[Y cywir ddychwelwr.]

In bummed, efe a daflwyd ir tywyllwch eithaf. Fell creulon geidwaid carcharau y rhai a fyddant arfer ⟨p. 93⟩o roi ei carcharorion, in y daiardai gwaethaf; felly mae Satan in gwneuthur a dynion naturiol, 2 Cor. 4.3, 4. Nid ydynt in gweled na Duw, na Christ: Nid ydynt in gweled dedwyddwch y saint in y goleuni, Nid ydynt in gweled mor poenydiau ofnadwy rheini, y rhai a ddylei yrawron in y did ymma o râs i deffroi ai darostwng hwynt.

Yn bummed, efe a daflwyd ir tywyllwch eithaf. Fel creulon geidwaid carcharau y rhai a fyddant arfer ⟨p. 93⟩o roi ei carcharorion, yn y daiardai gwaethaf; felly mae Satan yn gwneuthur a dynion naturiol, 2 Cor. 4.3, 4. Nid ydynt yn gweled na Duw, na Christ: Nid ydynt yn gweled dedwyddwch y sainct yn y goleuni, Nid ydynt yn gweled mor poenydiau ofnadwy rheini, y rhai a ddylei yrawron yn y dydd ymma o râs i deffroi ai darostwng hwynt.

Oh y traws lwybrau rheini r hid pa ray y mae miloedd in crwydro oddiwrth Dduw, nid oes ganthynt ûn llusern neu oleuni iw traed i ddangos iddynt pale y maent in cyfeiliorni. Dydi 'r hwn wit in dy gyflwr naturiol, wit wedi dy eni in ddall, ar cythrael a ddallodd dy lygaid di in fwy drwy bechod, a Duw in ei gyfiawnder ai dallodd hwynt in waeth am bechod: felly yr witty ynghongl uffern, oblegid dy fod di in y tywyllwch eithaf, lle nid witty in cael dim llewyrch o ûn gwirionedd, sydd in perthyn i jechydwriaeth.

Oh y traws lwybrau rheini r hyd pa rai y mae miloedd yn crwydro oddiwrth Dduw, nid oes ganthynt ûn llusern neu oleuni iw traed i ddangos iddynt pa le y maent yn cyfeiliorni. Dydi 'r hwn wyt yn dy gyflwr naturiol, wyt wedi dy eni yn ddall, ar cythrael a ddallodd dy lygaid di yn fwy drwy bechod, a Duw yn ei gyfiawnder ai dallodd hwynt yn waeth am bechod: felly yr wyti ynghongl uffern, oblegid dy fod di yn y tywyllwch eithaf, lle nid wyti yn cael dim llewyrch o ûn gwirionedd, sydd yn perthyn i iechydwriaeth.

In chweched, Maent hwy in rhwym ei tra d ai dwylo in y cyflwr ymma, ac nid allant ddyfod allan o hôno, Rhuf. 5.6. 1 Tim, 2.26. Canys pôb math ar bechodau fell cadwynau, ydynt wedi rhwymo holl rannau a chynneddfau dŷn, fall y mae efe in ddigon siccir, nad all ef gychwyn; ac maent in grŷf jawn ynddo, ac mor anwyl gantho ai aelodau ei hûnan, je ai fywyd ei hun, Col. 3.7. Felly pan ddechrevo dŷn ymadel ai ffyrdd ai ymarferion drygionus, ac amcânu bod in ddŷn newydd; Y cythraeliaid ai dygant ef in ei ôl; Y bŷd ai huda ef, ac ai cloiff ef i fynu; y cnawd a ddywed, Oh mae hyn in helynt rû gaeth, in jach ddyddiau a chymydeithas ddigrif ar ôl hyn. Oh ti a eli ewyllysio a dymuno dyfod allan weithie, and ni fedri roddi nerth ith ewyllys, nay oddef ef chwaith. Ti a eli wyro dy ben fell brwynen am bechod, and ni fedri wir edifarhau am bechod; Ti a eli ryfygu, and ni eli gredu; Ti eli ⟨p. 95⟩ddyfod hanner y ford, ac ymadel a rhai pechodau, and nid ath holl bechodau; Tydi a eli ddyfod a chûro wrth borth y nef, fell y gwnaeth y morwynion angall; and nid eli ddyfod i mewn a mined drwy r porth: Ti a eli welled tir Canaan, a chymmeryd poen fawr in mined i Canaan, ac a eli brofi grawn-swppiau y tir da hwnnw, ac heb sith fined i mewn i Canaan, ir nef; and gorwedd in rhwym dy draed ath ddwylo in y cyflwr gofidus ymma, ac yna mae in rhaid i'ti orwedd a ffydru, fell celain farw in ei bed, hid oni ddelo r Arglwydd a threiglo ymmaith y garreg, ac erchi itti ddyfod allan a byw.

Yn chweched, Maent hwy yn rhwym ei tra d ai dwylo yn y cyflwr ymma, ac nid allant ddyfod allan o hôno, Rhuf. 5.6. 1 Tim, 2.26. Canys pôb math ar bechodau fel cadwynau, ydynt wedi rhwymo holl rannau a chynneddfau dŷn, fal y mae efe yn ddigon siccir, nad all ef gychwyn; ac maent yn grŷf iawn ynddo, ac mor anwyl gantho ai aelodau ei hûnan, ie ai fywyd ei hun, Col. 3.7. Felly pan ddechreuo dŷn ymadel ai ffyrdd ai ymarferion drygionus, ac amcânu bod yn ddŷn newydd; Y cythraeliaid ai dygant ef yn ei ôl; Y bŷd ai huda ef, ac ai cloiff ef i fynu; y cnawd a ddywed, Oh mae hyn yn helynt rû gaeth, yn iach ddyddiau a chymydeithas ddigrif ar ôl hyn. Oh ti a elli ewyllysio a dymuno dyfod allan weithie, ond ni fedri roddi nerth ith ewyllys, nai oddef ef chwaith. Ti a elli wyro dy ben fel brwynen am bechod, ond ni fedri wir edifarhau am bechod; Ti a elli ryfygu, ond ni elli gredu; Ti elli

A pha gin gynted y gall Duw attal dy anadl di? Nid oes and hynny rhyngotiac uffern; pe bae hynny ⟨p. 96⟩o anadl gwedi mined heibio, yna farewell fyddei ir cwbl oll: Yr witty gwedi dy farnu, ar dihenyddiwr o flaen dy lygaid, a Duw ai gŵyr pa gin gynted y gellir troy r yscol; ac nid witty in crogi and megis wrth un edef bwdr oath fywyd uwch ben flammau tân uffern bôb awr.

A pha gyn gynted y gall Duw attal dy anadl di? Nid oes ond hynny rhyngotiac uffern; pe bae hynny ⟨p. 96⟩o anadl gwedi myned heibio, yna ffarwel fyddei ir cwbl oll: Yr wyti gwedi dy farnu, ar dihenyddiwr o flaen dy lygaid, a Duw ai gŵyr pa gyn gynted y gellir troi r yscol; ac nid wyti yn crogi ond megis wrth un edef bwdr oth fywyd vwch ben flammau tân uffern bôb awr.

Hyn ymma am drueni presenol dŷn.

In awry canlyn y trueni sydd i ddyfod arno ar ol hyn.

Yn awr y canlyn y trueni sydd i ddyfod arno ar ol hyn.

Rhaid iddynt farw nail ai drwy farwolaeth ddisymmwth, annaturiol neu anobeithiol, Psa. 89.48. Yr hon er ei bod in gwsg hyfryd i blenryn i Dduw, etto mae in felldith ofnadwy ir drygionus, in deilliaw oddiwrth ddigofaint Duw, o bale fell llew cryf, efe a rwyga y corph oddiwrth yr enaid: Mae marwolaeth in dyfod dan chwythu arnynt hwy, mal draig danllyd, a cholyn o dialled in ei safn: ac mae hi in gwneuthur diben ar ei holl fodlonrwydd bydol hwynt, y rhai y mae in •haid iddynt ymadel a nhwy yr ⟨p. 97⟩amser hwnnw, ac heb ddwyn dim ymmaith gida hwynt and amdo pwdr. Dechrevad ei gwae ai holl dialled ydiw marwolaeth, hwnnw ydiw r tywysog sydd in târo y dyrnod cyntaf, ac yno mae lluoedd o wâeau di-ddiben in canlyn ar ei ol ef, Dat. 6.2. Oh gwell a fuasei i'ti fod in llyffant neu in gi, na bod in din, os ti a fyddi marw in dy gyflwr naturiol; Canys dyna ddiben ar ei cystudd hwynt, pan fônt gwedi meirw, a mined ymmaith: And mae dynion cnawdol heb i haileni, in syrthio fell cerrig ar hid bryn llibin, heb wybod i bale: Mae edifeirwch yrawron in rhy ddiweddar, in enwedig os buosti fyw dân foddion or blaen, nid yw and nail ai edifeirwch oer, neu edifeirwch rhagrithiol, in unig rhag ofn uffern, (pan fytho r gallon in glaf, ar corph gwedi mined in wan) am hynny ti a ddywedi, Arglwydd trugarha wrthif, a derbyn fy enaid; nage in gyffredinol yr amser hwnnw y bid calonnau dynion ⟨p. 98⟩galettaf, ac am hynny mae dynion in meirw fell win, ac heb ofni moi cyflwr, hid oni bytho rhy hwyr; yna y bid anhawdd tynnu dy enaid di o grafangau r cythrael, i ban y rhoddaist ti ef holl ddyddiau dy fywyd drwy bechod; A phe câet ti ef in ei ôl, yr hyn beth sydd amhossibl, a wit ti in tybied y cymmer Duw weddill y cythrael; in awr mae dy ddiwrnod di wedi mined heibio, a thywyllwch sydd in dechreu mined dross dy enaid di, in awr mae r cythreiliaid in ymdyrru ith ystafell di, i ddisgwyl am dy enaid ti, i ruthro arno ef, fall Mastiff pan agorer y drws: A dymma r achos paham y mae y rhan fwyaf in meirw in esmwyth, y rhai y fuont fyw in ddrygionus, oblegid mae r cythrael gwedi perchennogi hwynt or blaen fell yr eiddo ei hun; in debig i yspeilwyr ar fôr, y rhai adawant i long y fo in wag o ddâ fined heibio, ac a saethant at y long a fo in llwythog o gyfoeth; y Christianogion mewnrhyw ran or brif eglwys ⟨p. 99⟩

And yr amseroedd ymma, ymha ray yr ydym ni in byw, ydynt gwedi ei gwenwyno, ai gorchfygu felly gan ddiofalwch, hid onid yw in beth rhyfedd welled din in edrych marwolaeth in wastadol in ei hwyneb ûn awr or ûntŷ; And fe a rid marwolaeth ddyrnod chwerw ar yr rhain ryw did.

Ond yr amseroedd ymma, ymha rai yr ydym ni yn byw, ydynt gwedi ei gwenwyno, ai gorchfygu felly gan ddiofalwch, hyd onid yw yn beth rhyfedd weled dyn yn edrych marwolaeth yn wastadol yn ei hwyneb ûn awr or ûntŷ; Ond fe a rydd marwolaeth ddyrnod chwerw ar yr rhain ryw ddydd.

In ail, ar ôl marwolaeth rhaid iddynt ymddangos o flaen yr Arglwydd mewn barn, Heb. 9.27. Ei cyrph hwy in ddiau a bydrant in y bed, and rhaid iw heneidiau hwy ddychwel gar bron yr Arglwydd, Pregethwr 12.7. Y farn gyffredin a fydd ar ddiwedd y bid, pan fytho in rhaid ir enaid ar corph ymddangos gar-bron brawdle Christ, ar holl fyd i roddi cyfrif; And mae barn neilltuol yr hon a gyferfydd pob din a hi ar ôl y bywyd ymma in ddiattreg, a• ddiwedd ei fywyd ef, lle y bernir ei enaid ef ⟨p. 100⟩oflaen yr Arglwydd; chwi ellwch deal beth yw y farn neilltuol ymma, fell hyn.

Yn ail, ar ôl marwolaeth rhaid iddynt ymddangos o flaen yr Arglwydd mewn barn, Heb. 9.27. Ei cyrph hwy yn ddiau a bydrant yn y bedd, ond rhaid iw heneidiau hwy ddychwel gar bron yr Arglwydd, Pregethwr 12.7. Y farn gyffredin a fydd ar ddiwedd y byd, pan fytho yn rhaid ir enaid ar corph ymddangos gar-bron brawdle Christ, ar holl fyd i roddi cyfrif; Ond mae barn neilltuol yr hon a gyferfydd pob dyn a hi ar ôl y bywyd ymma yn ddiattreg, a• ddiwedd ei fywyd ef, lle y bernir ei enaid ef ⟨p. 100⟩oflaen yr Arglwydd; chwi ellwch ddeall beth yw y farn neilltuol ymma, fel hyn.

1. Y dylei bôb dŷn farw y did cyntaf y ganer ef, sydd eglur: Canys cyflog pechod yw marwolaeth, Rhuf. 6.23. v. 12. Mewn cyfiawnder gan hynny fe ddylid talu r ddyled ymma, gan bôb creadur pechadurus, pan ei ganer ef gyntaf.

1. Y dylei bôb dŷn farw y dydd cyntaf y ganer ef, sydd eglur: Canys cyflog pechod yw marwolaeth, Rhuf. 6.23. v. 12. Mewn cyfiawnder gan hynny fe ddylid talu r ddyled ymma, gan bôb creadur pechadurus, pan ei ganer ef gyntaf.

2. Fell hyn y byddei ir holl ddynion drygionus, oni bae ddarfod i Grist bwrcasu ei hoedl iddynt dross amser, 1 Tim. 4.10. Efe ydiw achubwr yr holl ddynion, hynny ydiw, nid achubwr ô gadwedigaeth tragywyddol, allan o uffern, and achubwr o gadwedigaeth amserol, rhag cwympo i uffern.

2. Fel hyn y byddei ir holl ddynion drygionus, oni bae ddarfod i Grist bwrcasu ei hoedl iddynt dros amser, 1 Tim. 4.10. Efe ydiw achubwr yr holl ddynion, hynny ydiw, nid achubwr ô gadwedigaeth tragywyddol, allan o uffern, ond achubwr o gadwedigaeth amserol, rhag cwympo i uffern.

3. Yr ennyd ymma o amser gwedi ei bwrcasu fell hyn gan Grist, ydiw y pride, ymha un y gall dŷn wneuthur i heddwch a Duw, yr hwn sydd anfodlon iw bechod ef.

3. Yr ennyd ymma o amser gwedi ei bwrcasu fel hyn gan Grist, ydiw y pryd, ymha un y gall dŷn wneuthur i heddwch a Duw, yr hwn sydd anfodlon iw bechod ef.

4. Oni wna dynion fell hyn, o fewn y drill ymma o amser, yna ⟨p. 111⟩marwolaech ai cippia hwynt ymmaith, barn in unig sydd in ôl iddynt hwy; Did ei hedifeirwch hwynt sydd wedi darfod, ac yna r farn o farwolaech dragywyddol sydd wedi passio arnynt, yr hon nid ellir moi galw in ôl drachefn; a dymma farn ar ôl marwolaeth; Yr hwn ai i•wn farno ei hun, medd yr Apostl, 1 Cor. 11.31. ni fernir gan yr Arglwydd. In awr dynion drygionus ni evog-farnant monynt ei hunain in y bywyd ymma, gan hynny in niwedd y bid Duw ai barna hwynt; Yr holl ddynion naturiol ydynt gwedi ei cyfrgolli in y bywyd ymma; And fe a ellir ei cael ai amddiffin hwy drachefn; And colled dŷn drwy farwolaeth, sydd heb obaith ei chael in ôl sith, canys nid oes dim moddion ar ol marwolaeth iw dychwel hwynt in ol; Nid oes ûn cyfaill i berswadio, nid oes ûn gweinidog i bregethu, drwy ba fodd y gweithir ffydd, ac y mae rhai in arferol o ddyfod at Grist; nid oes dim gallu i ddychwelyd neu ⟨p. 102⟩i edifarhau y pride hynny; canys y nôs a ddaeth, ar did aeth heibio.

4. Oni wna dynion fel hyn, o fewn y dryll ymma o amser, yna ⟨p. 111⟩marwolaech ai cippia hwynt ymmaith, barn yn unig sydd yn ôl iddynt hwy; Dydd ei hedifeirwch hwynt sydd wedi darfod, ac yna r farn o farwolaech dragywyddol sydd wedi passio arnynt, yr hon nid ellir moi galw yn ôl drachefn; a dymma farn ar ôl marwolaeth; Yr hwn ai i•wn farno ei hun, medd yr Apostl, 1 Cor. 11.31. ni fernir gan yr Arglwydd. Yn awr dynion drygionus ni euog-farnant monynt ei hunain yn y bywyd ymma, gan hynny yn niwedd y byd Duw ai barna hwynt; Yr holl ddynion naturiol ydynt gwedi ei cyfrgolli yn y bywyd ymma; Ond fe a ellir ei cael ai amddiffin hwy drachefn; Ond colled dŷn drwy farwolaeth, sydd heb obaith ei chael yn ôl fyth, canys nid oes dim moddion ar ol marwolaeth iw dychwel hwynt yn ol; Nid oes ûn cyfaill i berswadio, nid oes ûn gweinidog i bregethu, drwy ba fodd y gweithir ffydd, ac y mae rhai yn arferol o ddyfod att Grist; nid oes dim gallu i ddychwelyd neu

Dràchefn y gospedigaeth sydd drom; dioddef digofaint in wastadol sydd raid iddynt, hid oni bytho ei holl search ai meddyliau wedi ei cymeryd i fynu ar pwys hwnw, ac am hynny yr oedd y glwth goludog in gweiddi allan, fe am poenir i in y fflam hon; O nad all r ystyriaeth or pwngc ymma ddeffroi pôb pechadur diofal; Beth a ddaw oath enaid anfarwol di pan fych di farw; Tia ddywedi nis gwn i, yr wyfi in gobeithio r goreu; Myfi a ddywedaf iti gan hynny y peth a alley dy yrru di ith dŷ dan alaru, ac ith fed dan grynnu. Os ti a fyddi marw in y cyflwr ymma self heb dy ail-eni, ni chei di farw fell ci, nac fell llyffant; And ar ôl marwolaeth fe ddaw barn; yna rhaid canu in jâch i Dduw, i gyfeillion, ac ir cwbl pan fych di marw; Yr Arglwydd a agôro eich llygaid chwi in awr i welled poenau ofnadwy 'r farn ⟨p. 103⟩neilltuol ymma; Yr hyn pei gwelych chwi (oni byddech chwi allan och cof) fe a wnai d'chwi dreilio nosweithiau, a diwrnodiau cyfan, i wneuthur in union rhyngoch chwi a Duw.

Dràchefn y gospedigaeth sydd drom; dioddef digofaint yn wastadol sydd raid iddynt, hyd oni bytho ei holl serch ai meddyliau wedi ei cymeryd i fynu ar pwys hwnw, ac am hynny yr oedd y glwth goludog yn gweiddi allan, fe am poenir i yn y fflam hon; O nad alle r ystyriaeth or pwngc ymma ddeffroi pôb pechadur diofal; Beth a ddaw oth enaid anfarwol di pan fych di farw; Tia ddywedi nis gwn i, yr wyfi yn gobeithio r goreu; Myfi a ddywedaf iti gan hynny y peth a allei dy yrru di ith dŷ dan alaru, ac ith fedd dan grynnu. Os ti a fyddi marw yn y cyflwr ymma sef heb dy ail-eni, ni chei di farw fel ci, nac fel llyffant; Ond ar ôl marwolaeth fe ddaw barn; yna rhaid canu yn iâch i Dduw, i gyfeillion, ac ir cwbl pan fych di marw; Yr Arglwydd a agôro eich llygaid chwi yn awr i weled poenau ofnadwy 'r farn ⟨p. 103⟩neilltuol ymma; Yr hyn pei gwelych chwi (oni byddech chwi allan och cof) fe a wnai d'chwi dreilio nosweithiau, a diwrnodiau cyfan, i wneuthur yn union rhyngoch chwi a Duw.

Myfi a ddangosaf i chwi in fir fodd a naturiaeth y farn neilltuol ymma.

Myfi a ddangosaf i chwi yn fyrr fodd a naturiaeth y farn neilltuol ymma.