Modern spelling is a reading aid: the words are the author’s, only the spelling is modernized. Original shows the page as printed, with the transcription marks.
Cris. Nid yw hynny 'n debygol ebr llall; Gwêl fall y mae 'n mined o hŷd gydag ymyl y ford. Felly Gobeithiol, 1wedi ei berswadio gan ei Gyfaill, a aeth ar ei ol ef dross y ganfa. Ac wedi iddynt fined trosodd, a dyfod ir Llwybr, hwy a'i cawsant in esmwyth jawn iw traed: Ac wrth edrych oi blaen, hwy a ganfuant Wr in teithio yno megis hwythau (ai enw e oedd Gwâg-Hyderus) felly hwy a alwasant arno, ac a •fynnasant iddo; i bale yr oedd y ford honno 'n mined? Yntef a ddywedodd, tua'r Porth Nefol. Gwelwch ebe Cristion, oni ddywedais i felly wrthych? Wrth hyn y gallwch welled ein bod ni ar yr uniawn ford: Felly hwy ai canlynasant ef. Eithr hi a hwyrhaodd arnynt in y man; ac a aeth in dywyll jawn; hid oni chollasant eu golwg ar y gwr, yr hwn a oedd o'u blaen hwynt.
Gwâg-Hyderus gan hynny, o ddiffig gweled y ford o'i flaen, a syrthiodd ar ei ben i bwll dwfn; yr hwn a gloddiwyd yno o bwrpas, gan Arglwydd y Tiroedd ⟨p. 221⟩hynny, i ddal ynfyddion Gwâgymffrostus yntho: A thrwy ei gwymp, efe a friw-wyd yno in chwilfriw.
In awr Cristion ai gydymaith ai clwysant e'n syrthio, a hwy a alwasant arno, i wybod beth oedd y matter; eithr nid attebod efe ddim iddynt; in unig hwy a'i clywsant e'n griddfan in 2y pwll. Ina ebe Gobeithiol; ym-mha le yr ydym ni 'nawr? A chyda hynny yr aeth Cristion in fûd, gan ofni iddo arwain ei gydymaith oddiar y ford. Ac in awr, yr oedd glaw, a *tharanau, a †melt, a llîf ‖anguriol in yr Afon in eu *brawychu hwynt.
Ina y griddfannodd Gobeithiol yntho ei hun, gan ddywedyd, Oh na buaswn i in cadw fy ford!
Cris. Nid yw hynny 'n debygol ebr llall; Gwêl fal y mae 'n myned o hŷd gydag ymyl y ffordd. Felly Gobeithiol, 1
wedi ei berswadio gan ei Gyfaill, a aeth ar ei ol ef dros y ganfa. Ac wedi iddynt fyned trosodd, a dyfod ir Llwybr, hwy a'i cawsant yn esmwyth iawn iw traed: Ac wrth edrych oi blaen, hwy a ganfuant Wr yn teithio yno megis hwythau (ai enw e oedd Gwâg-Hyderus) felly hwy a alwasant arno, ac a •fynnasant iddo; i ba le yr oedd y ffordd honno 'n myned? Yntef a ddywedodd, tua'r Porth Nefol. Gwelwch ebe Cristion, oni ddywedais i felly wrthych? Wrth hyn y gallwch weled ein bod ni ar yr uniawn ffordd: Felly hwy ai canlynasant ef. Eithr hi a hwyrhaodd arnynt yn y man; ac a aeth yn dywyll iawn; hyd oni chollasant eu golwg ar y gwr, yr hwn a oedd o'u blaen hwynt.
Gwâg-Hyderus gan hynny, o ddiffig gweled y ffordd o'i flaen, a syrthiodd ar ei ben i bwll dwfn; yr hwn a gloddiwyd yno o bwrpas, gan Arglwydd y Tiroedd
⟨p. 221⟩
hynny, i ddal ynfyddion Gwâgymffrostus yntho: A thrwy ei gwymp, efe a friw-wyd yno yn chwilfriw.
Yn awr Cristion ai gydymaith ai clwysant e'n syrthio, a hwy a alwasant arno, i wybod beth oedd y matter; eithr nid attebod efe ddim iddynt; yn unig hwy a'i clywsant e'n griddfan yn
y pwll. Yna ebe Gobeithiol; ym-mha le yr ydym ni 'nawr? A chyda hynny yr aeth Cristion yn fûd, gan ofni iddo arwain ei gydymaith oddiar y ffordd. Ac yn awr, yr oedd glaw, a
brawychu hwynt.
Yna y griddfannodd Gobeithiol yntho ei hun, gan ddywedyd, Oh na buaswn i yn cadw fy ffordd!
1Y mae cristianogion cryfion weithie in arwain rhai gwoinion allan or ford.Y mae cristianogion cryfion weithie yn arwain rhai gwoinion allan or ffordd.
*Dychrynu. Gwelwch yma, pa beth sy'n canlyn gwneuthur cydnabyddiaeth, in ddisymmwth a Dieithriaid, fall y gwnaeth y Pererinion hyn â Gwág-Hyderus.Dychrynu. Gwelwch yma, pa beth sy'n canlyn gwneuthur cydnabyddiaeth, yn ddisymmwth a Dieithriaid, fal y gwnaeth y Pererinion hyn â Gwág-Hyderus.
Gobeith. Yr oeddwn ni in ofni hyn ar y cyntaf; ac oblegit hynny y rhybyddiais i chwi in addfwyn; myfi a ddywedaswn fy meddwl in eglurach, oni buasai 'ch bod in hûn nâ myfi.
Gobeith. Yr oeddwn ni yn ofni hyn ar y cyntaf; ac oblegit hynny y rhybyddiais i chwi yn addfwyn; myfi a ddywedaswn fy meddwl yn eglurach, oni buasai 'ch bod yn hûn nâ myfi.
Cris. Fy mrawd anwyl, na ddigia wrthif; y mae 'n ddrwg gennif i mi ⟨p. 222⟩dy arwain di allan o'r ford, a'th ddwyn di ir faith enbydrwydd mawr: Ardolwyn maddeu immi, canys nid o ddrwg fwriad y gwneuthum i hyn.
Cris. Fy mrawd anwyl, na ddigia wrthif; y mae 'n ddrwg gennif i mi ⟨p. 222⟩dy arwain di allan o'r ffordd, a'th ddwyn di ir fath enbydrwydd mawr: Ardolwyn maddeu immi, canys nid o ddrwg fwriad y gwneuthum i hyn.
Cris. Nage, os rhynga bodd i chwi; gadewch i mi fined ym-mlaenaf; fall os bid dim perygl, y gallwyfi fod yntho ef in gyntaf; canys trwy 'm camsynnied i yr aethom ni 'n dau allan o'r ford.
Cris. Nage, os rhynga bodd i chwi; gadewch i mi fyned ym-mlaenaf; fal os bydd dim perygl, y gallwyfi fod yntho ef yn gyntaf; canys trwy 'm camsynnied i yr aethom ni 'n dau allan o'r ffordd.
Gobeith. Nage, ebe Gobeithiol, ni chewch chwi fined ym-mlaenaf; canys fe ddichon trwbl eich meddwl eich tynnu chwi dross y ford drachefn. Ina, er mawr gyssur iddynt, hwy a glywsant leferydd un in dywedyd wrthynt, gosod dy gallon tua'r brif-ford; y ford 1yr aethost dychwel. Erbyn hyn yr oedd y dysroedd wedi codi in uchel; ac o herwydd hynny, yr oedd y ford i fined in ol in enbyd jawn (yna mi a feddyliais, may hawsach ydyw mined allan ⟨p. 223⟩o'r ford pan y byddom arni, nâ dyfod iddi, pan y bo 'm ni allan o honey) etto hwy a anturiasant fined in ol; eithr yr oedd hi cyn dywlled, a'r llîf cyn ucheled, fall y buant agos a body, ddeng-waith wrth ddychwelyd.
Methasant y noson honno, er cymaint eu hymgais, ddyfod in ôl at y ganfa. And o'r diwedd, wedi cael ychydig o wascod, hwy a eisteddasant i lawr, hid oni wawriodd y did: Eithr gan eu bod un ddeffigiol, hwy a gyscasant yno. In awr yr oedd o fewn ychydig i'r man lle yr oeddent in gorwedd Gastell a elwid Castle †Amheuys. A'r Cawr Anobaith oedd Berchennog o hono: Ac ar ei dîr ef yr oeddent hwy in awr in cyscu; yr hwn wrth rodio in ol ei arfer, ar y boreu-did, rhyd eu *gaeau, a gafodd Cristion a Gobeithiol in cyscu ar ei Dîr ef. Ina, â lleferydd garw a Sarrug, efe a archodd iddynt †ddihuno; a gofynnodd hefyd iddynt, gwŷr o ba wlâd oeddynt? A pha beth yr oeddynt in eu wneuthur ar ei Dîr ef? Hwythau a fynegasant iddo, may Pererinion oeddynt, ac iddynt golly eu ford. Ina Ebr Cawr wrthynt; fe ddarfu i chwi Neithiwr drespassu arnafi trwy sathru fy nhîr i a gorwedd arno; ac am hynny mae 'n ⟨p. 224⟩rhaid i chwi ddyfod gyda myfi. Felly fe orfu arnynt fined gydag ef, o herwydd ei fod e'n drech na hwynt: Ac hefyd, nid oedd ganthynt nemmawr i ddywedyd in ei erbyn ef; canys yr oeddynt in gwybod eu bod ar fai. Y Cawr gan hynny a'u gyrrodd hwy o'i flaen, ac a'u gosododd in ei Gastell, (Psal. 107. 16, 17.) mewn *Daiar-dy Tywyll jawn, yr hwn oedd ffiaidd a drewllyd i ysprydoedd y ddau Bererin. Yno y buont in gorwedd o'r borau did Mercher, hid nôs Sadwrn, heb gymaint a thammeid o fara, na defnyn o ddwr, nac un math o oleuni, na din na dines, i ofyn pa fodd yr oeddynt: Yma gan hynny yr oeddent in ddrwg ei cyflwr, ym-mhell oddiwrth eu carennydd, a'u cyfathrach, a phob máth o gydnabyddiaeth. Yma hefyd y cafodd Cristion dristwch dau-ddyblig;
Gobeith. Nage, ebe Gobeithiol, ni chewch chwi fyned ym-mlaenaf; canys fe ddichon trwbl eich meddwl eich tynnu chwi dros y ffordd drachefn. Yna, er mawr gyssur iddynt, hwy a glywsant leferydd vn yn dywedyd wrthynt, gosod dy galon tua'r brif-ffordd; y ffordd 1yr aethost dychwel. Erbyn hyn yr oedd y dysroedd wedi codi yn vchel; ac o herwydd hynny, yr oedd y ffordd i fyned yn ol yn enbyd iawn (yna mi a feddyliais, mai hawsach ydyw myned allan ⟨p. 223⟩o'r ffordd pan y byddom arni, nâ dyfod iddi, pan y bo 'm ni allan o honi) etto hwy a anturiasant fyned yn ol; eithr yr oedd hi cyn dywlled, a'r llîf cyn ucheled, fal y buant agos a boddi, ddeng-waith wrth ddychwelyd.
Methasant y noson honno, er cymaint eu hymgais, ddyfod yn ôl at y ganfa. Ond o'r diwedd, wedi cael ychydig o wascod, hwy a eisteddasant i lawr, hyd oni wawriodd y dydd: Eithr gan eu bod vn ddeffigiol, hwy a gyscasant yno. Yn awr yr oedd o fewn ychydig i'r mann lle yr oeddent yn gorwedd Gastell a elwid Castell †Amheuys. A'r Cawr Anobaith oedd Berchennog o hono: Ac ar ei dîr ef yr oeddent hwy yn awr yn cyscu; yr hwn wrth rodio yn ol ei arfer, ar y boreu-ddyd, rhyd eu *gaeau, a gafodd Cristion a Gobeithiol yn cyscu ar ei Dîr ef. Yna, â lleferydd garw a Sarrug, efe a archodd iddynt †ddihuno; a gofynnodd hefyd iddynt, gwŷr o ba wlâd oeddynt? A pha beth yr oeddynt yn eu wneuthur ar ei Dîr ef? Hwythau a fynegasant iddo, mai Pererinion oeddynt, ac iddynt golli eu ffordd. Yna Ebr Cawr wrthynt; fe ddarfu i chwi Neithiwr drespassu arnafi trwy sathru fy nhîr i a gorwedd arno; ac am hynny mae 'n ⟨p. 224⟩rhaid i chwi ddyfod gyda myfi. Felly fe orfu arnynt fyned gydag ef, o herwydd ei fod e'n drech na hwynt: Ac hefyd, nid oedd ganthynt nemmawr i ddywedyd yn ei erbyn ef; canys yr oeddynt yn gwybod eu bod ar fai. Y Cawr gan hynny a'u gyrrodd hwy o'i flaen, ac a'u gosododd yn ei Gastell, (Psal. 107. 16, 17.) mewn *Daiar-dy Tywyll iawn, yr hwn oedd ffiaidd a drewllyd i ysprydoedd y ddau Bererin. Yno y buont yn gorwedd o'r borau ddydd Mercher, hyd nôs Sadwrn, heb gymaint a thammeid o fara, na defnyn o ddwr, nac un math o oleuni, na dyn na dynes, i ofyn pa fodd yr oeddynt: Yma gan hynny yr oeddent yn ddrwg ei cyflwr, ym-mhell oddiwrth eu carennydd, a'u cyfathrach, a phob máth o gydnabyddiaeth. Yma hefyd y cafodd Cristion dristwch dau-ddyblig;
un am eu bod nhw 'n garcharorion, a'r llall oblegit may trwy ei gyngor annoeth ef, y dygasid hwynt i'r dyryswch hwn.
In awr yr oedd gan y Cawr Anobaith Wraig, a'i henw hi oedd Anhyderus; ac wedi iddo fined iw wely, efe a fanegodd iddi hi yr hyn oll a wnaethai, self, iddo ddal dau Garcharwr, a u taflu nhw iw *Ddaiardy, am iddynt drespassu ar ei Dîr ef. Ac efe a ofynnodd ⟨p. 225⟩hefyd iddi, pa beth oedd oreu iddo wneuthur iddynt ym-mhellach. Hythe a ofynnodd pwy oeddent, o bale yr oeddent in dyfod, ac i bale yr oeddynt in mined? Ac yntef a fynegodd iddi. Ina hi a'i cynghorodd ef, pan gyfodei fo 'r boreu, i Curo nhwy 'n ddi-drugaredd: Felly pan gyfododd efe y boreu drannoeth, fo a gymmerodd lawffon dost ganghennog o Afallen sùr, ac a aeth i wared attynt i'r Daiardy; ac yno'n gyntaf efe a ddechrevod eu difenwi nhw, megis pet fuasent Gwn (er na roddasent hwy erioed iddo ef air anweddus) ac wedi hynny efe a ruthrodd arnynt, ac a'u curodd in y faith fodd, fall nas gallent na chynnorthwyo eu hunain, nac ymdroi ar y llawr. Wedi iddo wneuthur felly, efe a aeth ymaith, ac a'u gadawodd hwynt yno, i gyd-gwyno eu gofyd, ac i alaru dan eu cystydd: Felly hwy a dreuliasant yr holl Ddiwrnod hwnnw, mewn ocheneidiau a galarnadau chwerwon. Yr ail nos, Anhyderus a ymddiddanodd â'i Gwr in eu cylch drachefn; a chan deal eu bod nhw in fyw etto, hi a'i hannogodd ef i cynghori hwynt, i *wneuthur diwedd o honynt eu hunain: Felly pan ddaeth y boreu, efe a aeth attynt mewn mod sarrug megis o'r ⟨p. 226⟩blaen; a chan wybod eu bod nhw in glwyfus jawn, gan y clesiau a roddasei efe iddynt o'r blaen, efe a ddywedodd wrthynt fall hyn; gan nad oes tybygoliaeth y dewch chi bight allan o'r lle yma, goreu peth y wnewch chi, yw gwneuthur diwedd o honoch eich hunain in ebrwydd; Nail ai â chyllill, Cebystrau, neu â Gwenwyn; Canys pa ham ebe fe yr ydych chi in dewis bywyd, gan welled fod cymaint o flinderau ynglŷn wrtho? Eithr hwy a attolygasant arno ef, eu gollwng hwynt ymaith: A chyda hynny fo a edrychodd arnynt â golwg erchyll; A chan ruthro arnynt, diammeu, y buasai fo ei hun in gwneuthur diwedd o honynt y pride hyn•y, oni buasai iddo syrthio mewn llewyg (Canys yr oedd •fe weithie ar dywyd Tesog in cael ambell *llwgfa) a cholli grim ei law dross amser. Am hynny efe a aeth ymaith, ac a'u gadawodd hwynt (megis or blaen) i ystyried pa beth a wnaent.
vn am eu bod nhw 'n garcharorion, a'r llall oblegit mai trwy ei gyngor annoeth ef, y dygasid hwynt i'r dyryswch hwn.
Yn awr yr oedd gan y Cawr Anobaith Wraig, a'i henw hi oedd Anhyderus; ac wedi iddo fyned iw wely, efe a fanegodd iddi hi yr hyn oll a wnaethai, sef, iddo ddal dau Garcharwr, a u taflu nhw iw *Ddaiardy, am iddynt drespassu ar ei Dîr ef. Ac efe a ofynnodd ⟨p. 225⟩hefyd iddi, pa beth oedd oreu iddo wneuthur iddynt ym-mhellach. Hithe a ofynnodd pwy oeddent, o ba le yr oeddent yn dyfod, ac i ba le yr oeddynt yn myned? Ac yntef a fynegodd iddi. Yna hi a'i cynghorodd ef, pan gyfodei fo 'r boreu, i Curo nhwy 'n ddi-drugaredd: Felly pan gyfododd efe y boreu drannoeth, fo a gymmerodd lawffon dost ganghennog o Afallen sùr, ac a aeth i wared attynt i'r Daiardy; ac yno'n gyntaf efe a ddechreuod eu difenwi nhw, megis pet fuasent Gwn (er na roddasent hwy erioed iddo ef air anweddus) ac wedi hynny efe a ruthrodd arnynt, ac a'u curodd yn y fath fodd, fal nas gallent na chynnorthwyo eu hunain, nac ymdroi ar y llawr. Wedi iddo wneuthur felly, efe a aeth ymaith, ac a'u gadawodd hwynt yno, i gyd-gwyno eu gofyd, ac i alaru dan eu cystydd: Felly hwy a dreuliasant yr holl Ddiwrnod hwnnw, mewn ocheneidiau a galarnadau chwerwon. Yr ail nos, Anhyderus a ymddiddanodd â'i Gwr yn eu cylch drachefn; a chan ddeall eu bod nhw yn fyw etto, hi a'i hannogodd ef i cynghori hwynt, i *wneuthur diwedd o honynt eu hunain: Felly pan ddaeth y boreu, efe a aeth attynt mewn modd sarrug megis o'r ⟨p. 226⟩blaen; a chan wybod eu bod nhw yn glwyfus iawn, gan y clesiau a roddasei efe iddynt o'r blaen, efe a ddywedodd wrthynt fal hyn; gan nad oes tybygoliaeth y dewch chi byth allan o'r lle yma, goreu peth y wnewch chi, yw gwneuthur diwedd o honoch eich hunain yn ebrwydd; Naill ai â chyllill, Cebystrau, neu â Gwenwyn; Canys pa ham ebe fe yr ydych chi yn dewis bywyd, gan weled fod cymaint o flinderau ynglŷn wrtho? Eithr hwy a attolygasant arno ef, eu gollwng hwynt ymaith: A chyda hynny fo a edrychodd arnynt â golwg erchyll; A chan ruthro arnynt, diammeu, y buasai fo ei hun yn gwneuthur diwedd o honynt y pryd hyn•y, oni buasai iddo syrthio mewn llewyg (Canys yr oedd •fe weithie ar dywyd Tesog yn cael ambell *llwgfa) a cholli grym ei law dros amser. Am hynny efe a aeth ymaith, ac a'u gadawodd hwynt (megis or blaen) i ystyried pa beth a wnaent.
Cris. Fy mrawd, ebe Cristion, pa beth a wnawn; y mae'r bywyd yr ydym ni 'n byw yma in druenus jawn: ⟨p. 227⟩Om rhan i, nid wyf in gwybod, pan oreu yw byw fall hyn, neu yntau gwneuthur diwedd o honom ein hunain in ebrwydd: Y mae fy enaid in dewis ymdagu in fwy nâ *hoedl, Job 7. 15. Ac y mae'r bêdd in fwy esmwyth im si ná'r daiardy Tomlyd hwn; a wnawn ni gynghor y Cawr, ai nis gwnawn?
Cris. Fy mrawd, ebe Cristion, pa beth a wnawn; y mae'r bywyd yr ydym ni 'n byw yma yn druenus iawn: ⟨p. 227⟩Om rhan i, nid wyf yn gwybod, pa un oreu yw byw fal hyn, neu yntau gwneuthur diwedd o honom ein hunain yn ebrwydd: Y mae fy enaid yn dewis ymdagu yn fwy nâ *hoedl, Job 7. 15. Ac y mae'r bêdd yn fwy esmwyth im si ná'r daiardy Tomlyd hwn; a wnawn ni gynghor y Cawr, ai nis gwnawn?
Gobeith. Mewn gwirionedd y mae 'n cyflwr presennol in ofnadwy; a gwell o lawyer a fyddei gennif farw nâ byw fall hya dross sith; and er hynny ystyriwn, i Arglwydd y wlâd (tua 'r hon yr ydym ni n teithio) ddywedyd, Na lâdd, je na lad un arall; mwy o lawyer gan hynny y mae fo 'n †gwarafun i ni dderbyn cynghor y Cawr, self, i lâdd ein hunain. Heblaw hyn, ni all yr hwn sy 'n llâdd un arall, and llâdd ei Gorph ef; eithr y mae 'r hwn a laddo ei hun, in lad ei enaid ai gorph ar unwaith: Ac ymmhellach, fy mrawd, yr witty 'n Sôn am Esmwythdra in y bêdd; eithr a anghofiaisti 'r uffern, lle y gorfydd ar y lleiddiaid, 2in ddiammeu aros ynthi tros sith? Canys ni chaiff un lleiddiad etifeddu bywyd tragwyddol. Ystyriwn hefyd, nad yw'r holl Gyfraith, ynghylch 3bywyd a rhydd did pobl, in sefyll in 4llaw'r Cawr Anobaith: Fe ddaliwyd eraill (cyn belled ac yr wyfi 'n deal) in ⟨p. 228⟩ei rwydan ef, in gystal a nine; ac etto hwy a ddiangasant o'i ddwylo ef: Pwy a ŵyr, na symmyd Duw y Cawr hwn, trwy farwolaeth allan o'r bid yma; neu nad all efe ryw bryd neu gilydd *ebergofi cloy y drws arnom; neu nas dichon efe ar fyrder syrthio eilchwaith mewn †llewig ger ein bronnau, a cholli grim ei Aelodau: Ac os digwydd y faith beth iddo drachefn; o'm rhan i, mae in fy mrŷd gymeryd calon a bod in wrol, i brofi â'r eithaf o'm gallu, i ddiangc oddi tan ei law ef. Mi a fûm in ffôl jawn, nas gwneuthum hynny eisus: Er hynny fy Mrawd byddwn ammyneddgar, a dioddefwn ychydig: Fe alley y cawn ni ddedwyddel ymwared oddiwrtho mewn amser; eithr na laddwn mo'n hunain mewn mod in y bid. Ac â'r Geiriau hyn y llonyddodd Gobeithiol drom gallon ei Frawd Cristion: Ac felly hwy a arosasant ynghyd, in y carchar tywyll y diwrnod hwnnw, in eu cyflwr athrist a galarus.
A phan hwyrhaedd hi, fe aeth y Cawr i wared ir Daiardy drachefn, i edrych a oedd ei Garcharorion wedi gwneuthur in ôl ei Gyngor ef; and wedi iddo ddyfod yno, efe a'i cafodd hwynt in fyw; ac in siccr dyna 'r cwbl: Canys in awr o eisiau ymborth, ac o achos y ⟨p. 229⟩clwyfau a gowsont pan y curodd efe hwynt, braid yr oedd *ffûn in ei genevau: Eithr efe a'u cafodd (megis y dywedais) in fyw; ac ar hynny efe a aeth in gynddeiriog, ac a ddywedodd wrthynt; may 'n gymmaint ac nad ufyddhasant iw gynghor ef, y cai eu cyflwr hwy fod in waeth, nâ phe buasent erioed heb ei geni.
Ar hyn, hwy a ddychrynasant in ddirfawr; ac yr wyf in tybied i Gristion syrthio mewn llewyg;
Gobeith. Mewn gwirionedd y mae 'n cyflwr presennol yn ofnadwy; a gwell o lawer a fyddei gennif farw nâ byw fal hya dros fyth; ond er hynny ystyriwn, i Arglwydd y wlâd (tua 'r hon yr ydym ni n teithio) ddywedyd, Na lâdd, ie na ladd vn arall; mwy o lawer gan hynny y mae fo 'n †gwarafun i ni dderbyn cynghor y Cawr, sef, i lâdd ein hunain. Heblaw hyn, ni all yr hwn sy 'n llâdd un arall, ond llâdd ei Gorph ef; eithr y mae 'r hwn a laddo ei hun, yn lladd ei enaid ai gorph ar unwaith: Ac ymmhellach, fy mrawd, yr wyti 'n Sôn am Esmwythdra yn y bêdd; eithr a anghofiaisti 'r uffern, lle y gorfydd ar y lleiddiaid, 2yn ddiammeu aros ynthi tros fyth? Canys ni chaiff vn lleiddiad etifeddu bywyd tragwyddol. Ystyriwn hefyd, nad yw'r holl Gyfraith, ynghylch 3bywyd a rhydd did pobl, yn sefyll yn 4llaw'r Cawr Anobaith: Fe ddaliwyd eraill (cyn belled ac yr wyfi 'n deall) yn ⟨p. 228⟩ei rwydan ef, yn gystal a ninne; ac etto hwy a ddiangasant o'i ddwylo ef: Pwy a ŵyr, na symmyd Duw y Cawr hwn, trwy farwolaeth allan o'r byd yma; neu nad all efe ryw bryd neu gilydd *ebergofi cloi y drws arnom; neu nas dichon efe ar fyrder syrthio eilchwaith mewn †llewig ger ein bronnau, a cholli grym ei Aelodau: Ac os digwydd y fath beth iddo drachefn; o'm rhan i, mae yn fy mrŷd gymeryd calon a bod yn wrol, i brofi â'r eithaf o'm gallu, i ddiangc oddi tan ei law ef. Mi a fûm yn ffôl iawn, nas gwneuthum hynny eisus: Er hynny fy Mrawd byddwn ammyneddgar, a dioddefwn ychydig: Fe allei y cawn ni ddedwyddel ymwared oddiwrtho mewn amser; eithr na laddwn mo'n hunain mewn modd yn y byd. Ac â'r Geiriau hyn y llonyddodd Gobeithiol drom galon ei Frawd Cristion: Ac felly hwy a arosasant ynghyd, yn y carchar tywyll y diwrnod hwnnw, yn eu cyflwr athrist a galarus.
A phan hwyrhaedd hi, fe aeth y Cawr i wared ir Daiardy drachefn, i edrych a oedd ei Garcharorion wedi gwneuthur yn ôl ei Gyngor ef; ond wedi iddo ddyfod yno, efe a'i cafodd hwynt yn fyw; ac yn siccr dyna 'r cwbl: Canys yn awr o eisiau ymborth, ac o achos y ⟨p. 229⟩clwyfau a gowsont pan y curodd efe hwynt, braidd yr oedd
eithr pan †y daddebrodd efe ychydig, hwy a adnewyddasant eu hymddiddanion ynghylch Cynghor y Cawr; ac a ddechrevasant ystyried, pan oedd oreu iddynt, a'i dilyn ei gyngor ef a'i peidio. Yr oedd Cristion drachefn am wneuthur in ôl ei gyngor ef, eithr Gobeithiol eilchwaith a'i gwrthwynebodd fall hyn.
eithr pan †y daddebrodd efe ychydig, hwy a adnewyddasant eu hymddiddanion ynghylch Cynghor y Cawr; ac a ddechreuasant ystyried, pa vn oedd oreu iddynt, a'i dilyn ei gyngor ef a'i peidio. Yr oedd Cristion drachefn am wneuthur yn ôl ei gyngor ef, eithr Gobeithiol eilchwaith a'i gwrthwynebodd fal hyn.
†Ymadfywiodd, megis un wedi dihuno o'i faint.Ymadfywiodd, megis vn wedi dihuno o'i ffaint.
Gobeith. Fy Mrawd, ebe efe, onid wyti'n cofio mor ‖ddewr-which y buosti gynt? Method ar Apol-lion dy orchfygu di: Method hefyd ar yr holl bethau y welaist, y glowaist, ac y deimlaisti in Nyffryn cysgod Angeu dy orchfygu di: Pa galedi, dychryn a *syndod yr aethosti eisus trwyddynt; ac a witty 'nawr mor ofnus? Ti a weli fy môd i in y carchar gyda thy; yr hwn ydwyf (wrth nature) in wannach gwr o lawyer nâ ⟨p. 230⟩thydi: Fe 'm archollwyd gan y Cawr yma in gystal a thithau; fe 'm cadwyd hefyd oddiwrth pob ymborth a lluniaeth in y bid, ac yr ydwyf in galaru yma in y tywyllwch gyda thy: Ar dolwyn gàd i ni fod in ammy•eddgar tros †drô bach etto. Cofia fall y chwareaisti 'r Gwr in Fair Gwagedd, ac nad oeddyt in ofni na'r Gadwyn, na'r Carchar, nac un math o farwolaeth waedlyd ychwaith: Gâd i ni gan hynny (rhag cywilydd, yr hwn nid yw gymhesur g•ywed fod Cristion in gorwedd tano) ddioddef trwy Ammynedd hid yr eithaf o'n ••llu
In awr wedi 'r nôs ddyfod drachefn, a mined o'r Cawr a'i wraig iw gwely, hi a ofynuodd iddo beth a ddaethai o'r Carchororion; ac a wnaethant hwy in ol ei gyngor ef ai peidio: Yntef ai hattebodd hi, may *dihirwyr pengaled oeddynt; a gwell oedd ganthynt ddioddef pob math o galedi, nà difetha eu hunain: Ina ebe hi, cymmer hwynt i foru i ‖gyntedd y Castle, a dangos iddynt Escyrn a phenglogau, y rhai a ddifethaisti eisus; a gwna iddynt goelio, y bid iti cyn pen wythnos eu rhwygo hwyntau n †ufflon, fall y rhwygaisti eu cyfellion oi blaen hwynt.
Felly pan ddaeth y boreu, y Cawr a aeth attynt drachefn, ac a'u cymmerth ⟨p. 231⟩i gyntedd y Castle; ac a ddangosodd iddynt yr Escyrn a'r penglogau, megis y gorchmynnasei ei Wraig iddo. Yr oedd y rhain ebe efe 'n Bererinion un waith fall chwithau; ac fe ddarfu iddynt drespassu ar fy nhîr i megis y gwnaethoch chwithau; a phan y gwelais i fôd in dda, mi ai drylliais hwy 'n chwilfriw; a chin pen deng niwrnod, mi a'ch drylliaf chwithe in yr un mod. Ewch i wared i'ch lloches drachefn, a chydà hynny fe a'u curodd hwy o hid, nes iddynt ddyfod iw gwâl: Ac yno y buant in gorwedd yr holl did Sadwrn, mewn cyflwr gofydus, megis y buasant o'r blaen. In awr gwedi iddi nosy, a mined o meistres Anhyderus a'r Cawr ei Gwr iw gwely, hwy a ddechrevasant ymddiddan drachefn ai gilydd, ynghylch y Carcharorion; a thyfeddu 'n ddirfawr a wnaeth yr hên Gawr, ei fod e'n methu, in gystal trwy ei ffynnodiau, a thrwy ei gynghorion eu dwyn hwy i *drangc drwg.
Gobeith. Fy Mrawd, ebe efe, onid wyti'n cofio mor ‖ddewr-wych y buosti gynt? Method ar Apol-lyon dy orchfygu di: Methodd hefyd ar yr holl bethau y welaist, y glowaist, ac y deimlaisti yn Nyffryn cysgod Angeu dy orchfygu di: Pa galedi, dychryn a *syndod yr aethosti eisus trwyddynt; ac a wyti 'nawr mor ofnus? Ti a weli fy môd i yn y carchar gyda thi; yr hwn ydwyf (wrth nattur) yn wannach gwr o lawer nâ ⟨p. 230⟩thydi: Fe 'm archollwyd gan y Cawr yma yn gystal a thithau; fe 'm cadwyd hefyd oddiwrth pob ymborth a lluniaeth yn y byd, ac yr ydwyf yn galaru yma yn y tywyllwch gyda thi: Ar dolwyn gàd i ni fod yn ammy•eddgar tros †drô bach etto. Cofia fal y chwareaisti 'r Gwr yn Ffair Gwagedd, ac nad oeddyt yn ofni na'r Gadwyn, na'r Carchar, nac vn math o farwolaeth waedlyd ychwaith: Gâd i ni gan hynny (rhag cywilydd, yr hwn nid yw gymhesur g•ywed fod Cristion yn gorwedd tano) ddioddef trwy Ammynedd hyd yr eithaf o'n ••llu
Yn awr wedi 'r nôs ddyfod drachefn, a myned o'r Cawr a'i wraig iw gwely, hi a ofynuodd iddo beth a ddaethai o'r Carchororion; ac a wnaethant hwy yn ol ei gyngor ef ai peidio: Yntef ai hattebodd hi, mai *dihirwyr pengaled oeddynt; a gwell oedd ganthynt ddioddef pob math o galedi, nà difetha eu hunain: Yna ebe hi, cymmer hwynt i foru i ‖gyntedd y Castell, a dangos iddynt Escyrn a phenglogau, y rhai a ddifethaisti eisus; a gwna iddynt goelio, y bydd iti cyn pen wythnos eu rhwygo hwyntau n †vfflon, fal y rhwygaisti eu cyfellion oi blaen hwynt.
Felly pan ddaeth y boreu, y Cawr a aeth attynt drachefn, ac a'u cymmerth ⟨p. 231⟩i gyntedd y Castell; ac a ddangosodd iddynt yr Escyrn a'r penglogau, megis y gorchmynnasei ei Wraig iddo. Yr oedd y rhain ebe efe 'n Bererinion vn waith fal chwithau; ac fe ddarfu iddynt drespassu ar fy nhîr i megis y gwnaethoch chwithau; a phan y gwelais i fôd yn dda, mi ai drylliais hwy 'n chwilfriw; a chyn pen deng niwrnod, mi a'ch drylliaf chwithe yn yr vn modd. Ewch i wared i'ch lloches drachefn, a chydà hynny fe a'u curodd hwy o hyd, nes iddynt ddyfod iw gwâl: Ac yno y buant yn gorwedd yr holl ddydd Sadwrn, mewn cyflwr gofydus, megis y buasant o'r blaen. Yn awr gwedi iddi nossi, a myned o meistres Anhyderus a'r Cawr ei Gwr iw gwely, hwy a ddechreuasant ymddiddan drachefn ai gilydd, ynghylch y Carcharorion; a thyfeddu 'n ddirfawr a wnaeth yr hên Gawr, ei fod e'n methu, yn gystal trwy ei ffynnodiau, a thrwy ei gynghorion eu dwyn hwy i
‖Glue, nerthol.Glew, nerthol.
*Disymmwth bod in agos a dottio.Disymmwth bod yn agos a dottio.
Ac ar hynny, ei Wraig a ddywedodd wrtho; 'Rwi'n ofni ebe hi, eu bod n•wy 'n gobeithio y daw rhyw ray iw gwaredu hwynt; neu mae ganthynt ryw offerynnau i agoryd cloion ag hwynthwy, trwy ba foddion y maent in gobeithio diangc. A witty 'n dywedyd ⟨p. 230⟩[…] ⟨p. 231⟩[…] ⟨p. 232⟩felly fy Anwylyd ebr Cawr? myfi a ddyfal chwiliaf eu †poccedi a'u dillad hwynt, y boreu foru, i edrych a oes ganthynt y cyfryw *beiriannau.
Ac weal nôs Sadwrn ynghylch hanner nôs, hwy a ddechrevasant weddio; ac a barhasant mewn gweddi, in agos hid y wawrddydd.
In awr ychydig cyn ei bod hi 'n did. Cristion fall un wedi hanner amhwyllo, a waeddodd allan ‖in gythryblus fall hyn; Pa faith *ddwlyn (ebb efe) ydwyfi, i orwedd in y môdd yma mewn Daiardy neu ddwnshwn drewllyd, pan y gallwyf rodio mewn rhydd-did? Y mae gennif †agoriad in fy monwes, a elwir ‖Addewid, yr hon, mae 'n ddiameu gennif, a *ddeclu bob clô ynghastell Amheyus. Ina ebe Gobeithiol, dyma newydd da fy mrawd anwyl: Tin hi allan 'oath fonwes, a gwnawn brawf o honey: Ina Cristion ai cymmerodd hi allan oi fonwes, ac a ddechrevodd á drws y Dwnshwn; ac hwyn gynted ac y troes yr agoriad in y clô f'aeth y †bar in ôl; a'r ‖Ddòr a ymagorodd in ebrwydd; a Christian a Gobeithiol a ddaethant allan eill dau. Ina y daethant at y drws nessaf i gyntedd y Castle, yr hwn hefyd a agorodd Cristion â'i †allwedd *in ddiattreg. Wedi hynny ⟨p. 233⟩efe a ddaeth at y Porth haiarn, canys yr oedd in rhaid agor honno hefyd; eithr peth anodd jawn ydoedd agoryd ‖clô y porth yma; etto fe 'i agorwyd ef âr allwedd hyn: A †chwedyn hwy a wthiasant y porth led y pen in agor, mal y gallent ddiangc ar ffrwst: eithr y porth, wrth ei hagor, a wnaeth y fâth drwst, fall y deffrowyd y Cawr; Ina fo a geisiodd gyfodi 'n ddisymmwth i ymlid y carcharorion: Eithr ei Aelodau a baîlasant; canys ei *lewygfeydd a'i cymmerasant ef drachefn, fall na alley mewn mod in y bid fined ar eu hôl hwynt. Ina hwy a aethant ymaith, ac a ddaethant i brif-ford y Brenin: erbyn hynny yr oeddent mewn diogelwch, gan eu bod wedi dyfod allan o Diroedd ac Arglwyddiaeth y Cawr.
In awr wedi iddynt fined dross y ganfa, hwy a ddechrevasant ddychymig ynddynt eu hunain, pa beth a osodent yma, i rwystro'r sawl a ddevent ar eu hôl, i ddyfod dan ddwylo'r Cawr Anobaith. Ac hwy a gyttunasant gyfodi yno Golofn; ac i ‖argraphu ar ei hystlys hi yr yscrifen yma:
Ac ar hynny, ei Wraig a ddywedodd wrtho; 'Rwi'n ofni ebe hi, eu bod n•wy 'n gobeithio y daw rhyw rai iw gwaredu hwynt; neu mae ganthynt ryw offerynnau i agoryd cloion ag hwynthwy, trwy ba foddion y maent yn gobeithio diangc. A wyti 'n dywedyd ⟨p. 230⟩〈…〉⟨p. 231⟩〈…〉⟨p. 232⟩felly fy Anwylyd ebr Cawr? myfi a ddyfal chwiliaf eu †poccedi a'u dillad hwynt, y boreu foru, i edrych a oes ganthynt y cyfryw *beiriannau.
Ac wele nôs Sadwrn ynghylch hanner nôs, hwy a ddechreuasant weddio; ac a barhasant mewn gweddi, yn agos hyd y wawrddydd.
Yn awr ychydig cyn ei bod hi 'n ddydd. Cristion fal un wedi hanner amhwyllo, a waeddodd allan ‖yn gythryblus fal hyn; Pa fath *ddwlyn (eb efe) ydwyfi, i orwedd yn y môdd yma mewn Daiardy neu ddwnshwn drewllyd, pan y gallwyf rodio mewn rhydd-did? Y mae gennif †agoriad yn fy monwes, a elwir ‖Addewid, yr hon, mae 'n ddiameu gennif, a *ddeclu bob clô ynghastell Amheyus. Yna ebe Gobeithiol, dyma newydd da fy mrawd anwyl: Tynn hi allan 'oth fonwes, a gwnawn brawf o honi: Yna Cristion ai cymmerodd hi allan oi fonwes, ac a ddechreuodd á drws y Dwnshwn; ac hwyn gynted ac y troes yr agoriad yn y clô f'aeth y †barr yn ôl; a'r ‖Ddòr a ymagorodd yn ebrwydd; a Christion a Gobeithiol a ddaethant allan eill dau. Yna y daethant at y drws nessaf i gyntedd y Castell, yr hwn hefyd a agorodd Cristion â'i
Dyma'r †ganfa sy'n tywys i Gastell Amheyus lle y mae'r Cawr Anobaith in *tario, yr hwn sy'n dirmygu Brenin y wlâd nefol, ac in ceisio hefyd difetha y Sanctaidd Bererinion. ⟨p. 234⟩Lawyer gan hynny o'r rhai a'u canlynasant hwy, a ddarllenasant, yr ysc•if•n, ac a ddihangasant rhag y perygl yma▪ Ac ar òl hynny hwy a ganasant fall hyn,
Trwy droi o'n Ford ninny brofasom
Beth yw rhodio 'n anghyfreithlon:
Gwachled y rhai a'n canlynant,
Wyro a phrofi 'r un aflwyddiant,
Pan eu delir in garchorion,
Gan y Cawr a'i wraig echryslon.
Gwedi hynny hwy a aethant ym-mlaen, hid oni ddaethant i'r mynyddoedd hyfryd, y rhai a berthynant i Arglwydd y Bryn, am yr hwn y soniais i o'r blaen: felly hwy a aethant i fynu ir mynyddoedd, i welled y Gerddi, a'r Perllannau, a'r Gwinllannodd, a'r Ffynhonnau dyfroedd oedd yno; lle'r yfasant o'r dwr ac yr ymolchasant; ac a fwytasant o'r grawnwin in rhâd. In awr yr oedd ar bennau y Mynyddoedd hyn Fugeiliaid, in porthi eu prayed; ac yr oeddynt in sefyll in agos i fîn y ford fawr. Y Pererinion gan hynny a aethant attynt, a chan bwyso ar eu fin (fall y mae'n arferol i Bererinion deffygiol, pan y byddant in sefyll i ymddiddan à neb ar y ford) hwy a ofynnasant iddynt, eiddo pwy yw'r Mynyddoedd hyfryd hyn? a phwy a biau'r Defaid sy'n pori arnynt?
Bugeiliaid. Y mynyddoedd hyn ydynt ⟨p. 235⟩Dir Immanuel, ac y maent hwy yng•lwg ei Ddinas ef; ei eiddo ef ydyw […] Defaid hefyd; ac efe a osododd ei Einioes i lawr drostynt.
Dyma'r †ganfa sy'n tywys i Gastell Amheyus lle y mae'r Cawr Anobaith yn *tario, yr hwn sy'n dirmygu Brenin y wlâd nefol, ac yn ceisio hefyd difetha y Sanctaidd Bererinion. ⟨p. 234⟩Llawer gan hynny o'r rhai a'u canlynasant hwy, a ddarllenasant, yr ysc•if•n, ac a ddihangasant rhag y perygl yma▪ Ac ar òl hynny hwy a ganasant fal hyn,
Trwy droi o'n Ffordd nyni brofasom
Beth yw rhodio 'n anghyfreithlon:
Gwachled y rhai a'n canlynant,
Wyro a phrofi 'r vn aflwyddiant,
Pan eu delir yn garchorion,
Gan y Cawr a'i wraig echryslon.
Gwedi hynny hwy a aethant ym-mlaen, hyd oni ddaethant i'r mynyddoedd hyfryd, y rhai a berthynant i Arglwydd y Bryn, am yr hwn y soniais i o'r blaen: felly hwy a aethant i fynu ir mynyddoedd, i weled y Gerddi, a'r Perllannau, a'r Gwinllannodd, a'r Ffynhonnau dyfroedd oedd yno; lle'r yfasant o'r dwr ac yr ymolchasant; ac a fwytasant o'r grawnwin yn rhâd. Yn awr yr oedd ar bennau y Mynyddoedd hyn Fugeiliaid, yn porthi eu praidd; ac yr oeddynt yn sefyll yn agos i fîn y ffordd fawr. Y Pererinion gan hynny a aethant attynt, a chan bwyso ar eu ffynn (fal y mae'n arferol i Bererinion deffygiol, pan y byddant yn sefyll i ymddiddan à neb ar y ffordd) hwy a ofynnasant iddynt, eiddo pwy yw'r Mynyddoedd hyfryd hyn? a phwy a biau'r Defaid sy'n pori arnynt?
Bugeiliaid. Y mynyddoedd hyn ydynt ⟨p. 235⟩Dir Immanuel, ac y maent hwy yng•lwg ei Ddinas ef; ei eiddo ef ydyw 〈…〉 Defaid hefyd; ac efe a osododd ei Einioes i lawr drostynt.
Bug. Fe orchmynnodd Arglwydd ill hwn i ni, nac anghofiem leteugarwch; ac am hynny chwi a ellwch gael rhan o'r pethau da y sydd yma. Heb. 13. 1, 2.
Mi a weIais hefyd in fy mreuddwyd, may pan wybu'r Bugeiliaid, may *fforddolion oeddynt; hwythau hefyd a ofynnasant Gwestiwnau iddynt (a'r Pererinion a roddasant yr un-rhyw attebion iddynt hwy, ac a roesant i eraill) megis, gwyr o ba wl•d ydych? A pha fodd y daethoch i'r ford? A thrwy ba foddion y darfu i chwi barhau ynthi fall ⟨p. 236⟩hyn? Canys nid oes and ychydig o'r rhai sy'n dechrau dyfod tuag yma, in dangos eu hwynebau ar y mynyddoedd hyn: And pan clybu y Bugeiliaid eu hattebion hwynt, fe 'i bodlonwyd hwy 'n fawr; ac hwy a edrychasant in gariadus arnynt, ac a ddywedasant wrthynt, Croesaw i'r Mynyddoedd hyf•yd.
Ar †Bugeiliaid (meddaf) y rhai a elwid, Gwybodaeth, Profiad, Gwiliadwrus, Purdeb, a'u cymmerasant erbyn eu dwylo, ac a'u harwainasant hwy iw pebyllau; ac a osodasant gar eu bron yr hyn oedd barod ganthynt. Ac hwy a ddywedasant ym-mhellach wrthynt; ninny a ewyllysiem i chwi aros gyda ni ychydig o amser, mal y galloch fod in gydnabyddns á ninny; ac hefyd, fall y caech ychydig o esmwythyd a diddanwch, trwy fod in gyfrannogion o'r pethau daionus, y sydd iw cael in yr hyfryd fynyddoedd ymma. A'r Pererinion a ddywedasant wrthynt, eu bod nhwy 'n fodlon i aros; ac felly hwy a aethant iw gorphwysfa y noson honno, canys yr oedd hi 'n hwyr jawn.
A'r borau drannoeth mi a glywn y Bugeiliaid in galw ar Gristion a Gobeithiol, i ddyfod gyda nhwy i rodio ar y Mynyddoedd; felly hwy a aethant allan gydag hwynt, ac a rodiasant ennyd, ⟨p. 237⟩ac a ganfuant fod y Tîr in dra ffrwythlon ac hyfryd ar bob tu. Ina ebr Bugeiliaid wrth ei gilidd, a gawn •i ddangos rhyw ryfeddodau i'r Pere•inion hyn; ac wedi iddynt gyttuno gwneuthur felly, hwy a'u *tywysasant hwynt, in gyntaf i ben y Bryn a elwid Cyfeiliorni, yr hwn oedd in serth •awn, ar yr ystlys bellaf oddiwrthynt; i'r Bugeiliaid a archasant iddynt edrych tua'r *gwared: Felly Cristion a Gobeithiol a edrychasant tua'r gwaelod tan y Bryn: Ac hwy a welent, wrth droed y bryn, nifer fawr o ddynion, wedi eu dryllio in ddarnau, gan gwymp a gawsant yno. Ina ebe Cristion, pa beth yw hyn? A'r Bugeiliaid a'i hattebasant;
Bug. Fe orchmynnodd Arglwydd y lle hwn i ni, nac anghofiem leteugarwch; ac am hynny chwi a ellwch gael rhan o'r pethau da y sydd yma. Heb. 13. 1, 2.
Mi a weIais hefyd yn fy mreuddwyd, mai pan wybu'r Bugeiliaid, mai *fforddolion oeddynt; hwythau hefyd a ofynnasant Gwestiwnau iddynt (a'r Pererinion a roddasant yr vn-rhyw attebion iddynt hwy, ac a roesant i eraill) megis, gwyr o ba wl•d ydych? A pha fodd y daethoch i'r ffordd? A thrwy ba foddion y darfu i chwi barhau ynthi fal ⟨p. 236⟩hyn? Canys nid oes ond ychydig o'r rhai sy'n dechrau dyfod tuag yma, yn dangos eu hwynebau ar y mynyddoedd hyn: Ond pan clybu y Bugeiliaid eu hattebion hwynt, fe 'i bodlonwyd hwy 'n fawr; ac hwy a edrychasant yn gariadus arnynt, ac a ddywedasant wrthynt, Croesaw i'r Mynyddoedd hyf•yd.
Ar †Bugeiliaid (meddaf) y rhai a elwid, Gwybodaeth, Profiad, Gwiliadwrus, Purdeb, a'u cymmerasant erbyn eu dwylo, ac a'u harwainasant hwy iw pebyllau; ac a osodasant gar eu bron yr hyn oedd barod ganthynt. Ac hwy a ddywedasant ym-mhellach wrthynt; nyni a ewyllysiem i chwi aros gyda ni ychydig o amser, mal y galloch fod yn gydnabyddns á nyni; ac hefyd, fal y caech ychydig o esmwythyd a diddanwch, trwy fod yn gyfrannogion o'r pethau daionus, y sydd iw cael yn yr hyfryd fynyddoedd ymma. A'r Pererinion a ddywedasant wrthynt, eu bod nhwy 'n fodlon i aros; ac felly hwy a aethant iw gorphwysfa y noson honno, canys yr oedd hi 'n hwyr iawn.
A'r borau drannoeth mi a glywn y Bugeiliaid yn galw ar Gristion a Gobeithiol, i ddyfod gyda nhwy i rodio ar y Mynyddoedd; felly hwy a aethant allan gydag hwynt, ac a rodiasant ennyd, ⟨p. 237⟩ac a ganfuant fod y Tîr yn dra ffrwythlon ac hyfryd ar bob tu. Yna ebr Bugeiliaid wrth ei gilidd, a gawn •i ddangos rhyw ryfeddodau i'r Pere•inion hyn; ac wedi iddynt gyttuno gwneuthur felly, hwy a'u *tywysasant hwynt, yn gyntaf i benn y Bryn a elwid Cyfeiliorni, yr hwn oedd yn serth •awn, ar yr ystlys bellaf oddiwrthynt; i'r Bugeiliaid a archasant iddynt edrych tua'r *
oni chlywsochi Sôn am y rhai a ddadymchwelwyd o ran eu ffydd, trwy goelio athrawiaeth Hymenaeus a Philetus, y rhai o ran y gwirionedd a gyfeiliornasant, gan ddywedyd, ddarfod 1yr adgyfodiad eusys (a thrwy ganlyniaeth, 2na bid adgyfodiad ir meirw drachefn) A'r Pererinion a ddywedasant, Do, ni a glywsom Sôn am danynt. Ina ebr Bugeiliaid wrthynt, y rhai a welwch chi eu haelodau nhw in gorwedd in ddarnau, wrth odrau y Bryn yma, ydyw 'r bobl hynny: Ac fo 'i gadawwyd hwy heb eu claddu hid y did ⟨p. 238⟩hwn (fall y gwelwch) er ensampl i eraill, i ochelyd na ddringont in rhy uchel ac na ddelont in rhy agos i ymylau y mynydd hwn.
Ina mi ai gwelais nhw in eu harwain hwy, i ben mynydd arall, y• hwn a elwid Gocheliad; a'r Bugeiliaid a archasant iddynt edrych ym-mhell oddiwrthynt: Yr hyn pan y gwnaethant, hwy a dybygent, eu bod in canfod lawyer o Ddynion in rhodio […] fynu ac i wared ymmysc y beddau, y rhai oedd yno; ac hwy a ddeallasan• fod y gwŷr in ddeillion, am eu bod in tramcwyddo weithie wrth y beddau ac am eu bôd in methu dyfod allan oddiyno. Ina ebe Cristion, pa beth sydd […] ni deal wrth hyn?
A'r Bugeiliaid a attebasant, oni welsochi ganfa, ychydig islaw y mynyddoedd hyn, yr hon sy'n arwain i weirglodd, o'r tu asswy i'r ford yma ? A'r Pererinion a attebasant, gwelsom. Ina ebr Bugeiliaid; y mae Llwybr in mined o'r Ganfa honno, yr hon sy 'n *tywys in gymmwys i Gastell Amheuys, in yr hwn y mae'r Cawr Anobaith in trigo: A'r gwyr accw (self, y rhai a welwch ymmysc y Beddau) a fuant in Bererinion fall yr ydychi in awr, hid oni ddaethant at y Ganfa ⟨p. 239⟩honno. Ac o herwydd body jawn ford in arw in y man hynny, hwy a droesant i'r Weirglodd honno; ac yno y daliwyd hwy gan Gawr Anobaith, ac efe a'u carcharodd hwynt, in ei Gastell: Ac wedi iddo eu cadw nhw, dross dalm o amser, in ei *Ddaiardy, efe o'r diwedd a dynnodd allan eu llygaid hwy, ac a'u harwainodd i blith y beddau accw; lle y gadawodd efe hwynt i gyrwydro hid y dŷdd heddyw, fall y cyflawnid ymadrodd y gwr doeth, Din in mined ar gyfeilorn oddiar ford deal, a orphywys ynghynulleidfa 5y meirw. Ina Cristion a Goberthiol a edrychasant y nail ar y llall, á'r dagrau in diferu rhyd eu griddiau; er hynny ni ddywedasant hwy ddim wrth y Bugeiliaid.
Wedi hynny, mi a welwn y Bugeiliaid in mined â hwynt i le arall, mewn pant, lle'r oedd Drws in ochor Bryn; a hwy a agorasant y †ddôr, ac a barasant iddynt edrych i mewn;
oni chlywsochi Sôn am y rhai a ddadymchwelwyd o ran eu ffydd, trwy goelio athrawiaeth Hymenaeus a Philetus, y rhai o ran y gwirionedd a gyfeiliornasant, gan ddywedyd, ddarfod 1yr adgyfodiad eusys (a thrwy ganlyniaeth, 2na bydd adgyfodiad ir meirw drachefn) A'r Pererinion a ddywedasant, Do, ni a glywsom Sôn am danynt. Yna ebr Bugeiliaid wrthynt, y rhai a welwch chi eu haelodau nhw yn gorwedd yn ddarnau, wrth odrau y Bryn yma, ydyw 'r bobl hynny: Ac fo 'i gadawwyd hwy heb eu claddu hyd y dydd ⟨p. 238⟩hwn (fal y gwelwch) er ensampl i eraill, i ochelyd na ddringont yn rhy uchel ac na ddelont yn rhy agos i ymylau y mynydd hwn.
Yna mi ai gwelais nhw yn eu harwain hwy, i ben mynydd arall, y• hwn a elwid Gocheliad; a'r Bugeiliaid a archasant iddynt edrych ym-mhell oddiwrthynt: Yr hyn pan y gwnaethant, hwy a dybygent, eu bod yn canfod llawer o Ddynion yn rhodio 〈…〉 fynu ac i wared ymmysc y beddau, y rhai oedd yno; ac hwy a ddeallasan• fod y gwŷr yn ddeillion, am eu bod yn tramcwyddo weithie wrth y beddau ac am eu bôd yn methu dyfod allan oddiyno. Yna ebe Cristion, pa beth sydd 〈…〉 ni ddeall wrth hyn?
A'r Bugeiliaid a attebasant, oni welsochi ganfa, ychydig islaw y mynyddoedd hyn, yr hon sy'n arwain i weirglodd, o'r tu asswy i'r ffordd yma ? A'r Pererinion a attebasant, gwelsom. Yna ebr Bugeiliaid; y mae Llwybr yn myned o'r Ganfa honno, yr hon sy 'n *tywys yn gymmwys i Gastell Amheuys, yn yr hwn y mae'r Cawr Anobaith yn trigo: A'r gwyr accw (sef, y rhai a welwch ymmysc y Beddau) a fuant yn Bererinion fal yr ydychi yn awr, hyd oni ddaethant at y Ganfa ⟨p. 239⟩honno. Ac o herwydd bod y iawn ffordd yn arw yn y man hynny, hwy a droesant i'r Weirglodd honno; ac yno y daliwyd hwy gan Gawr Anobaith, ac efe a'u carcharodd hwynt, yn ei Gastell: Ac wedi iddo eu cadw nhw, dros dalm o amser, yn ei *Ddaiardy, efe o'r diwedd a dynnodd allan eu llygaid hwy, ac a'u harwainodd i blith y beddau accw; lle y gadawodd efe hwynt i gyrwydro hyd y dŷdd heddyw, fal y cyflawnid ymadrodd y gwr doeth, Dyn yn myned ar gyfeilorn oddiar ffordd deall, a orphywys ynghynulleidfa
ac hwy a wnaethant felly; ac weal yr oedd y Lle oddifewn in dywyll ac in fwglyd jawn: ac weal hwy a dybygent hefyd, eu bód in clywed megis swn rhyw Dân, a lleisiau rhai in dioddef poenau dirfawr, ac eu bod in arogli arogl brwmstan. Ina ebe Cristion, pa beth yw hyn? A'r Bugeiliaid ⟨p. 240⟩a attebasant, Traws-lwybr i uffern yw hwn: dyma'r ford y mae Rhagrithwyr in mined i mewn yno; in enwedig, y sawl sy'n gwerthu eu genedigaeth fraint gydag Esau; y rhai a werthant ei Meistr gydâ Suddas; y rhai sy'n cablu'r Efengyl gydag Alexander; y rhai sy'n dywedyd celwydd ac in rhagrithio gydag Ananias, a Sapphira ei Wraig ef.
Ina ebe Gobeithiol wrth y Bugeiliaid, yr wyfi 'n deal fod gan y rhain, je bob un o honynt liw o Bererindod, megis y maegennym nine yr awron; onid oedd y peth felly?
ac hwy a wnaethant felly; ac wele yr oedd y Lle oddifewn yn dywyll ac yn fwglyd iawn: ac wele hwy a dybygent hefyd, eu bód yn clywed megis swn rhyw Dân, a lleisiau rhai yn dioddef poenau dirfawr, ac eu bod yn arogli arogl brwmstan. Yna ebe Cristion, pa beth yw hyn? A'r Bugeiliaid ⟨p. 240⟩a attebasant, Traws-lwybr i uffern yw hwn: dyma'r ffordd y mae Rhagrithwyr yn myned i mewn yno; yn enwedig, y sawl sy'n gwerthu eu genedigaeth fraint gydag Esau; y rhai a werthant ei Meistr gydâ Suddas; y rhai sy'n cablu'r Efengyl gydag Alexander; y rhai sy'n dywedyd celwydd ac yn rhagrithio gydag Ananias, a Saphira ei Wraig ef.
Yna ebe Gobeithiol wrth y Bugeiliaid, yr wyfi 'n deall fod gan y rhain, ie bob un o honynt liw o Bererindod, megis y maegennym ninne yr awron; onid oedd y peth felly?
Bug. Rhai a aethant ym-mhellach, a rhai ni ddaethant cyn belled a'r mynyddoedd hyn.
Ina eb'r Pererinion wrth eu gilydd, rhaid i ni alw ar yr Hollalluog am nerth.
Bug. Rhai a aethant ym-mhellach, a rhai ni ddaethant cyn belled a'r mynyddoedd hyn.
Yna eb'r Pererinion wrth eu gilydd, rhaid i ni alw ar yr Hollalluog am nerth.
Bug. Gwir yw hynny, a rhaid i chwi wneuthur defnydd o honaw hefyd, wedi ei gael ef.
Erbyn hyn yr oedd y Pererinion in ewyllysio mined ym-mlaen; ar Bugeiliaid ⟨p. 241⟩oeddent fodlon i hynny: Felly hwy a rodiasant ynghyd hid gwrr eithaf y mynyddoedd. Ina ebr Bugeiliaid wrth eu gilydd; gadewch i ni ddangos oddi yma birth y Ddinas Nefol i'r Pererinion; os medrant edrych trwy 'n *Drych-olwg ni: A'r Pererinion oeddynt dra bodlon i hynny. Felly hwy a'u cymmerasant i ben bryn uchel, yr hwn a elwid Eglur, ac a roddasant iddynt y †drych i edrych trwyddo: Ina hwy a brofasant i edrych trwyddo; and wrth atgofio y peth diweddaf a ddangosasai y Bugeiliaid iddynt, yr oedd eu dwylo nhwy 'n crynu gan ofn; ac-o herwydd hynny, method arnynt edry•h in ddiyscog trwy 'r Drych; er hynny yr oeddent in tybied, eu bod in gweled rhyw beth tebig i'r porth, ac hefyd peth o ogoniant ill.
Pan yr oeddent ar ymadel, un o'r Bugeiliaid a roddodd iddynt Yscrifen o ysbysrwydd ynghylch eu ford: A'r Llall a archodd iddynt ochelyd y Din gwenhieithus: A'r Trydydd a archodd iddynt ochelyd rhag cyscu ar y Tîr a reibiwyd: A'r Pedwerydd a ddywedodd wrthynt, Duw fo'n rhwydd i chwi.
Ina mi a welwn y ddau Bererin in mined i wared o'r Mynyddoedd, ar hid y ⟨p. 242⟩ford-fawr tua 'r Ddinas nefol. In awr ychydig islaw 'r Mynyddoedd yma, ar y law asswy, yr oedd Gwlâd Cellwair in sefyll; ac o'r wlâd hon, yr oedd *wttra gam (self lón neu foidir fechan) in dyfod ir ford yr oedd y Pererinion ynthi: Ac yma y cyfarfuant â llangc pert a ffraeth, yr hwn oedd in teithio o'r wlâd honno, a'i enw ef oedd Anwybodaeth. Felly Cristion a ofynnodd iddo, o bale yr oedd in dyfod, ac i bale yr oedd e in mined?
Bug. Gwir yw hynny, a rhaid i chwi wneuthur defnydd o honaw hefyd, wedi ei gael ef.
Erbyn hyn yr oedd y Pererinion yn ewyllysio myned ym-mlaen; ar Bugeiliaid ⟨p. 241⟩oeddent fodlon i hynny: Felly hwy a rodiasant ynghyd hyd gwrr eithaf y mynyddoedd. Yna ebr Bugeiliaid wrth eu gilydd; gadewch i ni ddangos oddi yma byrth y Ddinas Nefol i'r Pererinion; os medrant edrych trwy 'n *Drych-olwg ni: A'r Pererinion oeddynt dra bodlon i hynny. Felly hwy a'u cymmerasant i ben bryn uchel, yr hwn a elwid Eglur, ac a roddasant iddynt y †drych i edrych trwyddo: Yna hwy a brofasant i edrych trwyddo; ond wrth atgofio y peth diweddaf a ddangosasai y Bugeiliaid iddynt, yr oedd eu dwylo nhwy 'n crynu gan ofn; ac-o herwydd hynny, methodd arnynt edry•h yn ddiyscog trwy 'r Drych; er hynny yr oeddent yn tybied, eu bod yn gweled rhyw beth tebig i'r porth, ac hefyd peth o ogoniant y lle.
Pan yr oeddent ar ymadel, vn o'r Bugeiliaid a roddodd iddynt Yscrifen o ysbysrwydd ynghylch eu ffordd: A'r Llall a archodd iddynt ochelyd y Dyn gwenhieithus: A'r Trydydd a archodd iddynt ochelyd rhag cyscu ar y Tîr a reibiwyd: A'r Pedwerydd a ddywedodd wrthynt, Duw fo'n rhwydd i chwi.
Yna mi a welwn y ddau Bererin yn myned i wared o'r Mynyddoedd, ar hyd y ⟨p. 242⟩ffordd-fawr tua 'r Ddinas nefol. Yn awr ychydig islaw 'r Mynyddoedd yma, ar y llaw asswy, yr oedd Gwlâd Cellwair yn sefyll; ac o'r wlâd hon, yr oedd *wttra gam (sef lón neu foidir fechan) yn dyfod ir ffordd yr oedd y Pererinion ynthi: Ac yma y cyfarfuant â llangc pert a ffraeth, yr hwn oedd yn teithio o'r wlâd honno, a'i enw ef oedd Anwybodaeth. Felly Cristion a ofynnodd iddo, o ba le yr oedd yn dyfod, ac i ba le yr oedd e yn myned?
Anwyb. Mi a Wn ewyllys fy Arglwydd, ac a fum in Fucheddwr da, yr wyf in Talu i bawb ei eiddo; yr wyfi 'n Gweddio, in Ymprydio, in talu fy Negymmau, ac in rhoddi Elusennau, ac mi a adewais fy Ngwlâd, ⟨p. 243⟩er mwyn ill yr wyf in mined iddo.
Anwyb. Mi a Wn ewyllys fy Arglwydd, ac a fum yn Fucheddwr da, yr wyf yn Talu i bawb ei eiddo; yr wyfi 'n Gweddio, yn Ymprydio, yn talu fy Negymmau, ac yn rhoddi Elusennau, ac mi a adewais fy Ngwlâd, ⟨p. 243⟩er mwyn y lle yr wyf yn myned iddo.
Cris. Eithr ni ddaethost ti i mewn trwy 'r porth cyfyng, yr hon sy ym-mhen y ford yma: And tidy a ddaethost i mewn i'r ford hon, trwy'r lwybr cam accw; ac am hynny yr wyf in ofni, pa beth bynnag yr wit ti 'n dybied am danat dy hun; pan ddelo 'r did Cyfrif, y rhoddir i'th erbyn, may lleidr ac yspeiliwr wit, in lle cael mined i mewn i'r Ddinas.
Cris. Eithr ni ddaethost ti i mewn trwy 'r porth cyfyng, yr hon sy ym-mhen y ffordd yma: Ond tydi a ddaethost i mewn i'r ffordd hon, trwy'r lwybr cam accw; ac am hynny yr wyf yn ofni, pa beth bynnag yr wyt ti 'n dybied am danat dy hun; pan ddelo 'r dydd Cyfrif, y rhoddir i'th erbyn, mai lleidr ac yspeiliwr wyt, yn lle cael myned i mewn i'r Ddinas.
Anwyb. Foneddigion, yr ydych 'n ddieithriaid im fi, nid adwaen i mo honoch; byddwch fodlon i ddilyn Crefydd eich Gwlad chwi; a mine a ddilynaf Grefydd fy ngwlâd inn. Yr wyfi'n gobeithio y bid pob peth o'r gorau. Ac am y porth y soniasoch am dano, fe ŵyr yr holl fyd, fod honno ym-mhell o 'n gwlad ni: nid wyfi chwaith in tybied, fod neb in ein holl barthau ni, in gwybod y ford tuag yno; ac nis gwaeth pu'n ai bod in ei gwybod hi ai peidio, gan fod gennym (fall y gwelwch) †Wttra lâs hyfryd, in dyfod o'n Gwlâd ni, i uniawn-gyrchu 'r ford yma.
Pan y gwelodd Cristion fod y gwr in doeth in ei olwg ei hun, efe a ddywedodd wrth Obeithiol in ddistaw; gwell yw'r gobaith am ffôl nag am dano ⟨p. 244⟩ef. Ac fo a ddywedodd ym-mhellach, 2y ffôl pan rodio ar y ford, sydd â'i Gallon in pallu, ac y mae 'n dywedyd 3wrth bawb ei fod in ffôl. Pa beth a wnawn ni? A siaradwn ag ef ym-mhellach? Neu ynteu mined oi flaen ef in bresennol, i adel iddo fyfyrio ar yr hyn a glywodd eisus, ac yna ei aros ef drachefn; i edrych a allwn bob in ychydig wneuthur dim daioni iddo ef. 'Rwi 'n tybied ebe Gobeithiol, nad yw 'n dda dywedyd y cwbl ar unwaith wrtho ef, gadewch i ni ei adel e y pride hyn os mynnwch; a siaradwn ag ef in y man, fall y bo'n abl derbyn ein haddysc a'n cynghorion.
Felly hwy a aethant ym-mlaen eill dau, ac Anwybodaeth a ddaeth ar eu hòl. In awr gwedi iddynt ei ragflaenu ef ychydig, hwy a ddaethant i *Hewlan dywyll jawn, lle y cyfarfuant â Gwr wedi ei rwymo gan saith Cythrael, â saith 5o raffau cedyrn; ac yr oeddent in ei gario ef in ôl, i'r Drws a welsent ar 6ochr y Bryn. Cristion in awr a'i Gyfaill Gobeithiol a ddechrevasant †arswydo a chrynu 'n ‖aruthr. Etto fall yr oedd y Cythreuliaid in dwyn ymaith y Gwr; Cristion a edrychodd in graft arno, i welled a oedd e in ei ad•abod ef; ac fo a dybiodd may in […], ⟨p. 245⟩ydoedd y gwr, yr hwn oedd in byw in Nhref Gwrth-giliad: And ni allay 9fo welled ei wyneb ef in amlwg, am ei fod in gostwng ei ben i lawr fall lleidr wedi ei ddal: Eithr wedi iddo fined heibio, Gobeithiol a edrychodd ar ei ôl ef; ac a ganfu Bapyr ar ei Gefn ef, lle yr oedd yr yscrifennad hwn; Proffeswr *anllad a Gwrthgiliwr damnedig. Ina y dywedodd Cristion wrth ei gydymaith, in awr yr wyf in atgofio yr hyn a fanegwyd i mi, am beth a ddigwyddodd i wr da ynghylch y man yma; ei Enw ef oedd Ychydig ffydd, eithr gwr da rhinweddol ydoedd efe; ac yr oedd e'n trigo in Nhrêf †Diffuant.
Anwyb. Foneddigion, yr ydych 'n ddieithriaid im fi, nid adwaen i mo honoch; byddwch fodlon i ddilyn Crefydd eich Gwlad chwi; a minne a ddilynaf Grefydd fy ngwlâd inne. Yr wyfi'n gobeithio y bydd pob peth o'r gorau. Ac am y porth y soniasoch am dano, fe ŵyr yr holl fyd, fod honno ym-mhell o 'n gwlad ni: nid wyfi chwaith yn tybied, fod neb yn ein holl barthau ni, yn gwybod y ffordd tuag yno; ac nis gwaeth pu'n ai bod yn ei gwybod hi ai peidio, gan fod gennym (fal y gwelwch) †Wttra lâs hyfryd, yn dyfod o'n Gwlâd ni, i uniawn-gyrchu 'r ffordd yma.
Pan y gwelodd Cristion fod y gwr yn ddoeth yn ei olwg ei hun, efe a ddywedodd wrth Obeithiol yn ddistaw; gwell yw'r gobaith am ffôl nag am dano ⟨p. 244⟩ef. Ac fo a ddywedodd ym-mhellach, 2y ffôl pan rodio ar y ffordd, sydd â'i Galon yn pallu, ac y mae 'n dywedyd 3wrth bawb ei fod yn ffôl. Pa beth a wnawn ni? A siaradwn ag ef ym-mhellach? Neu ynteu myned oi flaen ef yn bresennol, i adel iddo fyfyrio ar yr hyn a glywodd eisus, ac yna ei aros ef drachefn; i edrych a allwn bob yn ychydig wneuthur dim daioni iddo ef. 'Rwi 'n tybied ebe Gobeithiol, nad yw 'n dda dywedyd y cwbl ar vnwaith wrtho ef, gadewch i ni ei adel e y pryd hyn os mynnwch; a siaradwn ag ef yn y mann, fal y bo'n abl derbyn ein haddysc a'n cynghorion.
Felly hwy a aethant ym-mlaen eill dau, ac Anwybodaeth a ddaeth ar eu hòl. Yn awr gwedi iddynt ei ragflaenu ef ychydig, hwy a ddaethant i *Hewlan dywyll iawn, lle y cyfarfuant â Gwr wedi ei rwymo gan saith Cythrael, â saith 5o raffau cedyrn; ac yr oeddent yn ei gario ef yn ôl, i'r Drws a welsent ar 6ochr y Bryn. Cristion yn awr a'i Gyfaill Gobeithiol a ddechreuasant †arswydo a chrynu 'n ‖aruthr. Etto fal yr oedd y Cythreuliaid yn dwyn ymaith y Gwr; Cristion a edrychodd yn graff arno, i weled a oedd e yn ei ad•abod ef; ac fo a dybiodd mai yn 〈…〉,
Hyn oedd y matter; ym mhen y ford yma, y mae Heol-fechan, in dyfod i wared o Borth-y-ford-Lydan, a elwir Heol y Din-marw; ac hi a elwir felly, o achos y ‖llofruddiaeth a wneir yno in fynych: A'r gwr yma (yr hwn a elwir Ychydig ffydd) oedd in mined ar Bererindod megis, yr ydym nine in awr; ac fe *happiodd iddo eistedd i lawr a chysgu yno. In awr fe ddamweiniodd y pride hynny, i dry o †williaid cryfion ddyfod i wared ar hid y ‖lôn, o Borth y-ford-lydan; a'u henwau ydoedd Gwan-gallon, Gwangred, ac Evogrwydd, (try brawd) ⟨p. 246⟩a phan ganfuant hwy meistr Ychydigffydd in gorwedd yno, hwy a ddaethant atto ar ffrwst? In awr yr oedd y gwr da wedi newydd ddihuno o'i gwsc, a'i fryd ar gyfodi i fined iw Daith. Felly hwy a ddaethant oll i fynu atto, a chan fygwyth in arw, a archasant iddo s•fyll. Ar hyn, Ychydig ffydd a gollodd ei liw, ac a aeth cyn wined a'r *foled; ac nid oedd yntho na chalon i ymladd, na gallu i ffoi. Ina ebe Gwangalon †delifrwch eich pwrs; eithr ni fryssiodd efe i wnenthur felly (canys yr oedd in *anodd gantho golly ei Arian,) Gwangrêd gan hynny a redodd i fynu atto, a chan wthio ei law iw bocced e, fo a dynnodd allan ‖byrsed o Arian. Ina efe a waeddodd in groch, Lladron, Lladron. Ar hynny, Evogrwydd a darawodd Ychydig ffydd ar draws ei b•n à llawffon fawr, ur hon oedd gantho in ei law; ac ar ffonnod honno, fo a'i bwriodd in ei hŷd ar y llawr; lle y bu e'n gwaedu, ai waed in ffrydio fall un a fai 'n gwaedu hid Angeu; A'r lladron in y cyfamser in sefyll *in ei ymyl ef: One o'r diwedd, hwy a glowent megis trwst rhai in dyfod i wared ar hid y ford, a chan ofni may un Grâs-Mawr ydoedd, yr hwn sy'n trigo in Nhrêf Hyfder-dda, ⟨p. 247⟩hwy a gymmerasant y traed, ac a adawsant Ychydig-Ffydd i †ymdaro drosto ei hun fall y gallai. In awr ym-mhen ennyd, efe a ddaeth atto ei hun, a chan gyfodi ar ei draed, efe a ymdrechodd grippian i fined ymaith.
Hyn oedd y matter; ym mhen y ffordd yma, y mae Heol-fechan, yn dyfod i wared o Borth-y-ffordd-Lydan, a elwir Heol y Dyn-marw; ac hi a elwir felly, o achos y ‖llofruddiaeth a wneir yno yn fynych: A'r gwr yma (yr hwn a elwir Ychydig ffydd) oedd yn myned ar Bererindod megis, yr ydym ninne yn awr; ac fe *happiodd iddo eistedd i lawr a chysgu yno. Yn awr fe ddamweiniodd y pryd hynny, i dri o †williaid cryfion ddyfod i wared ar hyd y ‖lôn, o Borth y-ffordd-lydan; a'u henwau ydoedd Gwan-galon, Gwangred, ac Euogrwydd, (tri brawd) ⟨p. 246⟩a phan ganfuant hwy meistr Ychydigffydd yn gorwedd yno, hwy a ddaethant atto ar ffrwst? Yn awr yr oedd y gwr da wedi newydd ddihuno o'i gwsc, a'i fryd ar gyfodi i fyned iw Daith. Felly hwy a ddaethant oll i fynu atto, a chan fygwyth yn arw, a archasant iddo s•fyll. Ar hyn, Ychydig ffydd a gollodd ei liw, ac a aeth cyn wynned a'r *foled; ac nid oedd yntho na chalon i ymladd, na gallu i ffoi. Yna ebe Gwangalon †delifrwch eich pwrs; eithr ni fryssiodd efe i wnenthur felly (canys yr oedd yn *anodd gantho golli ei Arian,) Gwangrêd gan hynny a redodd i fynu atto, a chan wthio ei law iw bocced e, fo a dynnodd allan ‖byrsed o Arian. Yna efe a waeddodd yn groch, Lladron, Lladron. Ar hynny, Euogrwydd a darawodd Ychydig ffydd ar draws ei b•n à llawffon fawr, vr hon oedd gantho yn ei law; ac ar ffonnod honno, fo a'i bwriodd yn ei hŷd ar y llawr; lle y bu e'n gwaedu, ai waed yn ffrydio fal un a fai 'n gwaedu hyd Angeu; A'r lladron yn y cyfamser yn sefyll *yn ei ymyl ef: One o'r diwedd, hwy a glowent megis trwst rhai yn dyfod i wared ar hyd y ffordd, a chan ofni mai vn Grâs-Mawr ydoedd, yr hwn sy'n trigo yn Nhrêf Hyfder-dda, ⟨p. 247⟩
‖Lladdiad.
*Ddigwyddodd.
†Lladron.
‖Wttra.
*Lliain a••in gw•aig.
†Rhowch i ni.
*Anhawdd.
‖Gôd. Y mae Gwangalondid, a Gwang•ed, ac Evogrwydd am bechod, in taro Cris•ion gwan i lawr.Gôd. Y mae Gwangalondid, a Gwang•ed, ac Euogrwydd am bechod, yn taro Cris•ion gwan i lawr.
ffûn yn ei geneuau: Eithr efe a'u cafodd (megis y dywedais) yn fyw; ac ar hynny efe a aeth yn gynddeiriog, ac a ddywedodd wrthynt; mai 'n gymmaint ac nad vfyddhasant iw gynghor ef, y cai eu cyflwr hwy fod yn waeth, nâ phe buasent erioed heb ei geni.
Ar hyn, hwy a ddychrynasant yn ddirfawr; ac yr wyf yn tybied i Gristion syrthio mewn llewyg;
chwedyn hwy a wthiasant y porth led y pen yn agor, mal y gallent ddiangc ar ffrwst: eithr y porth, wrth ei hagor, a wnaeth y fâth drwst, fal y deffrowyd y Cawr; Yna fo a geisiodd gyfodi 'n ddisymmwth i ymlid y carcharorion: Eithr ei Aelodau a baîlasant; canys ei
lewygfeydd a'i cymmerasant ef drachefn, fal na allei mewn modd yn y byd fyned ar eu hôl hwynt. Yna hwy a aethant ymaith, ac a ddaethant i brif-ffordd y Brenin: erbyn hynny yr oeddent mewn diogelwch, gan eu bod wedi dyfod allan o Diroedd ac Arglwyddiaeth y Cawr.
Yn awr wedi iddynt fyned dros y ganfa, hwy a ddechreuasant ddychymig ynddynt eu hunain, pa beth a osodent yma, i rwystro'r sawl a ddeuent ar eu hôl, i ddyfod dan ddwylo'r Cawr Anobaith. Ac hwy a gyttunasant gyfodi yno Golofn; ac i
gwared: Felly Cristion a Gobeithiol a edrychasant tua'r gwaelod tan y Bryn: Ac hwy a welent, wrth droed y bryn, nifer fawr o ddynion, wedi eu dryllio yn ddarnau, gan gwymp a gawsant yno. Yna ebe Cristion, pa beth yw hyn? A'r Bugeiliaid a'i hattebasant;
y meirw. Yna Cristion a Goberthiol a edrychasant y naill ar y llall, á'r dagrau yn diferu rhyd eu griddiau; er hynny ni ddywedasant hwy ddim wrth y Bugeiliaid.
Wedi hynny, mi a welwn y Bugeiliaid yn myned â hwynt i le arall, mewn pant, lle'r oedd Drws yn ochor Bryn; a hwy a agorasant y
fo weled ei wyneb ef yn amlwg, am ei fod yn gostwng ei ben i lawr fal lleidr wedi ei ddal: Eithr wedi iddo fyned heibio, Gobeithiol a edrychodd ar ei ôl ef; ac a ganfu Bapyr ar ei Gefn ef, lle yr oedd yr yscrifennad hwn; Proffeswr
anllad a Gwrthgiliwr damnedig. Yna y dywedodd Cristion wrth ei gydymaith, yn awr yr wyf yn atgofio yr hyn a fanegwyd i mi, am beth a ddigwyddodd i wr da ynghylch y mann yma; ei Enw ef oedd Ychydig ffydd, eithr gwr da rhinweddol ydoedd efe; ac yr oedd e'n trigo yn Nhrêf
ymdaro drosto ei hun fal y gallai. Yn awr ym-mhen ennyd, efe a ddaeth atto ei hun, a chan gyfodi ar ei draed, efe a ymdrechodd grippian i fyned ymaith.