannu Duw am y blodau, ar ud, am fod chwynn in yr hard, Ac ysgall in y maes? na wna gam ath di dy hun, pryn, darllain, cymmer ddifyrrwch; dymma hard heb chwynn, cae o ud heb nac efra• drain, nac ysgall: A witty wedi dy ⟨image 15⟩gywir droi at Dduw? Dymma i'ti wirioneddau cymmwys, purion, ac jachus, lle y jelly ymborthi ac ymwledda in ddiarswyd.
Gadewch i hynny fôd, a wrthodwn ni foliannu Duw am y blodau, ar ud, am fod chwynn yn yr ardd, Ac ysgall yn y maes? na wna gam ath di dy hun, pryn, darllain, cymmer ddifyrrwch; dymma ardd heb chwynn, cae o ud heb nac efra• drain, nac ysgall: A wyti wedi dy ⟨image 15⟩gywir droi att Dduw? Dymma i'ti wirioneddau cymmwys, purion, ac iachus, lle y gelli ymborthi ac ymwledda yn ddiarswyd.
Mae 'r Awdur in un o dduwioldeb enwedigol, a chantho gydnabyddiaeth oddi fewn a Duw, ac in gyfarwydd in nhwyll calonnau dynion, ac in abl i olevo tywyll gornelau y bid bychan, ac i roddi bodlonrwydd ir rhai sydd ac ysprydoedd amheus ganthynt. Nid rhaid yw waith ef, wrth Borphor-wisg o ganmholiaeth nêb arall iw haddurno. And oblegid bôd arfer, ac nid angen, (Canys rhagorfraint gwirionedd yw ymdeithio in ddi-bass) je arfer meddaf, sydd in peri i wirionedd geisio a dwyn epistolau canmoliaeth; Gwybydd fod y gwaith in bwysfawr, in fywiol ac in ysprydol, ac os bid dy lygad in syml wrth ei ddarllen ef, di a gei lawyer gwirionedd gwerthfawr ynddo ef, i chwilio, i fywioccau, ac i gyfoethogi dy enaid: Jedi a gei y faith rybydd, a deffroad drwyddo ef, ⟨image 15⟩fell nas jelly di lay na bendithio Duw am y gŵr, ac am y gwaith, onibyddi di wedi dy feddiannu a chythrael mûd.
Mae 'r Awdur yn un o dduwioldeb enwedigol, a chantho gydnabyddiaeth oddi fewn a Duw, ac yn gyfarwydd yn nhwyll calonnau dynion, ac yn abl i oleuo tywyll gornelau y byd bychan, ac i roddi bodlonrwydd ir rhai sydd ac ysprydoedd amheus ganthynt. Nid rhaid yw waith ef, wrth Borphor-wisg o ganmholiaeth nêb arall iw haddurno. Ond oblegid bôd arfer, ac nid angen, (Canys rhagorfraint gwirionedd yw ymdeithio yn ddi-bass) ie arfer meddaf, sydd yn peri i wirionedd geisio a dwyn epistolau canmoliaeth; Gwybydd fod y gwaith yn bwysfawr, yn fywiol ac yn ysprydol, ac os bydd dy lygad yn syml wrth ei ddarllen ef, di a gei lawer gwirionedd gwerthfawr ynddo ef, i chwilio, i fywioccau, ac i gyfoethogi dy enaid: Je di a gei y fath rybydd, a deffroad drwyddo ef, ⟨image 15⟩fel nas gelli di lai na bendithio Duw am y gŵr, ac am y gwaith, onibyddi di wedi dy feddiannu a chythrael mûd.
I ddibennu, ddarllenydd christianogawl, cymmer offal rhag dy gael in aniolchgar; ysprydol drugareddau a ddylent gael cyflymmaf a llawnaf foliant. Y fâth yw y gwaith ymma, ni ragwelaist di mo hono ef, ac ni chyfrennaist di ddim tuag atto ef; Trugaredd yw sydd in rhagflaenu: trwyddo ef ac eraill oi gyffelib y gwnaeth Duw ei wybodaeth amlhau, mae dyfroedd y cyssegr in cynyddu ac in mined in ddyfnach, na adewch i ddyfroedd y cyssegr ddiffodd tan y cyssegr, onid oes dim moliant nid oes dim tân, os dy ben a fydd fell yr haul yr haf in lawn goleuni, ath gallon in debig ir ddaiar y gaiaf, heb ddwyn dim ffrwyth, ofna rhag ith oleuni ddiweddu in y tywyllwch eithaf, ac i burn gwybodaeth dy ddifuddio di o burn y bywyd.
I ddibennu, ddarllenydd christianogawl, cymmer ofal rhag dy gael yn aniolchgar; ysprydol drugareddau a ddylent gael cyflymmaf a llawnaf foliant. Y fâth yw y gwaith ymma, ni ragwelaist di mo hono ef, ac ni chyfrennaist di ddim tuag atto ef; Trugaredd yw sydd yn rhagflaenu: trwyddo ef ac eraill oi gyffelib y gwnaeth Duw ei wybodaeth amlhau, mae dyfroedd y cyssegr yn cynyddu ac yn myned yn ddyfnach, na adewch i ddyfroedd y cyssegr ddiffodd tan y cyssegr, onid oes dim moliant nid oes dim tân, os dy ben a fydd fel yr haul yr haf yn llawn goleuni, ath galon yn debig ir ddaiar y gaiaf, heb ddwyn dim ffrwyth, ofna rhag ith oleuni ddiweddu yn y tywyllwch eithaf, ac i bren gwybodaeth dy ddifuddio di o bren y bywyd.
Yr Arglwydd a ganhiadhao itti gael y faith fudd drwy y gwaith ymma, ⟨image 16⟩fell ac y byddo dy gallon di wedi ei derchafu i garu y gwirionedd, ac i foliannu Duw o ddifri amdano, ac i weddio, Arglwydd danfon allan in wastadol dy oleuni ath wirinedd fey y gallont hwy in tywys ni.
Yr Arglwydd a ganhiadhao itti gael y fath fudd drwy y gwaith ymma, ⟨image 16⟩fel ac y byddo dy galon di wedi ei derchafu i garu y gwirionedd, ac i foliannu Duw o ddifri amdano, ac i weddio, Arglwydd danfon allan yn wastadol dy oleuni ath wirinedd fei y gallont hwy yn tywys ni.
Felly y mae gweddi yr eiddot ynghrist W. Greenhill.
Arweiniad i mewn ir Gwaith.
Gwybodaeth o Dduwioldeb sydd in angenrheidiol i bob mâth ar ddynion, nid in unig i syfydlu ac i siccrhau y rhai da, and hefyd i ddychwelyd ac i ddwyn adref y rhai drwg. Mae gwyddorion Duw in bwrw i lawr gau wyddorion Satan, y rhai a osodir i fynu ymm hennau dynion, a gerir ac a gredir a chalon•au dynion, a amddiffynnir hefyd ai tafodau; Tra bo r cestyll cryfion in aros in ddisigl, ni chaiff yr Arglwydd Jesus mor oruchafia•th ar yr enaid.
GWybodaeth o Dduwioldeb sydd yn angenrheidiol i bob mâth ar ddynion, nid yn unig i syfydlu ac i siccrhau y rhai da, ond hefyd i ddychwelyd ac i ddwyn adref y rhai drwg. Mae gwyddorion Duw yn bwrw i lawr gau wyddorion Satan, y rhai a osodir i fynu ymm hennau dynion, a gerir ac a gredir a chalon•au dynion, a amddiffynnir hefyd ai tafodau; Tra bo r cestyll cryfion yn aros yn ddisigl, ni chaiff yr Arglwydd Jesu mor oruchafia•th ar yr enaid.
Pob gwirionedd yspryd•l y mae •f in gyfryw ac sydd in tueddu rail ai at helaethiad y dealldwriaeth, ai in bennaf at weithio ar yr anwydau. ⟨image 17⟩Mi adawaf heibio (in yr oes hon sydd mor lawn o wybodaeth) y cyntaf or rhain; a chan fy môd ymmysg pobl yr rhai sydd a chalonnau caledion ddigon ganthynt) myfi a adechrevaf ar yr olaf; oblegid er body ddealldwriaeth in gallel derbyn "in ol y llythyren, etto nid yw in croesawu un gwirionedd mewn mod llesol a chadwedigol er jechydwriaeth, nes bod yr anwydau gwedi eu taro, a chael gweithio arnynt drwyddo ef.
Pob gwirionedd yspryd•l y mae •f yn gyfryw ac sydd yn tueddu raill ai att helaethiad y dealldwriaeth, ai yn bennaf at weithio ar yr anwydau. ⟨image 17⟩Mi adawaf heibio (yn yr oes hon sydd mor llawn o wybodaeth) y cyntaf or rhain; a chan fy môd ymmysg pobl yr rhai sydd a chalonnau caledion ddigon ganthynt) myfi a adechreuaf ar yr olaf; oblegid er bod y ddealldwriaeth yn gallel derbyn "yn ol y llythyren, etto nid yw yn croesawu un gwirionedd mewn modd llesol a chadwedigol er iechydwriaeth, nes bod yr anwydau gwedi eu taro, a chael gweithio arnynt drwyddo ef.
Myfi gan-hynny in ill ymma a ddilynaf yr eglurhad o'r gwyddorion nefol hyn.
Myfi gan-hynny yn y lle ymma a ddilynaf yr eglurhad o'r gwyddorion nefol hyn.
In gyntaf, fod un Duw tra-gogoneddus.
Yn gyntaf, fod un Duw tra-gogoneddus.