B05830:318
[Y cywir ddychwelwr.]
London. : ... to be sold by Thomas Brewster ..., 1657
No title page in the transcription: set from the catalogue record.
Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
In awr mae naw ford esmwyth ir nefoedd (mal y mae dynion in tybied) y rhai sydd in arwain i uffern.
Yn awr mae naw fford esmwyth ir nefoedd (mal y mae dynion yn tybied) y rhai sydd yn arwain i uffern.
In gyntaf, 1Y ford lydan gyffredin, ar hid pa ûn y geill plwyf i gîd fined megis ystlys in ystlys. Dywedwch ir dynion hyn, mae pobl golledig ydynt, yna ei hatteb hwy fydd, Gwae ynte i lawyer heb ein law ni.
Yn gyntaf, 1Y fford lydan gyffredin, ar hyd pa ûn y geill plwyf i gîd fyned megis ystlys yn ystlys. Dywedwch ir dynion hyn, mae pobl golledig ydynt, yna ei hatteb hwy fydd, Gwae ynte i lawer heb ein llaw ni.
- 11. Y ford lydan.1. Y fford lydan.
In ail, 1Ford dygiad da i fynû, drwy ba ûn y mae lawyer nature wilt in cael ei dofi o fesur ychydig ac ychydig. Ac mal bleid diaid in cael ei oadwyno i fynu tra font in jevangc.
Yn ail, 1Ffordd dygiad da i fynû, drwy ba ûn y mae llawer nattur wyllt yn cael ei dofi o fesur ychydig ac ychydig. Ac mal bleid diaid yn cael ei oadwyno i fynu tra font yn ieuangc.
- 12. Ford dygiad i fynu da.2. Fford dygiad i fynu da.
In drydydd, 1Ford Balaam o ddymuniadau da, drwy ba ûn y mae dynion in cyfaddef ei hanwybodaeth, ai hangof, ac na fedrant hwy ymddangos mor dêg a rhai eraill, and i Dduw y bytho 'r diolch, mae ei calonnau hwy in ⟨p. 203⟩dda (os gellir ei coelio hwynt) ac mae Duw oi ran ef (meddant hwy) in derbyn yr ewyllys am y weithred, ac fy mâb moes i'mi dy gallon; y gallon sydd ôll in ôll, a thra bônt felly maent in gobeithio y gwânt or goref. Och greaduriaid tlodion gwediei hudo, mâent in meddwl torri trwy luoedd ô bechodau, Cythreiliaid, profedigaethau, ac agoryd pyrth y nef drwy ei hychydig ddymmuniadau da, maent in meddwl dyfod i ben ei siwrne heb goesau, heb fywyd sanctaid, oblegid fod ganthynt (meddant hwy) galonnau da i Dduw.
Yn drydydd, 1Fordd Balaam o ddymuniadau da, drwy ba ûn y mae dynion yn cyfaddef ei hanwybodaeth, ai hangof, ac na fedrant hwy ymddangos mor dêg a rhai eraill, ond i Dduw y bytho 'r diolch, mae ei calonnau hwy yn ⟨p. 203⟩dda (os gellir ei coelio hwynt) ac mae Duw oi ran ef (meddant hwy) yn derbyn yr ewyllys am y weithred, ac fy mâb moes i'mi dy galon; y galon sydd ôll yn ôll, a thra bônt felly maent yn gobeithio y gwânt or goref. Och greaduriaid tlodion gwediei hudo, mâent yn meddwl torri trwy luoedd ô bechodau, Cythreiliaid, profedigaethau, ac agoryd pyrth y nef drwy ei hychydig ddymmuniadau da, maent yn meddwl dyfod i ben ei siwrne heb goesau, heb fywyd sanctaid, oblegid fod ganthynt (meddant hwy) galonnau da i Dduw.
- 13. Ford dymuniadau.3. Fford dymuniadau.
And gwelwch beth a ddywed yspryd Duw am y gallon. Gen. 6.5. Jer. 17.9. Mat. 15.19.
Ond gwelwch beth a ddywed yspryd Duw am y galon. Gen. 6.5. Ier. 17.9. Mat. 15.19.
4. In bedweryd, 1Ford rhith duwioldeb, pan fyddo dynion in gorphywys in hyn, self eu bod in cyflawni lawyer neu y rhan fwyaf oi dyled-swyddau oddiallan, heb fywyd oddi mewn:
4. Yn bedweryd, 1Ffordd rhith duwioldeb, pan fyddo dynion yn gorphywys yn hyn, sef eu bod yn cyflawni llawer neu y rhan fwyaf oi dyled-swyddau oddiallan, heb fywyd oddi mewn:
- 14. Ford Rhith duwioldeb.4. Fford Rhith duwioldeb.
Rhaid i bob dŷn gael ryw grefydd, rhai dail ffygysbren guddio ⟨p. 204⟩ei noethni. Rhaid ir grefydd ymma fod ûn ai in wir, neu in gâu grefydd: Os y wir grefydd, rhaid yw bod ei grim hi, (and ni bid mo hynny canys mae efe in bwysfawr) neu rith or wir grefydd ymma. A chan fod hon in esmwyth, pob dŷn ai derbyn megis ei Dduw, a gwell gan ddynion golly •i •••yd agos nar rhith grefydd […] pan dderbyniont hwy hi ûnw•••• ▪ y Rhith ymma o grefydd ydiw y grefydd esmwythaf in y bŷd▪ in gyntaf o ran ei bod hi in esmwthau dynion oddiwrth ofid cydwybod, gan ei llonyddu hi; Tydi a bechaist medd cydwybod; ac fe ddigiodd Dduw, cymmer lyfr a gweddia, cadw dy gydwybod in well, a dwg lift gida thydi ir llan, in hyn mae r gydwybod wedi dlstewi drwy y rhith grefydd ymma Megls y dywedir fôd in gyrru r cythrael i ffoi drwy yr dwfr bendigaid; In ail, oblegid mae y rhith grefydd ymma in dwyn clôd i ddŷn. In drydydd oran mae y ⟨p. 205⟩rhith grefyd ymma in esmwyth ynthi ei hûn; Mae hi in ysgafn iw dwŷn, gan nad oes and cysgod a llûn in lle gwir grefydd, megis yrowan, peth Hawdd yw dyfod ir llan. Hwy a wrandawant (or lleiaf oddi allan) in ddigon astud, awr neu ychwaneg, ar hwy a droantatt yr ferythyrau, ac a blygant ddalen i llawr: Esa. 58.2.
Rhaid i bob dŷn gael ryw grefydd, rhai dail ffygysbren guddio ⟨p. 204⟩ei noethni. Rhaid ir grefydd ymma fod ûn ai yn wir, neu yn gâu grefydd: Os y wir grefydd, rhaid yw bod ei grym hi, (ond ni bydd mo hynny canys mae efe yn bwysfawr) neu rith or wir grefydd ymma. A chan fod hon yn esmwyth, pob dŷn ai derbyn megis ei Dduw, a gwell gan ddynion golli •i •••yd agos nar rhith grefydd 〈…〉 pan dderbyniont hwy hi ûnw•••• y Rhith ymma o grefydd ydiw y grefydd esmwythaf yn y bŷd yn gyntaf o ran ei bod hi yn esmwthau dynion oddiwrth ofid cydwybod, gan ei llonyddu hi; Tydi a bechaist medd cydwybod; ac fe ddigiodd Dduw, cymmer lyfr a gweddia, cadw dy gydwybod yn well, a dwg lyft gida thydi ir llan, yn hyn mae r gydwybod wedi dlstewi drwy y rhith grefydd ymma Megls y dywedir fôd yn gyrru r cythrael i ffoi drwy yr dwfr bendigaid; Yn ail, oblegid mae y rhith grefydd ymma yn dwyn clôd i ddŷn. Yn drydydd oran mae y
Dymma y Rhith, And treulro y nôs oflaen y Sabbath, ar hid boreu y did Sabbath i daclu 'r lamp, ac i geisio olew in y gallon i gyfarfod y priodfab y dŷdd nessaf, ac yno dychrynnu dan y gair wrth lais Duw, a sugno r bronnau, tra fônt in cerdded, ac ar ol gwrando, mined or nailltû i gnoi cîl ar y gair, ac yno i dristau drwy ddagrau am yr holl feddyliau offer in y dyledfwyddau, ac marweidd-pra in gwrando.
Dymma y Rhith, Ond treulro y nôs oflaen y Sabboth, ar hyd boreu y dydd Sabboth i daclu 'r lamp, ac i geisio olew yn y galon i gyfarfod y priodfab y dŷdd nessaf, ac yno dychrynnu dan y gair wrth lais Duw, a sugno r bronnau, tra fônt yn cerdded, ac ar ol gwrando, myned or nailltû i gnoi cîl ar y gair, ac yno i dristau drwy ddagrau am yr holl feddyliau ofer yn y dyledfwyddau, ac marweidd-pra yn gwrando.
Hyn sydd anhawdd, oblegid dymmâ rim Duwioldeb. Nichymmer dynion hyn i fynu: oblegid mae in gross iw nature ai cnawd ⟨p. 204⟩[…] ⟨p. 205⟩[…] ⟨p. 206⟩hwynt. In yr ûn mod am wed nailltuol, Hawdd jawn ydiw i ddy• redeg dross ychydig weddiau allan o ryw lyfr da, neu ail-adrodd rhyw hen weddi a ddyseodd efe ar ei dafod leferydd, pan oedd efe fachgen, neu gael ychydig ddymuniadau byrrion am drugaredd Dduw foreu a nôs; y Rhith hyn sydd hawdd ac esmwyth: And i baratoi 'r gallon drwy ddifri syfyrdod o Dduw, ac o din ei hun cyn gweddio, ac yno dyfod at Dduw a chalon ddrylliedig, noeth, newynllydd, nid in unig a dymmuniad, and a gwarant, Rhaid i'mi gael y drugaredd ar drugaredd, ac yno ymaflyd a Duw (awr neu ddwyar unwaith) am fendith, mae hyn in rhy anhawdd; Mae dynion in meddwl nad oes neb in gwneuthur felly, ac am hynny ni wnant hwythau mo hynny chwaith:
Hyn sydd anhawdd, oblegid dymmâ rym Duwioldeb. Nichymmer dynion hyn i fynu: oblegid mae yn groes iw nattur ai cnawd ⟨p. 204⟩〈…〉 ⟨p. 205⟩〈…〉 ⟨p. 206⟩hwynt. Yn yr ûn modd am wedd nailltuol, Hawdd iawn ydiw i ddy• redeg dros ychydig weddiau allan o ryw lyfr da, neu ail-adrodd rhyw hen weddi a ddyseodd efe ar ei dafod leferydd, pan oedd efe fachgen, neu gael ychydig ddymuniadau byrrion am drugaredd Dduw foreu a nôs; y Rhith hyn sydd hawdd ac esmwyth: Ond i baratoi 'r galon drwy ddifri syfyrdod o Dduw, ac o ddyn ei hun cyn gweddio, ac yno dyfod att Dduw a chalon ddrylliedig, noeth, newynllydd, nid yn unig a dymmuniad, ond a gwarant, Rhaid i'mi gael y drugaredd ar drugaredd, ac yno ymaflyd a Duw (awr neu ddwyar unwaith) am fendith, mae hyn yn rhy anhawdd; Mae dynion yn meddwl nad oes neb yn gwneuthur felly, ac am hynny ni wnant hwythau mo hynny chwaith:
In bummed, 1Ford Rhyfig, ymha ûn ar ôl ei ddynion welled ei pechodâu maent in cippio gafael in esmwyth ar drugaredd Dduw, ac in ⟨p. 207⟩cippio cyssuron kin ei hestyn iddynt. Nid oes un gair o gyssur in llyfr Duw) (self yr scrythyr) gwedi fwriadu ir sawl sydd in edrych ar anwiredd in ei gallon iw borthi ef in hynny, er nad ydynt in ei weithredu iw welled oddi allan in ei fywyd: Psa. 66.11.10.9.31. Dih. 21.27. eu hunig gyssur ai ddiddanwch yw na ddarfu cyhoeddi barn dawmedigaeth in ei herbyn hwynt etto:
Yn bummed, 1Fford Rhyfig, ymha ûn ar ôl ei ddynion weled ei pechodâu maent yn cippio gafael yn esmwyth ar drugaredd Dduw, ac yn ⟨p. 207⟩cippio cyssuron kyn ei hestyn iddynt. Nid oes un gair o gyssur yn llyfr Duw) (sef yr scrythyr) gwedi fwriadu ir sawl sydd yn edrych ar anwiredd yn ei galon iw borthi ef yn hynny, er nad ydynt yn ei weithredu iw weled oddi allan yn ei fywyd: Psa. 66.11.10.9.31. Dih. 21.27. eu hunig gyssur ai ddiddanwch yw na ddarfu cyhoeddi barn dawmedigaeth yn ei herbyn hwynt etto:
- 15. Ford Rhyfig.5. Fford Rhyfig.
Pe gosodei Dduw Bulpyd, in nrŵs ŷ dafarn, fe all y gwrandawent in fynychach: os tarâna Duw bôb amser, hwy a weddiant bob amser; Os trawa Duw hwynt a dolur, hwy a dalant adref i Dduw eiriau têg, ac addewidion helaeth, y byddant bŷw in well rhag law os cânt eu heinioes: and tra parhao eu heddwch, hwy a redant mor bryssur ac y gallont i ⟨p. 208⟩uffern; ac oni ddeil Duw hwynt nis gwaeth ganthynt hwy, ac nis dychwelânt. Jer. 8.6.
Pe gosodei Dduw Bulpyd, yn nrŵs ŷ dafarn, fe alle y gwrandawent yn fynychach: os tarâna Duw bôb amser, hwy a weddiant bob amser; Os trawa Duw hwynt a dolur, hwy a dalant adref i Dduw eiriau têg, ac addewidion helaeth, y byddant bŷw yn well rhag llaw os cânt eu heinioes: ond tra parhao eu heddwch, hwy a redant mor bryssur ac y gallont i ⟨p. 208⟩uffern; ac oni ddeil Duw hwynt nis gwaeth ganthynt hwy, ac nis dychwelânt. Jer. 8.6.
In seithfed, 1Ford diofalwch: pan gaffo dynion amriw rwystraw, hwy ânt trwy lawyer o honynt, and nid trwy r cwbl, ar peth ni chaffont hwy yrowan maent in ei porthi ei hunain a gau-obaith y cânt ar ol hyn, maent in fodlon i gymeryd ei galw in ffyliaid, ac in ddynion pen-sigog, and mae arnynt eisiau calon ddrylliedig; hwy a weddiant (and odid) am dâni, ac ânt heibio ir rhwyftr hwnnw; and ni chadwant in wastadol mor briw in agored, ni riddfanânt am gymmorth heb roi r maes i fynu, na rhoi gorphywystra iddynt ei hunain nes cael ei calonnau gwedi ei dorostwng: Hyn nid allant oddef, mae in rhy galled ganthynt. Mae gan y rhain enw o fôd in fyw and marw ydynt. Datc. 3.1.
Yn seithfed, 1Ffordd diofalwch: pan gaffo dynion amriw rwystraw, hwy ânt trwy lawer o honynt, ond nid trwy r cwbl, ar peth ni chaffont hwy yrowan maent yn ei porthi ei hunain a gau-obaith y cânt ar ol hyn, maent yn fodlon i gymeryd ei galw yn ffyliaid, ac yn ddynion pen-sigog, ond mae arnynt eisiau calon ddrylliedig; hwy a weddiant (ond odid) am dâni, ac ânt heibio ir rhwyftr hwnnw; ond ni chadwant yn wastadol mor briw yn agored, ni riddfanânt am gymmorth heb roi r maes i fynu, na rhoi gorphywystra iddynt ei hunain nes cael ei calonnau gwedi ei dorostwng: Hyn nid allant oddef, mae yn rhy galed ganthynt. Mae gan y rhain enw o fôd yn fyw ond marw ydynt. Datc. 3.1.
- 17. Ford Diofalwch.7. Ffordd Diofalwch.
In wythfed ford cymmedroldeb neu bwyll gonest, 1yr hon in wir nid yw and claearwch enaid. ⟨p. 209⟩Datc. 3.16. A hynny ydiw pan fyddo dŷnyn torri allan iddo ei hun y fâth ford ir nêf, ac na byddo iddo gael ei gassau gan neb, and bodloni pawb, a gwneuthur pob peth am fywyd llonydd, a chyfgu mewn croen jach: fe a ddywedodd St. Pa•l. Pwy bynnag a ewyllysio fyw in dduwiol yngrhist Jesus a erlidir. 2 Tim. 3.12. Nagê, nid felly, Siccir yw (meddant hwy) ped fae ddynion in doeth ac in bwyllog, bwy allent droi heibio lawyer o flinder a gwrthwyneb mewn ym•rferion da; y dŷn ymma a genmyl y sawl sydd ar zêl fwyaf ganthynt, ped faent and in doeth: Os cyferfydd efe a thyngwr safnddu ni argyoedda efe môno rhag ei anfodloni: Os cyferfyddd ef a gŵr gonest, efe a rid lê i bob peth a ddywedo ef, fell y canmolo efe ef: A phan gyfarfyddo ef ar ddau or unwaith, hwy a gânt groeso ill dau iw dŷ ai fwrdd (be•• bynnag yw ei feddwl) oblegid efe a fynnei fod mewn heddwch a phawb;
Yn wythfed ffordd cymmedroldeb neu bwyll gonest, 1yr hon yn wir nid yw ond claearwch enaid. ⟨p. 209⟩Datc. 3.16. A hynny ydiw pan fyddo dŷnyn torri allan iddo ei hun y fâth fford ir nêf, ac na byddo iddo gael ei gassau gan neb, ond bodloni pawb, a gwneuthur pob peth am fywyd llonydd, a chyfgu mewn croen iach: fe a ddywedodd St. Pa•l. Pwy bynnag a ewyllysio fyw yn dduwiol yngrhist Jesu a erlidir. 2 Tim. 3.12. Nagê, nid felly, Siccir yw (meddant hwy) ped fae ddynion yn ddoeth ac yn bwyllog, bwy allent droi heibio lawer o flinder a gwrthwyneb mewn ym•rferion da; y dŷn ymma a genmyl y sawl sydd ar zêl fwyaf ganthynt, ped faent ond yn ddoeth: Os cyferfydd efe a thyngwr safnddu ni argyoedda efe môno rhag ei anfodloni: Os cyferfyddd ef a gŵr gonest, efe a rydd lê i bob peth a ddywedo ef, fel y canmolo efe ef: A phan gyfarfyddo ef ar ddau or unwaith, hwy a gânt groeso ill dau iw dŷ ai fwrdd (be bynnag yw ei feddwl) oblegid efe a fynnei fod mewn heddwch a phawb;
In nawfed ac in olaf ford hunan gariad ymha ûn y mae dŷn in ofni in ddychrynedig rhac iddo gael ei ddamnio, yw arferu pob moddion drwy ba ray y mae iddo fod in gadwedig: Dymma i rhwystr cryfaf or cwbl, self i din rwyfo in erbyn y ffrwd a gasâu ei hun, ac yno canlyn Christ in hollawl:
Yn nawfed ac yn olaf ffordd hunan gariad ymha ûn y mae dŷn yn ofni yn ddychrynedig rhac iddo gael ei ddamnio, yw arferu pob moddion drwy ba rai y mae iddo fod yn gadwedig: Dymma i rhwystr cryfaf or cwbl, sef i ddyn rwyfo yn erbyn y ffrwd a gasâu ei hun, ac yno canlyn Crist yn hollawl:
Yr wyfi in dyfod in awr atty chweched pwngc cyffredinol, gwedi ei osod mewn trefn iw ystyried.
Yr wyfi yn dyfod yn awr atty chweched pwngc cyffredinol, gwedi ei osod mewn trefn iw ystyried.