B05830:312
[Y cywir ddychwelwr.]
London. : ... to be sold by Thomas Brewster ..., 1657
No title page in the transcription: set from the catalogue record.
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
1. In gyntaf, Mae porth cyfing gostyngeiddrwydd: Nid yw Duw in achyb neb heb iddo in gyntaf ei dorostwng hwynt: Anhawdd ydiw mind trwy bŷrth a flammau uffern; called yw i gallon mor sŷth ar pren yw blygu, i gallon mor galled ar garreg i waedu am bob pigiad; nid galary am ûn pechod, and am bôb pechod, ac nid galaru dross amser, and dross holl einioes dŷn: Oh called ydiw i ddŷn ddioddef i lwytho a phechod, ai wascu megis i farwolaeth am bechod felly, fall na châro ef bight bechod ar ol hynny, onid poeri in wyneb y pechod yr hwn y bu efe in ei garu unwaith mor annwyl ai fywyd; Hawdd ydiw gollwng deigr, neu ddâu, a bôd in glaf dan bregeth. ⟨p. 200⟩And anhawdd ydiw cael calon gwedi ei rhwygo am bechod, ai rhwygo oddiwrth bechod, yr hyn yw gostyngeiddrwydd.
1. Yn gyntaf, Mae porth cyfing gostyngeiddrwydd: Nid yw Duw yn achyb neb heb iddo yn gyntaf ei dorostwng hwynt: Anhawdd ydiw mynd trwy bŷrth a flammau uffern; caled yw i galon mor sŷth ar pren yw blygu, i galon mor galed ar garreg i waedu am bob pigiad; nid galary am ûn pechod, ond am bôb pechod, ac nid galaru dros amser, ond dros holl einioes dŷn: Oh caled ydiw i ddŷn ddioddef i lwytho a phechod, ai wascu megis i farwolaeth am bechod felly, fal na châro ef byth bechod ar ol hynny, onid poeri yn wyneb y pechod yr hwn y bu efe yn ei garu unwaith mor annwyl ai fywyd; Hawdd ydiw gollwng deigr, neu ddâu, a bôd yn glaf dan bregeth. ⟨p. 200⟩Ond anhawdd ydiw cael calon gwedi ei rhwygo am bechod, ai rhwygo oddiwrth bechod, yr hyn yw gostyngeiddrwydd.
2. In ail, Porth cyfing, ffydd, Eph. 1.19. Hawdd yw rhyfygu and anhawdd yw credu yngrhist. Hawdd ydiw i ddŷn sydd heb ei ddarostwng erioed, gredu, a dywedyd, nid yw and credu: And anhawdd ydiw i ddŷn gwedi ei ddarostwng, pan welo efe ei holl bechodau mewn trefn ger ei fron, a Diafol, ai gydwybod in rhûo arno, ac in llefain allan in ei erbyn, a Duw in ymddangos in in ddigllawn tuag atto, in awr g• lw duw in dad sydd anhawd jawn, Anhawdd yw gweled Christ megis craig i sefyll arni, pan fo dŷn wedi, orchguddio a thristwch calon am bechod, Gwell oedd gan Judas i groggy ei hun na chredu; Anhawdd iw prisio Christ, uwch law deng-mil o fydoedd o ber lau in y cyflwr hwnnw. Anhawdd ydiw dymuho Christ, a dind and Christ: ⟨p. 201⟩Anhawdd yw canlyn Christ ar hid y did a bôd heb fôd in llonydd nes ei gael ef in dy freichiau; ac yno gida Simeon dywedyd. In awr Arglwydd y gollyngidy wâs mewn tangnhedddyf. Luc. 2.29.
2. Yn ail, Porth cyfing, ffydd, Eph. 1.19. Hawdd yw rhyfygu ond anhawdd yw credu yngrhist. Hawdd ydiw i ddŷn sydd heb ei ddarostwng erioed, gredu, a dywedyd, nid yw ond credu: Ond anhawdd ydiw i ddŷn gwedi ei ddarostwng, pan welo efe ei holl bechodau mewn trefn ger ei fron, a Diafol, ai gydwybod yn rhûo arno, ac yn llefain allan yn ei erbyn, a Duw yn ymddangos yn yn ddigllawn tuag atto, yn awr g• lw duw yn dad sydd anhawd iawn, Anhawdd yw gweled Christ megis craig i sefyll arni, pan fo dŷn wedi, orchguddio a thristwch calon am bechod, Gwell oedd gan Iudas i grogi ei hun na chredu; Anhawdd iw prisio Crist, uwch law deng-mil o fydoedd o ber lau yn y cyflwr hwnnw. Anhawdd ydiw dymuho Christ, a dind ond Christ: ⟨p. 201⟩Anhawdd yw canlyn Christ ar hyd y dydd a bôd heb fôd yn llonydd nes ei gael ef yn dy freichiau; ac yno gida Simeon dywedyd. Yn awr Arglwydd y gollyngidy wâs mewn tangnhedddyf. Luc. 2.29.
In drydydd, Porth cyfing edifeirwch. Hawdd ydiw i din gyfaddeu i fôd in bechadur a llefain ar Dduw am faddevant dan yr amser nessaf:
Yn drydydd, Porth cyfing edifeirwch. Hawdd ydiw i ddyn gyfaddeu i fôd yn bechadur a llefain ar Dduw am faddeuant dan yr amser nessaf:
And cael tristwch chwerw am bechod, ac felli troy oddiwrth bechod, a dychwelyd at Dduw ai holl ffyrdd; yr hyn sydd wir edifeirwch, sydd anhawdd;
Ond cael tristwch chwerw am bechod, ac felli troi oddiwrth bechod, a dychwelyd at Dduw ai holl ffyrdd; yr hyn sydd wir edifeirwch, sydd anhawdd;
In bedwerydd, Porth cyfing gwrth-osodiad in erbyn, y cythraeliaid, y bŷd, a dŷn ei hûn, y rhai ydynt barod i daro dŷn i lawr, pan dechrevo efe gychwyn, neu wynebu tuag at Grist ar nefoedd.
Yn bedwerydd, Porth cyfing gwrth-osodiad yn erbyn, y cythraeliaid, y bŷd, a dŷn ei hûn, y rhai ydynt barod i daro dŷn i lawr, pan dechreuo efe gychwyn, neu wynebu tuag at Grist ar nefoedd.
Dyscwch oddiymma, 1Mae pob ford esmwyth ir nef, sydd-ford enbyd, dwyllodrus, er i bregethwyr ei phregethu hi oi Pulpyd, neu ⟨p. 202⟩pe byddei i Angylion ei chyoeddr hi allan or nefoedd. Isaiah. 8.10. Gal. 1.8.
Dyscwch oddiymma, 1Mae pob ffordd esmwyth ir nef, sydd-ffordd enbyd, dwyllodrus, er i bregethwyr ei phregethu hi oi Pulpyd, neu ⟨p. 202⟩pe byddei i Angylion ei chyoeddr hi allan or nefoedd. Esay. 8.10. Gal. 1.8.
- 1Defn. 2 Petr. 3.17, 18.
In awr mae naw ford esmwyth ir nefoedd (mal y mae dynion in tybied) y rhai sydd in arwain i uffern.
Yn awr mae naw fford esmwyth ir nefoedd (mal y mae dynion yn tybied) y rhai sydd yn arwain i uffern.
In gyntaf, 1Y ford lydan gyffredin, ar hid pa ûn y geill plwyf i gîd fined megis ystlys in ystlys. Dywedwch ir dynion hyn, mae pobl golledig ydynt, yna ei hatteb hwy fydd, Gwae ynte i lawyer heb ein law ni.
Yn gyntaf, 1Y fford lydan gyffredin, ar hyd pa ûn y geill plwyf i gîd fyned megis ystlys yn ystlys. Dywedwch ir dynion hyn, mae pobl golledig ydynt, yna ei hatteb hwy fydd, Gwae ynte i lawer heb ein llaw ni.
- 11. Y ford lydan.1. Y fford lydan.
In ail, 1Ford dygiad da i fynû, drwy ba ûn y mae lawyer nature wilt in cael ei dofi o fesur ychydig ac ychydig. Ac mal bleid diaid in cael ei oadwyno i fynu tra font in jevangc.
Yn ail, 1Ffordd dygiad da i fynû, drwy ba ûn y mae llawer nattur wyllt yn cael ei dofi o fesur ychydig ac ychydig. Ac mal bleid diaid yn cael ei oadwyno i fynu tra font yn ieuangc.
- 12. Ford dygiad i fynu da.2. Fford dygiad i fynu da.
In drydydd, 1Ford Balaam o ddymuniadau da, drwy ba ûn y mae dynion in cyfaddef ei hanwybodaeth, ai hangof, ac na fedrant hwy ymddangos mor dêg a rhai eraill, and i Dduw y bytho 'r diolch, mae ei calonnau hwy in ⟨p. 203⟩dda (os gellir ei coelio hwynt) ac mae Duw oi ran ef (meddant hwy) in derbyn yr ewyllys am y weithred, ac fy mâb moes i'mi dy gallon; y gallon sydd ôll in ôll, a thra bônt felly maent in gobeithio y gwânt or goref. Och greaduriaid tlodion gwediei hudo, mâent in meddwl torri trwy luoedd ô bechodau, Cythreiliaid, profedigaethau, ac agoryd pyrth y nef drwy ei hychydig ddymmuniadau da, maent in meddwl dyfod i ben ei siwrne heb goesau, heb fywyd sanctaid, oblegid fod ganthynt (meddant hwy) galonnau da i Dduw.
Yn drydydd, 1Fordd Balaam o ddymuniadau da, drwy ba ûn y mae dynion yn cyfaddef ei hanwybodaeth, ai hangof, ac na fedrant hwy ymddangos mor dêg a rhai eraill, ond i Dduw y bytho 'r diolch, mae ei calonnau hwy yn ⟨p. 203⟩dda (os gellir ei coelio hwynt) ac mae Duw oi ran ef (meddant hwy) yn derbyn yr ewyllys am y weithred, ac fy mâb moes i'mi dy galon; y galon sydd ôll yn ôll, a thra bônt felly maent yn gobeithio y gwânt or goref. Och greaduriaid tlodion gwediei hudo, mâent yn meddwl torri trwy luoedd ô bechodau, Cythreiliaid, profedigaethau, ac agoryd pyrth y nef drwy ei hychydig ddymmuniadau da, maent yn meddwl dyfod i ben ei siwrne heb goesau, heb fywyd sanctaid, oblegid fod ganthynt (meddant hwy) galonnau da i Dduw.
- 13. Ford dymuniadau.3. Fford dymuniadau.
And gwelwch beth a ddywed yspryd Duw am y gallon. Gen. 6.5. Jer. 17.9. Mat. 15.19.
Ond gwelwch beth a ddywed yspryd Duw am y galon. Gen. 6.5. Ier. 17.9. Mat. 15.19.
4. In bedweryd, 1Ford rhith duwioldeb, pan fyddo dynion in gorphywys in hyn, self eu bod in cyflawni lawyer neu y rhan fwyaf oi dyled-swyddau oddiallan, heb fywyd oddi mewn:
4. Yn bedweryd, 1Ffordd rhith duwioldeb, pan fyddo dynion yn gorphywys yn hyn, sef eu bod yn cyflawni llawer neu y rhan fwyaf oi dyled-swyddau oddiallan, heb fywyd oddi mewn:
- 14. Ford Rhith duwioldeb.4. Fford Rhith duwioldeb.
Rhaid i bob dŷn gael ryw grefydd, rhai dail ffygysbren guddio ⟨p. 204⟩ei noethni. Rhaid ir grefydd ymma fod ûn ai in wir, neu in gâu grefydd: Os y wir grefydd, rhaid yw bod ei grim hi, (and ni bid mo hynny canys mae efe in bwysfawr) neu rith or wir grefydd ymma. A chan fod hon in esmwyth, pob dŷn ai derbyn megis ei Dduw, a gwell gan ddynion golly •i •••yd agos nar rhith grefydd […] pan dderbyniont hwy hi ûnw•••• ▪ y Rhith ymma o grefydd ydiw y grefydd esmwythaf in y bŷd▪ in gyntaf o ran ei bod hi in esmwthau dynion oddiwrth ofid cydwybod, gan ei llonyddu hi; Tydi a bechaist medd cydwybod; ac fe ddigiodd Dduw, cymmer lyfr a gweddia, cadw dy gydwybod in well, a dwg lift gida thydi ir llan, in hyn mae r gydwybod wedi dlstewi drwy y rhith grefydd ymma Megls y dywedir fôd in gyrru r cythrael i ffoi drwy yr dwfr bendigaid; In ail, oblegid mae y rhith grefydd ymma in dwyn clôd i ddŷn. In drydydd oran mae y ⟨p. 205⟩rhith grefyd ymma in esmwyth ynthi ei hûn; Mae hi in ysgafn iw dwŷn, gan nad oes and cysgod a llûn in lle gwir grefydd, megis yrowan, peth Hawdd yw dyfod ir llan. Hwy a wrandawant (or lleiaf oddi allan) in ddigon astud, awr neu ychwaneg, ar hwy a droantatt yr ferythyrau, ac a blygant ddalen i llawr: Esa. 58.2.
Rhaid i bob dŷn gael ryw grefydd, rhai dail ffygysbren guddio ⟨p. 204⟩ei noethni. Rhaid ir grefydd ymma fod ûn ai yn wir, neu yn gâu grefydd: Os y wir grefydd, rhaid yw bod ei grym hi, (ond ni bydd mo hynny canys mae efe yn bwysfawr) neu rith or wir grefydd ymma. A chan fod hon yn esmwyth, pob dŷn ai derbyn megis ei Dduw, a gwell gan ddynion golli •i •••yd agos nar rhith grefydd 〈…〉 pan dderbyniont hwy hi ûnw•••• y Rhith ymma o grefydd ydiw y grefydd esmwythaf yn y bŷd yn gyntaf o ran ei bod hi yn esmwthau dynion oddiwrth ofid cydwybod, gan ei llonyddu hi; Tydi a bechaist medd cydwybod; ac fe ddigiodd Dduw, cymmer lyfr a gweddia, cadw dy gydwybod yn well, a dwg lyft gida thydi ir llan, yn hyn mae r gydwybod wedi dlstewi drwy y rhith grefydd ymma Megls y dywedir fôd yn gyrru r cythrael i ffoi drwy yr dwfr bendigaid; Yn ail, oblegid mae y rhith grefydd ymma yn dwyn clôd i ddŷn. Yn drydydd oran mae y
Dymma y Rhith, And treulro y nôs oflaen y Sabbath, ar hid boreu y did Sabbath i daclu 'r lamp, ac i geisio olew in y gallon i gyfarfod y priodfab y dŷdd nessaf, ac yno dychrynnu dan y gair wrth lais Duw, a sugno r bronnau, tra fônt in cerdded, ac ar ol gwrando, mined or nailltû i gnoi cîl ar y gair, ac yno i dristau drwy ddagrau am yr holl feddyliau offer in y dyledfwyddau, ac marweidd-pra in gwrando.
Dymma y Rhith, Ond treulro y nôs oflaen y Sabboth, ar hyd boreu y dydd Sabboth i daclu 'r lamp, ac i geisio olew yn y galon i gyfarfod y priodfab y dŷdd nessaf, ac yno dychrynnu dan y gair wrth lais Duw, a sugno r bronnau, tra fônt yn cerdded, ac ar ol gwrando, myned or nailltû i gnoi cîl ar y gair, ac yno i dristau drwy ddagrau am yr holl feddyliau ofer yn y dyledfwyddau, ac marweidd-pra yn gwrando.
Hyn sydd anhawdd, oblegid dymmâ rim Duwioldeb. Nichymmer dynion hyn i fynu: oblegid mae in gross iw nature ai cnawd ⟨p. 204⟩[…] ⟨p. 205⟩[…] ⟨p. 206⟩hwynt. In yr ûn mod am wed nailltuol, Hawdd jawn ydiw i ddy• redeg dross ychydig weddiau allan o ryw lyfr da, neu ail-adrodd rhyw hen weddi a ddyseodd efe ar ei dafod leferydd, pan oedd efe fachgen, neu gael ychydig ddymuniadau byrrion am drugaredd Dduw foreu a nôs; y Rhith hyn sydd hawdd ac esmwyth: And i baratoi 'r gallon drwy ddifri syfyrdod o Dduw, ac o din ei hun cyn gweddio, ac yno dyfod at Dduw a chalon ddrylliedig, noeth, newynllydd, nid in unig a dymmuniad, and a gwarant, Rhaid i'mi gael y drugaredd ar drugaredd, ac yno ymaflyd a Duw (awr neu ddwyar unwaith) am fendith, mae hyn in rhy anhawdd; Mae dynion in meddwl nad oes neb in gwneuthur felly, ac am hynny ni wnant hwythau mo hynny chwaith:
Hyn sydd anhawdd, oblegid dymmâ rym Duwioldeb. Nichymmer dynion hyn i fynu: oblegid mae yn groes iw nattur ai cnawd ⟨p. 204⟩〈…〉 ⟨p. 205⟩〈…〉 ⟨p. 206⟩hwynt. Yn yr ûn modd am wedd nailltuol, Hawdd iawn ydiw i ddy• redeg dros ychydig weddiau allan o ryw lyfr da, neu ail-adrodd rhyw hen weddi a ddyseodd efe ar ei dafod leferydd, pan oedd efe fachgen, neu gael ychydig ddymuniadau byrrion am drugaredd Dduw foreu a nôs; y Rhith hyn sydd hawdd ac esmwyth: Ond i baratoi 'r galon drwy ddifri syfyrdod o Dduw, ac o ddyn ei hun cyn gweddio, ac yno dyfod att Dduw a chalon ddrylliedig, noeth, newynllydd, nid yn unig a dymmuniad, ond a gwarant, Rhaid i'mi gael y drugaredd ar drugaredd, ac yno ymaflyd a Duw (awr neu ddwyar unwaith) am fendith, mae hyn yn rhy anhawdd; Mae dynion yn meddwl nad oes neb yn gwneuthur felly, ac am hynny ni wnant hwythau mo hynny chwaith:
In bummed, 1Ford Rhyfig, ymha ûn ar ôl ei ddynion welled ei pechodâu maent in cippio gafael in esmwyth ar drugaredd Dduw, ac in ⟨p. 207⟩cippio cyssuron kin ei hestyn iddynt. Nid oes un gair o gyssur in llyfr Duw) (self yr scrythyr) gwedi fwriadu ir sawl sydd in edrych ar anwiredd in ei gallon iw borthi ef in hynny, er nad ydynt in ei weithredu iw welled oddi allan in ei fywyd: Psa. 66.11.10.9.31. Dih. 21.27. eu hunig gyssur ai ddiddanwch yw na ddarfu cyhoeddi barn dawmedigaeth in ei herbyn hwynt etto:
Yn bummed, 1Fford Rhyfig, ymha ûn ar ôl ei ddynion weled ei pechodâu maent yn cippio gafael yn esmwyth ar drugaredd Dduw, ac yn ⟨p. 207⟩cippio cyssuron kyn ei hestyn iddynt. Nid oes un gair o gyssur yn llyfr Duw) (sef yr scrythyr) gwedi fwriadu ir sawl sydd yn edrych ar anwiredd yn ei galon iw borthi ef yn hynny, er nad ydynt yn ei weithredu iw weled oddi allan yn ei fywyd: Psa. 66.11.10.9.31. Dih. 21.27. eu hunig gyssur ai ddiddanwch yw na ddarfu cyhoeddi barn dawmedigaeth yn ei herbyn hwynt etto:
- 15. Ford Rhyfig.5. Fford Rhyfig.