Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
Ffy. Y mae Gwaith Grâs in yr Enaid in ei ddatcuddio ei hun, nail ai i'r hwn y sydd in ei feddiannu ef, neu i eraill.
Ir hwn sydd â'r Grâs ymma gantho y mae 'n datcuddio ei hun mal hyn. Y mae 'n argyhoeddi Din am ei bechod, in enwedig am lygredigaeth ei nature, a'r pechod o Anghredinaeth (am ban y mae 'n gweled in eglur y bid e damnedig, ⟨p. 165⟩oddi-eithr cael o honaw drug aredd ar law Dduw, trwy ffydd in Jesus Grist) Joan. 16. 8, 9. Rhuf. 7. 24. Psal. 51. 5. Mar. 16. 16.
Y Golwg a'r ystyriaeth ymma sydd in gweithio yntho dristwch a chywilydd am •echod, Psal. 38. 18. Jer. 31. 19. Ac ym-mhellach y mae Jachawdur y Bid wedi ei wneuthur in gydnabyddus iddo, a'r llwyr-gwbl anghenrheidrwydd hefyd o lynu wrtho ef am fywyd; ac o herwyd hynny y mae fo 'n newynu ac in sychedu •m Grist; ac ir newyn a'r syched ymma y mae Addewidiou Duw in perthynu. Gal. 1. 16
. Dat. 22. 16. In awr in ôl cadernid, neu wendid ei ffydd ef in ei Achubwr felly y mae ei Lawenydd a'i heddwch ef, a i search hefyd at Sancteiddrwydd, a'i ddymuniad i adnabod Christ in well, ac iw wasanaethu ef in y Bid presennol. Eithr er fy mod in dywedyd, fod Gwaith Grâs in ymddangos mal hyn in yr Enaid lle 'i bytho; etto ni ddichon yr Enaid cnd in anfynych jawn farnu, may Gwaith Grass ydyw 'r peth y mae fo 'n ei gymmeryd tan yr enw hynny: Oblegit ei lygredigaethais weithie, a'i Reswm wedi ei gam arfer ar brydiau eraill, a
nadant iddo jawn farnu ynghylch y matter ymma: Ac am hynny rhaid yw bod Barn bwyllog
⟨p. 166⟩
jawn in yr hwn sydd â'r gwaith ymma yntho, cyn y gallo fe gasclu 'n ddilys, may Gwaith Grâs ydyw 'r peth.
Y mae 'r Grâs ymma mewn Din in ymddangos i eraill mal hyn. In Gyncaf, Trwy Gyfaddefiad
prûdd difrifo• o'i ffydd ing-Hrist, Rhuf. 10. 10. In Ail, Trwy fuchedd gyfattebol ir gifts honno, gan fod in sanctaidd in ei ymarweddiad, ac in ei Gallon, gan ymdrechu hefyd i wneuthur ei Deulu 'n Sanctaidd (os bid gantho Deulu) yr hyn in gyffredinol sy'n dyscu iddo, i gashau pechod o'i Gallon, i ffieiddio ei hunan in y dirgel am dano, ac i ymegnio i ddarostwng ef in ei Deulu; ac i dderchafu Sancteidarwydd in y Bid; nid trwy siarad in unic, megis y gwna y Chwedleugar a'r Rhagrithwyr; and trwy ymddarostyngiad beunyddiol, mewn ffydd a chariad i Nerth Gair yr Arglwydd, gan ymorchestu byw in ei ôl ef.
Ffy. Y mae Gwaith Grâs yn yr Enaid yn ei ddatcuddio ei hun, naill ai i'r hwn y sydd yn ei feddiannu ef, neu i eraill.
Ir hwn sydd â'r Grâs ymma gantho y mae 'n datcuddio ei hun mal hyn. Y mae 'n argyhoeddi Dyn am ei bechod, yn enwedig am lygredigaeth ei nattur, a'r pechod o Anghredinaeth (am ba un y mae 'n gweled yn eglur y bydd e damnedig, ⟨p. 165⟩oddi-eithr cael o honaw drug aredd ar law Dduw, trwy ffydd yn Iesu Grist) Joan. 16. 8, 9. Rhuf. 7. 24. Psal. 51. 5. Mar. 16. 16.
Y Golwg a'r ystyriaeth ymma sydd yn gweithio yntho dristwch a chywilydd am •echod, Psal. 38. 18. Jer. 31. 19. Ac ym-mhellach y mae Iachawdur y Byd wedi ei wneuthur yn gydnabyddus iddo, a'r llwyr-gwbl anghenrheidrwydd hefyd o lynu wrtho ef am fywyd; ac o herwyd hynny y mae fo 'n newynu ac yn sychedu •m Grist; ac ir newyn a'r syched ymma y mae Addewidiou Duw yn perthynu. Gal. 1. 16. Act. 4. 12. Mat. 5. 6. Dat. 22. 16. Yn awr yn ôl cadernid, neu wendid ei ffydd ef yn ei Achubwr felly y mae ei Lawenydd a'i heddwch ef, a i serch hefyd at Sancteiddrwydd, a'i ddymuniad i adnabod Crist yn well, ac iw wasanaethu ef yn y Byd presennol. Eithr er fy mod yn dywedyd, fod Gwaith Grâs yn ymddangos mal hyn yn yr Enaid lle 'i bytho; etto ni ddichon yr Enaid cnd yn anfynych iawn farnu, mai Gwaith Gras ydyw 'r peth y mae fo 'n ei gymmeryd tan yr enw hynny: Oblegit ei lygredigaethais weithie, a'i Reswm wedi ei gam arfer ar brydiau eraill, a *nadant iddo iawn farnu ynghylch y matter ymma: Ac am hynny rhaid yw bod Barn bwyllog ⟨p. 166⟩iawn yn yr hwn sydd â'r gwaith ymma yntho, cyn y gallo fe gasclu 'n ddilys, mai Gwaith Grâs ydyw 'r peth.
Y mae 'r Grâs ymma mewn Dyn yn ymddangos i eraill mal hyn. Yn Gyncaf, Trwy Gyfaddefiad †prûdd difrifo• o'i ffydd yng-Hrist, Rhuf. 10. 10. Yn Ail, Trwy fuchedd gyfattebol ir gyffes honno, gan fod yn sanctaidd yn ei ymarweddiad, ac yn ei Galon, gan ymdrechu hefyd i wneuthur ei Deulu 'n Sanctaidd (os bydd gantho Deulu) yr hyn yn gyffredinol sy'n dyscu iddo, i gashau pechod o'i Galon, i ffieiddio ei hunan yn y dirgel am dano, ac i ymegnio i ddarostwng ef yn ei Deulu; ac i dderchafu Sancteidarwydd yn y Byd; nid trwy siarad yn vnic, megis y gwna y Chwedleugar a'r Rhagrithwyr; ond trwy ymddarostyngiad beunyddiol, mewn ffydd a chariad i Nerth Gair yr Arglwydd, gan ymorchestu byw yn ei ôl ef.
Ac in awr Sir, od oes gennych ddim i ddywedyd in erbyn yr eglur hád byrr ymma, ynghylch gwaith Grâs in yr enaid, neu in erbyn y mod y mae 'n datcuddio ei hunan lle y bytho, Mynegwch i mi hynny; onid e Rhoddwch gennadi mi ofyn i chwi ail gwestiwn.
Ac yn awr Syr, od oes gennych ddim i ddywedyd yn erbyn yr eglur hád byrr ymma, ynghylch gwaith Grâs yn yr enaid, neu yn erbyn y modd y mae 'n datcuddio ei hunan lle y bytho, Mynegwch i mi hynny; onid e Rhoddwch gennadi mi ofyn i chwi ail gwestiwn.
Ffy. Fy nghwestiwn i yw hyn. A ces gennych chwi brofiad ynoch eich hunan o'r rhan gyntaf o'r eglur had ymma owaith Grâs in y Gallon? Ac a ydyw eich buchedd a'ch ymarweddiad chwi in tystiolaethu hynny? (cauys lle bo calon lân, y mae buchedd glân, Mat. 12. 35.) neu ynteu a ydyw 'ch Crefydd chwi in sefyll in unic mewn Geiriau ac ymadroddion, ac nid mewn Gweithred a Gwirionedd? Attolwg os ydychi ar fedr fy atteb i in y matter ymma, na ddywedwch ddim *rhagor nag a wyddoch y bid i'r Goruchaf ddywedyd Amen gydag ef; na dim hefyd and y peth a allo eich Cydwybod eich cyfiawhau chwi yntho. Canys nid yr hwn sydd in ei ganmol ei hun sydd gymmeradwy, and yr hwn y mae 'r Arglwydd in ei ganmol, 2 Cor. 10 18. Heblaw hynny, Anwiredd mawr jawn ydyw, i Din ddywedyd, yr ydwyf fall hyn, ac fall hyn pan fyddo ei ymarweddiad a'i holl gymmydogion in dywedyd may celwyddog ydyw fo.
Ffy. Fy nghwestiwn i yw hyn. A ces gennych chwi brofiad ynoch eich hunan o'r rhan gyntaf o'r eglur had ymma owaith Grâs yn y Galon? Ac a ydyw eich buchedd a'ch ymarweddiad chwi yn tystiolaethu hynny? (cauys lle bo calon lân, y mae buchedd glân, Mat. 12. 35.) neu ynteu a ydyw 'ch Crefydd chwi yn sefyll yn vnic mewn Geiriau ac ymadroddion, ac nid mewn Gweithred a Gwirionedd? Attolwg os ydychi ar fedr fy atteb i yn y matter ymma, na ddywedwch ddim *rhagor nag a wyddoch y bydd i'r Goruchaf ddywedyd Amen gydag ef; na dim hefyd ond y peth a allo eich Cydwybod eich cyfiawhau chwi yntho. Canys nid yr hwn sydd yn ei ganmol ei hun sydd gymmeradwy, ond yr hwn y mae 'r Arglwydd yn ei ganmol, 2 Cor. 10 18. Heblaw hynny, Anwiredd mawr iawn ydyw, i Ddyn ddywedyd, yr ydwyf fal hyn, ac fal hyn pan fyddo ei ymarweddiad a'i holl gymmydogion yn dywedyd mai celwyddog ydyw fo.
Chwed. Ina y dechrevodd Chewdleugar *wridio; and wedi dyfod o honaw ychydig atto ei hun, efe a attebodd fall hyn. Chwi a ddaethoch in awr at Brofiad, at Gydwybod, at Dduw, ac ⟨p. 168⟩†i appelio atto ef am Gyfiawnhaad o'• hyn a lefarir: Nid oeddwn i in disgwy• am y faith ymddiddanion a hyn: ac nid oes in fy mrŷd i roddi atteb ir cyfryw Gwestiwnau; oblegit nad wyf in fy nghyfrif fy hun in rhwym i hynny, oddieithr eich bod chwi in cymmeryd arnoch fod in ‖Ymholydd: A phettaech chwi y faith ŵr, etto mi a ellwn wrthod eich cymmeryd chwi in Farnwr arnaf: eithr attolwg, a gafi wybod gennych, pa ham yr ydych in gofyn i mi y cyfryw Gwestiwnau?
Chwed. Yna y dechreuodd Chewdleugar *wridio; ond wedi dyfod o honaw ychydig atto ei hun, efe a attebodd fal hyn. Chwi a ddaethoch yn awr at Brofiad, at Gydwybod, at Dduw, ac ⟨p. 168⟩†i appelio atto ef am Gyfiawnhaad o'• hyn a lefarir: Nid oeddwn i yn disgwy• am y fath ymddiddanion a hyn: ac nid oes yn fy mrŷd i roddi atteb ir cyfryw Gwestiwnau; oblegit nad wyf yn fy nghyfrif fy hun yn rhwym i hynny, oddieithr eich bod chwi yn cymmeryd arnoch fod yn ‖Ymholydd: A phettaech chwi y fath ŵr, etto mi a ellwn wrthod eich cymmeryd chwi yn Farnwr arnaf: eithr attolwg, a gafi wybod gennych, pa ham yr ydych yn gofyn i mi y cyfryw Gwestiwnau?
Ffy. Am fy mòd in eich gweled chwi in *hylithr i siarad; ac oblegit fy mod in tybied, nad oes dim ynoch and gwybodaeth in unic. Ac i ddywedyd i chwi y cyfan wirioned, Mi a glywais am danoch, may Gwr ydychi, ac y sydd a'i Grefydd in sefyll in unic mewn Geiriau, a bod eich ymarweddiad in anghyfattebol i' ch proofs. Dywedant hefyd †taw brycheuyn ydych ym-mhlith Cristianogion; a bod Crefydd in dioddef lawyer o wr adwydd oblegit eich annuwiol ymarweddiad; a bod rhai eisus wedi tramgwyddo o herwydd eich ffyrdd ddrygionus chwi; a bod bagad etto mewn enbydrwydd, i gael eu cyfyrgolli trwy eich siampl ddrwg chwi. Eich Crefydd a Meddwdod in y Tafarn-dy, a Chybydd-dod, ac Aflendid, a Thyngu, a ⟨p. 169⟩Rhegu, a dywedyd Celwydd, a chadw Cyfeillach offer, &c. a †gyd-safant gyda chwi. Y mae 'r Ddihareb in wir am danochi, yr hon a ddywedir am Buttain, self, Ei bod hi 'n Gwilydd ir holl Wragedd, felly 'r ydych chwithau 'n Gwilydd ir holl Broffesswyr.
Ffy. Am fy mòd yn eich gweled chwi yn *hylithr i siarad; ac oblegit fy mod yn tybied, nad oes dim ynoch ond gwybodaeth yn vnic. Ac i ddywedyd i chwi y cyfan wirioned, Mi a glywais am danoch, mai Gwr ydychi, ac y sydd a'i Grefydd yn sefyll yn vnic mewn Geiriau, a bod eich ymarweddiad yn anghyfattebol i' ch proffes. Dywedant hefyd †taw brycheuyn ydych ym-mhlith Cristianogion; a bod Crefydd yn dioddef llawer o wr adwydd oblegit eich annuwiol ymarweddiad; a bod rhai eisus wedi tramgwyddo o herwydd eich ffyrdd ddrygionus chwi; a bod bagad etto mewn enbydrwydd, i gael eu cyfyrgolli trwy eich siampl ddrwg chwi. Eich Crefydd a Meddwdod yn y Tafarn-dy, a Chybydd-dod, ac Aflendid, a Thyngu, a ⟨p. 169⟩Rhegu, a dywedyd Celwydd, a chadw Cyfeillach ofer, &c. a †gyd-safant gyda chwi. Y mae 'r Ddihareb yn wir am danochi, yr hon a ddywedir am Buttain, sef, Ei bod hi 'n Gwilydd ir holl Wragedd, felly 'r ydych chwithau 'n Gwilydd ir holl Broffesswyr.
Chwed. Gan eich bod cyn barotted i goelio pob chwedl, ac i farnu mor fyrrbwyll, ni allafi dybied lay, nad rhyw wr *anhywaith pen-drwm ydych, ac anaddas i neb ymddiddan â chwi; ac am hynny byddwch wŷch.
Ina y nessaodd Cristion at Ffyddlon, ac a ddywedodd wrtho: fy Mrawd! mi a fynegais i chwi ym-mlaen law yr hyn a ganlynai eich ymddiddanion grasol chwi â 'r Din yma. Mi a wyddwn in ddigon da, na chyttunai eich Geiriau chwi a'i Drachwantau ef. Gwell oedd gantho ymadel â'ch Cyfeillach chwi, nâ gwellhau dim ar ei fuchedd. Eithr efe a aeth ymaith; Gadewch iddo fined; nid oes colled i neb and iddo ef ei hun: Ni †rows e mo'r trwbwl i ninny, i ymadael ag efe in gyntaf. Os parháa fo (megis yr wyfi 'n tybied y gwna) in y cyflwr drwg y mae yntho, ni buasei fo and brycheuyn in ein cwmpeini; ac medd yr Apostol, ‖Gochl y rhai sydd â rhith duwioldeb, eithr wedi ⟨p. 170⟩gwadu ei grim hi. 2 Tim. 3. •. 2 Thes. 3. 6.
Chwed. Gan eich bod cyn barotted i goelio pob chwedl, ac i farnu mor fyrrbwyll, ni allafi dybied llai, nad rhyw wr *anhywaith pen-drwm ydych, ac anaddas i neb ymddiddan â chwi; ac am hynny byddwch wŷch.
Yna y nessaodd Cristion at Ffyddlon, ac a ddywedodd wrtho: fy Mrawd! mi a fynegais i chwi ym-mlaen llaw yr hyn a ganlynai eich ymddiddanion grasol chwi â 'r Dyn yma. Mi a wyddwn yn ddigon da, na chyttunai eich Geiriau chwi a'i Drachwantau ef. Gwell oedd gantho ymadel â'ch Cyfeillach chwi, nâ gwellhau dim ar ei fuchedd. Eithr efe a aeth ymaith; Gadewch iddo fyned; nid oes colled i neb ond iddo ef ei hun: Ni †rows e mo'r trwbwl i nyni, i ymadael ag efe yn gyntaf. Os parháa fo (megis yr wyfi 'n tybied y gwna) yn y cyflwr drwg y mae yntho, ni buasei fo ond brycheuyn yn ein cwmpeini; ac medd yr Apostol, ‖Gochl y rhai sydd â rhith duwioldeb, eithr wedi ⟨p. 170⟩gwadu ei grym hi. 2 Tim. 3. •. 2 Thes. 3. 6.
Ffy. Eithr y mae 'n dda gennif, gael o honof yr ychydig ymddiddan yma ag ef. Fe ddaw 'r pethau hyn *ysgatfydd iw gôf ef drachefn. Pa †wed bynnag, Myfi a osodais bethau in eglur o'i flaen ef; ac felly 'rwi 'n ‖ddi-evog oddiwrth ei waed ef os bid e colledig.
Ffy. Eithr y mae 'n dda gennif, gael o honof yr ychydig ymddiddan yma ag ef. Fe ddaw 'r pethau hyn *ysgatfydd iw gôf ef drachefn. Pa †wedd bynnag, Myfi a osodais bethau yn eglur o'i flaen ef; ac felly 'rwi 'n ‖ddi-euog oddiwrth ei waed ef os bydd e colledig.
Cris. Da jawn y gwnaethoch, gan i chwi in eich ymddiddan ddangos iddo mor eglur, y drwg gyflwr y mae fo yntho. Nid oes nemawr in y Dyddiau hyn, mor ffyddlou iw cymmydogion in y matterion yma: A thyna un achos pa ham y mae Crefydd mor ddrewllyd in ffroenau llaweroedd: Canys y Siaradwyr ynfyd hyn (Crefydd pa ray sy 'n sefyll in unic ar flaen ei Tafodau, gan fod in frwnt ac in offer in eu hymarweddiad) yd ynt in peri ir Bid *synnu in y faith fodd, fall na wyddant hwy pa beth i dybied am Ddynion crefyddol, gan fod bagad o'r gwâg-siaradwyr hyn wedi eu derbyn iw cymdeithas hwynt; ac y mae 'r Bid in messur eraill wrth y rhain; ac felly o achos diffeithdra y cyfryw Ddynion ‖swrddanllyd, y mae Crefydd in cael ei †nyrddo, a'r rhai diragrith in cael eu trysthau. Mi fynwn, pe argyhoeddai pawb hwynthwy, megis y ⟨p. 171⟩darfu i chwi argyhoeddi 'r Clapci hwn: canys trwy ‖ddelio felly â'r faith Ddynion, fe i' gwneid hwy, nail ai 'n fwy cydffurfiol a chrefydd, neu ynte fe fyddai Cyfeillach y Saint in rhy *dwym iddynt. Ina y canodd Ffyddlon fall hyn.
Dechrevodd y Chwedleuwr *serfyll,
Ar y cyntaf †ddercha 'i Escyll,
Gan ryfygu cwympo a ‖gorfod
Pawb o'i flaen, wrth nerth ei dafod.
Mor *hyawdlaidd y chwedlevodd!
And hwy 'n gyntaf y dechrevodd
Ffyddlon sôn, am râs jachusol,
F'aeth y Cyfaill in ei wrthol.
Fall y †Lloer o'i lawn oleuni,
Sy'n mind lay lay hid ‖ei geni;
Felly hefyd 'r a 'r holl Ddynion,
And sy'n nabod *Gwaith y Gallon.
Ac fell hyn hwy a aethant ym-mlaen dan siarad ynghylch y pethau a welsent in ei Taith; a thrwy hynny, hwy a wnaethant y ford honno in †ddifyr, yr hon in ddiammeu, heb y cyfryw ymddiddanion, a fuasei 'n anhyfryd iddynt: canys mewn Anialwch yr oeddent hwy yr holl amser hyn.
In awr, wedi dyfod o honynt o fewn ychydig allan o'r Anialwch, hwy a ganfuant Efangylwr in eu canlyn hwynt: A chwedi iddo eu gorddiwes, fe a gyfarchodd well iddynt, ac a Ddywedodd ⟨p. 172⟩[…] ⟨p. 173⟩[…] ⟨p. 172⟩wrthynt, Tangneddyf i chwi fy anwyl Garedigion, ac i bawb o'ch Cynnorthwy-wyr.
Cris. Da iawn y gwnaethoch, gan i chwi yn eich ymddiddan ddangos iddo mor eglur, y drwg gyflwr y mae fo yntho. Nid oes nemawr yn y Dyddiau hyn, mor ffyddlou iw cymmydogion yn y matterion yma: A thyna vn achos pa ham y mae Crefydd mor ddrewllyd yn ffroenau llaweroedd: Canys y Siaradwyr ynfyd hyn (Crefydd pa rai sy 'n sefyll yn vnic ar flaen ei Tafodau, gan fod yn frwnt ac yn ofer yn eu hymarweddiad) yd ynt yn peri ir Byd *synnu yn y fath fodd, fal na wyddant hwy pa beth i dybied am Ddynion crefyddol, gan fod bagad o'r gwâg-siaradwyr hyn wedi eu derbyn iw cymdeithas hwynt; ac y mae 'r Byd yn messur eraill wrth y rhain; ac felly o achos diffeithdra y cyfryw Ddynion ‖swrddanllyd, y mae Crefydd yn cael ei †nyrddo, a'r rhai diragrith yn cael eu trysthau. Mi fynwn, pe argyhoeddai pawb hwynthwy, megis y ⟨p. 171⟩darfu i chwi argyhoeddi 'r Clapci hwn: canys trwy ‖ddelio felly â'r fath Ddynion, fe i' gwneid hwy, naill ai 'n fwy cydffurfiol a chrefydd, neu ynte fe fyddai Cyfeillach y Sainct yn rhy *dwym iddynt. Yna y canodd Ffyddlon fal hyn.
Dechreuodd y Chwedleuwr *serfyll,
Ar y cyntaf †ddercha 'i Escyll,
Gan ryfygu cwympo a ‖gorfod
Pawb o'i flaen, wrth nerth ei dafod.
Mor *hyawdlaidd y chwedleuodd!
Ond hwy 'n gyntaf y dechreuodd
Ffyddlon sôn, am râs iachusol,
F'aeth y Cyfaill yn ei wrthol.
Fal y †Lloer o'i llawn oleuni,
Sy'n mynd lai lai hyd ‖ei geni;
Felly hefyd 'r a 'r holl Ddynion,
Ond sy'n nabod *
*rhyfeddu
‖Mawr •u siarad.
†diwyno.
‖wneu thur.
*bothboeth
*Anwadal.
†derchafu
‖gorchjygu.
*Ffraeth.
†Llevad.Lleuad.
‖Ei newidiad.
*Gwaith grâs in in y GallonGwaith grâs yn yn y Galon
Cris. a Ffyddlon. Croesaw, a chan Croesaw Garedig Efangylwr: wrth welled eich wynebpryd, nid allwn ni lay nâ chofio eich hen garedigrwydd, a'ch *llafur diflin er e•n Daioni tragwyddol. O mor ddymunol yw'ch Cyfeillach i ninny y Pererinion truain! Ac wedi Mynegi iddo y cwbl oll a ddigwyddasai iddynt in ei Taith, a pha fodd, ac mor anhawsed y daethant hwy ir Lle yr oeddent in awr yntho, fe lefarodd Efangylwr wrthynt hwy fall hyn; 'Rwi'n llawenychu 'n ddirfawr, nid am i chwi gyfarfod â phrofedigaethau, and am i chwi eu gorchfyg• hwynt; ac hefyd am barháu o honoch i ymdeithio in y ford hon hid y Did presennol, er bod ynoch lawyer o wendid.
'Rwi 'n dra llawen (meddaf) am y pethau hyn, in gystal er fy mwyn fy hun, ac er eich mwyn chwithe: Myfi a havais, a chwithau a fedasoch; ac y mae 'r did in dyfod, in yr hwn y 2caiff y sawl a havodd, a'r sawl a fedodd gyd-lawenhau (hynny yw os parhewch 3chi hid y diwedd in eich ford) canys in ei jawn bryd y medwch oni ddeffygiwch. Y mae Coron anllygredig o'ch 4blaen chwi, felly rhedwch fell y caffoch ⟨p. 173⟩afael arni. Y mae rhai 'n mined allan i geisio meddiannu y Goron hon, ac wedi mined ymmhell am dani, y mae arall in dyfod, ac in ei dwyn hi oddiarnynt. Deliwch gan hynny yr hyn sydd gennych, fell na ddygo neb eich Coron 5chwi. Nid ydychi etto allan o gyrhaedd ergydion Satan. Ni wrthwynebasoch etto hid at waed, gan ymdrech in erbyn pechod, Heb. 12. 4. Bydded Teyrnas Nefoedd in wastadol o flaen eich llygaid; a bydded gennych ffydd gadarn ynghylch y pethau sydd anweledig. Na choeliwch fod eich hapusrwydd in sefyll mewn dim y sydd tu yma 'r Nefoedd: Ac in ‖bendifaddeu, edrychwch in fanol at eich calonnau eich hunain a'u trachwantau; canys y maent in fwy ei twill nâ dim, ac in ddrwg diobaith Jer. 17. 10. Gosodwch eich wynebau fall *Callestr in eu herbyn: y mae 'r hwn sy 'n Holl-alluog in y Nef ac ar y Ddaiar in †eich plaid chwi.
Cris. a Ffyddlon. Croesaw, a chan Croesaw Garedig Efangylwr: wrth weled eich wynebpryd, nid allwn ni lai nâ chofio eich hen garedigrwydd, a'ch *llafur diflin er e•n Daioni tragwyddol. O mor ddymunol yw'ch Cyfeillach i nyni y Pererinion truain! Ac wedi Mynegi iddo y cwbl oll a ddigwyddasai iddynt yn ei Taith, a pha fodd, ac mor anhawsed y daethant hwy ir Lle yr oeddent yn awr yntho, fe lefarodd Efangylwr wrthynt hwy fal hyn; 'Rwi'n llawenychu 'n ddirfawr, nid am i chwi gyfarfod â phrofedigaethau, ond am i chwi eu gorchfyg• hwynt; ac hefyd am barháu o honoch i ymdeithio yn y ffordd hon hyd y Dydd presennol, er bod ynoch lawer o wendid.
'Rwi 'n dra llawen (meddaf) am y pethau hyn, yn gystal er fy mwyn fy hun, ac er eich mwyn chwithe: Myfi a hauais, a chwithau a fedasoch; ac y mae 'r dydd yn dyfod, yn yr hwn y 2caiff y sawl a hauodd, a'r sawl a fedodd gyd-lawenhau (hynny yw os parhewch 3chi hyd y diwedd yn eich ffordd) canys yn ei iawn bryd y medwch oni ddeffygiwch. Y mae Coron anllygredig o'ch 4blaen chwi, felly rhedwch fel y caffoch ⟨p. 173⟩afael arni. Y mae rhai 'n myned allan i geisio meddiannu y Goron hon, ac wedi myned ymmhell am dani, y mae arall yn dyfod, ac yn ei dwyn hi oddiarnynt. Deliwch gan hynny yr hyn sydd gennych, fel na ddygo neb eich Coron 5chwi. Nid ydychi etto allan o gyrhaedd ergydion Satan. Ni wrthwynebasoch etto hyd at waed, gan ymdrech yn erbyn pechod, Heb. 12. 4. Bydded Teyrnas Nefoedd yn wastadol o flaen eich llygaid; a bydded gennych ffydd gadarn ynghylch y pethau sydd anweledig. Na choeliwch fod eich hapusrwydd yn sefyll mewn dim y sydd tu yma 'r Nefoedd: Ac yn ‖bendifaddeu, edrychwch yn fanol at eich calonnau eich hunain a'u trachwantau; canys y maent yn fwy ei twyll nâ dim, ac yn ddrwg diobaith Jer. 17. 10. Gosodwch eich wynebau fal *
Cris. Ina y diolchodd Cristion iddo am ei gyngor, gan ddamuno arno (in ei enw ei hunan a Ffyddlon) i hyfforddi nhw ym-mhellach, pa fodd i fined y *rhan ddiwethaf o'i ford; oblegit ebb efe, ni a wyddom in ddilys, may Prophwyd ydych, ac y gellwch chi ragfynegi y pethau a ddigwyddant i ni ⟨p. 174⟩†rag-law in ein Taith, ac hefyd yspyssu i ni, pa fodd y gallwn wrthwynebu a gorchfygu y profedigaethau y gyfarfyddwn ag hwynt.
Cris. Yna y diolchodd Cristion iddo am ei gyngor, gan ddamuno arno (yn ei enw ei hunan a Ffyddlon) i hyfforddi nhw ym-mhellach, pa fodd i fyned y *rhan ddiwethaf o'i ffordd; oblegit eb efe, ni a wyddom yn ddilys, mai Prophwyd ydych, ac y gellwch chi ragfynegi y pethau a ddigwyddant i ni ⟨p. 174⟩†rag-llaw yn ein Taith, ac hefyd yspyssu i ni, pa fodd y gallwn wrthwynebu a gorchfygu y profedigaethau y gyfarfyddwn ag hwynt.
Efang. Ina ebe Efangylwr, Fy Mhlant anwyl, Chwi a glywsoch allan o'r yscrythur, may trwy lawyer o orthrymderau 1y mae in rhaid i ni fined i Deyrnas Dduw: Ac hefyd fod rhwymau a blinderau ym-mhob Dinas in ein haros 2ni: Ac am hynny na ddisgwyliwch fined ym-mhell ar eich Pererindod hebddynt, in rhyw fodd neu gilydd. Chwi a gowsoch beth tystiolaeth am y gwirionedd yma *in barod; a chwi a gewch anghwaneg ar fir: Canys yr ydych in awr, megis y gwelwch, ar fined allan o'r Anialwch hwn; ac chwi a ddewch in ebrwydd i Dref, yr hon a ganfyddwch chi †y boir o'ch blaen: Ac in y Dref honno y ‖gwarchaeir chwi 'n galled gan elynion, y rhai a ymdrechant à'i holl nerth i'ch llâdd chwi. A byddwch siccr o hyn, y gorfydd ar un o honoch, oni orfydd ar y llall, selio a'i waed y dystiolaeth yr udych in ei ddal: Eithr byddwch ffyddlon hid Angeu, a'r Brenin a rid i chwi Goron y bywyd, Dat. 2. 10. A'r hwn a fyddo marw yno, er y bid ei farwolaeth ef in annaturiol, ai boenau and odid in ⟨p. 175⟩ddirfawr, a gaiff y goreu er hynny ar ei Gyfaill; nid in unic o herwydd y derbynnir ef in gyntach ir Ddinas nefol, eithr hefyd oblegit y bid iddo ddiangc rhag lawyer o drueni ac *helbulon, y rhai a ddigwyddant ir llall, cyn ei ddyfod ef i ben ei siwrnai. Eithr pan ddeloch ir Dref, a gweled yr hyn oll, a rag-fynegais i chwi yma, wedi ei cyflawni; yna cofiwch fi eich Cyfaill; ac ymwrolwch, a gorchymmynwch gadwedigaeth eich eneidiau i Dduw, megis i Greawdwr ffyddlon, gan wneuthur yr hyn sydd dda in ei olwg ef, 1 Pet. 4. 19.
Ina mi a welais in fy mreuddwyd, hwyn gyntaf ac y daethant allan o'r anialwch, ganfod o honynt Dref ar eu cyfer, a'i Henw hi yw Gwagedd, ac ynthi hi y cedwir fair trwy 'r holl flwyddyn, yr hon a elwir fair Gwa|'gedd, am fod y Dref lle yr ydys in ei chadw hi in yscafnach nâ Gwagedd; ac hefyd am nad yw y cwbl a werthir yno, neu sy'n dyfod yno, ddim amgen nâ Gwagedd, megis y dywedodd y Gwr Doeth, Gwagedd yw 'r cwbl, Isaiah. 40. 17. Preg. 1. 2.
Nid fair newydd, and hên fair ydyw hon: Mi a ddangosaf i chwi ei Dechrevad hi.
⟨p. 176⟩Er is agos i bum mîl o flynyddoedd, yr oedd Pererinion in ymdeithio tua 'r Ddinas nefol; a Beelzebub, Apol-lion, ynghyd a'r Cythreuliaid eraill a wybuant wrth y llwybr a wnaethei y Pererinion, fod ei ford hwy ir Ddinas nefol in mined trwy ganol *Tref Gwagedd;
Efang. Yna ebe Efangylwr, Fy Mhlant anwyl, Chwi a glywsoch allan o'r yscrythur, mai trwy lawer o orthrymderau 1y mae yn rhaid i ni fyned i Deyrnas Dduw: Ac hefyd fod rhwymau a blinderau ym-mhob Dinas yn ein haros 2ni: Ac am hynny na ddisgwyliwch fyned ym-mhell ar eich Pererindod hebddynt, yn rhyw fodd neu gilydd. Chwi a gowsoch beth tystiolaeth am y gwirionedd yma *yn barod; a chwi a gewch anghwaneg ar fyrr: Canys yr ydych yn awr, megis y gwelwch, ar fyned allan o'r Anialwch hwn; ac chwi a ddewch yn ebrwydd i Dref, yr hon a ganfyddwch chi †y boir o'ch blaen: Ac yn y Dref honno y ‖gwarchaeir chwi 'n galed gan elynion, y rhai a ymdrechant à'i holl nerth i'ch llâdd chwi. A byddwch siccr o hyn, y gorfydd ar vn o honoch, oni orfydd ar y llall, selio a'i waed y dystiolaeth yr vdych yn ei ddal: Eithr byddwch ffyddlon hyd Angeu, a'r Brenin a rydd i chwi Goron y bywyd, Dat. 2. 10. A'r hwn a fyddo marw yno, er y bydd ei farwolaeth ef yn annaturiol, ai boenau ond odid yn ⟨p. 175⟩ddirfawr, a gaiff y goreu er hynny ar ei Gyfaill; nid yn vnic o herwydd y derbynnir ef yn gyntach ir Ddinas nefol, eithr hefyd oblegit y bydd iddo ddiangc rhag llawer o drueni ac *helbulon, y rhai a ddigwyddant ir llall, cyn ei ddyfod ef i ben ei siwrnai. Eithr pan ddeloch ir Dref, a gweled yr hyn oll, a rag-fynegais i chwi yma, wedi ei cyflawni; yna cofiwch fi eich Cyfaill; ac ymwrolwch, a gorchymmynwch gadwedigaeth eich eneidiau i Dduw, megis i Greawdwr ffyddlon, gan wneuthur yr hyn sydd dda yn ei olwg ef, 1 Pet. 4. 19.
Yna mi a welais yn fy mreuddwyd, hwyn gyntaf ac y daethant allan o'r anialwch, ganfod o honynt Dref ar eu cyfer, a'i Henw hi yw Gwagedd, ac ynthi hi y cedwir ffair trwy 'r holl flwyddyn, yr hon a elwir ffair Gwa|'gedd, am fod y Dref lle yr ydys yn ei chadw hi yn yscafnach nâ Gwagedd; ac hefyd am nad yw y cwbl a werthir yno, neu sy'n dyfod yno, ddim amgen nâ Gwagedd, megis y dywedodd y Gwr Doeth, Gwagedd yw 'r cwbl, Esay. 40. 17. Preg. 1. 2.
Nid ffair newydd, ond hên ffair ydyw hon: Mi a ddangosaf i chwi ei Dechreuad hi.
ac am hynny hwy a ddychymygasant i godly yma fair, i barhau trwy gydol y flwyddyn, in yr honey gwerthid pob math o Waged. Am hynny fe werthir ynthi bob rhyw o farsiandiaeth, megis Tai, Tiroedd, Celfyddydau, Swyddau uchel, Anrhydedd, Gwledydd, Teyrnasoedd, Trachwantau, †Trythyllwch o bob math, megis Putteiniad a'i Llatteion, Gwragedd, Gwyr, Plant, Meistred, ‖Gweinidogion, Bywydau, Gwaed, Cyrph ac Eneidiau pobl, Arian, Aur, Perlau, a pha beth nas cair ar werth yma.
Ac heblaw hynny, cair gweled in y fair hon bob amser, *Hudolwyr, Twyllwyr, †Chwaryddion, Ynfydion, Eppaod, Cnafiaid, Rogiaid o bob math; Lladron, Llofryddion, Godinebwyr, ac Anvdonwyr wedi eu diwyno a gwaed gwirion.
Ac megis y mae mewn ffeiriau eraill (lay eu ‖bri) felly hefyd y mae yma amryw *heolydd, tan eu henwau priodol, ⟨p. 177⟩lle y gwerthir y cyfryw farsiandiaeth. Y mae yma Heol y Brittaniaid, Heol y Ffrancod, Heol yr Italiaid, Heol yr Hyspaenwyr, a Heol y Germaniaid, lle mae amryw faith o waged ar werth. And megis mewn ffeiriau eraill y mae rhyw bethau in fwy enwedigol iw cael ar werth, felly Marsiandiaeth Rhufain sy'n cerdded orau in y fair yma, and body Brittaniaid, a hyw †Nasiwnau eraill, in dibrissio'r Marsiandiaeth hynny.
In awr fall y dywedais, y mae 'r ford ir Ddinas Nefol in mined in union trwy 'r Dref hon; A'r neb a fynno fined ir Ddinas honno, heb fined trwy 'r Dref yma, rhaid iddo fined allan o'r bid, 1 Cor. 5. 10. Fe orfu ar Dywysog y Tywysogion, pan yr oedd ef ar y Ddaiar, fined trwy 'r Dref a'r fair hon idd ei wlâd ei hun; ac fo'i gwahoddwyd ef gan Beelzebub Pen llywodraethwr y fair, i brynu o'i Waged ef: Je cynnigiodd i wneuthur ef in Arglwydd y fair, pe buasai ef and yngrymmu iddo, a'i addoli ef wrth fined trwy 'r Dref. Ac oblegit bod Tywysog y Tywysogion in dra anrhydeddus, dygodd Beelzebub ef o Heol i Heol, gan ddangos iddo holl Deyrnasoedd y Bid mewn munyd awr; ⟨p. 178⟩fall y gallai fo (pettaisai bossibl) ‖ddenu 'r Bendigedig hwnnw i brynu peth o'i waged ef. Eithr nid oedd gantho ef ddim search at y cyfryw farsiandiaeth, ac am hynny efe a aeth ymaith o'r Dref, heb *wario cymmaint ac un hatling ar y Gwagedd yma. Mat. 4. Luc. 4.
In awr fall y dywedais i, yr oedd in rhaid ir Pererinion hyn fined trwy r fair yma: Eithr hwy'n gyntaf ac y daethant yno, fe gyffrowyd yr holl werin oedd in y fair; a'r holl Dref a ymgasclasant o'u hamgylch hwynt, fall p•ttaesent mewn hwb-hwb;
ac am hynny hwy a ddychymygasant i godi yma ffair, i barhau trwy gydol y flwyddyn, yn yr hon y gwerthid pob math o Wagedd. Am hynny fe werthir ynthi bob rhyw o farsiandiaeth, megis Tai, Tiroedd, Celfyddydau, Swyddau uchel, Anrhydedd, Gwledydd, Teyrnasoedd, Trachwantau, †Trythyllwch o bob math, megis Putteiniad a'i Llatteion, Gwragedd, Gwyr, Plant, Meistred, ‖Gweinidogion, Bywydau, Gwaed, Cyrph ac Eneidiau pobl, Arian, Aur, Perlau, a pha beth nas cair ar werth yma.
Ac heblaw hynny, cair gweled yn y ffair hon bob amser, *Hudolwyr, Twyllwyr, †Chwaryddion, Ynfydion, Eppaod, Cnafiaid, Rogiaid o bob math; Lladron, Llofryddion, Godinebwyr, ac Anvdonwyr wedi eu diwyno a gwaed gwirion.
Ac megis y mae mewn ffeiriau eraill (llai eu ‖bri) felly hefyd y mae yma amryw *heolydd, tan eu henwau priodol, ⟨p. 177⟩lle y gwerthir y cyfryw farsiandiaeth. Y mae yma Heol y Brittaniaid, Heol y Ffrancod, Heol yr Italiaid, Heol yr Hyspaenwyr, a Heol y Germaniaid, lle mae amryw fath o wagedd ar werth. Ond megis mewn ffeiriau eraill y mae rhyw bethau yn fwy enwedigol iw cael ar werth, felly Marsiandiaeth Rhufain sy'n cerdded orau yn y ffair yma, ond bod y Brittaniaid, a hyw †Nasiwnau eraill, yn dibrissio'r Marsiandiaeth hynny.
Yn awr fal y dywedais, y mae 'r ffordd ir Ddinas Nefol yn myned yn vnion trwy 'r Dref hon; A'r neb a fynno fyned ir Ddinas honno, heb fyned trwy 'r Dref yma, rhaid iddo fyned allan o'r byd, 1 Cor. 5. 10. Fe orfu ar Dywysog y Tywysogion, pan yr oedd ef ar y Ddaiar, fyned trwy 'r Dref a'r ffair hon idd ei wlâd ei hun; ac fo'i gwahoddwyd ef gan Beelzebub Pen llywodraethwr y ffair, i brynu o'i Wagedd ef: Ie cynnigiodd i wneuthur ef yn Arglwydd y ffair, pe buasai ef ond yngrymmu iddo, a'i addoli ef wrth fyned trwy 'r Dref. Ac oblegit bod Tywysog y Tywysogion yn dra anrhydeddus, dygodd Belzebub ef o Heol i Heol, gan ddangos iddo holl Deyrnasoedd y Byd mewn munyd awr; ⟨p. 178⟩
a hynny o herwydd amryw resymmau.
In Gyntaf, Yr oedd y Pererinion wedi eu dilladu â'r cyfryw wiscoedd, nad ydoedd gan n•b in y dref a'r fair honno moi bath: Ac oblegit hynny yr oeddent in Llygadrythu in rhyfeddol arnynt. Rhai a ddywedent may †Ynfydion oeddent, Rhai may Bedlemaid, ac eraill a ddywedent, may Gwyr o wlâd ddieithr oeddynt.
In Ail, Megis yr oeddynt in rhyfeddu wrth welled eu † Dillad; felly hefyd yr oeddynt in rhyfeddu wrth glywed *eu jaith hwynt; canys nid oedd nemmawr in deal yr hyn a lefarent. Eu jaith hwy ydoedd jaith Gwlâd Canaan; and Gwyr y Bid hwn oedd Pobl y fair; canys yr oeddent in tyngu, ac in rhegu, ac in offrwm eu heneidiau ir Diawl in dra mynych: Ac ⟨p. 179⟩felly o'r nail ben ir fair ir llall, yr oedd y Pererinion a'r sawl oedd in marchnatta yno, megis *Barbariaid y nail ir llall, 1 Cor. 2. 7, 8.
In Drydydd, Y Peth mwyaf rhyfeddol gan y Marsiandwyr ydoedd, fod y Pererinion yma in llwyr-ddibrisio eu holl Farsiandaeth hwy: Canys ni wnaent hwy gymmaint ac edrych ar y pethau oedd ar werth yno; ac os gelwid arnynt i brynu dim, hwy a osodent eu byssedd in eu clystiau, ac a waeddent, Tro heibio fy llygaid, rhag edrych ar Waged; ac a edrychent i fynu, gan arwyddoccau trwy hynny, fod y wâr ar Pethau yr oeddent hwy in ymofyn am danynt, iw cael in unic in y Nefoedd. Psal. 119. 37. Phil. 3. 19, •0
Digwyddodd i ryw watwarwr (wrth ddal sylw ar eu hymddygiad) ofyn iddynt, pa beth a brynwch chi? A hwythau in Sobr jawn a'i hattebasant ef, ein hewyllys ni yw prynu 'r Gwirionedd. Ac ar hyn y cymmerwyd mwy 4o *achlyssur i dirmygu hwynt: Canys rhai in awr a'u gwatworent, rhai †a'u enllibient, a rhai a annogent eraill i curo nhwy. O'r diwedd, yr oedd yr holl fair mewn Terfy sc ac hwbwb, hid onid ‖oedd pob peth allan o Drefn. Ina y mynegwyd y cwbl i Arglwydd y fair; ⟨p. 180⟩ac yntef a ddaeth i wared in ddioed, ac a erchodd i ray o'i Gyfeillion ffyddlonaf i holy hwynthwy in fanol, o achos ba ray yr oedd y faith gynnwrf in yr holl fair.
Felly fe ddygwyd y Gwyr o flaen y Sawl a appwyntiwyd i *hexamnio nhw; a Gofynnwyd iddynt, o bale yr oeddent in dyfod, i bale yr oeddent in mined, ac i ba bwrpas y daethant yno in y faith wiscoedd anarferol? Hwythau a'u hattebasant, may Dieithriaid a Phererinion oeddent in y Bid hwn, a'u bod nhw 'n mined tua ei Gwlâd ei hun, self y Jerusalem nefol;
a hynny o herwydd amryw resymmau.
Yn Gyntaf, Yr oedd y Pererinion wedi eu dilladu â'r cyfryw wiscoedd, nad ydoedd gan n•b yn y dref a'r ffair honno moi bath: Ac oblegit hynny yr oeddent yn Llygadrythu yn rhyfeddol arnynt. Rhai a ddywedent mai †Ynfydion oeddent, Rhai mai Bedlemaid, ac eraill a ddywedent, mai Gwyr o wlâd ddieithr oeddynt.
Yn Ail, Megis yr oeddynt yn rhyfeddu wrth weled eu † Dillad; felly hefyd yr oeddynt yn rhyfeddu wrth glywed *eu iaith hwynt; canys nid oedd nemmawr yn deall yr hyn a lefarent. Eu iaith hwy ydoedd iaith Gwlâd Canaan; ond Gwyr y Byd hwn oedd Pobl y ffair; canys yr oeddent yn tyngu, ac yn rhegu, ac yn offrwm eu heneidiau ir Diawl yn dra mynych: Ac ⟨p. 179⟩felly o'r naill ben ir ffair ir llall, yr oedd y Pererinion a'r sawl oedd yn marchnatta yno, megis *Barbariaid y naill ir llall, 1 Cor. 2. 7, 8.
Yn Drydydd, Y Peth mwyaf rhyfeddol gan y Marsiandwyr ydoedd, fod y Pererinion yma yn llwyr-ddibrisio eu holl Farsiandaeth hwy: Canys ni wnaent hwy gymmaint ac edrych ar y pethau oedd ar werth yno; ac os gelwid arnynt i brynu dim, hwy a osodent eu byssedd yn eu clystiau, ac a waeddent, Tro heibio fy llygaid, rhag edrych ar Wagedd; ac a edrychent i fynu, gan arwyddoccau trwy hynny, fod y wâr ar Pethau yr oeddent hwy yn ymofyn am danynt, iw cael yn vnic yn y Nefoedd. Psal. 119. 37. Phil. 3. 19, •0
Digwyddodd i ryw watwarwr (wrth ddal sylw ar eu hymddygiad) ofyn iddynt, pa beth a brynwch chi? A hwythau yn Sobr iawn a'i hattebasant ef, ein hewyllys ni yw prynu 'r Gwirionedd. Ac ar hyn y cymmerwyd mwy 4o *achlyssur i dirmygu hwynt: Canys rhai yn awr a'u gwatworent, rhai †a'u enllibient, a rhai a annogent eraill i curo nhwy. O'r diwedd, yr oedd yr holl ffair mewn Terfy sc ac hwbwb, hyd onid
ac na roesent hwy ddim achos, nac i 1wiry Dref, nac ir Marsiandwyr ychwaith, i hammbarchi ac i *liuddias hwy in ei siwrnai; oddieithr bod hyn in achos, self, pan y gofynnodd un iddynt pa beth a brynent, atteb o honynt hwythau, may 'r †Gwir y brynent.
Eithr ni choeliei y Swyddogion eu bod nhw ddim amgen nâ Bedlemmaid, a ‖Dynion i maes o'i cof, neu ynteu may pobl oeddynt, ar a ddaethai in bwrpassol, i wneuthur Cynnwrf in y fair. Am hynny hwy a gurasant y Pererinion, gan eu trybaeddu nhw â dom, ac wedi hynny hwy a'u gosodasant mewn *Cratih, mal y byddent in ⟨p. 181⟩Ddrychau ir holl fair. Ac yno y buant dross dro (neu ennyd) in †wrthddrychau i Watwarwyr a Maleuswyr; ac Arglwydd y fair oedd in y cyfamser in chwerthin wrth welled eu hammharchi nhw in y mod yma. Eithr yr oedd y Gwyr in ammyneddgar jawn, heb roi sen am sen, and o'r gwrthwyneb yr oeddynt in bendithio, gan roi geiriau da am ray drwg, a pharch am ammarch.
And rhai o'r fair, wrth graffu in well ar y Pererinion, ac heb farnu in fir-bywyll am danynt, megis eraill, a ddechrevasant geryddu a beio 'r Bobl gyffredin, am eu bod nhw 'n wastadol in gwneuthur cam â'r Dieithriaid yma, in y faith fodd ddirmygus: Hwythau in llidiog a attebasant y sawl oedd in eu ceryddu nhw, gan ddywedyd wrthynt, eu bod nhw cynddrwg a'r Gwyr oedd in y Carchardy, a'u bod hefyd (mewn pob tybygoliaeth) mewn 7Cyngrair ag hwynt, am eu bod in pledio trostynt; ac o herwydd hynny, y caent fod in gyd-gyfrannogion o'u haflwydd hwynt. A'r lleill a ddywedasant, am ddim ar a welsent hwy, fod y Dynion in llonydd ac in sobr, heb chwennych drwg i neb: A bod bagad in marchnatta in y fair, y rhai a haeddent ⟨p. 182⟩eu carcharu, je a'u gosod in y †Pilwri in hytrach nâ'r Dieithriaid yma. A chwedi ymdaeru digon a'i gilydd (a'r Pererinion trwy ‖gydol yr amser in *cario eu hunain in doeth, ac in bwyllog jawn ger ei bron hwynt) hwy a rythrasant y nail ar y llall, gan guro a chlwyfo un ei gilydd.
Ina y dygpwyd y ddau Bererin drachefn o flaen y swyddogion, iw holy 'n fanolach; ac achwynwyd arnynt, may hwynthwy a fu achos o'r Terfyse diweddar a fuasai in y fair. Ac am hynny, fe'i curwyd hwy in ddi-drugaredd, a gosodwyd hwy mewn heirn, a dygwyd hwy mewn cadwynau i fynu ac i wared trwy 'r holl ffai•, er ensiampl a dychryn i eraill, rhag dywedyd o neb ddim in eu plaid, neu ymgyfeillachu ac ymgyssylltu •g hwynt.
ac na roesent hwy ddim achos, nac i wyr 1y Dref, nac ir Marsiandwyr ychwaith, i hammbarchi ac i *liuddias hwy yn ei siwrnai; oddieithr bod hyn yn achos, sef, pan y gofynnodd vn iddynt pa beth a brynent, atteb o honynt hwythau, mai 'r †Gwir y brynent.
Eithr ni choeliei y Swyddogion eu bod nhw ddim amgen nâ Bedlemmaid, a ‖Dynion i maes o'i cof, neu ynteu mai pobl oeddynt, ar a ddaethai yn bwrpassol, i wneuthur Cynnwrf yn y ffair. Am hynny hwy a gurasant y Pererinion, gan eu trybaeddu nhw â dom, ac wedi hynny hwy a'u gosodasant mewn *Cratih, mal y byddent yn ⟨p. 181⟩Ddrychau ir holl ffair. Ac yno y buant dros dro (neu ennyd) yn †wrthddrychau i Watwarwyr a Maleuswyr; ac Arglwydd y ffair oedd yn y cyfamser yn chwerthin wrth weled eu hammharchi nhw yn y modd yma. Eithr yr oedd y Gwyr yn ammyneddgar iawn, heb roi sen am sen, ond o'r gwrthwyneb yr oeddynt yn bendithio, gan roi geiriau da am rai drwg, a pharch am ammarch.
Ond rhai o'r ffair, wrth graffu yn well ar y Pererinion, ac heb farnu yn fyrr-bywyll am danynt, megis eraill, a ddechreuasant geryddu a beio 'r Bobl gyffredin, am eu bod nhw 'n wastadol yn gwneuthur cam â'r Dieithriaid yma, yn y fath fodd ddirmygus: Hwythau yn llidiog a attebasant y sawl oedd yn eu ceryddu nhw, gan ddywedyd wrthynt, eu bod nhw cynddrwg a'r Gwyr oedd yn y Carchardy, a'u bod hefyd (mewn pob tybygoliaeth) mewn 7Cyngrair ag hwynt, am eu bod yn pledio trostynt; ac o herwydd hynny, y caent fod yn gyd-gyfrannogion o'u haflwydd hwynt. A'r lleill a ddywedasant, am ddim ar a welsent hwy, fod y Dynion yn llonydd ac yn sobr, heb chwennych drwg i neb: A bod bagad yn marchnatta yn y ffair, y rhai a haeddent ⟨p. 182⟩eu carcharu, ie a'u gosod yn y †Pilwri yn hytrach nâ'r Dieithriaid yma. A chwedi ymdaeru digon a'i gilydd (a'r Pererinion trwy
1H•b. 11. 13. 14, 16.
*Rhwystro.
†Self Gwirioneddau DuwSef Gwirioneddau Duw
‖Rhai wedi gwallgofi.
*Carol ar•• bychan, lle y •••ir Scoidiod.
†Pethau a fo gerbron llygaid un.Pethau a fo gerbron llygaid vn.
Eithr Cristion a Ffyddlon a ddygafant eu hunain in ddocthach etto, gan dderbyn y †sarháad a'r dirmyg a gowsont, gyda chymmaint o ammynedd a llarieidd-dra, hid oni ynnillasant trwy hynny lawyer o bobly fair iw plaid, er nad oeddynt and nifer fechan iw *cystadlu á'r lleill. A gwnaeth hyn ir †Blaid arall gynddeiriogi in fwy; a dywedasant wrth y ddau wr, na chai Carchar a Heirn wasanaethu moi trô, and y caent eu gosod ⟨p. 183⟩farwolaeth am y cynwrf y wnaethant, ac am hudo rhai o'r fair i fod o'u ‖hochr hwynt.
Ina y danfonwyd hwy drachefn ir Carchar, hid oni chymmeryd cwrs ym-mhellach ag hwynt: Ac in y carchar, fe ddodwyd eu traed hwy in siccr in y *cyffion.
Ac yno y daeth iw côf hwynt yr hyn a ddywedasai ei friend anwyl Efangylwr wrthynt; ac hwy a gadharnhawyd in fwy in eu ffyrdd a'u dioddefiadau, gan iddo fe rag-fynegi yr hyn a ddigwyddasai iddynt. Dechrevasant hefyd ynawr i gyssuro †un i gilydd, gan farnu, may 'r hwn a ddioddefau farwolaeth in gyntaf, y gae'r gorau ar y llall: Ac am hynny yr oedd pob un in chwennych in ei gallon, i gael y rhagorfraint hwnnw. Eithr gan eu gorchymyn eu hunain i doeth ragluniaeth yr hwn sy'n llywodraethu pob peth, hwy a ymroesant gydâ lawyer o fodlonrwydd i ddwyn eu cross, hid oni threfnid iddynt rhyw gyflwr arall.
Ina wedi ordeinio amser cyfaddas, fe'i dygwyd hwy allan ir *Frawdle, i gael eu barnu gan eu gelynion: Enw 'r Barnwr oedd Casáwr pob Daioni. Eu hyndeitment ydoedd yr un mewn sylwedd, er ei fod in ddau mewn ffurf ⟨p. 184⟩a dull. Y matter cynnhwysedig yntho ydoedd hyn.
Fod y Pererinion yma in Elynion iw crefftau a'u marsiandiaeth hwynt; a gwneuthur o honynt hwy Derfysc ac ymryssonau in y Dref, gan hudo llaweroedd, i dderbyn eu henbyd a'u gau opiniwnau hwynt, mewn matterion crefydd, gan ddiystyru a dirmygu cyfraith ei Tywysog trwy wneuthur felly.
Ina Ffyddlon a attebodd trosto ei hun, gan ddywedyd, Ni wrthwynebais i neb, and y sawl oedd in wrthwyneb ir hwn sydd uwch nâ'r uchaf ar y Ddaiar; ac ni wnaet hum i ddim Tersysc, gan sy mod sy hun in wr heddychlon: Ac am y rhai a ennillwyd i'n *plaid, fe'i ennillwyd hwy trwy ystyried y gwirionedd a'r diniweidrwydd sydd ynom; ac y maent wedi eu troy, in unic oddiwrth y Gwaeth at y Gwell. Ac am y Brenin yr ydychi 'n Sôn am dano, gan may Beelzebub ydyw fo (self Gelyn mawr in Harglwydd ni) yr wî 'n ei ddiystyru ef a'i holl Angelion.
Eithr Cristion a Ffyddlon a ddygafant eu hunain yn ddocthach etto, gan dderbyn y †sarháad a'r dirmyg a gowsont, gyda chymmaint o ammynedd a llarieidd-dra, hyd oni ynnillasant trwy hynny lawer o bobly ffair iw plaid, er nad oeddynt ond nifer fechan iw *cystadlu á'r lleill. A gwnaeth hyn ir †Blaid arall gynddeiriogi yn fwy; a dywedasant wrth y ddau wr, na chai Carchar a Heirn wasanaethu moi trô, ond y caent eu gosod ⟨p. 183⟩farwolaeth am y cynwrf y wnaethant, ac am hudo rhai o'r ffair i fod o'u ‖hochr hwynt.
Yna y danfonwyd hwy drachefn ir Carchar, hyd oni chymmeryd cwrs ym-mhellach ag hwynt: Ac yn y carchar, fe ddodwyd eu traed hwy yn siccr yn y *cyffion.
Ac yno y daeth iw côf hwynt yr hyn a ddywedasai ei ffrind anwyl Efangylwr wrthynt; ac hwy a gadharnhawyd yn fwy yn eu ffyrdd a'u dioddefiadau, gan iddo fe rag-fynegi yr hyn a ddigwyddasai iddynt. Dechreuasant hefyd ynawr i gyssuro †vn i gilydd, gan farnu, mai 'r hwn a ddioddefau farwolaeth yn gyntaf, y gae'r gorau ar y llall: Ac am hynny yr oedd pob vn yn chwennych yn ei galon, i gael y rhagorfraint hwnnw. Eithr gan eu gorchymyn eu hunain i ddoeth ragluniaeth yr hwn sy'n llywodraethu pob peth, hwy a ymroesant gydâ llawer o fodlonrwydd i ddwyn eu croes, hyd oni threfnid iddynt rhyw gyflwr arall.
Yna wedi ordeinio amser cyfaddas, fe'i dygwyd hwy allan ir *Frawdle, i gael eu barnu gan eu gelynion: Enw 'r Barnwr oedd Casáwr pob Daioni. Eu hyndeitment ydoedd yr vn mewn sylwedd, er ei fod yn ddau mewn ffurf ⟨p. 184⟩a dull. Y matter cynnhwysedig yntho ydoedd hyn.
Fod y Pererinion yma yn Elynion iw crefftau a'u marsiandiaeth hwynt; a gwneuthur o honynt hwy Derfysc ac ymryssonau yn y Dref, gan hudo llaweroedd, i dderbyn eu henbyd a'u gau opiniwnau hwynt, mewn matterion crefydd, gan ddiystyru a dirmygu cyfraith ei Tywysog trwy wneuthur felly.
Yna Ffyddlon a attebodd trosto ei hun, gan ddywedyd, Ni wrthwynebais i neb, ond y sawl oedd yn wrthwyneb ir hwn sydd vwch nâ'r vchaf ar y Ddaiar; ac ni wnaet hum i ddim Tersysc, gan sy mod sy hun yn wr heddychlon: Ac am y rhai a ennillwyd i'n
Ina y †Proclaimwyd, ‖o'r 'doedd gan neb ddim i ddywedyd, vm-mhlaid ei Harglwydd Frenin Beelzebub, in erbyn y Carcharor wrth y bar, *appyro o honynt ar frŷs, i roddi eu Tystiolaeth ir Cwrt; Ac ar hynny y daeth ⟨p. 185⟩Tri o Dystion i mewn, a'u henwau oedd Cynfigennus, Coel-grefyddol, ac †Efan Llygad y bwyd: Ina y gofynnwyd iddynt, a edwaenent hwy y Carcharor wrth y bar? A pha beth oedd ganthynt iw ddywedyd in ei erbyn ef, tros eu Harglwydd Frenin.
Ina y safodd Cynfigennus i fin, ac a ddywedodd fall hyn, Fy Arglwydd Ustus, myfi a adwaen y Gwr yma er is *talm o amser, ac mi a dystiolaethaf ar fy llŵ, o flaen yr Orseddfaingc anrhydeddus hon, ei fod ef—
Yna y †Proclaimwyd, ‖o'r 'doedd gan neb ddim i ddywedyd, vm-mhlaid ei Harglwydd Frenin Beelzebub, yn erbyn y Carcharor wrth y barr, *appyro o honynt ar frŷs, i roddi eu Tystiolaeth ir Cwrt; Ac ar hynny y daeth ⟨p. 185⟩Tri o Dystion i mewn, a'u henwau oedd Cynfigennus, Coel-grefyddol, ac †Efan Llygad y bwyd: Yna y gofynnwyd iddynt, a edwaenent hwy y Carcharor wrth y barr? A pha beth oedd ganthynt iw ddywedyd yn ei erbyn ef, tros eu Harglwydd Frenin.
Yna y safodd Cynfigennus i fynn, ac a ddywedodd fal hyn, Fy Arglwydd Vstus, myfi a adwaen y Gwr yma er ys *talm o amser, ac mi a dystiolaethaf ar fy llŵ, o flaen yr Orseddfaingc anrhydeddus hon, ei fod ef—
†Cyhoeddwyd.
‖Os ydoedd.
*Ymddangos.
†Pickthank, self, Truthiwr neu Wenhieithiwr, a wirio'r hyn a ddywetto arall, bid gwir, bid gelwydd, mewn gobaith i gael groeso, a bwyd, a chwrw, ac arian, oddiwrth y sawl y mae 'n tyngu trosto.Pickthank, sef, Truthiwr neu Wenhieithiwr, a wirio'r hyn a ddywetto arall, bid gwir, bid gelwydd, mewn gobaith i gael groeso, a bwyd, a chwrw, ac arian, oddiwrth y sawl y mae 'n tyngu trosto.
Barnwr. Arafwch, rhoddwch ei Lŵ iddo ef; Ac wedi gwneuthur felly, efe a ddywedodd, nid yw 'r Gwr hwn, er tecced yw ei enw, and un o'r Dynion †diffeithaf in ein Gwlâd: Nid yw e'n gwneuthur prîs in y bid, nac o'n Tywysog nac o honom ninnau ei Ddeiliaid ef, nac o Gyfreithiau nac o Ddefodau; and y mae 'n gwneuthur a allo, i lanw pennau pobl â rhai opiniwnau melltigedig, y sy 'n wrthwyneb i ufydd-dod ir Awdurdodau goruchel; y rhai opiniwnau, y mae efe in eu alw, in ‖wyddorion ffydd a sancteiddrwydd: ⟨p. 186⟩Ac in neilltuol, Myfi a'i clywais ef â'm clustiau fy hun in *taeru, Fod Cristianogaeth a Defodau in †Tref ni, in gwbl wrthwyneb iw gilydd, ac nas gellir eu *cymmodi hwynt: A thrwy 'r ymadrod hwn fy Arglwydd Justus, y mae fo ar unwaith in †condemnio nid in unic ein holl weithredoedd canmoladwy ni, eithr nine hefyd y sydd in eu gwneuthur hwynt.
Barnwr. Arafwch, rhoddwch ei Lŵ iddo ef; Ac wedi gwneuthur felly, efe a ddywedodd, nid yw 'r Gwr hwn, er tecced yw ei enw, ond vn o'r Dynion †diffeithaf yn ein Gwlâd: Nid yw e'n gwneuthur prîs yn y byd, nac o'n Tywysog nac o honom ninnau ei Ddeiliaid ef, nac o Gyfreithiau nac o Ddefodau; ond y mae 'n gwneuthur a allo, i lanw pennau pobl â rhai opiniwnau melltigedig, y sy 'n wrthwyneb i vfydd-dod ir Awdurdodau goruchel; y rhai opiniwnau, y mae efe yn eu alw, yn ‖wyddorion ffydd a sancteiddrwydd: ⟨p. 186⟩Ac yn neilltuol, Myfi a'i clywais ef â'm clustiau fy hun yn *taeru, Fod Cristianogaeth a Defodau yn †Tref ni, yn gwbl wrthwyneb iw gilydd, ac nas gellir eu *cymmodi hwynt: A thrwy 'r ymadrod hwn fy Arglwydd Iustus, y mae fo ar vnwaith yn †condemnio nid yn vnic ein holl weithredoedd canmoladwy ni, eithr ninne hefyd y sydd yn eu gwneuthur hwynt.
Cynfig. Fy Arglwydd, Mi a allwn ddywedyd lawyer mwy; eithr ni fynnwn i flino 'r Cwrt; etto os bid rhaid (wedi ir Gwyr bonheddigon eraill roddi eu tystiolaeth i mewn) in hytrach nag y bo dim in eisiau i groggy neu i losci ef, myfi a helaethaf fy nhystiolaeth in ei erbyn ef. Ina fe archwyd i Gyngifennus sefyll heibio, a galwyd Coel-grefyddol, a gorchymynwyd iddo edrych ar y Carcharor wrth y Barr; a gofynnwyd iddo, pa beth a allay fo ddywedyd, dross eu Harglwydd Frenin in ei erbyn ef? A wedi rhoddi ei lŵ iddo, Efe a lefarodd fall hyn.
Cynfig. Fy Arglwydd, Mi a allwn ddywedyd llawer mwy; eithr ni fynnwn i flino 'r Cwrt; etto os bydd rhaid (wedi ir Gwyr bonheddigon eraill roddi eu tystiolaeth i mewn) yn hytrach nag y bo dim yn eisiau i grogi neu i losci ef, myfi a helaethaf fy nhystiolaeth yn ei erbyn ef. Yna fe archwyd i Gyngifennus sefyll heibio, a galwyd Coel-grefyddol, a gorchymynwyd iddo edrych ar y Carcharor wrth y Barr; a gofynnwyd iddo, pa beth a allai fo ddywedyd, dros eu Harglwydd Frenin yn ei erbyn ef? A wedi rhoddi ei lŵ iddo, Efe a lefarodd fal hyn.
Coel-grief. Fy Arglwydd Jestus, nid ydwyf hanner gydnabyddus â'r Gwr hwn, ac nid wi'n chwennychu bod in fwy ⟨p. 187⟩cydnabyddus ag ef. Er hynny mi a wn hyn, oddiwrth ryw ymddiddan a fu rhyngofi ag yntef y did arall, in y Dref yma, Mai Din diriaid a thra pheryglus ydyw fo; canys myfi a'i clywais ef y pride hynny in dywedyd, Fôd ein crefydd ni in ddrwg, self in gyfryw un, ac nad yw bossibl i neb *foddhau Duw trwyddi. Ac oddiwrth yr ymadroddion yma, fy Arglwydd Justus, chwi a wyddoch in ddigon da fod hyn in canlyn, self, Mai offer yw 'n haddoliad ni 'n wastadol, A'n bod ni etto in ein pechodau, Ac y byddwn ni damnedig in y Diwedd; a hyn sy gennifi i ddywedyd.
Ina y rhoddwyd *Efan-llygad y bwyd iw lw, ac fe archwyd iddo ddywedyd yr hyn a wyddai, ym mhlaid eu Harglwydd Frenin, in erbyn y Carcharor wrth y bar.
Coel-gref. Fy Arglwydd Iestus, nid ydwyf hanner gydnabyddus â'r Gwr hwn, ac nid wi'n chwennychu bod yn fwy ⟨p. 187⟩cydnabyddus ag ef. Er hynny mi a wn hyn, oddiwrth ryw ymddiddan a fu rhyngofi ag yntef y dydd arall, yn y Dref yma, Mai Dyn diriaid a thra pheryglus ydyw fo; canys myfi a'i clywais ef y pryd hynny yn dywedyd, Fôd ein crefydd ni yn ddrwg, sef yn gyfryw vn, ac nad yw bossibl i neb *foddhau Duw trwyddi. Ac oddiwrth yr ymadroddion yma, fy Arglwydd Iustus, chwi a wyddoch yn ddigon da fod hyn yn canlyn, sef, Mai ofer yw 'n haddoliad ni 'n wastadol, A'n bod ni etto yn ein pechodau, Ac y byddwn ni damnedig yn y Diwedd; a hyn sy gennifi i ddywedyd.
Yna y rhoddwyd *Efan-llygad y bwyd iw lw, ac fe archwyd iddo ddywedyd yr hyn a wyddai, ym mhlaid eu Harglwydd Frenin, yn erbyn y Carcharor wrth y barr.
Efan. Fy Arglwydd Ustus, a chwithau wyr boneddigion oll, Myfi a adwaen y cyfaill yma er is talm o amser, ac a'i clywais ef in difenwi ein hardderchog Dywysog Beelzebub, ac in llefaru in ddirmygus am ei Gyfeillion anrhydeddus efo self, am yr Arglwydd *Hên-Dŷn, yr) Arglwydd Hyfrydwch Cnawdol, yr Arglwydd Gloddest, yr Arglwydd trachwantus am Wâg-ogoniant, ⟨p. 188⟩yr hên Arglwydd †Anlladrwydd, Sir, Cybydd angawr, ynghyd a phawb eraill o'n Pendefigion ni. Ac efe a ddywedodd ym-mhellach, Pettai bawb o'r un feddwl ag ef, os byddei bossibl, na chai un o'r rhain aros in hwy in y Dref ymma Heb law hynny fy Arglwydd Ustus, nid *arswydodd efe i'ch difenwi Chwithau hefyd, yr hwn sy'n awr wedi ei appwyntio i fod in Farnwr arno ef, gan eich galw chwi in †Filain annuwiol, wrth ‖fytheirio allan lawyer o eiriau enllibaidd eraill am danoch chwi, ac am dan y rhan fwyaf o uchelwyr ein Tref ni. Wedi i Efan, ddywedyd ei chwedl, fe drôdd y Barnwr at y Carcharor wrth y bar, gan ddywedyd wrtho. Tydi 'r Crwydrad, yr Heretic, a'r Traetwr, a glowaisti beth a dystiolaethodd y Gwyr onest hyn *i'th erbyn di?
Efan. Fy Arglwydd Vstus, a chwithau wyr boneddigion oll, Myfi a adwaen y cyfaill yma er ys talm o amser, ac a'i clywais ef yn difenwi ein hardderchog Dywysog Belzebub, ac yn llefaru yn ddirmygus am ei Gyfeillion anrhydeddus efo sef, am yr Arglwydd *Hên-Dŷn, yr) Arglwydd Hyfrydwch Cnawdol, yr Arglwydd Gloddest, yr Arglwydd trachwantus am Wâg-ogoniant, ⟨p. 188⟩yr hên Arglwydd †Anlladrwydd, Syr, Cybydd angawr, ynghyd a phawb eraill o'n Pendefigion ni. Ac efe a ddywedodd ym-mhellach, Pettai bawb o'r vn feddwl ag ef, os byddei bossibl, na chai vn o'r rhain aros yn hwy yn y Dref ymma Heb law hynny fy Arglwydd Vstus, nid *arswydodd efe i'ch difenwi Chwithau hefyd, yr hwn sy'n awr wedi ei appwyntio i fod yn Farnwr arno ef, gan eich galw chwi yn †Filain annuwiol, wrth ‖fytheirio allan lawer o eiriau enllibaidd eraill am danoch chwi, ac am dan y rhan fwyaf o vchelwyr ein Tref ni. Wedi i Efan, ddywedyd ei chwedl, fe drôdd y Barnwr at y Carcharor wrth y barr, gan ddywedyd wrtho. Tydi 'r Crwydrad, yr Heretic, a'r Traetwr, a glowaisti beth a dystiolaethodd y Gwyr onest hyn *i'th erbyn di?
Barnwr. Syre, Syre, 'rychi 'n haeddu cael eich gosod i farwolaeth, in *ddiattreg, in y man hyn: And etto mal y gallo pawb welled ein †llarieidd-dra ni tuag attoch, moeswch glowed beth sydd gennych (y crwydryn ‖brwnt) i ddywedyd trosoch eich hunan.
Barnwr. Syre, Syre, 'rychi 'n haeddu cael eich gosod i farwolaeth, yn *ddiattreg, yn y mann hyn: Ond etto mal y gallo pawb weled ein †llarieidd-dra ni tuag attoch, moeswch glowed beth sydd gennych (y crwydryn ‖brwnt) i ddywedyd trosoch eich hunan.
Ffyddlon. 1. Am yr hyn a lefarodd Mr. Cynfigennus, 'Rwi 'n atteb; Na ddywedais i ddim and hyn, self, Fod y Rheolau, y Cyfreithiau, y Defodau, a'r Bobl hynny y sy'n wrthwyneb i Air Duw, fod y rheini i gyd (meddafi) in wrthwyneb i Gristianogaeth. Os dywedais i ar fai in hyn, *'rwi 'n barod, and i chwi ddangos i mi fy nghamsyniad, i alw 'm geiriau 'n ôl, ac i ddarostwng fy hunan yma o'ch blaen chwi oi plegit hwynt.
2. Am y peth a dyngodd Mr. Coelgrefyddol i'm herbyn, 'rwi 'n atteb, may hyn in unic a ddywedais i, self, Y dylai ein ffydd ni ynghylch y pethau yr ym in eu gwneuthur, in Addoliad Duw, fod in gyfryw un, ar y sy wedi ei †seilio ar Air Duw; canys yno y mae fe'n datguddio y pethau, y mae fo 'n eu ewyllyssio i ninny eu cyflawm, in ei Addoliad ef; a gelwir y ffydd yma in ffydd *ddwysol, yr hon, heb warrant allan o Air Duw, nid all mor bod in neb. Ac am hynny, os dygir dim i mewn i Addoliad Duw, nad ydyw gyttunol á'r datcuddiad, y sydd oi ewyllys ef in yr yscrythur, nid ellir cyflawni hynny, and â ffydd ddynol, yr hon nid yw fuddiol i fywyd tragwyddol.
⟨p. 190⟩3. Am yr hyn a dyngodd Mr. Efan Llygad y Bwyd, 'rwi 'n atteb (heb ddal sulw ar ei waith e 'n haeru, fy mod i 'n difenwi &c.) fod Beelzebub Tywysog y Ddinas hon, a'r holl *dorf o'i weision ef, in gymhwysach i fod in uffern, nag in y wlâd neu 'r Ddinas yma. Felly Duw a drugarháo wrth fy enaid i.
Ina y dywedodd y Barnwr wrth y Cwest (y rhai, tros yr holl amser, a safasant gyferbyn, i wrando ac i ddal sulw) Chwychwi wyr bonheddigon o'r cwest a welwch y Gwr yma, o achos pan y bu cymmaint o gynnwrf in ddiweddar in ein Tref ni: Chwi a glwysoch pa bethau a dystiolaethodd y Gwyr bonheddigion hyn in ei erbyn ef; ac hefyd ei attebion a'i gyfaddefiad yntef. Arnoch chi in awry mae 'n sefyll, ei fwrw, neu i gadw ef. And etto 'rwi 'n gweld hyn in beth cymmwys, self, i'ch haddyscu chwi, ynghylch nature ein cyfreithiau ni.
In nyddiau Brenin Pharaoh (* Gweinidog i'n Tywysog Beelzebub) y gwnaethpwyd Cyfraith, in yr honey gorchymynwyd bwrw plant gwrywaid yr lsraeliaid ir afon, rhag ofn ir rhai oedd o grefydd wrthwyneb idd ei grefydd ef amlhau, a mind in drech nag ef. †Gwnawd Act hefydd in nyddiau Nebuchadnezzar ⟨p. 191⟩fawr (Gwâs arall i'n Tywysog ni) y byddai i bwy bynnag, ni syrthiai i lawr i addoli ei ddelw Aur ef, gael eu bwrw i ffwrn o Dân poeth.
Ffyddlon. 1. Am yr hyn a lefarodd Mr. Cynfigennus, 'Rwi 'n atteb; Na ddywedais i ddim ond hyn, sef, Fod y Rheolau, y Cyfreithiau, y Defodau, a'r Bobl hynny y sy'n wrthwyneb i Air Duw, fod y rheini i gyd (meddafi) yn wrthwyneb i Gristianogaeth. Os dywedais i ar fai yn hyn, *'rwi 'n barod, ond i chwi ddangos i mi fy nghamsyniad, i alw 'm geiriau 'n ôl, ac i ddarostwng fy hunan yma o'ch blaen chwi oi plegit hwynt.
2. Am y peth a dyngodd Mr. Coelgrefyddol i'm herbyn, 'rwi 'n atteb, mai hyn yn vnic a ddywedais i, sef, Y dylai ein ffydd ni ynghylch y pethau yr ym yn eu gwneuthur, yn Addoliad Duw, fod yn gyfryw vn, ar y sy wedi ei †seilio ar Air Duw; canys yno y mae fe'n datguddio y pethau, y mae fo 'n eu ewyllyssio i nyni eu cyflawm, yn ei Addoliad ef; a gelwir y ffydd yma yn ffydd *ddwysol, yr hon, heb warant allan o Air Duw, nid all mor bod yn neb. Ac am hynny, os dygir dim i mewn i Addoliad Duw, nad ydyw gyttunol á'r datcuddiad, y sydd oi ewyllys ef yn yr yscrythur, nid ellir cyflawni hynny, ond â ffydd ddynol, yr hon nid yw fuddiol i fywyd tragwyddol.
⟨p. 190⟩3. Am yr hyn a dyngodd Mr. Efan Llygad y Bwyd, 'rwi 'n atteb (heb ddal sulw ar ei waith e 'n haeru, fy mod i 'n difenwi &c.) fod Beelzebub Tywysog y Ddinas hon, a'r holl *dorf o'i weision ef, yn gymhwysach i fod yn vffern, nag yn y wlâd neu 'r Ddinas yma. Felly Duw a drugarháo wrth fy enaid i.
Yna y dywedodd y Barnwr wrth y Cwest (y rhai, tros yr holl amser, a safasant gyferbyn, i wrando ac i ddal sulw) Chwychwi wyr bonheddigon o'r cwest a welwch y Gwr yma, o achos pa vn y bu cymmaint o gynnwrf yn ddiweddar yn ein Tref ni: Chwi a glwysoch pa bethau a dystiolaethodd y Gwyr bonheddigion hyn yn ei erbyn ef; ac hefyd ei attebion a'i gyfaddefiad yntef. Arnoch chi yn awr y mae 'n sefyll, ei fwrw, neu i gadw ef. Ond etto 'rwi 'n gweld hyn yn beth cymmwys, sef, i'ch haddyscu chwi, ynghylch nattur ein cyfreithiau ni.
Yn nyddiau Brenin Pharao (* Gweinidog i'n Tywysog Beelzebub) y gwnaethpwyd Cyfraith, yn yr hon y gorchymynwyd bwrw plant gwrywaid yr lsraeliaid ir afon, rhag ofn ir rhai oedd o grefydd wrthwyneb idd ei grefydd ef amlhau, a mynd yn drech nag ef. †Gwnawd Act hefydd yn nyddiau Nebuchadnezar ⟨p. 191⟩
*Yr wyfi.
†Gosod.
*Nefol, trwy 'r hon yr ym in credu, fod ein haddoliad ni in gymmeradwy gyda Duw, gan ei fod in orchmynnedig in ei Air ef.Nefol, trwy 'r hon yr ym yn credu, fod ein haddoliad ni yn gymmeradwy gyda Duw, gan ei fod yn orchmynnedig yn ei Air ef.
Gwnaethpwyd Act hefyd in nyddiau Darius, y byddai ir Sawl a alway ar un Duw (tros rhyw amser terfynnedig) onid in unic arno fe, gael eu taflu i ffau 'r Llewod. Exod. 1. Dan. 3. Dan. 6. In awry mae 'r *Rhebel yma wedi trosseddu y cyfreithiau hyn i gyd, nid in unic mewn meddwl, eithr hefyd mewn gair a gweithred, yr hyn nis gellir ei oddef mewn mod in y bid.
Pharaoh a wnaeth ei gyfraith, i ragflaenu, ac i *luddias anghydfod a niweid; canys nid oedd un bay etto in weledig, fall y mae Beiau 'n weledig yma. Am yr ail a'r drydydd Gyfraith, chwi a glywsoch mal y mae 'r Carcharor in †dadleu in eu herbyn, trwy ddywedyd in erbyn ein crefydd ni: Ac in awry mae 'n haeddu marw am y ‖traeturiaeth y gyffessodd efe.
Ina yr ymnailltuodd y Cwest, a'u henwau ydoedd, Mr. †Dall, Mr. Di-ddaioni, Mr. Maleisus, Mr. *Anllad, Mr. Offer-din, Mr. Pengaled, Mr. †Uchel-Drem, Mr. Gelyniaeth in erbyn pob daioni, Mr. Celwyddog, Mr. Creulondeb, Mr. Cassáwr y Goleuni, ⟨p. 192⟩Mr. Anghymmodlon; A'r rhain i gyd a roesant ei ‖ferdid, in bennodol, in erbyn y carcharor, in eu plith eu hunain; a *chwedyn hwy a gyttunasant in un fryd, i ddwyn ef i mewn in evog o farwolaeth o flaen y Barnwr. Ac in gyntaf in eu plith eu hunain, ebe Mr. Dally †fforman, myfi a welaf in eglur, may Heretic ydyw 'r Din yma. Ymaith â'r cyfryw un oddiar y Ddaiar ebe Mr. Di-ddaioni. Je ebe Mr. Maleisus, ymaith ag ef; canys y mae 'n gâs gennis yr oiwg arno. Ni ellais i erioedd aros mo honaw ebe Mr. Anllad: na mine ychwaith ebe Mr. Offer-din, canys fe fyddai bob amser in beio ac in condemnio fy ffyrdd i. Crogwch e, Crogwch e ebe Mr. Pengaled. Nid yw ef and *yscerbwd& salw ebe Mr. Uchel-drem. Mae 'nghalon i in codi in ei erbyn ef, ebe Mr. Gelyniaeth in erbyn pob daioni. ‖Dihiryn brwnt yw ef ebe Mr. Celwyddog. Mae crogi 'n rhy-dda iddo ebe Mr. Creulondeb. Moeswch i ni y• ebrwydd ei ddanfon ef allan o'r bid ebe Mr. Cassáwr y Goleuni. Pe rhoddid i mi yr holl fyd, ni ellwn i ymheddychu ag ef, ebe Mr. *Anghymodlon: Gadewch i ni gan hynny, in ebrwydd ei ddwyn ef i mewn in evog o farwolaeth: Ac felly y gwnaethant. Ac am ⟨p. 193⟩hynny y barnodd y Barnwr, †i garrio ef oddiwrth y Barr, ir Carchar drachefn, ac oddi-yno i Le y cospedigaeth, i ddioddef y farwolaeth greulonaf, ar a ellid ei ddychymmyg.
Ina hwy a'i dygasant ef allan, †iw ddihenyddu, in ol eu cyfraith hwynt: Ac in gyntaf, hwy a'i ffangellasant ac a'u cernodiasant ef:
Gwnaethpwyd Act hefyd yn nyddiau Darius, y byddai ir Sawl a alwai ar vn Duw (tros rhyw amser terfynnedig) onid yn vnic arno fe, gael eu taflu i ffau 'r Llewod. Exod. 1. Dan. 3. Dan. 6. Yn awr y mae 'r *Rhebel yma wedi trosseddu y cyfreithiau hyn i gyd, nid yn vnic mewn meddwl, eithr hefyd mewn gair a gweithred, yr hyn nis gellir ei oddef mewn modd yn y byd.
Pharao a wnaeth ei gyfraith, i ragflaenu, ac i *luddias anghydfod a niweid; canys nid oedd vn bai etto yn weledig, fal y mae Beiau 'n weledig yma. Am yr ail a'r drydydd Gyfraith, chwi a glywsoch mal y mae 'r Carcharor yn †dadleu yn eu herbyn, trwy ddywedyd yn erbyn ein crefydd ni: Ac yn awr y mae 'n haeddu marw am y ‖traeturiaeth y gyffessodd efe.
Yna yr ymnailltuodd y Cwest, a'u henwau ydoedd, Mr. †Dall, Mr. Di-ddaioni, Mr. Maleisus, Mr. *Anllad, Mr. Ofer-ddyn, Mr. Pengaled, Mr. †Vchel-Drem, Mr. Gelyniaeth yn erbyn pob daioni, Mr. Celwyddog, Mr. Creulondeb, Mr. Cassáwr y Goleuni, ⟨p. 192⟩Mr. Anghymmodlon; A'r rhain i gyd a roesant ei ‖ferdid, yn bennodol, yn erbyn y carcharor, yn eu plith eu hunain; a *chwedyn hwy a gyttunasant yn vn fryd, i ddwyn ef i mewn yn euog o farwolaeth o flaen y Barnwr. Ac yn gyntaf yn eu plith eu hunain, ebe Mr. Dall y †fforman, myfi a welaf yn eglur, mai Heretic ydyw 'r Dyn yma. Ymaith â'r cyfryw vn oddiar y Ddaiar ebe Mr. Di-ddaioni. Ie ebe Mr. Maleisus, ymaith ag ef; canys y mae 'n gâs gennis yr oiwg arno. Ni ellais i erioedd aros mo honaw ebe Mr. Anllad: na minne ychwaith ebe Mr. Ofer-ddyn, canys fe fyddai bob amser yn beio ac yn condemnio fy ffyrdd i. Crogwch e, Crogwch e ebe Mr. Pengaled. Nid yw ef ond
*Gwrthryfelwr.
*Rhwystro.
†Pledio.
‖Treason.
†Din diwybodaeth.Dyn diwybodaeth.
*Un in ymroddi i butteindra.Vn yn ymroddi i butteindra.
†Balch ei olwg.
‖Barn, dedryd.
*Ar ôl hynny.
†Blaenor.
*Celain.
‖Cnâf, Rôg.
*Un na fe•dr fod m•wn headweh â phobl. Implacable.Ʋn na fe•dr fod m•wn headweh â phobl. Implacable.
A *chwedyn, hwy a frathasant ei gnawd ef â chyllyll, ac a'i llabyddiasant ef â meini: Ac in ddiweddaf, wedi ei ‖wanu ef trwyddo a'u cleddyfau, hwy a'i lloscasant ef in ulw wrth y *dihenydd-bawl. A thymma i chwi ddiwedd Ffyddlon: Eithr mi a welais (o'r tu ol ir †fintai, oedd in bresennol wrth ei losci ef) Gerbyd a chwpwl o gyffylau in disgwyl am dano; ac hwyn gyntaf ac y bu e farw trwy 'r poenau hyn, fe 'i digwyd ef ir cerbyd; ac in ddisymmwth cippiwyd ef i fynu trwy 'r cymylau, gyda Sain udcorn y ford nessaf ir Ddinas nefol.
Ffyddlon, enwog am dduwiol-fryd,
Da mewn Gair, a Gweithred hefyd,
*N' allay Barnwr, Cwest, na Thystion,
†Wneuthur it ti ddim niweidion.
And in lle d'orchfygu 'n ‖hyrwydd,
Dangosasant gynddeiriogrwydd:
Pan bônt hwy âu henwau 'n feirwon,
*Byddi bight ym-mhlith y bywion.
⟨p. 194⟩Eithr hwy a arbedasant Gristion †y tro yma, gan ei ddanfon ef in ôl ir Carchar; lle y gadawsant ef dross rhyw ennyd. And Duw, yr hwn sy'n goruwchreoli pob peth (gan fod gantho allu i ffrwyno eu cynddaredd hwynt) a wnaeth ford iddo ddiangc y pride hyn, rhag malis ei elynion; Ac felly Fo a aeth ar hid ei ford dan ganu;
Ffyddlon, cywir a fuost ti,
I'th unic ‖Ri rhagorol;
Gyda 'r hwn cai ar ol hyn,
Fawr wynfyd in dragwyddol:
Pan fyddo 'r Anffydaloniaid,
A'u holl ddigryfwch offer,
In uffern both in udo 'n rhôst,
In ddigon tôst *eu piner,
Cân Ffyddlon: Bid ith enw †mâd,
Barch a Pharhád tragwyddol:
Er cael dy lâdd, gwirionedd yw,
Dy fod in fyw'n wastadol.
In awr mi a welais in fy Mreuddwyd, nad aethai Cristion ymaith in unig wrtho ei hunan; canys yr oedd yuo un a elwid Gobeithiol, (calon pan a gyfyrddwyd, ac a wnaethpwyd in obeithiol, trwy ddal sulw ar eiriau ac ymddygiad Cristion a Ffyddlon dan eu dioddefiadau in y fair) yr hwn a lynodd wrth Gristion, ac a wnaeth gyfammod brawdol ag ef, gan ddywedyd ⟨p. 195⟩wrtho, y byddai fe gydymmaith iddo in ei siwrnai. Fall hyn y bu un farw i ddwyn tystiolaeth ir gwirionedd; ac weal un arall in cyfodi allan o'i ludw ef, i fod in Gyfaill i Gristion in ei Bererindod. A dywedodd Gobeithiol wrth Gristion, fod lawyer o bobl in y fair honno, y rhai mewn amser oeddent debygol i canlyn hwynt.
Ac hwyn gynted ac y daethont allan or fair, hwy a orddiwesasant wr, a elwid Cam-ddibenion; ac hwy a ofynnasant iddo, Sir, gŵr o ba wlâd ydych chi? A pha belled yr ydych chi 'n teithio ar hŷd y ford hon?
A *chwedyn, hwy a frathasant ei gnawd ef â chyllyll, ac a'i llabyddiasant ef â meini: Ac yn ddiweddaf, wedi ei ‖wanu ef trwyddo a'u cleddyfau, hwy a'i lloscasant ef yn vlw wrth y *dihenydd-bawl. A thymma i chwi ddiwedd Ffyddlon: Eithr mi a welais (o'r tu ol ir †fintai, oedd yn bresennol wrth ei losci ef) Gerbyd a chwpwl o gyffylau yn disgwyl am dano; ac hwyn gyntaf ac y bu e farw trwy 'r poenau hyn, fe 'i digwyd ef ir cerbyd; ac yn ddisymmwth cippiwyd ef i fynu trwy 'r cymylau, gyda Sain vdcorn y ffordd nessaf ir Ddinas nefol.
Ffyddlon, enwog am dduwiol-fryd,
Da mewn Gair, a Gweithred hefyd,
*N' allai Barnwr, Cwest, na Thystion,
†Wneuthur it ti ddim niweidion.
Ond yn lle d'orchfygu 'n ‖hyrwydd,
Dangosasant gynddeiriogrwydd:
Pan bônt hwy âu henwau 'n feirwon,
*Byddi byth ym-mhlith y bywion.
⟨p. 194⟩Eithr hwy a arbedasant Gristion †y tro yma, gan ei ddanfon ef yn ôl ir Carchar; lle y gadawsant ef dros rhyw ennyd. Ond Duw, yr hwn sy'n goruwchreoli pob peth (gan fod gantho allu i ffrwyno eu cynddaredd hwynt) a wnaeth ffordd iddo ddiangc y pryd hyn, rhag malis ei elynion; Ac felly Fo a aeth ar hyd ei ffordd dan ganu;
Ffyddlon, cywir a fuost ti,
I'th vnic ‖Ri rhagorol;
Gyda 'r hwn cai ar ol hyn,
Fawr wynfyd yn dragwyddol:
Pan fyddo 'r Anffydaloniaid,
A'u holl ddigryfwch ofer,
Yn vffern boeth yn vdo 'n rhôst,
Yn ddigon tôst *eu piner,
Cân Ffyddlon: Bid ith enw †mâd,
Barch a Pharhád tragwyddol:
Er cael dy lâdd, gwirionedd yw,
Dy fod yn fyw'n wastadol.
Yn awr mi a welais yn fy Mreuddwyd, nad aethai Cristion ymaith yn vnig wrtho ei hunan; canys yr oedd yuo vn a elwid Gobeithiol, (calon pa vn a gyfyrddwyd, ac a wnaethpwyd yn obeithiol, trwy ddal sulw ar eiriau ac ymddygiad Cristion a Ffyddlon dan eu dioddefiadau yn y ffair) yr hwn a lynodd wrth Gristion, ac a wnaeth gyfammod brawdol ag ef, gan ddywedyd
Cam-ddi. 'Rwi 'n ddieithr i chwi, a chwithe i mine; os ydych in trafaelu y ford hon, fe fydd da jawn gennif gael eich Cwmpeini: Onid ydych, rhaid i mi fôd in fodlon.
Cam-ddi. 'Rwi 'n ddieithr i chwi, a chwithe i minne; os ydych yn trafaelu y ffordd hon, fe fydd da iawn gennif gael eich Cwmpeini: Onid ydych, rhaid i mi fôd yn fodlon.
Cam-ddi. Yr holl dref gan mwyaf; and in enwedigol, yr Arglwydd *Chwyl—droi, yr Arglwydd Gwasanaethydd-amser, yr Arglwydd Tegymadrodd (oddiwrth) Henafiaid pan y cafodd y Dref ei hênw) ac hefyd Mr. Dafod-Llyfn, Mr. Dau-wynebog, Mr. Pob-peth, a Pherson ein Plwyf, Mr. Dau-dafod yw fy ewythyr brawd fy Mam; ac i ddywedyd i chwi 'r gwîr, 'rwi 'n awr in wr bonheddig o gymmeriad mawr ac enw'da; er nad oedd fy †Hên-Daid i and Morwr, in rhwyfo un ford, ac in edrych ford arall; ac wrth y gelfyddyd honno yr ennilliais inn y rhan fwyaf o'm Golud.
Cam-ddi. Yr holl dref gan mwyaf; ond yn enwedigol, yr Arglwydd *Chwyl—droi, yr Arglwydd Gwasanaethydd-amser, yr Arglwydd Tegymadrodd (oddiwrth) Henafiaid pa un y cafodd y Dref ei hênw) ac hefyd Mr. Dafod-Llyfn, Mr. Dau-wynebog, Mr. Pob-peth, a Pherson ein Plwyf, Mr. Dau-dafod yw fy ewythyr brawd fy Mam; ac i ddywedyd i chwi 'r gwîr, 'rwi 'n awr yn wr bonheddig o gymmeriad mawr ac enw'da; er nad oedd fy †Hên-Daid i ond Morwr, yn rhwyfo vn ffordd, ac yn edrych ffordd arall; ac wrth y gelfyddyd honno yr ennilliais inne y rhan fwyaf o'm Golud.
Cam-ddi. Ydwyf, ac y mae fy ngwraig i in lawn o rinwedde da, a merch ydyw hi, ir Arglwyddes †Ffuantus; a chan fod ei thylwyth hi 'n anrhydeddus, hwy a roesant y cyfryw ddygiad i fynu iddi, fell y meidr hi *garrio ei hunan in weddaidd, in gystal ⟨p. 197⟩o flaen y Tywysog ac o flaen y cyffredin. Gwir yw, fod peth gwahaniaeth mewn crefydd, rhyngom ni a'r gwyr o'r Sect fanolaf, etto ntd yw hynny and mewn dau o byngciau bychain. In Gyntaf, nid ydym ni in ymdrechu un amser i rwyfo in erbyn y gwynt ar Llanw. In Ail, yr ydym ni bob amser in dra awyddus i fod in grefyddol, pan y bo crefydd in mined in ei †Sandalau Arian: Canys Da jawn gennym rodio gyda hi in yr heolydd, os bid yr haul in tywynnu arni, a'r bobl in ei chlodfori.
Ina Cristîon a drôdd ychydig o'r nailltu at ei Gyfaill Gobeithiol, ac a ddywedodd wrtho, 'rwi 'n tybied may Meistr Cam-ddibennion o Dref Tegymadrodd yw'r Din hwn; ac os efe ydyw 'r Gwr, y mae gennym in ein cwmpeini cyn benned cnaf, a'r pennaf in y parthau hyn. Ina ebe Gobeithiol, gofynnwch iddo beth yw ei enw ef: In *siwr mi dybygwn nas dylai fo gwilyddio i ddatcuddio ei enw. Felly Cristion a aeth atto drachefn, ac a ddywedodd, Sir, yr ydych chi 'n siarad †meis un a fai 'n tybied ei food 'n deal rhyw bethau in well nâ llaweroedd eraill: Ac onid wyf in eich camgymmeryd, mi dybygwn fy mod in eich hanner adnabod chwi; onid Mr. Cam-ddibenion ⟨p. 198⟩ydyw 'ch enw chi; ac onid ydych in byw in nhref Teg-ymadrodd?
Cam-ddi. Ydwyf, ac y mae fy ngwraig i yn llawn o rinwedde da, a merch ydyw hi, ir Arglwyddes †Ffuantus; a chan fod ei thylwyth hi 'n anrhydeddus, hwy a roesant y cyfryw ddygiad i fynu iddi, fel y meidr hi *garrio ei hunan yn weddaidd, yn gystal ⟨p. 197⟩o flaen y Tywysog ac o flaen y cyffredin. Gwir yw, fod peth gwahaniaeth mewn crefydd, rhyngom ni a'r gwyr o'r Sect fanolaf, etto ntd yw hynny ond mewn dau o byngciau bychain. Yn Gyntaf, nid ydym ni yn ymdrechu vn amser i rwyfo yn erbyn y gwynt ar Llanw. Yn Ail, yr ydym ni bob amser yn dra awyddus i fod yn grefyddol, pan y bo crefydd yn myned yn ei †Sandalau Arian: Canys Da iawn gennym rodio gyda hi yn yr heolydd, os bydd yr haul yn tywynnu arni, a'r bobl yn ei chlodfori.
Yna Cristîon a drôdd ychydig o'r nailltu at ei Gyfaill Gobeithiol, ac a ddywedodd wrtho, 'rwi 'n tybied mai Meistr Cam-ddibennion o Dref Tegymadrodd yw'r Dyn hwn; ac os efe ydyw 'r Gwr, y mae gennym yn ein cwmpeini cyn benned cnaf, a'r pennaf yn y parthau hyn. Yna ebe Gobeithiol, gofynnwch iddo beth yw ei enw ef: Yn *siwr mi dybygwn nas dylai fo gwilyddio i ddatcuddio ei enw. Felly Cristion a aeth atto drachefn, ac a ddywedodd, Syr, yr ydych chi 'n siarad †meis un a fai 'n tybied ei fod e 'n deall rhyw bethau yn well nâ llaweroedd eraill: Ac onid wyf yn eich camgymmeryd, mi dybygwn fy mod yn eich hanner adnabod chwi; onid Mr. Cam-ddibenion ⟨p. 198⟩ydyw 'ch enw chi; ac onid ydych yn byw yn nhref Teg-ymadrodd?
Cam-Ddi. Nid Camddibenion yw 'm henw i; eithr gwir ydyw, fod rhai o'm Caseion in fy llysenwi felly; ac mae 'n rhaid i mi ymfodloni i ddioddef eu ammharch, megis y dioddefodd gwyr da eraill o m blaen.
Cam-Ddi. Nid Camddibenion yw 'm henw i; eithr gwir ydyw, fod rhai o'm Caseion yn fy llysenwi felly; ac mae 'n rhaid i mi ymfodloni i ddioddef eu ammharch, megis y dioddefodd gwyr da eraill o m blaen.
Gwaith y Galon.
Ac fel hyn hwy a aethant ym-mlaen dan siarad ynghylch y pethau a welsent yn ei Taith; a thrwy hynny, hwy a wnaethant y ffordd honno yn
ddifyr, yr hon yn ddiammeu, heb y cyfryw ymddiddanion, a fuasei 'n anhyfryd iddynt: canys mewn Anialwch yr oeddent hwy yr holl amser hyn.
Yn awr, wedi dyfod o honynt o fewn ychydig allan o'r Anialwch, hwy a ganfuant Efangylwr yn eu canlyn hwynt: A chwedi iddo eu gorddiwes, fe a gyfarchodd well iddynt, ac a Ddywedodd
⟨p. 172⟩
〈…〉
⟨p. 173⟩
〈…〉
⟨p. 172⟩
wrthynt, Tangneddyf i chwi fy anwyl Garedigion, ac i bawb o'ch Cynnorthwy-wyr.
Callestr yn eu herbyn: y mae 'r hwn sy 'n Holl-alluog yn y Nef ac ar y Ddaiar yn
Er ys agos i bum mîl o flynyddoedd, yr oedd Pererinion yn ymdeithio tua 'r Ddinas nefol; a Beelzebub, Apol-lyon, ynghyd a'r Cythreuliaid eraill a wybuant wrth y llwybr a wnaethei y Pererinion, fod ei ffordd hwy ir Ddinas nefol yn myned trwy ganol
ddenu 'r Bendigedig hwnnw i brynu peth o'i wagedd ef. Eithr nid oedd gantho ef ddim serch at y cyfryw farsiandiaeth, ac am hynny efe a aeth ymaith o'r Dref, heb
wario cymmaint ac vn hatling ar y Gwagedd yma. Mat. 4. Luc. 4.
Yn awr fal y dywedais i, yr oedd yn rhaid ir Pererinion hyn fyned trwy r ffair yma: Eithr hwy'n gyntaf ac y daethant yno, fe gyffrowyd yr holl werin oedd yn y ffair; a'r holl Dref a ymgasclasant o'u hamgylch hwynt, fal p•ttaesent mewn hwb-hwb;
oedd pob peth allan o Drefn. Yna y mynegwyd y cwbl i Arglwydd y ffair;
⟨p. 180⟩
ac yntef a ddaeth i wared yn ddioed, ac a erchodd i rai o'i Gyfeillion ffyddlonaf i holi hwynthwy yn fanol, o achos ba rai yr oedd y fath gynnwrf yn yr holl ffair.
Felly fe ddygwyd y Gwyr o flaen y Sawl a appwyntiwyd i
hexamnio nhw; a Gofynnwyd iddynt, o ba le yr oeddent yn dyfod, i ba le yr oeddent yn myned, ac i ba bwrpas y daethant yno yn y fath wiscoedd anarferol? Hwythau a'u hattebasant, mai Dieithriaid a Phererinion oeddent yn y Byd hwn, a'u bod nhw 'n myned tua ei Gwlâd ei hun, sef y Jerusalem nefol;
cario eu hunain yn ddoeth, ac yn bwyllog iawn ger ei bron hwynt) hwy a rythrasant y naill ar y llall, gan guro a chlwyfo vn ei gilydd.
Yna y dygpwyd y ddau Bererin drachefn o flaen y swyddogion, iw holi 'n fanolach; ac achwynwyd arnynt, mai hwynthwy a fu achos o'r Terfyse diweddar a fuasai yn y ffair. Ac am hynny, fe'i curwyd hwy yn ddi-drugaredd, a gosodwyd hwy mewn heirn, a dygwyd hwy mewn cadwynau i fynu ac i wared trwy 'r holl ffai•, er ensiampl a dychryn i eraill, rhag dywedyd o neb ddim yn eu plaid, neu ymgyfeillachu ac ymgyssylltu •g hwynt.
plaid, fe'i ennillwyd hwy trwy ystyried y gwirionedd a'r diniweidrwydd sydd ynom; ac y maent wedi eu troi, yn vnic oddiwrth y Gwaeth at y Gwell. Ac am y Brenin yr ydychi 'n Sôn am dano, gan mai Beelzebub ydyw fo (sef Gelyn mawr in Harglwydd ni) yr wî 'n ei ddiystyru ef a'i holl Angelion.
fawr (Gwâs arall i'n Tywysog ni) y byddai i bwy bynnag, ni syrthiai i lawr i addoli ei ddelw Aur ef, gael eu bwrw i ffwrn o Dân poeth.
Dihiryn brwnt yw ef ebe Mr. Celwyddog. Mae crogi 'n rhy-dda iddo ebe Mr. Creulondeb. Moeswch i ni y• ebrwydd ei ddanfon ef allan o'r byd ebe Mr. Cassáwr y Goleuni. Pe rhoddid i mi yr holl fyd, ni ellwn i ymheddychu ag ef, ebe Mr.
i garrio ef oddiwrth y Barr, ir Carchar drachefn, ac oddi-yno i Le y cospedigaeth, i ddioddef y farwolaeth greulonaf, ar a ellid ei ddychymmyg.
Yna hwy a'i dygasant ef allan,
iw ddihenyddu, yn ol eu cyfraith hwynt: Ac yn gyntaf, hwy a'i ffangellasant ac a'u cernodiasant ef:
⟨p. 195⟩
wrtho, y byddai fe gydymmaith iddo yn ei siwrnai. Fal hyn y bu vn farw i ddwyn tystiolaeth ir gwirionedd; ac wele vn arall yn cyfodi allan o'i ludw ef, i fod yn Gyfaill i Gristion yn ei Bererindod. A dywedodd Gobeithiol wrth Gristion, fod llawer o bobl yn y ffair honno, y rhai mewn amser oeddent debygol i canlyn hwynt.
Ac hwyn gynted ac y daethont allan or ffair, hwy a orddiwesasant wr, a elwid Cam-ddibenion; ac hwy a ofynnasant iddo, Syr, gŵr o ba wlâd ydych chi? A pha belled yr ydych chi 'n teithio ar hŷd y ffordd hon?